Απαλλακτική εισαγγελική εισήγηση για τους εκπροσώπους εταιρείας διαχείρισης αποβλήτων που βρέθηκαν υπόλογοι για… «εμπορία ανθρώπων»!

• Η εισαγγελική πρόταση κρίνει πως δεν στοιχειοθετούνται ούτε η εμπορία ανθρώπων ούτε η υπεξαγωγή και η παρακράτηση διαβατηρίων, καθώς οι 8 αλλοδαποί εργαζόμενοι αμείβονταν νόμιμα και δεν προέκυψε σκοπός εκμετάλλευσης ή βλάβης

Καθαρή τροπή φαίνεται να παίρνει μια υπόθεση που είχε ξεκινήσει με αστυνομική κινητοποίηση και έλεγχο της Επιθεώρησης Εργασίας σε υποκατάστημα εταιρείας διαχείρισης αποβλήτων στη Ρόδο και είχε φτάσει να συνδεθεί με το βαρύ κακούργημα της εμπορίας ανθρώπων.
Η αρμόδια εισαγγελική λειτουργός εισηγείται προς το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Ρόδου να μη γίνει κατηγορία σε βάρος των δύο ημεδαπών κατηγορουμένων για το σύνολο των αδικημάτων που τους είχαν αποδοθεί.
Η πρόταση αφορά τρεις διακριτές κατηγορίες. Η πρώτη και βαρύτερη είναι αυτή της εμπορίας ανθρώπων με εξαναγκαστικά μέσα ή κατάχρηση εξουσίας, με σκοπό την εργασιακή εκμετάλλευση, κατά συρροή και κατ’ επάγγελμα. Ακολουθούν η υπεξαγωγή εγγράφων κατ’ εξακολούθηση και η παρακράτηση γνήσιου διαβατηρίου άλλου προσώπου, επίσης κατ’ εξακολούθηση. Οι πράξεις φέρονται τελεσθείσες στη Ρόδο σε μη επακριβώς προσδιορισμένο διάστημα, πάντως από τον Οκτώβριο του 2024 έως και τις 24 Σεπτεμβρίου 2025.
Πώς ξεκίνησαν όλα
Η αφετηρία ήταν μια ανώνυμη καταγγελία που είχε φτάσει στην Επιθεώρηση Εργασίας Ρόδου και έκανε λόγο για παρακράτηση διαβατηρίων και λοιπών νομιμοποιητικών εγγράφων αλλοδαπών εργαζομένων, παρά τη θέλησή τους. Για να ελεγχθεί η βασιμότητα της καταγγελίας, στις 24 Σεπτεμβρίου 2025 και περί ώρα 10:30, κλιμάκιο αποτελούμενο από δύο επιθεωρητές εργασιακών σχέσεων και αστυνομικούς της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Ρόδου εισήλθε αιφνιδίως στα γραφεία της επιχείρησης.
Κατά τον έλεγχο εντοπίστηκαν να εργάζονται 8 υπήκοοι Νεπάλ και 7 ημεδαποί. Όταν ζητήθηκαν από τους αλλοδαπούς τα έγγραφα ταυτοποίησης και νομιμοποίησης της διαμονής και της εργασίας τους, ένας εξ αυτών, ο μοναδικός που μιλούσε αγγλικά, φέρεται να δήλωσε ότι δεν τα είχαν στην κατοχή τους ούτε είχαν πρόσβαση σε αυτά, καθώς τα κρατούσε η εργοδότρια εταιρεία για να μην μπορούν να εργαστούν αλλού. Στη συνέχεια, υπάλληλος της επιχείρησης επέδειξε φάκελο που τηρούνταν εντός του γραφείου και, ερωτηθείσα για ποιον λόγο βρίσκονταν εκεί τα έγγραφα, ανέφερε ότι κρατούνταν για να μη χαθούν. Λίγο αργότερα παρουσιάστηκε ο 59χρονος ημεδαπός, υπεύθυνος του υποκαταστήματος της εταιρείας στη Ρόδο, ο οποίος και συνελήφθη. Τα διαβατήρια ελέγχθηκαν και αποδόθηκαν στους κατόχους τους, αφού διαπιστώθηκε ότι όλοι οι αλλοδαποί παρέμεναν νόμιμα στη χώρα. Ο δεύτερος κατηγορούμενος, που δεν ήταν μόνιμος κάτοικος Ρόδου, δεν συνελήφθη εντός των χρονικών ορίων του αυτοφώρου.
