Οι πυρκαγιές πληρώνονται: «Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει κυρίως πρόβλημα οργανωμένων εμπρησμών, αλλά ανθρώπινης αμέλειας»

Δεν μπο­ρού­σε να αντι­λη­φθεί τον κίν­δυ­νο. Συ­νή­θι­ζε να κάνει μόνος του υπαί­θριες ερ­γα­σί­ες, λέει ότι τα χέρια του «έπια­ναν». Το με­ση­μέ­ρι της 7ης Ιου­νί­ου ο 61χρο­νος έκοψε με ηλε­κτρι­κό τροχό μια με­ταλ­λι­κή βέργα έξω από το σπίτι του στη Σα­λα­μί­να. «Μια δου­λειά ασή­μα­ντη ήταν. Θα επι­διόρ­θω­να μια τέντα», θυ­μά­ται. «Ενα λεπτό έκανα όλο κι όλο». Εκεί­νη την ημέρα είχε 31 βαθ­μούς Κελ­σί­ου θερ­μο­κρα­σία, 60% σχε­τι­κή υγρα­σία, ο δεί­κτης επι­κιν­δυ­νό­τη­τας για πυρ­κα­γιά ήταν χα­μη­λός. Ακόμη και με αυτές τις συν­θή­κες, όμως, μια στιγ­μή αρ­κού­σε για να γίνει το κακό.

Ενα πυ­ρω­μέ­νο γρέζι από την κοπή της βέρ­γας πε­τά­χτη­κε σε δι­πλα­νό χω­ρά­φι, πε­ρί­που 11 μέτρα μα­κριά, και προ­κά­λε­σε φωτιά. Ο 61χρο­νος προ­σπά­θη­σε μά­ταια να τη σβή­σει με λά­στι­χο πο­τί­σμα­τος και χτυ­πώ­ντας τις φλό­γες με τα πόδια. Κά­λε­σε ενι­σχύ­σεις. Κι­νη­το­ποι­ή­θη­καν 27 πυ­ρο­σβέ­στες, εννέα οχή­μα­τα και μια ομάδα δα­σο­κο­μά­ντος. Χρειά­στη­κε να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει ρί­ψεις νερού ακόμη και ένα ελι­κό­πτε­ρο. Πέντε στρέμ­μα­τα κά­η­καν, ο άν­δρας συ­νε­λή­φθη για πρό­κλη­ση πυρ­κα­γιάς από αμέ­λεια και του επι­βλή­θη­κε διοι­κη­τι­κό πρό­στι­μο 4.021 ευρώ. Εκ­κρε­μεί εις βάρος του και ποι­νι­κή δια­δι­κα­σία.

«Δεν το υπο­λό­γι­σα καλά, γιατί αυτές τις δου­λειές τις κάνω χρό­νια. Δεν είχε δη­μιουρ­γη­θεί άλ­λο­τε πρό­βλη­μα. Κάπως έτσι, όμως, μπαί­νουν οι φω­τιές από αμέ­λεια», λέει ο 61χρο­νος, που μί­λη­σε στην «Κ» ζη­τώ­ντας να μη δη­μο­σιο­ποι­η­θούν τα στοι­χεία του. «Ζή­τη­σα συγ­γνώ­μη από την Πυ­ρο­σβε­στι­κή. Θα έπρε­πε να ήμουν σε έναν ασφα­λή, κλει­στό χώρο. Δεν πρό­κει­ται να κάνω ξανά αντί­στοι­χη ερ­γα­σία το κα­λο­καί­ρι».

Η πε­ρί­πτω­σή του δεν είναι μο­να­δι­κή. Μέχρι τις 25 Ιου­νί­ου φέτος η Πυ­ρο­σβε­στι­κή είχε συλ­λά­βει 122 άτομα για πρό­κλη­ση πυρ­κα­γιών, εκ των οποί­ων οι 115 εξ αμε­λεί­ας και οι επτά από πρό­θε­ση. Η αμέ­λεια εξε­τά­ζε­ται ως πι­θα­νή αιτία και στην πρό­σφα­τη με­γά­λη φωτιά στο Ακραίφ­νιο Βοιω­τί­ας. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «Κ», οι μαρ­τυ­ρί­ες και τα στοι­χεία για αυτό το πε­ρι­στα­τι­κό συ­γκλί­νουν στο ότι η αρ­χι­κή εστία βρί­σκε­ται σε πε­ρι­φραγ­μέ­νο οι­κό­πε­δο με αμπέ­λια.

