Μαρία Καμμά: «Τα μικρά νησιά δεν ζητούν προνόμια, ζητούν ισονομία»

Η δή­μαρ­χος Τήλου και μέλος του Τομέα Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής της Ελ­λη­νι­κής Αρι­στε­ρής Συ­μπα­ρά­τα­ξης εξη­γεί γιατί απο­δέ­χθη­κε την πρό­τα­ση του Αλέξη Τσί­πρα, εξα­πο­λύ­ει σφο­δρή κρι­τι­κή στην κυ­βέρ­νη­ση για την εγκα­τά­λει­ψη της νη­σιω­τι­κής Ελ­λά­δας και προει­δο­ποιεί ότι η ερη­μο­ποί­η­ση των μι­κρών νη­σιών απο­τε­λεί πλέον εθνι­κό ζή­τη­μα.

• Κυρία Καμμά, πρό­σφα­τα απο­δε­χθή­κα­τε την πρό­τα­ση του Αλέξη Τσί­πρα να συμ­με­τά­σχε­τε στην νέα πο­λι­τι­κή προ­σπά­θεια της ΕΛΑΣ. Τι σας οδή­γη­σε σε αυτή την από­φα­ση;

Ήταν μια πρό­τα­ση που απο­δέ­χθη­κα με αί­σθη­μα ευ­θύ­νης. Μετά από 15 χρό­νια στην Αυ­το­διοί­κη­ση θεωρώ ότι έχω πλέον την εμπει­ρία αλλά και την υπο­χρέ­ω­ση να με­τα­φέ­ρω στο κε­ντρι­κό πο­λι­τι­κό επί­πε­δο τη φωνή των μι­κρών νη­σιών. Δεν εκ­προ­σω­πώ κομ­μα­τι­κούς μη­χα­νι­σμούς. Εκ­προ­σω­πώ την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των αν­θρώ­πων που ζουν στα ακρι­τι­κά νησιά, τα προ­βλή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζουν και την ανά­γκη να απο­κτή­σει η νη­σιω­τι­κή Ελ­λά­δα πραγ­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή φωνή. Οι πο­λί­τες ανα­ζη­τούν σή­με­ρα μια κα­θα­ρή και αξιό­πι­στη εναλ­λα­κτι­κή πρό­τα­ση. Από τις συ­ζη­τή­σεις που κάνω σε όλη την Ελ­λά­δα δια­πι­στώ­νω ότι υπάρ­χει έντο­νη ανά­γκη για μια νέα πο­λι­τι­κή έκ­φρα­ση. Εκτι­μώ ότι ο Αλέ­ξης Τσί­πρας μπο­ρεί να εκ­φρά­σει αυτή την προ­ο­πτι­κή και να ανοί­ξει έναν ου­σια­στι­κό διά­λο­γο για τα με­γά­λα προ­βλή­μα­τα της κοι­νω­νί­ας.

• Με τον κ. Τσί­πρα σας συν­δέ­ει και προ­σω­πι­κή σχέση πολ­λών ετών. Έπαι­ξε ρόλο στην από­φα­σή σας;

Πράγ­μα­τι, γνω­ρι­ζό­μα­στε εδώ και πολλά χρό­νια. Προ­ερ­χό­μα­στε από δια­φο­ρε­τι­κές πο­λι­τι­κές δια­δρο­μές, όμως αυτό δεν στά­θη­κε εμπό­διο στη με­τα­ξύ μας σχέση εκτί­μη­σης και εμπι­στο­σύ­νης. Η συμ­με­το­χή μου, όμως, δεν βα­σί­ζε­ται στη φιλία. Βα­σί­ζε­ται στην πε­ποί­θη­ση ότι τα ζη­τή­μα­τα της νη­σιω­τι­κό­τη­τας πρέ­πει επι­τέ­λους να μπουν στο επί­κε­ντρο της πο­λι­τι­κής ατζέ­ντας.

