Δήμος Ρόδου: Το τραμπολίνο του “Ελλη” δεν μου ανήκει!

• Με πρό­σφατο έγγραφο της Διεύ­θυν­σης Μεσαιω­νι­κής Πόλης και Μνη­μείων, ο Δήμος τοπο­θε­τεί την εξέδρα κατα­δύ­σεων στη θαλάσ­σια ζώνη και την απο­δί­δει στο Ελλη­νικό Δημόσιο • Ο Δήμος Ρόδου, που μισθώ­νει και εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται τα δύο κτήρια του συγκρο­τή­μα­τος είχε επι­χει­ρή­σει να απο­κτή­σει κτη­μα­το­λο­γική μερίδα, δια­δι­κα­σία που πάγωσε εξαι­τίας του αιγια­λου

Η υπόθεση του εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νου βατήρα στην παραλία του Έλλη αποκτά μια νέα, ενδια­φέ­ρουσα πτυχή. Επί χρόνια το ερώτημα για το ποιος φέρει την ευθύνη της κατά­στα­σης στην οποία έχει περιέλ­θει το ιστο­ρικό τρα­μπο­λίνο μετα­κι­νού­νταν από τη μία υπη­ρε­σία στην άλλη, με κάθε πλευρά να απο­κλείει τη δική της αρμο­διό­τητα, όπως απε­κά­λυψε και χθες η «δημο­κρα­τική».

Σχεδόν σε όλες τις περι­πτώ­σεις, ωστόσο, η αλυσίδα των εγγρά­φων κατέ­ληγε στον Δήμο Ρόδου ως τον φορέα στον οποίο ανήκει το ακίνητο. Τώρα η εικόνα αντι­στρέ­φε­ται, καθώς η ίδια η αρμόδια δημο­τική υπη­ρε­σία υπο­στη­ρί­ζει με σαφή­νεια ότι ο βατήρας δεν είναι δικός της.

Πρό­κει­ται για έγγραφο της Διεύ­θυν­σης Μεσαιω­νι­κής Πόλης και Μνη­μείων του Δήμου Ρόδου, πολι­τι­κός προϊ­στά­με­νος της οποίας είναι ο εντε­ταλ­μέ­νος σύμ­βου­λος κ. Σωτήρης Βαγια­νός.

Το κείμενο δια­κι­νή­θηκε μέσα στον Ιούνιο του 2026 και επα­νέρ­χε­ται στο ζήτημα του ιδιο­κτη­σια­κού καθε­στώ­τος της εξέδρας, κατα­λή­γο­ντας σε ένα συμπέ­ρα­σμα που μετα­θέ­τει το βάρος μακριά από το δημο­τικό κατώφλι και κλείνει το μάτι προς το κεντρικό κράτος.

Το έγγραφο που αλλάζει το σκηνικό

Το κείμενο της δημο­τι­κής υπη­ρε­σίας έχει χαρα­κτήρα εκ νέου ενη­μέ­ρω­σης και υπεν­θύ­μι­σης για την εξέδρα κατα­δύ­σεων στην παραλία του Έλλη και απευ­θύ­νε­ται στο σύνολο των εμπλε­κό­με­νων φορέων. Κοι­νο­ποιεί­ται στο Κεντρικό Λιμε­ναρ­χείο Ρόδου, στην ΕΤΑΔ Α.Ε., στην Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία Δωδε­κα­νή­σων, στην Υπη­ρε­σία Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων και Τεχνι­κών Έργων Δωδε­κα­νή­σου, στην Εισαγ­γε­λέα Πρω­το­δι­κών Ρόδου και στο Αυτο­τε­λές Τμήμα Δημάρ­χου, σε μια περίοδο που η Εισαγ­γε­λία διε­νερ­γεί ποινική προ­κα­ταρ­κτική εξέταση για την επι­κιν­δυ­νό­τητα και τη μακρό­χρονη εγκα­τά­λειψη της κατα­σκευής.

Στο πρώτο σκέλος του, το έγγραφο ανα­γνω­ρί­ζει ότι στην παραλία του Έλλη, εντός της θαλάσ­σιας ζώνης, πράγ­ματι υφί­στα­ται κατα­σκευή που περι­γρά­φε­ται στα δημόσια έγγραφα ως εξέδρα κατα­δύ­σεων. Από εκεί και έπειτα, όμως, η επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία της υπη­ρε­σίας οδηγεί ευθέως σε απο­στα­σιο­ποί­ηση. Όπως κατα­λή­γει, από το σύνολο των δεδο­μέ­νων που παρα­θέ­τει δεν προ­κύ­πτει ότι το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς της κατα­σκευής ανήκει στον Δήμο Ρόδου. Αντι­θέ­τως, υπο­στη­ρί­ζει, ο βατήρας βρί­σκε­ται μέσα στη θαλάσ­σια ζώνη, σε μεγάλη από­σταση από την υφι­στά­μενη ακτο­γραμμή, περι­κλεί­ε­ται από θάλασσα και απο­τε­λεί ιδιο­κτη­σία του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου.

