Μαρία Καμμά: «Τα μικρά νησιά δεν ζητούν προνόμια, ζητούν ισονομία»

Κυρία Καμμά, πρό­σφατα απο­δε­χθή­κατε την πρόταση του Αλέξη Τσίπρα να συμ­με­τά­σχετε στην νέα πολι­τική προ­σπά­θεια της ΕΛΑΣ. Τι σας οδήγησε σε αυτή την απόφαση;

Ήταν μια πρόταση που απο­δέ­χθηκα με αίσθημα ευθύνης. Μετά από 15 χρόνια στην Αυτο­διοί­κηση θεωρώ ότι έχω πλέον την εμπει­ρία αλλά και την υπο­χρέ­ωση να μετα­φέρω στο κεντρικό πολι­τικό επίπεδο τη φωνή των μικρών νησιών. Δεν εκπρο­σωπώ κομ­μα­τι­κούς μηχα­νι­σμούς. Εκπρο­σωπώ την καθη­με­ρι­νό­τητα των ανθρώ­πων που ζουν στα ακρι­τικά νησιά, τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν και την ανάγκη να απο­κτή­σει η νησιω­τική Ελλάδα πραγ­μα­τική πολι­τική φωνή. Οι πολίτες ανα­ζη­τούν σήμερα μια καθαρή και αξιό­πι­στη εναλ­λα­κτική πρόταση. Από τις συζη­τή­σεις που κάνω σε όλη την Ελλάδα δια­πι­στώνω ότι υπάρχει έντονη ανάγκη για μια νέα πολι­τική έκφραση. Εκτιμώ ότι ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να εκφρά­σει αυτή την προ­ο­πτική και να ανοίξει έναν ουσια­στικό διάλογο για τα μεγάλα προ­βλή­ματα της κοι­νω­νίας.

Με τον κ. Τσίπρα σας συνδέει και προ­σω­πική σχέση πολλών ετών. Έπαιξε ρόλο στην απόφασή σας;

Πράγ­ματι, γνω­ρι­ζό­μα­στε εδώ και πολλά χρόνια. Προ­ερ­χό­μα­στε από δια­φο­ρε­τι­κές πολι­τι­κές δια­δρο­μές, όμως αυτό δεν στάθηκε εμπόδιο στη μεταξύ μας σχέση εκτί­μη­σης και εμπι­στο­σύ­νης. Η συμ­με­τοχή μου, όμως, δεν βασί­ζε­ται στη φιλία. Βασί­ζε­ται στην πεποί­θηση ότι τα ζητή­ματα της νησιω­τι­κό­τη­τας πρέπει επι­τέ­λους να μπουν στο επί­κε­ντρο της πολι­τι­κής ατζέ­ντας.

Έχετε ανα­φερ­θεί στο έλλειμμα νησιω­τι­κής πολι­τι­κής της κυβέρ­νη­σης. Πού εντο­πί­ζετε το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα;

Στο ό,τι δεν υπάρχει ουσια­στική πολι­τική για τα μικρά νησιά. Υπάρ­χουν εξαγ­γε­λίες, υπάρ­χουν προ­γράμ­ματα, όμως στην πράξη οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις συμ­με­το­χής απο­κλεί­ουν τους ίδιους τους μικρούς δήμους. Πρό­σφατα μελε­τούσα πρό­γραμμα χρη­μα­το­δό­τη­σης που υπο­τί­θε­ται ότι αφορά στα μικρά νησιά και δια­πί­στωσα ότι για να εντα­χθεί ένας δήμος πρέπει το 50% των κτηρίων που θα ανα­βαθ­μι­στούν ενερ­γειακά να είναι σχο­λι­κές μονάδες. Ρωτώ: πόσα σχολεία δια­θέ­τει ένα μικρό νησί όπως η Τήλος, η Χάλκη, το Αγα­θο­νήσι ή οι Φούρνοι; Είναι προ­φα­νές ότι τέτοιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις απο­κλεί­ουν εξαρχής τους δήμους που υπο­τί­θε­ται ότι θέλουν να στη­ρί­ξουν. Η γρα­φειο­κρα­τία αντι­με­τω­πί­ζει τα μικρά νησιά σαν να είναι μεγάλοι δήμοι με τεχνι­κές υπη­ρε­σίες, προ­σω­πικό και οικο­νο­μι­κούς πόρους. Δεν έχουμε αυτές τις δυνα­τό­τη­τες. Παλεύ­ουμε καθη­με­ρινά να εξα­σφα­λί­σουμε αδειο­δο­τή­σεις, μελέτες, εγκρί­σεις. Χάνουμε ευκαι­ρίες όχι επειδή δεν έχουμε σχέδιο αλλά επειδή το κράτος αρνεί­ται να προ­σαρ­μό­σει τις δια­δι­κα­σίες στις πραγ­μα­τι­κές δυνα­τό­τη­τες των μικρών νησιών.