• Έχετε ανα­φερ­θεί στο έλ­λειμ­μα νη­σιω­τι­κής πο­λι­τι­κής της κυ­βέρ­νη­σης. Πού εντο­πί­ζε­τε το με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα;

Στο ό,τι δεν υπάρ­χει ου­σια­στι­κή πο­λι­τι­κή για τα μικρά νησιά. Υπάρ­χουν εξαγ­γε­λί­ες, υπάρ­χουν προ­γράμ­μα­τα, όμως στην πράξη οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις συμ­με­το­χής απο­κλεί­ουν τους ίδιους τους μι­κρούς δή­μους. Πρό­σφα­τα με­λε­τού­σα πρό­γραμ­μα χρη­μα­το­δό­τη­σης που υπο­τί­θε­ται ότι αφορά στα μικρά νησιά και δια­πί­στω­σα ότι για να εντα­χθεί ένας δήμος πρέ­πει το 50% των κτη­ρί­ων που θα ανα­βαθ­μι­στούν ενερ­γεια­κά να είναι σχο­λι­κές μο­νά­δες. Ρωτώ: πόσα σχο­λεία δια­θέ­τει ένα μικρό νησί όπως η Τήλος, η Χάλκη, το Αγα­θο­νή­σι ή οι Φούρ­νοι; Είναι προ­φα­νές ότι τέ­τοιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις απο­κλεί­ουν εξαρ­χής τους δή­μους που υπο­τί­θε­ται ότι θέ­λουν να στη­ρί­ξουν. Η γρα­φειο­κρα­τία αντι­με­τω­πί­ζει τα μικρά νησιά σαν να είναι με­γά­λοι δήμοι με τε­χνι­κές υπη­ρε­σί­ες, προ­σω­πι­κό και οι­κο­νο­μι­κούς πό­ρους. Δεν έχου­με αυτές τις δυ­να­τό­τη­τες. Πα­λεύ­ου­με κα­θη­με­ρι­νά να εξα­σφα­λί­σου­με αδειο­δο­τή­σεις, με­λέ­τες, εγκρί­σεις. Χά­νου­με ευ­και­ρί­ες όχι επει­δή δεν έχου­με σχέ­διο αλλά επει­δή το κρά­τος αρ­νεί­ται να προ­σαρ­μό­σει τις δια­δι­κα­σί­ες στις πραγ­μα­τι­κές δυ­να­τό­τη­τες των μι­κρών νη­σιών.

• Υπο­στη­ρί­ζε­τε ότι η κα­τά­στα­ση πλέον αφορά και εθνι­κούς λό­γους.

Φυ­σι­κά, διότι δεν μι­λά­με μόνο για το­πι­κή ανά­πτυ­ξη. Μι­λά­με για δη­μο­γρα­φι­κή κα­τάρ­ρευ­ση και ερη­μο­ποί­η­ση. Από το 1951 μέχρι σή­με­ρα δε­κά­δες ελ­λη­νι­κά νησιά έχουν εγκα­τα­λει­φθεί. Αυτό δεν αφορά μόνο στους κα­τοί­κους τους. Αφορά στην ίδια την εθνι­κή πα­ρου­σία της χώρας στο Αι­γαίο. Όταν τα μικρά νησιά αδειά­ζουν από μό­νι­μους κα­τοί­κους, δεν χά­νε­ται μόνο πλη­θυ­σμός. Χά­νε­ται ζωή, πα­ρα­γω­γή, κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή και τε­λι­κά εθνι­κή πα­ρου­σία.

• Θε­ω­ρεί­τε ότι η κυ­βέρ­νη­ση αντι­λαμ­βά­νε­ται αυτή τη διά­στα­ση;

Αν την αντι­λαμ­βα­νό­ταν, θα είχε ήδη προ­χω­ρή­σει σε γεν­ναί­ες απο­φά­σεις. Υπάρ­χουν νόμοι για τη νη­σιω­τι­κό­τη­τα. Υπάρ­χει η συ­νταγ­μα­τι­κή πρό­βλε­ψη. Υπάρ­χει η ευ­ρω­παϊ­κή εμπει­ρία. Το πρό­βλη­μα είναι ότι τί­πο­τε από αυτά δεν εφαρ­μό­ζε­ται. Η νη­σιω­τι­κό­τη­τα πα­ρα­μέ­νει πε­ρισ­σό­τε­ρο σύν­θη­μα παρά πο­λι­τι­κή. Όλοι ταυ­τί­ζουν τη νη­σιω­τι­κή πο­λι­τι­κή απο­κλει­στι­κά με τα ακτο­πλοϊ­κά δρο­μο­λό­για. Είναι πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα από αυτό. Είναι η ισό­τι­μη πρό­σβα­ση στην υγεία, στην εκ­παί­δευ­ση, στην ενέρ­γεια, στις ψη­φια­κές υπη­ρε­σί­ες, στις επεν­δυ­τι­κές ευ­και­ρί­ες. Ο κά­τοι­κος της Τήλου ή της Νι­σύ­ρου πρέ­πει να έχει τα ίδια δι­καιώ­μα­τα με έναν πο­λί­τη που ζει στην Αθήνα. Αυτό ση­μαί­νει πραγ­μα­τι­κή νη­σιω­τι­κή πο­λι­τι­κή.

