Ναυαγοσωστική κάλυψη: «Μπάζει» η ομόφωνη απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής μετά το «φρένο» στον διαγωνισμό από το Ελεγκτικό Συνέδριο

• Εγκρί­θηκε χθες ομο­φώ­νως η πρό­σκληση 3 ναυα­γο­σω­στι­κών σχολών εκτός Ρόδου για την κάλυψη 14 πολυ­σύ­χνα­στων ακτών επί 45 ημέρες, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 506.140,21 ευρώ με ΦΠΑ • Ο νόμος και η πάγια νομο­λο­γία του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου απαι­τούν ωστόσο το κατε­πεί­γον να πηγάζει από αιφ­νί­δια γεγο­νότα εκτός της σφαίρας ευθύνης της ανα­θέ­του­σας αρχής, προ­ϋ­πό­θεση που δύσκολα συντρέ­χει όταν το αδιέ­ξοδο προ­κλή­θηκε από πλημ­μέ­λειες που το ίδιο το δικα­στή­ριο απέδωσε στον Δήμο, γεγονός που καθιστά την απόφαση περισ­σό­τερο επι­κοι­νω­νιακή κίνηση παρά ουσια­στική λύση

Σε μια από­πειρα άμεσης θερα­πείας του κενού που άφησε πίσω της η ακύρωση του δια­γω­νι­σμού για τη ναυα­γο­σω­στική κάλυψη προ­χώ­ρησε χθες ο Δήμος Ρόδου, με τη Δημο­τική Επι­τροπή να εγκρί­νει ομο­φώ­νος, στην 34η έκτακτη συνε­δρί­ασή της, την ενερ­γο­ποί­ηση της εξαι­ρε­τι­κής δια­δι­κα­σίας της δια­πραγ­μά­τευ­σης χωρίς προη­γού­μενη δημο­σί­ευση του άρθρου 32 παρ. 2γ του Ν.4412/2016.

Η απόφαση παρου­σιά­ζε­ται ως η μόνη δια­θέ­σιμη διέ­ξο­δος για να επι­στρέ­ψουν οι ναυα­γο­σώ­στες στα βάθρα των πολυ­σύ­χνα­στων ακτών εν μέσω του­ρι­στι­κής αιχμής. Μια προ­σε­κτι­κό­τερη ωστόσο αντι­πα­ρα­βολή του σκε­πτι­κού της με το γράμμα του νόμου και, κυρίως, με την πάγια νομο­λο­γία του ίδιου του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου, ανα­δει­κνύει έναν σοβαρό νομικό σκόπελο που καθιστά αμφί­βολη την τελική έγκριση του εγχει­ρή­μα­τος και τρο­φο­δο­τεί την εκτί­μηση ότι η χθεσινή απόφαση ικα­νο­ποιεί πρω­τί­στως επι­κοι­νω­νια­κούς στόχους και όχι την ουσία του προ­βλή­μα­τος.

Τι ενέ­κρινε η Δημο­τική Επι­τροπή και ποιες εται­ρείες προ­σκα­λού­νται

Η απόφαση αρθρώ­νε­ται σε 3 σκέλη. Το πρώτο αφορά στην ανα­γνώ­ριση του κατε­πεί­γο­ντος χαρα­κτήρα της ανά­θε­σης, με το σκε­πτικό ότι η κατά­σταση που δημιουρ­γή­θηκε ήταν απρό­βλε­πτη και μη οφει­λό­μενη σε υπαι­τιό­τητα του Δήμου και ότι δεν υφί­στα­ται χρονικό περι­θώ­ριο για την επα­νά­ληψη ανοι­κτού δια­γω­νι­σμού. Το δεύτερο αφορά στην καθαυτό προ­σφυγή στη δια­δι­κα­σία της δια­πραγ­μά­τευ­σης χωρίς προη­γού­μενη δημο­σί­ευση, κατ’ επί­κληση λόγων προ­δή­λου κοι­νω­νι­κού συμ­φέ­ρο­ντος και προ­στα­σίας της ανθρώ­πι­νης ζωής, και το τρίτο στην έγκριση του σχεδίου πρό­σκλη­σης και της συνο­δευ­τι­κής μελέτης, στην οποία, όπως ανα­φέ­ρε­ται στην εισή­γηση, έχουν ενσω­μα­τω­θεί οι απα­ραί­τη­τες διορ­θώ­σεις στη μισθο­δο­σία των ναυα­γο­σω­στών ώστε να υπάρξει συμ­μόρ­φωση με την Πράξη του Ζ΄ Κλι­μα­κίου.

