Το Εφετείο σφράγισε τις ευθύνες για τον τραγικό θάνατο του Νικόλαου Τζανόπουλου στα δίχτυα των ιχθυοκλωβών

• Με την υπ’ αριθμόν 158/2026 απόφασή του το Μονομελές Εφετείο Δωδεκανήσου επικύρωσε πλήρως την πρωτόδικη κρίση, αναγνωρίζοντας ότι ο θάνατος του 26χρονου εργαζόμενου στις 13 Δεκεμβρίου 2018 συνιστά εργατικό ατύχημα που οφείλεται σε συγκλίνουσα αμέλεια της διευθύνουσας συμβούλου της εργοδότριας εταιρίας και του υπεύθυνου της μονάδας, επιδικάζοντας στην οικογένεια του θύματος χρηματική ικανοποίηση συνολικού ύψους 750.000 ευρώ

Οριστικές απαντήσεις σε ένα από τα πλέον τραγικά εργατικά δυστυχήματα των τελευταίων ετών στα Δωδεκάνησα έδωσε το Μονομελές Εφετείο Δωδεκανήσου, το οποίο, σύμφωνα με πληροφορίες της «δημοκρατικής», απέρριψε στην ουσία τους και τις δύο εφέσεις που ασκήθηκαν κατά της υπ’ αριθμόν 468/2025 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου, τόσο από την πλευρά της εργοδότριας εταιρίας και των στελεχών της όσο και από την πλευρά της οικογένειας του θύματος.
Όπως προκύπτει από την απόφαση, ο 26χρονος προσλήφθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2018 από την εργοδότρια εταιρία, που λειτουργεί πλωτή μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας σε βραχονησίδα των Δωδεκανήσων, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου και με την ειδικότητα του ανειδίκευτου εργάτη. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, όπως δέχθηκε το δικαστήριο, προσλήφθηκε για να απασχοληθεί ως ιχθυολόγος, καθώς είχε ολοκληρώσει την υποχρεωτική φοίτησή του στο Τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλάσσιων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου, χωρίς όμως να έχει λάβει ακόμη το πτυχίο του, αφού εκκρεμούσε η πτυχιακή του εργασία. Κατείχε επίσης από το 2015 δίπλωμα ερασιτεχνικής κατάδυσης Rescue Diver, το οποίο του επέτρεπε αποκλειστικά καταδύσεις αναψυχής και σε καμία περίπτωση επαγγελματικές καταδυτικές εργασίες.
Στον νεαρό εργαζόμενο ανατέθηκαν καθήκοντα καθημερινής επίβλεψης, μετρήσεις φυσικοχημικών παραμέτρων του νερού, έλεγχος της υγείας του ιχθυοπληθυσμού και καταγραφή τροφών, εξαλιεύσεων και νεκρών ψαριών. Πέραν αυτών όμως, όπως αποδείχθηκε, του είχε ανατεθεί και η διενέργεια καταδυτικών εργασιών, τις οποίες άλλοτε εκτελούσε μόνος του και άλλοτε με την παρουσία τρίτου προσώπου, όπως η επιθεώρηση και επιδιόρθωση διχτυών, η αφαίρεση νεκρών ψαριών από τον πυθμένα των κλωβών και η τοποθέτηση αντιαρπακτικών διχτυών. Τον αναγκαίο καταδυτικό εξοπλισμό παραλάμβανε μάλιστα από το καταδυτικό κέντρο ιδιοκτησίας του υπεύθυνου της μονάδας, ο οποίος του είχε παραχωρήσει και τα κλειδιά της επιχείρησης.
Η μοιραία κατάδυση της 13ης Δεκεμβρίου 2018
Το πρωί της 13ης Δεκεμβρίου 2018 και ενώ την προηγούμενη ημέρα είχε προηγηθεί κακοκαιρία, ο Νικόλαος Τζανόπουλος παρέλαβε τον καταδυτικό εξοπλισμό και μεταφέρθηκε στη μονάδα, όπου, σύμφωνα με τα όσα δέχθηκε το δικαστήριο, κατόπιν εντολής του υπεύθυνου της μονάδας που διαβιβάστηκε μέσω του επιστάτη, επρόκειτο να διενεργήσει έλεγχο των ιχθυοκλωβών, όπως γινόταν κάθε φορά μετά από κακοκαιρία. Περί ώρα 09.15 φόρεσε τον εξοπλισμό του και καταδύθηκε ολομόναχος, χωρίς επόπτη, χωρίς δεύτερο δύτη και χωρίς δύτη ασφαλείας, τη στιγμή που ο επιστάτης με τους 2 αλλοδαπούς εργάτες της μονάδας είχαν απομακρυνθεί με μικρότερο σκάφος για επιφανειακή επιθεώρηση.