• Ποιος είναι ο στό­χος σας μέσα από την νέα σας πο­λι­τι­κή θέση;

Θέλω να με­τα­φέ­ρω την πραγ­μα­τι­κή ει­κό­να των μι­κρών νη­σιών. Να δια­μορ­φώ­σου­με ολο­κλη­ρω­μέ­νες προ­τά­σεις και να πεί­σου­με ότι η νη­σιω­τι­κό­τη­τα δεν είναι μια ει­δι­κή πε­ρί­πτω­ση αλλά εθνι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα. Τα νησιά δεν είναι μόνο του­ρι­σμός, πα­ρα­λί­ες και κα­λο­καί­ρι. Είναι άν­θρω­ποι που αγω­νί­ζο­νται κα­θη­με­ρι­νά να κρα­τή­σουν ζω­ντα­νές τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες. Αν κα­τα­φέ­ρου­με να αλ­λά­ξου­με αυτή τη λο­γι­κή, τότε θα έχου­με κάνει ένα ου­σια­στι­κό βήμα για τη χώρα και για τις επό­με­νες γε­νιές των νη­σιω­τών.

• Η κυ­βέρ­νη­ση πά­ντως, υπο­στη­ρί­ζει ότι τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχουν αυ­ξη­θεί οι χρη­μα­το­δο­τή­σεις προς τα νησιά.

Οι χρη­μα­το­δο­τή­σεις από μόνες τους δεν λύ­νουν το πρό­βλη­μα όταν οι μι­κροί νη­σιω­τι­κοί δήμοι αδυ­να­τούν να τις αξιο­ποι­ή­σουν. Δεν μπο­ρείς να ανα­κοι­νώ­νεις προ­γράμ­μα­τα και ταυ­τό­χρο­να να απαι­τείς από έναν δήμο με ελά­χι­στους υπαλ­λή­λους να λει­τουρ­γεί σαν ένας με­γά­λος αστι­κός δήμος με πλή­ρεις τε­χνι­κές υπη­ρε­σί­ες.

Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι ότι κα­θη­με­ρι­νά οι δή­μαρ­χοι των μι­κρών νη­σιών δί­νου­με μάχη με τις προ­θε­σμί­ες, τις με­λέ­τες, τις εγκρί­σεις και τις αδειο­δο­τή­σεις. Πολ­λές φορές χά­νου­με χρη­μα­το­δο­τή­σεις όχι γιατί δεν έχου­με ώρι­μες ιδέες, αλλά γιατί το κρά­τος μάς αντι­με­τω­πί­ζει με τα ίδια κρι­τή­ρια που αντι­με­τω­πί­ζει έναν δήμο εκα­το­ντά­δων χι­λιά­δων κα­τοί­κων. Αυτό δεν είναι ισό­τη­τα. Είναι ένας μη­χα­νι­σμός απο­κλει­σμού.

• Ανα­φέ­ρε­στε συχνά στην ‘διπλή νη­σιω­τι­κό­τη­τα’.

Για όσους ζουν στην ηπει­ρω­τι­κή Ελ­λά­δα ίσως ακού­γε­ται ως ένας τε­χνι­κός όρος. Για εμάς όμως είναι η κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά μας. Η διπλή νη­σιω­τι­κό­τη­τα ση­μαί­νει ότι δεν αρκεί να με­τα­κι­νη­θείς από το νησί σου στην πρω­τεύ­ου­σα του νομού. Πολ­λές φορές χρειά­ζο­νται δύο ή και τρεις δια­φο­ρε­τι­κές με­τα­κι­νή­σεις για να φτά­σεις σε μια δη­μό­σια υπη­ρε­σία, σε ένα νο­σο­κο­μείο ή σε μια πα­νε­πι­στη­μια­κή σχολή. Ση­μαί­νει αυ­ξη­μέ­νο κό­στος, απώ­λεια χρό­νου και τε­ρά­στια ψυ­χι­κή και οι­κο­νο­μι­κή επι­βά­ρυν­ση για κάθε οι­κο­γέ­νεια. Αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα πρέ­πει να την κα­τα­λά­βουν όσοι σχε­διά­ζουν πο­λι­τι­κές από τα υπουρ­γι­κά γρα­φεία της Αθή­νας.

