Ψέμα-Η λέξη της εβδομάδας

Πρω­τα­πρι­λιά χθες η ημέρα που συνη­θί­ζουμε να λέμε ψεύδη, ψέματα, ανα­κρί­βειες ή να κάνουμε αστεία πει­ράγ­ματα. Ίσως με αυτόν τον τρόπο προ­σπα­θούμε να ξεγε­λά­σουμε και τον ίδιο μας τον εαυτό, να ξεχά­σουμε όσα συμ­βαί­νουν γύρω μας αυτές τις ημέρες.Ψεῦδος ήταν ο λεκτι­κός τύπος από το ρήμα ψεύδω και δήλωνε την απάτη, την εξα­πά­τηση. Το ψεύδω, αβέ­βαιης ετυ­μο­λο­γίας, σήμαινε λέω ψέματα και δια­ψεύδω. Είχε ακόμη να κάνει με την παρα­ποί­ηση ενός εγγρά­φου ή την παρα­βί­αση του όρκου. Επίσης, στη μέση φωνή, ως ψεύ­δο­μαι είχε την έννοια φέρομαι απατηλά, αλλά και ψευ­δο­λογώ. Συν­δέ­ε­ται πιθα­νό­τατα το ρήμα με την ινδο­ευ­ρω­παϊκή ρίζα του bhseu-, που περιέ­γραφε το φύσημα του ανέμου ή τους ήχους του σφυ­ρίγ­ματς που δεν έχουν συγκε­κρι­μένο νόημα. Έφτασε, λοιπόν, να σημαί­νει λέω πράγ­ματα χωρίς νόημα, ανοη­σίες, επο­μέ­νως απατηλά, ανα­κριβή πράγ­ματα. Άλλες ενδια­φέ­ρου­σες λέξεις της ίδιας ρίζας που συνα­ντάμε στα κείμενα της αρχαίας ελλη­νι­κής γλώσσας ήταν ὁ ψεύστης (=ψεύτης), ὁ ψυδρός και ὁ ψυθής (= ψεύ­τι­κος, ψευ­δό­με­νος) ὁ ψύθος (= το ψέμα) και ὁ ψυθών, -ῶνος (ψεύτης).. Την Πρω­τα­πρι­λιά, μπορεί να λέμε ψεύδη, για να χαρούμε την ημέρα. Δυστυ­χώς, όμως, κάποιοι συμπο­λί­τες μας πίστε­ψαν πολλά ψέματα πολι­τι­κών, που δεν ήταν κατά συνθήκη ψεύδη, δεν ειπώ­θη­καν, γιατί ήταν ανα­γκαία λόγω των κοι­νω­νι­κών περι­στά­σεων.Και δεν ξεχνάμε τον Ψευ­το­θό­δωρο, που ήταν διά­ση­μος ψεύτης, αρχι­ψεύ­τα­ρος, του 19ου αιώνα. Αυτός ο Θοδωρής έλεγε τόσα ψέματα, που, από τότε, όποιος έχει το αντί­στοιχο ελάτ­τωμα τον βαφτί­ζουμε ψευ­το­θό­δωρο.

Προ­σπα­θούσα  να ανα­κα­λύψω το “ψέμα” που συνη­θί­ζουν οι εφη­με­ρί­δες να δημο­σιεύ­ουν την Πρω­τα­πρι­λιά. Δεν τα πολυ­κα­τά­φερα. Tα πάντα θα μπο­ρού­σαν να είναι αλήθεια…

(με την ετυ­μο­λο­γική βοήθεια του liberal.gr)

Εικόνα 1

……………………………………………………………