Το συμπέ­ρα­σμα δια­τυ­πώ­νε­ται χωρίς περι­στρο­φές. Ο Δήμος Ρόδου και, κατ’ επέ­κταση, η Διεύ­θυνση Μεσαιω­νι­κής Πόλης και Μνη­μείων, ως αρμόδια για τη Μεσαιω­νική Πόλη και τα μνημεία που ανήκουν σε αυτόν, δεν έχει, κατά την άποψή της, καμία αρμο­διό­τητα, δεδο­μέ­νου ότι αυτή περιο­ρί­ζε­ται έως και το όριο του σχεδίου πόλεως Ρόδου. Ό,τι εκτεί­νε­ται πέρα από τη γραμμή αυτή και μέσα στη θάλασσα εκφεύ­γει, όπως υπο­στη­ρί­ζε­ται, της δικαιο­δο­σίας της.

Τα νομικά επι­χει­ρή­ματα της μη αρμο­διό­τη­τας

Για να στη­ρί­ξει τη θέση της, η δημο­τική υπη­ρε­σία επι­στρα­τεύει σειρά δια­τά­ξεων και απο­φά­σεων. Παρα­πέ­μπει στο Βασι­λικό Διά­ταγμα του 1963 για την τρο­πο­ποί­ηση του ρυμο­το­μι­κού σχεδίου Ρόδου και στο Νομο­θε­τικό Διά­ταγμα 920 του 1971, σημειώ­νο­ντας ότι τα καταρ­γού­μενα οικο­δο­μικά τετρά­γωνα υπό τα στοι­χεία «Ν.Ο.Ρ.», «ΟΔΑΠΔΔ» και «ΕΛΛΗ», τα οποία ανήκαν στον Οργα­νι­σμό Ακι­νή­του Περιου­σίας του Δημο­σίου εν Δωδε­κα­νήσω δυνάμει του νόμου 2100 του 1952, περιέρ­χο­νται στην κυριό­τητα του Δήμου Ρόδου. Στο σημείο αυτό, ωστόσο, το έγγραφο προ­σθέ­τει μια δια­τύ­πωση που λει­τουρ­γεί ως κλειδί για όλη την υπό­λοιπη συλ­λο­γι­στική, ανα­φέ­ρο­ντας ότι η περιέ­λευση αυτή γίνεται κατόπιν προ­ϋ­πο­θέ­σεων.

Στη συνέ­χεια, η υπη­ρε­σία επι­κα­λεί­ται την υπ’ αριθμόν 2613 απόφαση του 2016 του Πέμπτου Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας. Από αυτήν, όπως σημειώ­νει, και ιδίως από τις δια­τά­ξεις των άρθρων 326 και επόμενα του Κώδικα Βασικής Πολε­ο­δο­μι­κής Νομο­θε­σίας, συνά­γε­ται ότι οι πολε­ο­δο­μι­κές αρχές δεν έχουν αρμο­διό­τητα για τη χορή­γηση αδειών εκτέ­λε­σης εργα­σιών ή για τον έλεγχο κατα­σκευών που βρί­σκο­νται στον αιγιαλό, στην παραλία και στον συνε­χό­μενο ή παρα­κεί­μενο θαλάσ­σιο χώρο ή στον πυθμένα της θάλασ­σας. Στις περι­πτώ­σεις αυτές, υπο­στη­ρί­ζει, εφαρ­μό­ζο­νται οι δια­τά­ξεις των άρθρων 14 και 18 του νόμου 2971 του 2001, με τις οποίες αρμό­διος για την παρα­χώ­ρηση των κοι­νο­χρή­στων χώρων που βρί­σκο­νται εκτός ιδιω­τι­κής συναλ­λα­γής καθί­στα­ται ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών, ο οποίος εκδίδει τη σχετική υπουρ­γική απόφαση κατά τους όρους του νόμου και των κανο­νι­στι­κών πράξεων που εκδί­δο­νται κατ’ εξου­σιο­δό­τησή του.