Η πρό­σκληση απευ­θύ­νε­ται σε 3 συγκε­κρι­μέ­νους οικο­νο­μι­κούς φορείς, όλους με έδρα εκτός Ρόδου. Πρό­κει­ται για την εται­ρεία THALASSA SERVICES PC ΙΚΕ με έδρα την Ηγου­με­νί­τσα, την Ocean Lifeguard Private Company, ναυα­γο­σω­στική και σχολή ταχυ­πλόων με έδρα τα Χανιά, και την ατομική επι­χεί­ρηση ναυα­γο­σω­στι­κής σχολής της κ. Νιφόρα με έδρα την Πάτρα. Η ανάθεση θα καλύψει χρονικό διά­στημα 45 ημερών κατ’ ανώτατο όριο ή μέχρι την έκδοση ορι­στι­κής από­φα­σης επί της προ­σφυ­γής ανά­κλη­σης που ο Δήμος δηλώνει ότι θα ασκήσει κατά της ακυ­ρω­τι­κής Πράξης, με εκτι­μώ­μενη αξία σύμ­βα­σης 408.177,60 ευρώ, ήτοι 506.140,21 ευρώ με ΦΠΑ 24%. Το αντι­κεί­μενο παρα­μέ­νει το ίδιο με εκείνο του ακυ­ρω­θέ­ντος δια­γω­νι­σμού, δηλαδή η κάλυψη 14 πολυ­σύ­χνα­στων ακτών με 26 ναυα­γο­σω­στικά βάθρα και συνο­λικά 40 εργα­ζό­με­νους.

Τι απαιτεί ο νόμος: 3 σωρευ­τι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις με το βάρος από­δει­ξης στον Δήμο

Το κρίσιμο νομικό ζήτημα εντο­πί­ζε­ται στο περιε­χό­μενο της ίδιας της διά­τα­ξης που επι­κα­λεί­ται ο Δήμος και στον τρόπο με τον οποίο αυτή ερμη­νεύ­ε­ται παγίως από το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο. Η δια­δι­κα­σία της δια­πραγ­μά­τευ­σης χωρίς δημο­σί­ευση επι­τρέ­πε­ται μόνο στο μέτρο που είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τητο, όταν λόγω κατε­πεί­γου­σας ανάγκης οφει­λό­με­νης σε γεγο­νότα απρό­βλε­πτα για την ανα­θέ­τουσα αρχή δεν είναι δυνατή η τήρηση των προ­θε­σμιών που προ­βλέ­πο­νται για τις ανοι­κτές, κλει­στές ή αντα­γω­νι­στι­κές δια­δι­κα­σίες. Όπως προ­κύ­πτει από τις εκθέ­σεις προ­συμ­βα­τι­κού ελέγχου του ίδιου του δικα­στη­ρίου, το Κλι­μά­κιο ελέγχει τη σωρευ­τική συν­δρομή 3 προ­ϋ­πο­θέ­σεων, με πρώτη την ύπαρξη γεγο­νό­τος που δεν μπο­ρούσε να προ­βλε­φθεί παρά την επί­δειξη της οφει­λό­με­νης επι­μέ­λειας από την ανα­θέ­τουσα αρχή, ενώ το βάρος από­δει­ξης της σωρευ­τι­κής συν­δρο­μής των προ­ϋ­πο­θέ­σεων φέρει η αρχή που τις επι­κα­λεί­ται και οι ανάγκες που καλύ­πτο­νται πρέπει να συν­δέ­ο­νται αιτιω­δώς με τα απρό­βλε­πτα γεγο­νότα και όχι να αφορούν στην κάλυψη πάγιων αναγκών.