Όταν μετά από περίπου μια ώρα ο επιστάτης επέστρεψε και διαπίστωσε την απουσία του, άρχισε να τον αναζητά. Κατόπιν τηλεφωνικής υπόδειξης του υπεύθυνου της μονάδας, ο οποίος γνώριζε από μνήμης όλο το υποθαλάσσιο περιβάλλον της εγκατάστασης, τον εντόπισε τελικά με τη χρήση γυαλιού να κείτεται ανάσκελα, εμφανώς χωρίς τις αισθήσεις του, παγιδευμένος σε αντιαρπακτικό δίχτυ ανάμεσα σε 2 τετράγωνους κλωβούς, στο μοναδικό σημείο της μονάδας όπου, όπως παραδέχθηκε ο ίδιος ο υπεύθυνος απολογούμενος στο ποινικό δικαστήριο, υπήρχε πιθανότητα παγίδευσης δύτη, λόγω της απόστασης μόλις ενός μέτρου μεταξύ των κλωβών.
Στην ανάσυρση έσπευσε επαγγελματίας δύτης από όμορη μονάδα, ο οποίος καταδύθηκε σε βάθος 5 έως 7 μέτρων και αντίκρισε μια εικόνα που αποτυπώνει την αγωνιώδη πάλη του 26χρονου για τη ζωή του. Η μάσκα του ήταν κατεβασμένη στο ύψος του λαιμού, τα πτερύγια είχαν αποσπαστεί από τα πόδια του και βρίσκονταν μπλεγμένα στο δίχτυ, τα πέλματά του είχαν εγκλωβιστεί στα «μάτια» του διχτυού, ενώ το τζάκετ ρύθμισης πλευστότητας με την προσδεδεμένη φιάλη βρέθηκε φουσκωμένο και μπλεγμένο στο δίχτυ περίπου 1 μέτρο μακριά του. Η ζώνη βαρών του ήταν μπλεγμένη από το δίχτυ σε 2 μολύβια στο πίσω μέρος της μέσης του. Η φιάλη των 12 λίτρων, που επαρκούσε για περίπου 1 ώρα κατάδυσης, βρέθηκε εντελώς κενή. Το κρίσιμο εύρημα αφορούσε στο ίδιο το αντιαρπακτικό δίχτυ, το οποίο δεν έφερε μολυβόσχοινο στο κάτω μέρος του, δεν ήταν στερεωμένο με βαρίδια ούτε δεμένο στη βάση του κλωβού, αλλά έπλεε ανεξέλεγκτα, παρασυρόμενο από τα υποθαλάσσια ρεύματα, με αποτέλεσμα να μηδενίζεται η ήδη ελάχιστη απόσταση μεταξύ των 2 κλωβών. Ο 26χρονος μεταφέρθηκε χωρίς αισθήσεις στη στεριά, ενώ από τη νεκροψία που ακολούθησε διαπιστώθηκε ότι ο θάνατός του επήλθε από πνιγμό λόγω εισρόφησης ύδατος.
Οι ευθύνες που καταλόγισε το δικαστήριο
Το Εφετείο έκρινε ότι ο θάνατος του εργαζόμενου εμπίπτει πλήρως στην έννοια του εργατικού ατυχήματος, όπως άλλωστε είχε χαρακτηριστεί και από τον ΕΦΚΑ, με δήλωση ατυχήματος που υπέβαλε εμπρόθεσμα η ίδια η εργοδότρια εταιρία, και ότι οφείλεται σε συγκλίνουσα αμέλεια της διευθύνουσας συμβούλου και του υπεύθυνου της μονάδας. Η πρώτη, όπως δέχθηκε το δικαστήριο, παραβίασε σειρά υποχρεώσεων που απορρέουν από τη νομοθεσία για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και από τον Γενικό Κανονισμό Λιμένα, καθώς επέτρεπε εν γνώσει της στον στερούμενο επαγγελματικής άδειας εργαζόμενο να καταδύεται μόνος του στις εγκαταστάσεις, δεν διασφάλισε ότι οι καταδυτικές εργασίες θα εκτελούνται από αδειοδοτημένο καταδυτικό συνεργείο με δύτες ανά ζεύγη και δύτη ασφαλείας και ουδέποτε απασχόλησε τεχνικό ασφαλείας. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην απόφαση στο γεγονός ότι η εταιρία είχε δηλώσει παράτυπα στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ως τεχνικό ασφαλείας πρόσωπο που ουδέποτε συνεργάστηκε μαζί της, ενώ μόλις την επομένη του δυστυχήματος προχώρησε εσπευσμένα σε αναγγελία σύμβασης ανάθεσης καθηκόντων τεχνικού ασφαλείας σε άλλο πρόσωπο.