Υπο­στη­ρί­ζετε ότι η κατά­σταση πλέον αφορά και εθνι­κούς λόγους.

Φυσικά, διότι δεν μιλάμε μόνο για τοπική ανά­πτυξη. Μιλάμε για δημο­γρα­φική κατάρ­ρευση και ερη­μο­ποί­ηση. Από το 1951 μέχρι σήμερα δεκάδες ελλη­νικά νησιά έχουν εγκα­τα­λει­φθεί. Αυτό δεν αφορά μόνο στους κατοί­κους τους. Αφορά στην ίδια την εθνική παρου­σία της χώρας στο Αιγαίο. Όταν τα μικρά νησιά αδειά­ζουν από μόνι­μους κατοί­κους, δεν χάνεται μόνο πλη­θυ­σμός. Χάνεται ζωή, παρα­γωγή, κοι­νω­νική συνοχή και τελικά εθνική παρου­σία.

Θεω­ρείτε ότι η κυβέρ­νηση αντι­λαμ­βά­νε­ται αυτή τη διά­σταση;

Αν την αντι­λαμ­βα­νό­ταν, θα είχε ήδη προ­χω­ρή­σει σε γεν­ναίες απο­φά­σεις. Υπάρ­χουν νόμοι για τη νησιω­τι­κό­τητα. Υπάρχει η συνταγ­μα­τική πρό­βλεψη. Υπάρχει η ευρω­παϊκή εμπει­ρία. Το πρό­βλημα είναι ότι τίποτε από αυτά δεν εφαρ­μό­ζε­ται. Η νησιω­τι­κό­τητα παρα­μέ­νει περισ­σό­τερο σύνθημα παρά πολι­τική. Όλοι ταυ­τί­ζουν τη νησιω­τική πολι­τική απο­κλει­στικά με τα ακτο­πλοϊκά δρο­μο­λό­για. Είναι πολύ περισ­σό­τερα από αυτό. Είναι η ισότιμη πρό­σβαση στην υγεία, στην εκπαί­δευση, στην ενέρ­γεια, στις ψηφια­κές υπη­ρε­σίες, στις επεν­δυ­τι­κές ευκαι­ρίες. Ο κάτοι­κος της Τήλου ή της Νισύρου πρέπει να έχει τα ίδια δικαιώ­ματα με έναν πολίτη που ζει στην Αθήνα. Αυτό σημαί­νει πραγ­μα­τική νησιω­τική πολι­τική.

Ποιος είναι ο στόχος σας μέσα από την νέα σας πολι­τική θέση;

Θέλω να μετα­φέρω την πραγ­μα­τική εικόνα των μικρών νησιών. Να δια­μορ­φώ­σουμε ολο­κλη­ρω­μέ­νες προ­τά­σεις και να πεί­σουμε ότι η νησιω­τι­κό­τητα δεν είναι μια ειδική περί­πτωση αλλά εθνική προ­τε­ραιό­τητα. Τα νησιά δεν είναι μόνο του­ρι­σμός, παρα­λίες και καλο­καίρι. Είναι άνθρω­ποι που αγω­νί­ζο­νται καθη­με­ρινά να κρα­τή­σουν ζωντα­νές τις τοπικές κοι­νω­νίες. Αν κατα­φέ­ρουμε να αλλά­ξουμε αυτή τη λογική, τότε θα έχουμε κάνει ένα ουσια­στικό βήμα για τη χώρα και για τις επό­με­νες γενιές των νησιω­τών.

Η κυβέρ­νηση πάντως, υπο­στη­ρί­ζει ότι τα τελευ­ταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι χρη­μα­το­δο­τή­σεις προς τα νησιά.

Οι χρη­μα­το­δο­τή­σεις από μόνες τους δεν λύνουν το πρό­βλημα όταν οι μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι αδυ­να­τούν να τις αξιο­ποι­ή­σουν. Δεν μπορείς να ανα­κοι­νώ­νεις προ­γράμ­ματα και ταυ­τό­χρονα να απαι­τείς από έναν δήμο με ελά­χι­στους υπαλ­λή­λους να λει­τουρ­γεί σαν ένας μεγάλος αστικός δήμος με πλήρεις τεχνι­κές υπη­ρε­σίες.