Ακόμη πιο καθο­ρι­στι­κός είναι ο ορισμός της απρό­βλε­πτης περί­στα­σης. Κατά την πάγια νομο­λο­γία του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου, ως απρό­βλε­πτες περι­στά­σεις νοού­νται εκείνα τα αιφ­νί­δια πραγ­μα­τικά γεγο­νότα τα οποία δεν ήταν γνωστά στην ανα­θέ­τουσα αρχή ούτε ανά­γο­νται στη σφαίρα της ευθύνης της και κατέ­στη­σαν ανέ­φι­κτο τον έγκαιρο προ­γραμ­μα­τι­σμό των ανα­γκαίων ενερ­γειών. Η δια­τύ­πωση αυτή απο­τε­λεί την αχίλ­λειο πτέρνα του ροδί­τι­κου εγχει­ρή­μα­τος. Η ακύρωση του δια­γω­νι­σμού δεν προήλθε από θεο­μη­νία, αιφ­νί­δια νομο­θε­τική μετα­βολή ή άλλον εξωγενή παρά­γο­ντα, αλλά από 3 ουσιώ­δεις πλημ­μέ­λειες που το Ζ΄ Κλι­μά­κιο απέδωσε ευθέως στις υπη­ρε­σίες του Δήμου, δηλαδή την παρά­νομη σύντμηση της προ­θε­σμίας υπο­βο­λής προ­σφο­ρών από 35 σε 15 ημέρες, τα σοβαρά υπο­λο­γι­στικά σφάλ­ματα στο εργα­τικό κόστος των 40 εργα­ζο­μέ­νων και την κοστο­λό­γηση του εξο­πλι­σμού των 26 βάθρων ως και­νούρ­γιου και για τα 3 έτη. Γεγο­νότα που ανά­γο­νται στη σφαίρα ευθύνης της ίδιας της ανα­θέ­του­σας αρχής δεν μπορούν, κατά τη νομο­λο­γία, να θεμε­λιώ­σουν απρό­βλε­πτη περί­σταση, όσο πιε­στική και αν είναι η ανάγκη που εν τω μεταξύ δημιουρ­γή­θηκε.

Η πάγια και προ­βλέ­ψιμη ανάγκη που δεν γίνεται κατε­πεί­γουσα με ευθύνη του ίδιου του Δήμου

Η νομο­λο­γιακή εικόνα γίνεται ακόμη πιο απο­θαρ­ρυ­ντική για τον Δήμο αν εξε­τα­στεί η φύση της ίδιας της ανάγκης. Η ναυα­γο­σω­στική κάλυψη των πολυ­σύ­χνα­στων παρα­λιών δεν συνιστά έκτακτο συμβάν αλλά πάγια, ετησίως επα­να­λαμ­βα­νό­μενη υπο­χρέ­ωση που απορ­ρέει από το Π.Δ. 71/2020, με εκ των προ­τέ­ρων γνωστό χρόνο έναρξης. Το ίδιο το Ζ΄ Κλι­μά­κιο, στην Πράξη 347/2026, απέρ­ριψε την επί­κληση του επεί­γο­ντος για τη σύντμηση των προ­θε­σμιών ακριβώς με το σκε­πτικό ότι οι ανάγκες αυτές είναι διαρ­κείς και επι­βάλ­λουν έγκαιρο προ­γραμ­μα­τι­σμό και όχι προ­σφυγή σε εξαι­ρε­τι­κές δια­δι­κα­σίες. Το σκε­πτικό αυτό συμπλέει με τη γενι­κό­τερη νομο­λο­γιακή γραμμή, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται και σε απο­φά­σεις της Αρχής Εξέ­τα­σης Προ­δι­κα­στι­κών Προ­σφυ­γών επί ανά­λο­γων υπο­θέ­σεων, κατά τις οποίες όταν η ανάγκη είναι πάγια, μόνιμη, προ­βλέ­ψιμη, γνωστή και διαρκής, δεν ανά­γε­ται σε απρό­βλε­πτα γεγο­νότα ούτε είναι γνησίως κατε­πεί­γουσα, αλλά καθί­στα­ται κατε­πεί­γουσα απο­κλει­στικά εξαι­τίας της ίδιας της ανα­θέ­του­σας αρχής, με απο­τέ­λε­σμα την παρά­νομη και κατα­χρη­στική παρά­καμψη της νόμιμης δια­δι­κα­σίας ανά­θε­σης.

Με απλά λόγια, η νομο­λο­γία έχει απα­ντή­σει ήδη στο ερώτημα που θέτει η ροδί­τικη υπόθεση: όταν μια ανα­θέ­τουσα αρχή φτάνει σε αδιέ­ξοδο επειδή προ­γραμ­μά­τισε καθυ­στε­ρη­μένα και εκτέ­λεσε πλημ­με­λώς μια προ­βλέ­ψιμη δια­δι­κα­σία, δεν μπορεί στη συνέ­χεια να επι­κα­λε­στεί το αδιέ­ξοδο αυτό ως απρό­βλε­πτο γεγονός για να ανα­τε­θεί η ίδια υπη­ρε­σία χωρίς δια­γω­νι­σμό.