Στο ίδιο πλαίσιο, η δημο­τική πλευρά υπεν­θυ­μί­ζει και την οριο­θέ­τηση του αιγια­λού στην περιοχή. Με την υπ’ αριθμόν 16406 απόφαση του Συντο­νι­στή της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου, της 6ης Νοεμ­βρίου 2018, που δημο­σιεύ­θηκε στο ΦΕΚ 150Δ του 2019, καθο­ρί­στη­καν η γραμμή αιγια­λού και η γραμμή παρα­λίας στην περιοχή του Έλλη. Το στοι­χείο αυτό αξιο­ποιεί­ται για να ενι­σχυ­θεί η θέση ότι η επίμαχη κατα­σκευή βρί­σκε­ται σε καθε­στώς θαλάσ­σιου χώρου και όχι εντός των ορίων ευθύνης του Δήμου.

Τι ανα­φέ­ρει για τους ελέγ­χους και τις παλαιό­τε­ρες εργα­σίες

Πέρα από το ιδιο­κτη­σιακό, το έγγραφο παρα­θέ­τει και στοι­χεία για τις παρεμ­βά­σεις που έγιναν κατά καιρούς στην κατα­σκευή. Όπως ανα­φέ­ρει, επι­κα­λού­μενο έγγραφο της Υπη­ρε­σίας Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων και Τεχνι­κών Έργων Δωδε­κα­νή­σου, το 2007 πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν εργα­σίες απο­κα­τά­στα­σης και συντή­ρη­σης στην εξέδρα από την τότε Νομαρ­χιακή Αυτο­διοί­κηση Δωδε­κα­νή­σου. Παράλ­ληλα, σημειώ­νει ότι ενη­με­ρώ­θηκε πως επι­σκευές που αφο­ρού­σαν κυρίως τη στα­τι­κό­τητα της εξέδρας έγιναν από την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου το 2012.

Το κείμενο ανα­τρέ­χει επίσης στον έλεγχο του 2020. Όπως μνη­μο­νεύει, επι­κα­λού­μενο σχετικό έγγραφο του Κεντρι­κού Λιμε­ναρ­χείου Ρόδου, εκείνη τη χρονιά πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε επι­θε­ώ­ρηση από πραγ­μα­το­γνώ­μονα, από την οποία προ­έ­κυψε ότι ο βατήρας στο σύνολό του κρίθηκε ασφαλής, αλλά απαι­τού­νται παρεμ­βά­σεις στην περί­με­τρο του θεμε­λίου του. Από τη συνο­λική παρά­θεση αυτών των δεδο­μέ­νων, η δημο­τική υπη­ρε­σία οδη­γεί­ται στο συμπέ­ρα­σμα ότι η κατα­σκευή απο­τε­λεί ιδιο­κτη­σία του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου και όχι του Δήμου.

Η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία του Δημο­σίου

Για το ίδιο θέμα η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία Δωδε­κα­νή­σων, είχε κατα­θέ­σει με ενάρ­γεια το δικό της σκε­πτικό. Ο βατήρας απο­τε­λεί αναμ­φί­βολα κτίσμα και κατα­σκευή και, ως τέτοιος, δεν μπορεί να συγκα­τα­λέ­γε­ται στην κοι­νό­χρη­στη περιου­σία του Δημο­σίου, στην οποία εντάσ­σο­νται οι αιγια­λοί, οι παρα­λίες, οι δρόμοι και οι πλα­τείες, αλλά στην ιδιω­τική περιου­σία του Δημο­σίου, ως κτη­μα­το­λο­γική μερίδα οικο­δο­μής. Η ίδια υπη­ρε­σία τοπο­θε­τεί την κατα­σκευή μέσα στο λου­τρικό συγκρό­τημα του Έλλη, που ανε­γέρ­θηκε από την ιταλική κυβέρ­νηση για τις λου­τρι­κές ανάγκες της εποχής και περι­λάμ­βανε τόσο τις χερ­σαίες εγκα­τα­στά­σεις όσο και την εξέδρα κατα­δύ­σεων.

