Μανώλης Κεφαλογιάννης: «Η στήριξη της νησιωτικότητας – με ιδιαίτερη έμφαση στη μικρονησιωτικότητα- θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα»

Η Τουρκία θέλει να διεκ­δι­κή­σει ρόλο στην άμυνα της Ευρώπης (όπως και σε άλλα μεγάλα διεθνή ζητή­ματα π.χ. στο Ουκρα­νικό). Τι πρέπει να κάνει η Ελλάδα; Θα θέσει βέτο για την άρση του casus belli εάν θέλει η Τουρκία να ανοίξει η πόρτα της ευρω­ά­μυ­νας;

Η Security Action for Europe (SAFE) είναι μία πρω­το­βου­λία της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης που απο­σκο­πεί στην ενί­σχυση της ευρω­παϊ­κής αμυ­ντι­κής βιο­μη­χα­νίας μέσω χρη­μα­το­δό­τη­σης ύψους 150 δισ. ευρώ, με στόχο την αντι­με­τώ­πιση των προ­κλή­σεων ασφα­λείας που προ­κύ­πτουν από τη γεω­πο­λι­τική κατά­σταση. Το πρό­γραμμα περι­λαμ­βά­νει κοινές προ­μή­θειες (common procurements) και επι­τρέ­πει τη συμ­με­τοχή τρίτων χωρών κατά παρά­βαση των νομικά ορθών αιτιά­σεων του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου.

Στην πρό­σφατη έκθεση του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου για την εντα­ξιακή πορεία της Τουρ­κίας υιο­θε­τή­θηκε τρο­πο­λο­γία, την οποία είχα την τιμή να κατα­θέσω, με την οποία κατα­δι­κά­ζε­ται η Τουρκία για τη συνε­χι­ζό­μενη δια­τή­ρηση της απειλής πολέμου (casus belli) κατά της Ελλάδας κατά παρά­βαση του άρθρου 2 παρά­γρα­φος 4 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του Οργα­νι­σμού Ηνω­μέ­νων Εθνών, αν η Ελλάδα ασκήσει το μονο­με­ρές και ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμά της που απορ­ρέει από τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας του Οργα­νι­σμού Ηνω­μέ­νων Εθνών (Άρθρο 3) να επε­κτεί­νει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια. Επι­προ­σθέ­τως η Κυπριακή Δημο­κρα­τία, ένα ευρω­παϊκό κράτος, πλήρες μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης παρα­μέ­νει 51 χρόνια τώρα «ακρω­τη­ρια­σμένη» με το βόρειο τμήμα της να τελεί υπό κατοχή από τουρ­κικά στρα­τεύ­ματα και να έχει κατα­κλυ­στεί από Τούρ­κους εποί­κους, που υπο­λο­γί­ζο­νται σε πάνω από 120.000 και την τουρ­κική πλευρά σε αντί­θεση με τις απο­φά­σεις του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας του ΟΗΕ να επι­μέ­νει σε «λύση δύο κρατών» για την επίλυση του Κυπρια­κού.

Θα ήθελα το σχόλιό σας για τον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό για τον οποίο έχει γίνει πολύς λόγος. Γιατί είναι σημα­ντι­κός για την Ελλάδα; Έχει κατα­τε­θεί στα ευρω­παϊκά όργανα; Θα κατα­τε­θεί ο χάρτης του ΘΧΣ και στον ΟΗΕ;

Η πράξη συγκρό­τη­σης της Εθνικής Χωρικής Στρα­τη­γι­κής για τον Θαλάσ­σιο Χώρο (ΕΧΣΘΧ), με την οποία εξει­δι­κεύ­ε­ται και απο­τυ­πώ­νε­ται σε χάρτη ο Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός (ΘΧΣ) για την Ελλάδα, εκδό­θηκε με πρω­το­βου­λία του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και τα συναρ­μό­δια Υπουρ­γεία.