• Είστε δε­κα­πέ­ντε χρό­νια δή­μαρ­χος σε ένα μικρό νησί. Ποιο είναι το με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα που βλέ­πε­τε να με­γα­λώ­νει χρόνο με τον χρόνο;

Το δη­μο­γρα­φι­κό. Και το λέω με με­γά­λη ανη­συ­χία. Τα μικρά νησιά αδειά­ζουν. Οι νέοι φεύ­γουν γιατί δεν βλέ­πουν προ­ο­πτι­κή. Οι οι­κο­γέ­νειες δυ­σκο­λεύ­ο­νται να πα­ρα­μεί­νουν όταν δεν υπάρ­χουν επαρ­κείς υπη­ρε­σί­ες υγεί­ας, όταν η εκ­παί­δευ­ση αντι­με­τω­πί­ζει ελ­λεί­ψεις, όταν η στέ­γα­ση γί­νε­ται πα­νά­κρι­βη και όταν ακόμη και οι βα­σι­κές με­τα­κι­νή­σεις με­τα­τρέ­πο­νται σε πε­ρι­πέ­τεια. Δεν μπο­ρού­με να μι­λά­με για ανά­πτυ­ξη όταν δεν δια­σφα­λί­ζου­με πρώτα ότι οι άν­θρω­ποι μπο­ρούν να ζή­σουν αξιο­πρε­πώς στον τόπο τους. Οι απο­γρα­φές δεν απο­τυ­πώ­νουν την πραγ­μα­τι­κή ει­κό­να των μι­κρών νη­σιών. Οι αριθ­μοί πολ­λές φορές δεν αντα­να­κλούν τον πραγ­μα­τι­κό μό­νι­μο πλη­θυ­σμό. Και όταν τα στοι­χεία είναι λαν­θα­σμέ­να, τότε και οι πο­λι­τι­κές που σχε­διά­ζο­νται βα­σί­ζο­νται σε λάθος δε­δο­μέ­να. Χρειά­ζε­ται ει­λι­κρί­νεια. Δεν πρέ­πει να κρύ­βου­με το πρό­βλη­μα κάτω από το χαλί επει­δή οι αριθ­μοί ίσως φαί­νο­νται κα­λύ­τε­ροι στα χαρ­τιά.

• Πι­στεύ­ε­τε ότι το πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα συ­νο­λι­κά δεν έχει αντι­με­τω­πί­σει σωστά τη νη­σιω­τι­κή Ελ­λά­δα;

Θα έλεγα ότι δια­χρο­νι­κά δεν της έδωσε τη θέση που της αξί­ζει. Δεν είναι ζή­τη­μα ενός μόνο κόμ­μα­τος. Είναι μια πα­θο­γέ­νεια που κρατά πολλά χρό­νια. Η δια­φο­ρά είναι ότι σή­με­ρα δεν υπάρ­χουν άλλα πε­ρι­θώ­ρια κα­θυ­στέ­ρη­σης. Τα προ­βλή­μα­τα έχουν διο­γκω­θεί τόσο, ώστε απαι­τούν άμε­σες πο­λι­τι­κές απο­φά­σεις. Δεν αρ­κούν πλέον οι δια­πι­στώ­σεις ούτε οι πε­ριο­δεί­ες στα νησιά κάθε κα­λο­καί­ρι.

• Συχνά ακού­με ότι οι κά­τοι­κοι των νη­σιών ζουν σε έναν “πα­ρά­δει­σο”. Πόσο απέ­χει αυτή η ει­κό­να από την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα;