Το κρίσιμο σημείο βρί­σκε­ται στη διπλή ανά­γνωση που προ­τεί­νει η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία. Κατά την πρώτη εκδοχή, αφού οι λου­τρι­κές εγκα­τα­στά­σεις παρα­χω­ρή­θη­καν στο σύνολό τους στον Δήμο Ρόδου με το ΦΕΚ του 1971, τότε, μολο­νότι η εξέδρα δεν ανα­φέ­ρε­ται ρητά, δεν μπορεί να εννοη­θεί ότι εξαι­ρεί­ται, καθώς ως μνημείο στο σύνολό του απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο κομμάτι του συγκρο­τή­μα­τος. Κατά τη δεύτερη εκδοχή, εάν υπο­τε­θεί ότι η εξέδρα δεν συμπε­ριε­λή­φθη στην παρα­χώ­ρηση, τότε ως υφι­στά­μενο κτίσμα εντάσ­σε­ται εκ των πραγ­μά­των στην ιδιω­τική περιου­σία του Δημο­σίου και, ως εκ τούτου, η δια­χεί­ρισή της ανήκε και ανήκει στην ΕΤΑΔ Α.Ε., στην οποία μετα­βι­βά­στηκε και η πλήρης κυριό­τητα της ιδιω­τι­κής περιου­σίας του Δημο­σίου βάσει του νόμου 4389 του 2016.

Η άρνηση της ΕΤΑΔ

Στο σημείο αυτό, ωστόσο, η αλυσίδα συναντά εμπόδιο. Η ΕΤΑΔ απορ­ρί­πτει κατη­γο­ρη­μα­τικά κάθε αρμο­διό­τητα δια­χεί­ρι­σης. Υπο­στη­ρί­ζει ότι η κυριό­τητα του ακι­νή­του και της εξέδρας κατα­δύ­σεων δεν περι­ήλθε ποτέ στον ΕΟΤ και ότι η εξέδρα συν­δέ­ε­ται λει­τουρ­γικά με ακίνητο κυριό­τη­τας του Δήμου Ρόδου, με συμπέ­ρα­σμα ότι δεν έχει καμία αρμο­διό­τητα επ’ αυτής. Έτσι σχη­μα­τί­ζε­ται ένας φαύλος κύκλος. Ο Δήμος δείχνει προς το Δημόσιο και την ΕΤΑΔ, η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία οδηγεί στην ΕΤΑΔ, και η ΕΤΑΔ επι­στρέ­φει το ζήτημα στον Δήμο.

Η αντί­φαση γίνεται εντο­νό­τερη αν ληφθεί υπόψη ότι το συγκρό­τημα του Έλλη δεν περιο­ρί­ζε­ται στον βατήρα. Περι­λαμ­βά­νει, πέραν του ομώ­νυ­μου κατα­στή­μα­τος υγειο­νο­μι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος, και ένα δεύτερο κατά­στημα, το Ronda, που στε­γά­ζε­ται στο ιστο­ρικό κτήριο της Ροτό­ντας των Λουτρών.

Και τα δύο αυτά ακίνητα τα μισθώ­νει και τα εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται ο Δήμος Ρόδου, αντλώ­ντας έσοδα μέσω της εκμί­σθω­σής τους. Ο ίδιος, δηλαδή, φορέας που νέμεται και αξιο­ποιεί οικο­νο­μικά τα δύο κτήρια του ενιαίου μνη­μεια­κού συνόλου, παίρνει απο­στά­σεις από την εξέδρα που, βάσει της από­φα­σης χαρα­κτη­ρι­σμού, απο­τε­λεί τμήμα του ίδιου αυτού συνόλου.

Η ΕΤΑΔ από την άλλη που δια­χει­ρί­ζε­ται τα έσοδα από την εκμε­τάλ­λευση και μίσθωση των ομπρε­λών αρνεί­ται ομοίως την όποια αρμο­διό­τητα ή ευθύνη.

Η μερίδα που δεν δημιουρ­γή­θηκε ποτέ

Το πιο κρίσιμο σημείο εντο­πί­ζε­ται στο κτη­μα­το­λο­γικό σκέλος. Παρά τις προ­βλέ­ψεις του Νομο­θε­τι­κού Δια­τάγ­μα­τος 920 του 1971 για τη μετα­βί­βαση του οικο­δο­μι­κού τετρα­γώ­νου «ΕΛΛΗ» στην κυριό­τητα του Δήμου Ρόδου, η μετα­βί­βαση αυτή ουδέ­ποτε ολο­κλη­ρώ­θηκε στο Κτη­μα­το­λό­γιο.

Το ιστο­ρικό ακίνητο έμεινε χωρίς δική του κτη­μα­το­λο­γική μερίδα, με την κυριό­τητα να εξα­κο­λου­θεί να εμφα­νί­ζε­ται στο όνομα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου και μάλιστα ως κοι­νό­χρη­στος χώρος. Για να αρθεί η εκκρε­μό­τητα αυτή, που σέρ­νε­ται από το 1971, ο Δήμος είχε κινηθεί ο ίδιος.