Δια­χρο­νι­κό μο­τί­βο

«Η Ελ­λά­δα δεν αντι­με­τω­πί­ζει κυ­ρί­ως πρό­βλη­μα ορ­γα­νω­μέ­νων εμπρη­σμών, αλλά αν­θρώ­πι­νης αμέ­λειας», πα­ρα­τη­ρούν στε­λέ­χη της Πυ­ρο­σβε­στι­κής που μί­λη­σαν στην «Κ». Τα στοι­χεία της Διεύ­θυν­σης Αντι­με­τώ­πι­σης Εγκλη­μά­των Εμπρη­σμού (ΔΑΕΕ) είναι εν­δει­κτι­κά. Το 2022 το 83,3% των συλ­λή­ψε­ων αφο­ρού­σε πρό­κλη­ση πυρ­κα­γιάς από αμέ­λεια. Το 2023 το αντί­στοι­χο πο­σο­στό ήταν 69,9%, το 2024 ανέ­βη­κε στο 73,6% και πέ­ρυ­σι στο 88,5%.

Αυτό το μο­τί­βο είναι δια­χρο­νι­κό. Σύμ­φω­να με πα­λαιό­τε­ρα στοι­χεία που είναι στη διά­θε­ση της «Κ», την πε­ρί­ο­δο 2010-2015 είχε δια­πι­στω­θεί ότι 1.850 άτομα είχαν προ­κα­λέ­σει πυρ­κα­γιές από αμέ­λεια, ενώ 418 είχαν δρά­σει με πρό­θε­ση. Φέτος έχουν επι­βλη­θεί ήδη μέχρι 25 Ιου­νί­ου 478 διοι­κη­τι­κά πρό­στι­μα που ξε­περ­νούν το μισό εκατ. ευρώ. Πα­ρό­τι δεν έχου­με μπει ακόμη στην καρ­διά του κα­λο­και­ριού, τα φε­τι­νά πρό­στι­μα έχουν ήδη φτά­σει στο 41,5% του συ­νο­λι­κού αριθ­μού της πε­ρυ­σι­νής χρο­νιάς. Το 2025 είχαν επι­βλη­θεί 1.150 πρό­στι­μα και το 2024 είχαν φτά­σει τα 1.461.

Πρό­σφα­τα τέ­θη­καν σε λει­τουρ­γία ανά τη χώρα 37 νε­ο­σύ­στα­τα ανα­κρι­τι­κά κλι­μά­κια αντι­με­τώ­πι­σης εγκλη­μά­των εμπρη­σμού που στε­λε­χώ­νο­νται με 240 άτομα, με στόχο να ανα­βαθ­μι­στεί η διε­ρεύ­νη­ση των πυρ­κα­γιών. Οι ανα­κρι­τι­κοί υπάλ­λη­λοι πέ­ρα­σαν από δι­ή­με­ρη εκ­παί­δευ­ση και κάθε χρόνο θα πι­στο­ποιού­νται υπό την επί­βλε­ψη στε­λε­χών της ΔΑΕΕ. Στε­λέ­χη της Πυ­ρο­σβε­στι­κής εκτι­μούν ότι η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα των εντα­τι­κών ελέγ­χων και των διοι­κη­τι­κών κυ­ρώ­σε­ων αντι­κα­το­πτρί­ζε­ται φέτος στη μεί­ω­ση κατά 29,8% των ενάρ­ξε­ων πυρ­κα­γιών για την πε­ρί­ο­δο Ια­νουα­ρί­ου – Μαΐου σε σχέση με το ίδιο διά­στη­μα πέ­ρυ­σι.

Ανα­λύ­ο­ντας τις με­γά­λες πυρ­κα­γιές του 2025 που ξε­περ­νού­σαν ανά πε­ρι­στα­τι­κό τα 1.000 στρέμ­μα­τα κα­μέ­νων εκτά­σε­ων, οι ερευ­νη­τές της ΔΑΕΕ κα­τέ­λη­ξαν στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι η πιο συχνή αιτία δεν είναι απα­ραί­τη­τα και η πιο κα­τα­στρο­φι­κή. Πέ­ρυ­σι το κα­λο­καί­ρι κα­τα­γρά­φη­καν 41 με­γά­λες πυρ­κα­γιές, με συ­νο­λι­κή κα­μέ­νη έκτα­ση πε­ρί­που 381.000 στρέμ­μα­τα. Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της ΔΑΕΕ, στο 36,6% αυτών των συμ­βά­ντων η αιτία σχε­τι­ζό­ταν με το δί­κτυο ηλε­κτρο­δό­τη­σης. Αντί­στοι­χα, το 22% των με­γά­λων πε­ρυ­σι­νών πυρ­κα­γιών του κα­λο­και­ριού είχε ξε­κι­νή­σει από αμέ­λεια.