Η πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι ότι καθη­με­ρινά οι δήμαρ­χοι των μικρών νησιών δίνουμε μάχη με τις προ­θε­σμίες, τις μελέτες, τις εγκρί­σεις και τις αδειο­δο­τή­σεις. Πολλές φορές χάνουμε χρη­μα­το­δο­τή­σεις όχι γιατί δεν έχουμε ώριμες ιδέες, αλλά γιατί το κράτος μάς αντι­με­τω­πί­ζει με τα ίδια κρι­τή­ρια που αντι­με­τω­πί­ζει έναν δήμο εκα­το­ντά­δων χιλιά­δων κατοί­κων. Αυτό δεν είναι ισότητα. Είναι ένας μηχα­νι­σμός απο­κλει­σμού.

Ανα­φέ­ρε­στε συχνά στην ‘διπλή νησιωτικότητα’.

Για όσους ζουν στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα ίσως ακού­γε­ται ως ένας τεχνι­κός όρος. Για εμάς όμως είναι η καθη­με­ρι­νό­τητά μας. Η διπλή νησιω­τι­κό­τητα σημαί­νει ότι δεν αρκεί να μετα­κι­νη­θείς από το νησί σου στην πρω­τεύ­ουσα του νομού. Πολλές φορές χρειά­ζο­νται δύο ή και τρεις δια­φο­ρε­τι­κές μετα­κι­νή­σεις για να φτάσεις σε μια δημόσια υπη­ρε­σία, σε ένα νοσο­κο­μείο ή σε μια πανε­πι­στη­μιακή σχολή. Σημαί­νει αυξη­μένο κόστος, απώλεια χρόνου και τερά­στια ψυχική και οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση για κάθε οικο­γέ­νεια. Αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τητα πρέπει να την κατα­λά­βουν όσοι σχε­διά­ζουν πολι­τι­κές από τα υπουρ­γικά γραφεία της Αθήνας.

• Είστε δεκα­πέ­ντε χρόνια δήμαρ­χος σε ένα μικρό νησί. Ποιο είναι το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα που βλέπετε να μεγα­λώ­νει χρόνο με τον χρόνο;

Το δημο­γρα­φικό. Και το λέω με μεγάλη ανη­συ­χία. Τα μικρά νησιά αδειά­ζουν. Οι νέοι φεύγουν γιατί δεν βλέπουν προ­ο­πτική. Οι οικο­γέ­νειες δυσκο­λεύ­ο­νται να παρα­μεί­νουν όταν δεν υπάρ­χουν επαρ­κείς υπη­ρε­σίες υγείας, όταν η εκπαί­δευση αντι­με­τω­πί­ζει ελλεί­ψεις, όταν η στέγαση γίνεται πανά­κριβη και όταν ακόμη και οι βασικές μετα­κι­νή­σεις μετα­τρέ­πο­νται σε περι­πέ­τεια. Δεν μπο­ρούμε να μιλάμε για ανά­πτυξη όταν δεν δια­σφα­λί­ζουμε πρώτα ότι οι άνθρω­ποι μπορούν να ζήσουν αξιο­πρε­πώς στον τόπο τους. Οι απο­γρα­φές δεν απο­τυ­πώ­νουν την πραγ­μα­τική εικόνα των μικρών νησιών. Οι αριθμοί πολλές φορές δεν αντα­να­κλούν τον πραγ­μα­τικό μόνιμο πλη­θυ­σμό. Και όταν τα στοι­χεία είναι λαν­θα­σμένα, τότε και οι πολι­τι­κές που σχε­διά­ζο­νται βασί­ζο­νται σε λάθος δεδο­μένα. Χρειά­ζε­ται ειλι­κρί­νεια. Δεν πρέπει να κρύ­βουμε το πρό­βλημα κάτω από το χαλί επειδή οι αριθμοί ίσως φαί­νο­νται καλύ­τε­ροι στα χαρτιά.

Πιστεύ­ετε ότι το πολι­τικό σύστημα συνο­λικά δεν έχει αντι­με­τω­πί­σει σωστά τη νησιω­τική Ελλάδα;

Θα έλεγα ότι δια­χρο­νικά δεν της έδωσε τη θέση που της αξίζει. Δεν είναι ζήτημα ενός μόνο κόμ­μα­τος. Είναι μια παθο­γέ­νεια που κρατά πολλά χρόνια. Η διαφορά είναι ότι σήμερα δεν υπάρ­χουν άλλα περι­θώ­ρια καθυ­στέ­ρη­σης. Τα προ­βλή­ματα έχουν διο­γκω­θεί τόσο, ώστε απαι­τούν άμεσες πολι­τι­κές απο­φά­σεις. Δεν αρκούν πλέον οι δια­πι­στώ­σεις ούτε οι περιο­δείες στα νησιά κάθε καλο­καίρι.