Στις 21 Δεκεμ­βρίου 2023 εκδό­θηκε δια­πι­στω­τική πράξη με την οποία ο τότε δήμαρ­χος απο­χα­ρα­κτή­ριζε από κοι­νό­χρη­στο το τμήμα που περι­λαμ­βά­νει το κτήριο της Ροτό­ντας των Λουτρών μαζί με τους περι­βάλ­λο­ντες χώρους, οι οποίοι θα εκτεί­νο­νταν το μέγιστο μέχρι τη γραμμή αιγια­λού.

Σκοπός της πράξης ήταν να δημιουρ­γη­θεί κτη­μα­το­λο­γική μερίδα, η οποία στη συνέ­χεια, με τη μετα­γραφή του Νομο­θε­τι­κού Δια­τάγ­μα­τος του 1971, θα περιερ­χό­ταν στην περιου­σία του Δήμου Ρόδου.

Η ίδια η πράξη όριζε ότι ο απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμός θα γινόταν πάντοτε με τη σύμφωνη γνώμη της αρμό­διας Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας Δωδε­κα­νή­σων.

Εκεί ακριβώς σκό­νταψε η προ­σπά­θεια. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής», η δια­δι­κα­σία δεν προ­χώ­ρησε καθώς ο προσ­διο­ρι­σμός των ορίων περι­λάμ­βανε και τμήμα αιγια­λού. Δεδο­μέ­νου ότι ο αιγια­λός ανήκει στην κοι­νό­χρη­στη περιου­σία του Δημο­σίου και δεν μπορεί να απο­χα­ρα­κτη­ρι­στεί προς δημιουρ­γία ιδιω­τι­κής μερίδας, η σύμφωνη γνώμη που απαι­τούσε η ίδια η πράξη δεν δόθηκε.

Έτσι η δια­δι­κα­σία πάγωσε και η κτη­μα­το­λο­γική μερίδα ουδέ­ποτε δημιουρ­γή­θηκε.

Η ανάρ­τηση του δημάρ­χου Ρόδου

Ο δήμαρ­χος Ρόδου κ. Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης ανήρ­τησε στα social media την ακό­λουθη δήλωση:

Το τρα­μπο­λίνο δεν είναι μπετόν. Είναι μνήμη.

Για γενιές Ροδιτών, το τρα­μπο­λίνο στο «Έλλη» δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια κατα­σκευή μέσα στη θάλασσα. Είναι κομμάτι της ταυ­τό­τη­τας μας.

Είναι το πρώτο μας άλμα, τα παιδικά μας καλο­καί­ρια, η εικόνα που κου­βα­λάμε όλοι μέσα μας όταν λέμε «Ρόδος». Ένα τοπό­σημο που ξεχω­ρί­ζει το νησί μας από κάθε άλλον προ­ο­ρι­σμό. Σημείο ανα­φο­ράς για την ίδια την ταυ­τό­τητα του ροδια­κού του­ρι­στι­κού μας προ­ϊ­ό­ντος.

Κι όμως, για σχεδόν δύο δεκα­ε­τίες, αυτό το σύμβολο αφέθηκε όμηρος της αβε­βαιό­τη­τας.

Το ερώτημα, «σε ποιον ανήκει;», έμεινε ανα­πά­ντητο επί χρόνια, την ώρα που η ευθύνη μετα­κυ­λιό­ταν από χέρι σε χέρι.

Το απο­τέ­λε­σμα το βλέ­πουμε σήμερα: ένα μνημείο σφρα­γι­σμένο, ένα κομμάτι της ψυχής μας απρό­σιτο.

Εμείς επι­λέ­γουμε δια­φο­ρε­τικά.

Ξεπερ­νώ­ντας τις ασά­φειες. Ξεπερ­νώ­ντας τις παρελ­θο­ντι­κές αντι­λή­ψεις που έβλεπαν το τρα­μπο­λίνο ως βάρος κι όχι ως παρα­κα­τα­θήκη.

Ξεπερ­νώ­ντας κάθε γρα­φειο­κρα­τικό εμπόδιο, ανα­λαμ­βά­νουμε άμεσα την εκπό­νηση μελέτης και την πλήρη απο­κα­τά­σταση του τρα­μπο­λί­νου.

Γιατί δια­κυ­βέρ­νηση δεν σημαί­νει να κρύ­βε­σαι πίσω από το «δεν είναι δική μου αρμο­διό­τητα». Δια­κυ­βέρ­νηση σημαί­νει να σηκώ­νεις την ευθύνη για ό,τι ανήκει στην ιστορία, στην ταυ­τό­τητα και στις επό­με­νες γενιές αυτού του τόπου.

Το τρα­μπο­λίνο θα ξανα­γί­νει αυτό που πάντα ήταν: δικό μας.