Με τον ΘΧΣ και την ΕΧΣΘΧ, η Ελλάδα οριο­θε­τεί λεπτο­με­ρείς χρήσεις των θαλασ­σίων ζωνών της, υλο­ποιώ­ντας την υπο­χρέ­ωση που απορ­ρέει από την Οδηγία 2014/89/ΕΕ και ασκώ­ντας τα δικαιώ­ματα που πηγά­ζουν από το Διεθνές Δίκαιο.

Είναι η πρώτη φορά που απο­τυ­πώ­νο­νται σε επίσημο ρυθ­μι­στικό κείμενο της Ε.Ε. τα απώτατα δυνη­τικά όρια της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας (δηλαδή πλήρης επήρεια της ηπει­ρω­τι­κής χώρας και των νησιών σε θαλάσ­σιες ζώνες).

Οι θαλάσ­σιες περιο­χές που απο­τυ­πώ­νο­νται στον χάρτη συμπε­ρι­λαμ­βά­νουν τις ελλη­νοϊ­τα­λι­κές συμ­φω­νίες οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ του 1977 και του 2020 και την ελλη­νο­αι­γυ­πτιακή συμ­φω­νία του 2020, ενώ συμπί­πτουν με τα όρια που απορ­ρέ­ουν από τον νόμο 4001/2011.

Σε ό,τι αφορά μη οριο­θε­τη­μέ­νες περιο­χές, απο­τυ­πώ­νε­ται η μέση γραμμή που καθο­ρί­ζει το εξω­τε­ρικό όριο της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας, μέχρι τη σύναψη συμ­φω­νιών οριο­θέ­τη­σης με γει­το­νικά κράτη, των οποίων οι ακτές είναι παρα­κεί­με­νες ή αντι­κεί­με­νες με τις ελλη­νι­κές ακτές.

Πρό­κει­ται για μία σημα­ντική πρω­το­βου­λία, καθώς για πρώτη φορά η Ελλάδα θέτει τους κανόνες για την οργά­νωση του θαλάσ­σιου χώρου. Ο Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός συνιστά ένα ολο­κλη­ρω­μένο χωρο­τα­ξικό πλαίσιο και απο­τε­λεί απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για την επιτυχή ανά­πτυξη γαλά­ζιας και κυκλι­κής οικο­νο­μίας, απο­τυ­πώ­νο­ντας με ευκρί­νεια τις ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες που μπορούν να πραγ­μα­το­ποιού­νται σε όλες τις θαλάσ­σιες ζώνες της Ελλάδας, με σεβασμό στην αδήριτη ανάγκη προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος.

Πρό­σφατα, ζητή­σατε από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή κοι­νο­τικά κον­δύ­λια για τη χρη­μα­το­δό­τηση και ενί­σχυση του μέτρου για το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο. Πρέπει να στη­ρι­χτεί η νησιω­τι­κό­τητα κατά την άποψή σας και για ποιους λόγους είναι αυτό σημα­ντικό;

Η στήριξη της νησιω­τι­κό­τη­τας -με ιδιαί­τερη έμφαση στη μικρονησιωτικότητα- θα πρέπει να απο­τε­λεί προ­τε­ραιό­τητα. Με κάθε μέσο και χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο, θα πρέπει να προ­ω­θεί­ται η περι­φε­ρειακή ανά­πτυξη, η τόνωση των τοπικών μικρο-οικονομιών, η ανα­βάθ­μιση των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών και ευκαι­ριών στον νησιω­τικό κόσμο και η άρση των ανι­σο­τή­των μεταξύ νησιω­τι­κής και ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας.

Μέτρο πολύ­τιμο προς αυτή την κατεύ­θυνση (ιδιαί­τερα στις μέρες μας όπου το κόστος δια­βί­ω­σης στα νησιά είναι πολύ μεγάλο), απο­τε­λεί το Μετα­φο­ρικό Ισο­δύ­ναμο (Μ.Ι.). Το μέτρο, το οποίο μέχρι σήμερα χρη­μα­το­δο­τεί­ται απο­κλει­στικά από εθνι­κούς πόρους, απο­σκο­πεί στο να συμ­βά­λει ουσια­στικά στη μείωση του υψηλού κόστους μετα­φο­ράς που επω­μί­ζο­νται οι νησιώ­τες.