Ως προς τον υπεύθυνο της μονάδας, το δικαστήριο δέχθηκε ότι, αν και διέθετε ο ίδιος επαγγελματική άδεια δύτη και άδεια καταδυτικού συνεργείου και γνώριζε επομένως άριστα τις νόμιμες υποχρεώσεις, ανέθετε καταδυτικές εργασίες σε προσωπικό χωρίς επαγγελματικές καταδυτικές γνώσεις, χωρίς να παρίσταται ως επόπτης ή δύτης ασφαλείας. Γνώριζε θετικά τόσο ότι το επίμαχο αντιαρπακτικό δίχτυ δεν ήταν στερεωμένο και έπλεε ελεύθερα, σε αντίθεση με το αντίστοιχο δίχτυ του διπλανού κλωβού που είχε πρόσφατα αντικατασταθεί, όσο και τη μικρή απόσταση μεταξύ των 2 κλωβών, συνθήκες που ενείχαν προφανή κίνδυνο παγίδευσης. Παρά ταύτα, έδωσε εντολή στον 26χρονο να καταδυθεί μόνος του, χωρίς επιτήρηση, χωρίς να έχει μεριμνήσει για την αντικατάσταση ή στερέωση του διχτυού και χωρίς να τον έχει ενημερώσει για την επικινδυνότητα του συγκεκριμένου σημείου. Απορρίφθηκε παράλληλα ο ισχυρισμός της εργοδοτικής πλευράς ότι οι καταδύσεις απλού ελέγχου των ιχθυοκλωβών δεν συνιστούν καταδυτικές εργασίες, με το δικαστήριο να υπογραμμίζει ότι ο Γενικός Κανονισμός Λιμένα ως κανονιστική πράξη υπερισχύει αντίθετων διοικητικών εγγράφων.
Συνυπαιτιότητα 10% στον άτυχο δύτη
Το δικαστήριο δέχθηκε ωστόσο και συνυπαιτιότητα του θανόντος σε ποσοστό 10%, κρίνοντας ότι κατά τον εγκλωβισμό του διέθετε ακόμη ελάχιστο υπόλοιπο αέρα που επαρκούσε για ανάδυση από το μικρό βάθος όπου βρισκόταν. Παρά την εκπαίδευσή του σε τεχνικές αυτοδιάσωσης για τη λήψη του διπλώματος που κατείχε, δεν κατόρθωσε να διατηρήσει την ψυχραιμία του ώστε να εντοπίσει με ψηλάφιση το σημείο εμπλοκής στη ζώνη βαρών του και να απελευθερωθεί με το καταδυτικό του μαχαίρι. Αντίθετα, περιήλθε σε πανικό και οι αγωνιώδεις προσπάθειες απεγκλωβισμού επιδείνωσαν τη θέση του, με αποκορύφωμα την αφαίρεση του τζάκετ πλευστότητας με την προσδεδεμένη φιάλη, το οποίο του ξέφυγε και απομακρύνθηκε. Το δικαστήριο συνεκτίμησε πάντως ότι οι συνθήκες εμπλοκής ήταν ιδιαίτερες και ότι ο νεαρός στερούνταν της εμπειρίας επαγγελματία δύτη μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας, ο οποίος εκπαιδεύεται ειδικά στην αντιμετώπιση εμπλοκής σε δίχτυα.
Τα ποσά που επιδικάστηκαν στην οικογένεια
Με βάση τα ανωτέρω, επικυρώθηκε η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης ύψους 250.000 ευρώ για τη μητέρα του θύματος, 250.000 ευρώ για τον πατέρα του, 200.000 ευρώ για την αδελφή του και 50.000 ευρώ για τον παππού του, ποσά που το δικαστήριο έκρινε δίκαια και εύλογα με βάση την αρχή της αναλογικότητας, συνεκτιμώντας τον στενό ψυχικό δεσμό της οικογένειας με τον 26χρονο, τις τραγικές συνθήκες του θανάτου του και την οικονομική κατάσταση των διαδίκων. Σημειώνεται ότι ο παππούς του θύματος δεν πρόλαβε να δει την έκβαση της υπόθεσης, καθώς απεβίωσε στις 26 Δεκεμβρίου 2025, μετά την άσκηση των εφέσεων, με τη δίκη να συνεχίζεται από τους κληρονόμους του.
Στη δίκη ενώπιον του Εφετείου η οικογένεια του θύματος εκπροσωπήθηκε από τη δικηγόρο Θεσσαλονίκης κ. Θεοδώρα Τζήκα, η εργοδότρια εταιρία, η διευθύνουσα σύμβουλος και ο υπεύθυνος της μονάδας από τον δικηγόρο Αθηνών κ. Δημήτριο Μαρκάτο και ο επιστάτης της μονάδας από τη δικηγόρο Ρόδου κ. Μαργαρίτα Καρπαθάκη.