Σαν οδη­γός χωρίς ζώνη

«Είναι θέμα παι­δεί­ας», πα­ρα­τη­ρούν αξιω­μα­τι­κοί της Πυ­ρο­σβε­στι­κής για τις φω­τιές που ξε­κι­νούν «κατά λάθος». Πα­ραλ­λη­λί­ζουν την αντί­λη­ψη που κυ­ριαρ­χεί σε με­ρί­δα του κό­σμου με τη μη χρήση ζώνης ή κρά­νους κατά την οδή­γη­ση. «Σκέ­φτο­νται ότι επί 30 χρό­νια πραγ­μα­το­ποιούν υπαί­θριες ερ­γα­σί­ες και δεν πρό­κει­ται να συμ­βεί κάτι σε αυ­τούς. Και όταν συμ­βαί­νει, λένε ότι δεν το πε­ρί­με­ναν. Υπάρ­χει πρό­βλη­μα στην αντί­λη­ψη κιν­δύ­νου», το­νί­ζουν.

Στις 19 Ιου­νί­ου συ­νε­λή­φθη στην Ασπρο­βάλ­τα Θεσ­σα­λο­νί­κης ένας με­λισ­σο­κό­μος για πρό­κλη­ση πυρ­κα­γιάς από αμέ­λεια. Οπως κα­τέ­θε­σε στους ανα­κρι­τι­κούς υπαλ­λή­λους της Πυ­ρο­σβε­στι­κής, χρη­σι­μο­ποί­η­σε κα­πνι­στή­ρι για τις 65 κυ­ψέ­λες του και αφού το κα­θά­ρι­σε από τα φύλλα κυ­πα­ρισ­σιού που ήταν τα υπο­λείμ­μα­τα της καύ­σης, το άφησε στο έδα­φος.

«Τα πά­τη­σα με το πόδι μου και τα κα­τά­βρε­ξα με νερό, θε­ω­ρώ­ντας ότι είχαν πλή­ρως σβή­σει», είπε. Δύο ώρες αρ­γό­τε­ρα, όμως, ενη­με­ρώ­θη­κε από την Πυ­ρο­σβε­στι­κή για φωτιά. Σε άλλο πα­ρό­μοιο συμ­βάν, με­λισ­σο­κό­μος κα­τέ­θε­σε ότι είχε βάλει στο κα­πνι­στή­ρι πευ­κο­βε­λό­νες και ξερά αρω­μα­τι­κά φυτά, με απο­τέ­λε­σμα να ξε­φύ­γει σπιν­θή­ρας.

«Πρέ­πει να ευαι­σθη­το­ποι­ή­σου­με τον πο­λί­τη, να με­τα­δώ­σου­με την πρα­κτι­κή πλη­ρο­φο­ρία. Δεν μπο­ρούν να κα­τα­λά­βουν πόσο εύ­κο­λα μπαί­νει η φωτιά», επι­ση­μαί­νει ο Γα­βρι­ήλ Ξαν­θό­που­λος, δα­σο­λό­γος και ει­δι­κός στις δα­σι­κές πυρ­κα­γιές. Ο ίδιος έχει προ­τεί­νει τη στε­λέ­χω­ση των δα­σι­κών υπη­ρε­σιών με επι­πλέ­ον προ­σω­πι­κό που θα ει­δι­κεύ­ε­ται στην ενη­μέ­ρω­ση για την πρό­λη­ψη των πυρ­κα­γιών.

Οι πυρ­κα­γιές από αμέ­λεια δεν είναι μόνο ελ­λη­νι­κό φαι­νό­με­νο. Ο Πορ­το­γά­λος κα­θη­γη­τής Δα­σο­λο­γί­ας Πά­ου­λο Φερ­νά­ντες λέει στην «Κ» ότι στη χώρα του, την πε­ρί­ο­δο 2018-2024, αυτή ήταν η αιτία στο 59% των συμ­βά­ντων. Οπως εξη­γεί, η αμέ­λεια προ­κύ­πτει από τον συν­δυα­σμό της άγνοιας και της υπε­ρε­κτί­μη­σης δυ­να­το­τή­των. Στην Πορ­το­γα­λία τα τε­λευ­ταία χρό­νια πραγ­μα­το­ποιού­νται στο­χευ­μέ­νες ενη­με­ρω­τι­κές εκ­στρα­τεί­ες για αυτό το ζή­τη­μα. «Είναι δύ­σκο­λο να υπο­λο­γί­σου­με το απο­τέ­λε­σμά τους», λέει ο Φερ­νά­ντες. Ωστό­σο, όπως και στην Ελ­λά­δα, πα­ρα­τη­ρεί ότι τα τε­λευ­ταία χρό­νια μειώ­νο­νται οι ενάρ­ξεις πυρ­κα­γιών.