Ωστόσο έχει γίνει φανερό ότι η κάλυψη των αναγκών υπερ­βαί­νει τις εθνικές δημο­σιο­νο­μι­κές δυνα­τό­τη­τες με σημα­ντι­κές καθυ­στε­ρή­σεις την κατα­βολή των ενι­σχύ­σεων. Το μέτρο του Μετα­φο­ρι­κού Ισο­δύ­να­μου παρα­μέ­νει εκτός του ευρω­παϊ­κού πλαι­σίου στή­ρι­ξης της νησιω­τι­κό­τη­τας αν και είναι απο­λύ­τως ευθυ­γραμ­μι­σμένο με τις ευρω­παϊ­κές πολι­τι­κές συνοχής.

Στο πλαίσιο αυτό πολλοί παρα­γω­γι­κοί φορείς έχουν προ­τεί­νει την ένταξή του σε ευρω­παϊκά προ­γράμ­ματα όπως π.χ. Πρό­γραμμα Δίκαιης Ανα­πτυ­ξια­κής Μετά­βα­σης 2021-2027, Ταμείο Συνοχής και Ευρω­παϊκό Ταμείο Περι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης κ.λπ.

Η χρη­μα­το­δό­τηση από κοι­νο­τικά κον­δύ­λια του μέτρου του Μετα­φο­ρι­κού Ισο­δυ­νά­μου θα ενι­σχύ­σει τη δικτύ­ωση των νησιω­τι­κών οικο­νο­μιών με την ενιαία αγορά και θα ενδυ­να­μώ­σει την κοι­νω­νική συνοχή, την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα και τη βιώσιμη ανά­πτυξη σε κλάδους στρα­τη­γι­κής σημα­σίας για τη νησιω­τική οικο­νο­μία όπως ο πρω­το­γε­νής τομέας, η βιο­τε­χνία, η μετα­ποί­ηση και ο του­ρι­σμός.

Κύριε Κεφα­λο­γιάννη, είστε γενικός ειση­γη­τής του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου για την τεχνητή νοη­μο­σύνη. Μιλήστε μας γι’ αυτό. Η τεχνητή νοη­μο­σύνη έχει μπει πια στη ζωή μας.

Είναι ώρα ευθύνης, όχι ολι­γω­ρίας και καθυ­στέ­ρη­σης. Έχω την τιμή, να είμαι ο ειση­γη­τής του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου για την τεχνητή νοη­μο­σύνη στην ευρω­παϊκή ενο­ποί­ηση, με θέμα: «Θεσμι­κές πτυχές της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης στη δια­δι­κα­σία της ευρω­παϊ­κής ολο­κλή­ρω­σης».

Το 1968, ο κόσμος πήρε πρω­το­βου­λίες για τα πυρη­νικά. Σήμερα, η τεχνητή νοη­μο­σύνη είναι η νέα δύναμη. Πρέπει να την ορί­σουμε, πριν μας ξεπε­ρά­σει. Έχω προ­τεί­νει τη διε­ξα­γωγή διε­θνούς διά­σκε­ψης για την τεχνητή νοη­μο­σύνη με αρχές, με όρια, με δια­φά­νεια.

Η τεχνητή νοη­μο­σύνη δεν προχωρά γραμ­μικά. Προχωρά με άλματα. Από στενή νοη­μο­σύνη (ANI) – (Artificial Narrow Intelligence), που λύνει συγκε­κρι­μένα προ­βλή­ματα, σε γενική νοη­μο­σύνη (AGI) – (Artificial General Intelligence) που προ­σεγ­γί­ζει την ανθρώ­πινη σκέψη, προς υπέρ-νοημοσύνη (ASI) -(Artificial Super Intelligence) που μπορεί να ξεπε­ρά­σει τον άνθρωπο σε όλες τις πνευ­μα­τι­κές ικα­νό­τη­τες.