Η εσω­τε­ρική αντί­φαση του σκε­πτι­κού της από­φα­σης

Πέραν της σύγκρου­σης με τη νομο­λο­γία, το σκε­πτικό της χθε­σι­νής από­φα­σης εμφα­νί­ζει και εσω­τε­ρι­κές ρωγμές. Ο Δήμος χαρα­κτη­ρί­ζει την κατά­σταση απρό­βλε­πτη και μη οφει­λό­μενη σε δική του υπαι­τιό­τητα, τη στιγμή που η ακυ­ρω­τική Πράξη κατα­λο­γί­ζει τις πλημ­μέ­λειες ευθέως στις δικές του επι­λο­γές. Παράλ­ληλα, δηλώνει ότι θα ασκήσει προ­σφυγή ανά­κλη­σης κατά της Πράξης ενώπιον του Έβδομου Τμή­μα­τος, αμφι­σβη­τώ­ντας δηλαδή τη βασι­μό­τητά της, ενώ ταυ­τό­χρονα γνω­στο­ποιεί ότι διόρ­θωσε τη μισθο­δο­σία της νέας μελέτης ακριβώς για να συμ­μορ­φω­θεί με τις επι­ση­μάν­σεις της, απο­δε­χό­με­νος έτσι εμμέσως ότι αυτές ήταν ορθές. Η διπλή αυτή γλώσσα δύσκολα θα περάσει απα­ρα­τή­ρητη κατά τον έλεγχο νομι­μό­τη­τας της νέας δια­δι­κα­σίας, πολλώ μάλλον όταν το ίδιο δικα­στή­ριο έχει ήδη απο­δο­κι­μά­σει, στην ίδια ακριβώς υπόθεση, τη θεμε­λί­ωση εξαι­ρε­τι­κών παρεκ­κλί­σεων στο επείγον. Αν το επείγον δεν αρκούσε για να δικαιο­λο­γή­σει τη συρ­ρί­κνωση των προ­θε­σμιών μιας ανοι­κτής δια­δι­κα­σίας, δύσκολα θα αρκέσει για να δικαιο­λο­γή­σει την πλήρη κατάρ­γησή της.

Απόφαση με επι­κοι­νω­νιακό πρόσημο και το βεβα­ρη­μένο ιστο­ρικό 2 ναυα­γίων

Στο πλαίσιο αυτό, εικά­ζε­ται βασίμως ότι η ομόφωνη απόφαση της Δημο­τι­κής Επι­τρο­πής εξυ­πη­ρε­τεί πρω­τί­στως την ανάγκη της δημο­τι­κής αρχής να εμφα­νι­στεί ότι αντιδρά άμεσα για την προ­στα­σία των λουο­μέ­νων, χωρίς ωστόσο να δια­σφα­λί­ζει την ουσία, δηλαδή τη νόμιμη και βιώσιμη επάνοδο των ναυα­γο­σω­στών στις ακτές. Η ομο­φω­νία απο­τυ­πώ­νει την κοινή αγωνία για το κενό ασφα­λείας, δεν μετα­βάλ­λει όμως τα νομικά δεδο­μένα, αφού η συν­δρομή των προ­ϋ­πο­θέ­σεων του άρθρου 32 δεν κρί­νε­ται από τη βούληση του οργάνου αλλά από τα αρμόδια ελεγ­κτικά όργανα, με το ενδε­χό­μενο νέας αρνη­τι­κής κρίσης και νέας απώ­λειας πολύ­τι­μου χρόνου στην καρδιά του καλο­και­ριού να παρα­μέ­νει απο­λύ­τως ορατό.

Η εικόνα επι­βα­ρύ­νε­ται περαι­τέρω από το ιστο­ρικό. Ο δια­γω­νι­σμός για την τριετία 2026 έως 2028, προ­ϋ­πο­λο­γι­ζό­με­νης δαπάνης 3.862.360,73 ευρώ πλέον ΦΠΑ, προ­σέ­κρουσε στον προ­συμ­βα­τικό έλεγχο παρότι μόλις τον Σεπτέμ­βριο του 2025 το ίδιο δικα­στή­ριο είχε απορ­ρί­ψει την τρο­πο­ποί­ηση της τότε σύμ­βα­σης, αφή­νο­ντας τις παρα­λίες χωρίς ναυα­γο­σώ­στες από τις 8 Σεπτεμ­βρίου. Παρά τις δημό­σιες δια­βε­βαιώ­σεις για έγκαιρη εκκί­νηση, η μελέτη του φετινού δια­γω­νι­σμού εγκρί­θηκε στα μέσα Μαΐου, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της κολυμ­βη­τι­κής περιό­δου. Πρό­κει­ται για τη δεύτερη συνε­χό­μενη χρονιά κατά την οποία η ίδια υπη­ρε­σία σκο­ντά­φτει στον δημο­σιο­νο­μικό έλεγχο για λόγους που ανά­γο­νται στον προ­γραμ­μα­τι­σμό, αλλη­λου­χία που καθιστά σχεδόν ανυ­πε­ρά­σπι­στη τη θέση ότι το φετινό αδιέ­ξοδο υπήρξε απρό­βλε­πτο.