Είναι η ει­κό­να που βλέ­πει ο επι­σκέ­πτης για λίγες ημέ­ρες των δια­κο­πών του. Και πράγ­μα­τι, τα νησιά μας είναι πα­νέ­μορ­φα. Όμως πίσω από αυτή την ει­κό­να υπάρ­χει ένας κα­θη­με­ρι­νός αγώ­νας. Οι νη­σιώ­τες δεν ζη­τούν να τους λυ­πη­θεί κα­νείς. Ζη­τούν να έχουν τις ίδιες δυ­να­τό­τη­τες με όλους τους Έλ­λη­νες πο­λί­τες. Να μπο­ρεί ένα παιδί να μορ­φω­θεί χωρίς εμπό­δια. Να μπο­ρεί ένας ηλι­κιω­μέ­νος να έχει πρό­σβα­ση σε για­τρό. Να μπο­ρεί μια επι­χεί­ρη­ση να λει­τουρ­γή­σει χωρίς να επι­βα­ρύ­νε­ται πολ­λα­πλά­σια σε σχέση με μια επι­χεί­ρη­ση στην ηπει­ρω­τι­κή Ελ­λά­δα. Αυτό είναι το πραγ­μα­τι­κό δια­κύ­βευ­μα.

• Η Τήλος έχει γίνει πολ­λές φορές πα­ρά­δειγ­μα και­νο­το­μί­ας, από την ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση μέχρι την κυ­κλι­κή οι­κο­νο­μία. Αυτό απο­δει­κνύ­ει ότι τα μικρά νησιά μπο­ρούν να πρω­το­πο­ρή­σουν.

Βε­βαί­ως μπο­ρούν και η Τήλος το έχει απο­δεί­ξει πολ­λές φορές. Όμως αυτά τα πα­ρα­δείγ­μα­τα δεν πρέ­πει να χρη­σι­μο­ποιού­νται ως άλ­λο­θι για να κρύ­βο­νται τα προ­βλή­μα­τα. Οι επι­τυ­χί­ες ήρθαν μέσα από τε­ρά­στια προ­σπά­θεια, επι­μο­νή και συ­νερ­γα­σία. Δεν ήταν απο­τέ­λε­σμα μιας ορ­γα­νω­μέ­νης κρα­τι­κής πο­λι­τι­κής. Φα­ντα­στεί­τε τι θα μπο­ρού­σαν να πε­τύ­χουν όλα τα μικρά νησιά αν είχαν πραγ­μα­τι­κή στή­ρι­ξη.

• Ποιο θα είναι το πρώτο θέμα που θα θέ­σε­τε στην ΕΛΑΣ;

Την ανά­γκη για μια ολο­κλη­ρω­μέ­νη εθνι­κή στρα­τη­γι­κή για τη νη­σιω­τι­κό­τη­τα. Όχι απο­σπα­σμα­τι­κά μέτρα. Όχι λύ­σεις της τε­λευ­ταί­ας στιγ­μής. Χρεια­ζό­μα­στε πο­λι­τι­κές που θα δια­σφα­λί­ζουν ισό­τι­μη πρό­σβα­ση στην υγεία, στην παι­δεία, στις με­τα­φο­ρές, στην ενέρ­γεια, στις ψη­φια­κές υπη­ρε­σί­ες και στις επεν­δύ­σεις. Και κυ­ρί­ως χρεια­ζό­μα­στε ει­δι­κή μέ­ρι­μνα για τα μικρά και ακρι­τι­κά νησιά που ση­κώ­νουν δυ­σα­νά­λο­γο βάρος. Τα μικρά νησιά δεν απο­τε­λούν την πε­ρι­φέ­ρεια της Ελ­λά­δας. Είναι η ίδια η Ελ­λά­δα. Είναι τα σύ­νο­ρά της, η ιστο­ρία της, ο πο­λι­τι­σμός της και η ψυχή του Αι­γαί­ου. Οι άν­θρω­ποι που επι­λέ­γουν να ζουν εκεί δεν ζη­τούν προ­νό­μια. Ζη­τούν ισο­νο­μία. Ζη­τούν ένα κρά­τος που θα εφαρ­μό­ζει τους νό­μους που ήδη δια­θέ­τει, θα ακού­ει τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες και θα σχε­διά­ζει πο­λι­τι­κές με βάση την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα και όχι την ει­κό­να των κα­λο­και­ρι­νών δια­κο­πών. Αν κα­τα­φέ­ρου­με να κρα­τή­σου­με ζω­ντα­νά τα μικρά νησιά, θα έχου­με κερ­δί­σει κάτι πολύ με­γα­λύ­τε­ρο από μια ανα­πτυ­ξια­κή μάχη. Θα έχου­με δια­σφα­λί­σει το μέλ­λον της ίδιας της νη­σιω­τι­κής Ελ­λά­δας.