Η εταιρεία και η νόμιμη διαδικασία μετάκλησης
Η εικόνα που σχηματίζεται για τη δραστηριότητα της επιχείρησης βάρυνε καθοριστικά στην εκτίμηση της υπόθεσης. Πρόκειται για εταιρεία που ιδρύθηκε το 2012 με αντικείμενο τη συνολική διαχείριση αποβλήτων, με προσωπικό που, όπως αναφέρεται, αγγίζει τους 750 εργαζομένους πανελλαδικά. Στη Ρόδο εγκαταστάθηκε το 2017, αναλαμβάνοντας υπηρεσίες αποκομιδής, μεταφοράς και διαχείρισης απορριμμάτων και ανακυκλώσιμων υλικών, καθώς και καθαρισμού κοινοχρήστων χώρων, βάσει σύμβασης με τον οικείο δήμο ύψους 11.871.942,27 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, η οποία αρχικά κάλυπτε την περίοδο 2017 έως 2020 και εν συνεχεία ανανεώθηκε με συμπληρωματικές συμβάσεις.
Για να καλύψει τις αυξημένες επιχειρησιακές της ανάγκες, η εταιρεία προχώρησε σε ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού της με προσωπικό από το εξωτερικό, μέσω συνεργασίας με αδειοδοτημένη εταιρεία παροχής εργατικού δυναμικού. Επιλέχθηκαν υπήκοοι Νεπάλ, με την πρώτη ομάδα να φτάνει τον Αύγουστο του 2024. Από το σύνολο του προσωπικού που απασχολείται σήμερα στη Ρόδο, οι 76 προέρχονται από το Νεπάλ.
Η εισαγγελική πρόταση περιγράφει με λεπτομέρεια τη διαδικασία που τηρήθηκε. Συντάχθηκαν συμβάσεις με γνήσιο υπογραφής, καταβλήθηκαν παράβολα, υποβλήθηκαν αιτήσεις μετάκλησης στα αρμόδια Τμήματα Αδειών Διαμονής, και μετά την έγκριση οι σχετικές αποφάσεις διαβιβάστηκαν στην πρεσβεία για τη θεώρηση εισόδου. Οι εργαζόμενοι ελέγχθηκαν ιατρικά και ως προς το ποινικό τους παρελθόν και εισήλθαν στη χώρα με νόμιμη θεώρηση. Με την έλευσή τους εκδόθηκε άδεια διαμονής για λόγους εργασίας, ενώ έλαβαν ΑΦΜ, ΑΜΚΑ και τραπεζικό λογαριασμό μέσω εξουσιοδοτημένων εκπροσώπων της εργοδότριας, και ακολούθησε αναγγελία πρόσληψης με λήψη βιομετρικών. Η μετάκληση τμήματος των εργαζομένων είχε εγκριθεί με απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου της 24ης Οκτωβρίου 2024 και των υπολοίπων με όμοια απόφαση της 18 Μαρτίου 2025.
Γιατί καταπίπτει η κατηγορία της εμπορίας ανθρώπων
Στο σκέλος της εμπορίας ανθρώπων, η εισαγγελική πρόταση στηρίζεται σε δύο άξονες, έναν νομικό και έναν πραγματικό. Από νομική σκοπιά, υπενθυμίζεται ότι για τη στοιχειοθέτηση του αδικήματος απαιτείται άμεσος δόλος και υπερχειλής υποκειμενική υπόσταση, δηλαδή τέλεση της πράξης με συγκεκριμένο σκοπό εκμετάλλευσης, η οποία νοείται ως πορισμός παράνομου περιουσιακού οφέλους. Τονίζεται, επίσης, ότι η λεγόμενη ευάλωτη θέση του θύματος δεν τεκμαίρεται αυτομάτως από την οικονομική δυσπραγία ή την αδυναμία ανεύρεσης σταθερής εργασίας, ούτε, προκειμένου για αλλοδαπούς, από την ιδιότητά τους ως αλλοδαπών ή από την παράνομη είσοδο και παραμονή. Χρειάζεται να συντρέχουν και άλλοι παράγοντες, όπως η άγνοια της γλώσσας, η έλλειψη δεσμών με το κράτος διαμονής ή ο φόβος της απέλασης, ώστε το πρόσωπο να έχει περιέλθει σε πλήρη αδυναμία αυτοπροστασίας.