Αυτό δεν είναι μακρινό σενάριο. Το αύριο ήδη χτί­ζε­ται.

Ασφαλώς, τα οφέλη της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης είναι αδιαμ­φι­σβή­τητα.

Στον τομέα της υγείας:

Εντο­πί­ζει ασθέ­νειες, νωρίς και με ακρί­βεια. Χει­ρουρ­γεί με ρομπο­τικά συστή­ματα. Λιγό­τε­ρος πόνος, ταχύ­τερη ανάρ­ρωση. Δεν αντι­κα­θι­στά τον άνθρωπο. Τον ενι­σχύει. Είναι στην υπη­ρε­σία της ζωής. Στην υπη­ρε­σία των γιατρών και των ασθενών.

Στην εκπαί­δευση: Η παιδεία είναι το μέλλον και η τεχνητή νοη­μο­σύνη εργα­λείο της. Εξα­το­μι­κευ­μένη μάθηση. Κάθε μαθητής μαθαί­νει με τον ρυθμό του. Υπο­στη­ρί­ζει τον δάσκαλο. Αναλύει επι­δό­σεις, εντο­πί­ζει αδυ­να­μίες. Φέρνει τη γνώση παντού. Ψηφιακά μαθή­ματα, χωρίς εμπόδια τόπου ή χρόνου. Η τεχνητή νοη­μο­σύνη δεν διδά­σκει αντί του δασκά­λου. Τον στη­ρί­ζει.

Στη γεωργία: απο­δο­τι­κό­τητα και σεβα­σμός στο περι­βάλ­λον. Βοηθά τους αγρότες να χρη­σι­μο­ποιούν λιγό­τερο νερό και λιπά­σματα. Δίνει ακρι­βείς προ­βλέ­ψεις για το έδαφος και τις και­ρι­κές συν­θή­κες. Απο­τέ­λε­σμα: μικρό­τερο κόστος, μεγα­λύ­τερη σοδειά, λιγό­τερη φθορά στο περι­βάλ­λον. Όμως, τέτοια ισχύς χρειά­ζε­ται πλαίσιο. Όχι για να φρε­νά­ρουμε την πρόοδο, αλλά για να την υπη­ρε­τή­σουμε, με ευθύνη.

Η τεχνο­λο­γία μπορεί να είναι εργα­λείο δημο­κρα­τίας αλλά μπορεί και όπλο απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης. Η επιλογή είναι δική μας.

Η τεχνητή νοη­μο­σύνη είναι ήδη εδώ. Δεν την φοβό­μα­στε. Δεν μας τρο­μά­ζει. Την καθο­δη­γούμε. Και πρέπει να την εντά­ξουμε σε στρα­τη­γική με όραμα, θεσμούς και κοινό ευρω­παϊκό βημα­τι­σμό. Τότε η τεχνητή νοη­μο­σύνη γίνεται επι­τα­χυ­ντής της ευρω­παϊ­κής ολο­κλή­ρω­σης.

Η Ευρω­παϊκή Ένωση δεν επι­τρέ­πε­ται να αργεί.

Οφείλει να προη­γεί­ται. Η τεχνητή νοη­μο­σύνη είναι η ευκαι­ρία να το απο­δεί­ξει. Η Ευρώπη δεν πρέπει να ακο­λου­θεί. Οφείλει να ηγείται.

Η τεχνο­λο­γία υπη­ρε­τεί τον πολίτη, δεν τον κρίνει στα κρυφά. Εκεί που άλλοι προ­χω­ρούν χωρίς όρια, εμείς θέτουμε αρχές. Η τεχνο­λο­γία εξε­λίσ­σε­ται. Αλλά δεν κυβερνά. Υπη­ρε­τεί.

Πρόοδος ναι — αλλά με κανόνες. Και πάντα πρώτα ο άνθρω­πος.