Πάνω από 32 πυρ­κα­γιές ξέ­σπα­σαν στο 24ωρο

Χωρίς ανα­στο­λή

Στη χώρα μας πριν από δύο χρό­νια αυ­στη­ρο­ποι­ή­θη­κε το νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο, το οποίο προ­βλέ­πει ότι σε πε­ρί­πτω­ση κα­τα­δί­κης –και για πε­ρι­πτώ­σεις αμέ­λειας– η έφεση δεν έχει ανα­σταλ­τι­κή ισχύ. Ετσι οδη­γή­θη­κε στη φυ­λα­κή μετά την πρω­τό­δι­κη από­φα­ση ένας 63χρο­νος στη Χίο τον Ιού­λιο του 2024. Θε­ω­ρεί­ται ότι αυτή ήταν η πρώτη υπό­θε­ση που κρί­θη­κε βάσει των νέων δια­τά­ξε­ων.

Σε πρώτο βαθμό, στο Αυ­τό­φω­ρο Τρι­με­λές Πλημ­με­λειο­δι­κείο Χίου, ο 63χρο­νος κα­τα­δι­κά­στη­κε σε τρία έτη φυ­λά­κι­σης χωρίς ανα­στο­λή στην έφεση και πρό­στι­μο 10.000 ευρώ για πυρ­κα­γιά στον Σι­δη­ρού­ντα που έκαψε πάνω από 10.000 στρέμ­μα­τα. Το δι­κα­στή­ριο έκρι­νε ότι ο κα­τη­γο­ρού­με­νος σκά­λι­ζε με τσάπα χει­ρός τις ρίζες στα ελαιό­δε­ντρά του και χτύ­πη­σε μια πέτρα προ­κα­λώ­ντας σπιν­θή­ρα και φωτιά. Εκεί­νος είχε αρ­νη­θεί οποια­δή­πο­τε υπαι­τιό­τη­τα.

Ο δι­κη­γό­ρος του, Δη­μή­τρης Καρ­δα­σι­λά­ρης, λέει στην «Κ» ότι η πρω­τό­δι­κη από­φα­ση δεν είχε στη­ρι­χθεί σε επαρ­κή στοι­χεία και ότι η δίκη διε­ξή­χθη σε τε­τα­μέ­νο κλίμα, με κα­τοί­κους χω­ριών να ξε­σπούν σε χει­ρο­κρο­τή­μα­τα στο ακρο­α­τή­ριο μόλις ανα­κοι­νώ­θη­κε η ποινή.

Σε δεύ­τε­ρο βαθμό η εξέ­λι­ξη ήταν δια­φο­ρε­τι­κή. Στις 9 Φε­βρουα­ρί­ου 2026 ο κα­τη­γο­ρού­με­νος κρί­θη­κε αθώος λόγω αμ­φι­βο­λιών από το Τρι­με­λές Εφε­τείο Πλημ­με­λη­μά­των Βο­ρεί­ου Αι­γαί­ου. Ως τε­χνι­κός σύμ­βου­λος της υπε­ρά­σπι­σης κα­τέ­θε­σε από­στρα­τος αξιω­μα­τι­κός της Πυ­ρο­σβε­στι­κής, ο οποί­ος στο πα­ρελ­θόν έχει συ­ντά­ξει πραγ­μα­το­γνω­μο­σύ­νες για λο­γα­ρια­σμό του ΔΕΔ­ΔΗΕ σε πυρ­κα­γιές οι οποί­ες φέ­ρε­ται να έχουν προ­κλη­θεί από βλά­βες στο δί­κτυο ηλε­κτρο­δό­τη­σης. Αμ­φι­σβή­τη­σε την αυ­το­ψία των πυ­ρο­σβε­στών της Χίου στην επί­μα­χη φωτιά, επι­σή­μα­νε ότι δεν κα­τα­σχέ­θη­κε η τσάπα και υπο­στή­ρι­ξε ότι είναι σπά­νιο να δη­μιουρ­γη­θεί σπιν­θή­ρας από ερ­γα­λείο χει­ρός, εκτός κι αν αυτό βρει σε πέτρα πλού­σια σε πυ­ρί­τη ή χα­λα­ζία.

Η πρω­τό­δι­κη από­φα­ση είχε βα­σι­στεί και στη μαρ­τυ­ρία ζευ­γα­ριού που συ­νά­ντη­σε τον 63χρονο όταν απο­χω­ρού­σε από το ση­μείο και κατά τους ίδιους φέ­ρε­ται να πα­ρα­δέ­χθη­κε ότι εκεί­νος είχε βάλει τη φωτιά. Στο εφε­τείο ανα­δεί­χθη­κε, όμως, ότι το ζευ­γά­ρι είχε προ­σω­πι­κές δια­φο­ρές με τον κα­τη­γο­ρού­με­νο και η μαρ­τυ­ρία δεν κρί­θη­κε πει­στι­κή.

Πηγή: kathimerini.gr