Στο πραγματικό σκέλος, η αξιολόγηση καταλήγει ότι δεν προέκυψε ο απαιτούμενος σκοπός εκμετάλλευσης. Όπως αναφέρεται, οι αλλοδαποί εργάζονταν με νόμιμη σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, η οποία είχε αναγγελθεί στη ΔΥΠΑ, είχαν δηλωθεί στον ΕΦΚΑ και ελάμβαναν τις νόμιμες αποδοχές τους. Το στοιχείο αυτό προκύπτει, σύμφωνα με την πρόταση, από έγγραφο της Επιθεώρησης Εργασίας της 2ας Φεβρουαρίου 2026. Με δεδομένο ότι καταβαλλόταν η προβλεπόμενη αμοιβή, αποκλείεται, κατά την εισαγγελική κρίση, ο πορισμός παράνομου οφέλους που συνιστά τον πυρήνα της έννοιας της εκμετάλλευσης.
Στην πρόταση διευκρινίζεται, ακόμη, ότι το αδίκημα της εμπορίας ανθρώπων ορθώς δεν αποδόθηκε στον δεύτερο κατηγορούμενο, ενώ για τον πρώτο αποδόθηκε επειδή, μετά την αυτόφωρη σύλληψη και προσαγωγή, δεν υπήρξε η δυνατότητα να συγκεντρωθούν τα αναγκαία αποδεικτικά στοιχεία, χωρίς ωστόσο να στοιχειοθετείται ούτε και ως προς αυτόν.
Πιο σύνθετη ήταν η αντιμετώπιση του ζητήματος των διαβατηρίων, αφού η παρακράτησή τους δεν αμφισβητήθηκε. Η πρόταση δέχεται ότι 8 διαβατήρια βρίσκονταν φυλαγμένα σε ερμάριο της εργοδότριας εταιρείας. Το κρίσιμο, όμως, σημείο για τα συγκεκριμένα αδικήματα είναι η ύπαρξη σκοπού βλάβης των κατόχων, και αυτός, κατά την εισαγγελική κρίση, δεν τεκμηριώνεται. Όπως σημειώνεται, οι εργαζόμενοι είχαν ανά πάσα στιγμή τη δυνατότητα να παραλάβουν το διαβατήριό τους όποτε το χρειάζονταν.
Η θέση της υπεράσπισης
Οι κατηγορούμενοι αρνούνται τις κατηγορίες και υποστηρίζουν ότι οι συμβάσεις με τους υπηκόους Νεπάλ συνήφθησαν με κάθε νομιμότητα, τηρώντας όλες τις προβλεπόμενες παραμέτρους για τους μετακλητούς εργαζομένους. Στην πρόταση καταγράφεται ότι οι υπερασπιστικοί ισχυρισμοί κρίθηκαν βάσιμοι και πειστικοί, καθώς υποστηρίζονται από πλήθος εγγράφων που επιβεβαιώνουν τις εξηγήσεις που δόθηκαν. Την υπεράσπιση έχουν αναλάβει οι δικηγόροι κ.κ. Μιχάλης Καντιδενός και Στέλιος Κιουρτζής, οι οποίοι προέβαλαν εξαρχής ότι οι εργαζόμενοι είχαν προσέλθει μέσω νόμιμων διαδικασιών και ότι η υπόθεση οφειλόταν σε παρερμηνεία των συνθηκών φύλαξης των εγγράφων και της καθημερινής διοικητικής διαχείρισης.