Συχνά ακούμε ότι οι κάτοι­κοι των νησιών ζουν σε έναν “παρά­δεισο”. Πόσο απέχει αυτή η εικόνα από την πραγ­μα­τι­κό­τητα;

Είναι η εικόνα που βλέπει ο επι­σκέ­πτης για λίγες ημέρες των δια­κο­πών του. Και πράγ­ματι, τα νησιά μας είναι πανέ­μορφα. Όμως πίσω από αυτή την εικόνα υπάρχει ένας καθη­με­ρι­νός αγώνας. Οι νησιώ­τες δεν ζητούν να τους λυπηθεί κανείς. Ζητούν να έχουν τις ίδιες δυνα­τό­τη­τες με όλους τους Έλληνες πολίτες. Να μπορεί ένα παιδί να μορ­φω­θεί χωρίς εμπόδια. Να μπορεί ένας ηλι­κιω­μέ­νος να έχει πρό­σβαση σε γιατρό. Να μπορεί μια επι­χεί­ρηση να λει­τουρ­γή­σει χωρίς να επι­βα­ρύ­νε­ται πολ­λα­πλά­σια σε σχέση με μια επι­χεί­ρηση στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα. Αυτό είναι το πραγ­μα­τικό δια­κύ­βευμα.

Η Τήλος έχει γίνει πολλές φορές παρά­δειγμα και­νο­το­μίας, από την ενερ­γειακή μετά­βαση μέχρι την κυκλική οικο­νο­μία. Αυτό απο­δει­κνύει ότι τα μικρά νησιά μπορούν να πρω­το­πο­ρή­σουν.

Βεβαίως μπορούν και η Τήλος το έχει απο­δεί­ξει πολλές φορές. Όμως αυτά τα παρα­δείγ­ματα δεν πρέπει να χρη­σι­μο­ποιού­νται ως άλλοθι για να κρύ­βο­νται τα προ­βλή­ματα. Οι επι­τυ­χίες ήρθαν μέσα από τερά­στια προ­σπά­θεια, επιμονή και συνερ­γα­σία. Δεν ήταν απο­τέ­λε­σμα μιας οργα­νω­μέ­νης κρα­τι­κής πολι­τι­κής. Φαντα­στείτε τι θα μπο­ρού­σαν να πετύ­χουν όλα τα μικρά νησιά αν είχαν πραγ­μα­τική στήριξη.

Ποιο θα είναι το πρώτο θέμα που θα θέσετε στην ΕΛΑΣ;

Την ανάγκη για μια ολο­κλη­ρω­μένη εθνική στρα­τη­γική για τη νησιω­τι­κό­τητα. Όχι απο­σπα­σμα­τικά μέτρα. Όχι λύσεις της τελευ­ταίας στιγμής. Χρεια­ζό­μα­στε πολι­τι­κές που θα δια­σφα­λί­ζουν ισότιμη πρό­σβαση στην υγεία, στην παιδεία, στις μετα­φο­ρές, στην ενέρ­γεια, στις ψηφια­κές υπη­ρε­σίες και στις επεν­δύ­σεις. Και κυρίως χρεια­ζό­μα­στε ειδική μέριμνα για τα μικρά και ακρι­τικά νησιά που σηκώ­νουν δυσα­νά­λογο βάρος. Τα μικρά νησιά δεν απο­τε­λούν την περι­φέ­ρεια της Ελλάδας. Είναι η ίδια η Ελλάδα. Είναι τα σύνορά της, η ιστορία της, ο πολι­τι­σμός της και η ψυχή του Αιγαίου. Οι άνθρω­ποι που επι­λέ­γουν να ζουν εκεί δεν ζητούν προ­νό­μια. Ζητούν ισο­νο­μία. Ζητούν ένα κράτος που θα εφαρ­μό­ζει τους νόμους που ήδη δια­θέ­τει, θα ακούει τις τοπικές κοι­νω­νίες και θα σχε­διά­ζει πολι­τι­κές με βάση την πραγ­μα­τι­κό­τητα και όχι την εικόνα των καλο­και­ρι­νών δια­κο­πών. Αν κατα­φέ­ρουμε να κρα­τή­σουμε ζωντανά τα μικρά νησιά, θα έχουμε κερ­δί­σει κάτι πολύ μεγα­λύ­τερο από μια ανα­πτυ­ξιακή μάχη. Θα έχουμε δια­σφα­λί­σει το μέλλον της ίδιας της νησιω­τι­κής Ελλάδας.