Πανελλαδικές 2026: Τα επαγγέλματα και οι δεξιότητες του μέλλοντος – Συμβουλές πριν τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού

Με την εξά­πλωση των εφαρ­μο­γών της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης σε όλες σχεδόν τις πτυχές της ανθρώ­πι­νης δρα­στη­ριό­τη­τας, η μετά­βαση σε μία δια­φο­ρε­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα, τόσο σε ακα­δη­μαϊκό όσο και σε επαγ­γελ­μα­τικό επίπεδο, φέρνει αλλαγές στις προ­τε­ραιό­τη­τες με βάση τις οποίες οι μελ­λο­ντι­κοί και οι σημε­ρι­νοί φοι­τη­τές βλέπουν τις σπουδές και τη μετέ­πειτα πορεία τους.

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ μίλησε με τον Γεώργιο Δουκίδη, ομότιμο καθη­γητή του Τμή­μα­τος Διοι­κη­τι­κής Επι­στή­μης και Τεχνο­λο­γίας του Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών για το… μέλλον που είναι ήδη εδώ, για τις δεξιό­τη­τες του μέλ­λο­ντος και τις εναλ­λα­κτι­κές δια­δρο­μές που ανοί­γουν, αλλά και για τη συμπλή­ρωση του Μηχα­νο­γρα­φι­κού Δελτίου που θα κληθούν να κάνουν σε λίγες μέρες οι υπο­ψή­φιοι για εισα­γωγή στην Τρι­το­βάθ­μια Εκπαί­δευση.

Οι δεξιό­τη­τες του μέλ­λο­ντος

Για δεκα­ε­τίες, το πτυχίο ενός ΑΕΙ ήταν καθο­ρι­στικό για τη μετέ­πειτα επαγ­γελ­μα­τική πορεία ενός φοιτητή. Η Νομική σχολή σήμαινε δικη­γο­ρία, το Μαθη­μα­τικό ή το Φυσικό τμήμα σήμαινε εκπαί­δευση. Η εικόνα, όμως, είναι πλέον πιο σύνθετη.

Όπως ανέφερε ο κ. Δου­κί­δης, το πανε­πι­στή­μιο εξα­κο­λου­θεί να έχει μεγάλη αξία «γιατί πολλά επαγ­γέλ­ματα απαι­τούν πτυχίο (γιατροί, μηχα­νι­κοί, δικη­γό­ροι), οι πτυ­χιού­χοι συνήθως εξα­κο­λου­θούν να έχουν υψη­λό­τερα εισο­δή­ματα και χαμη­λό­τερα ποσοστά ανερ­γίας από όσους δεν έχουν ανώτατη εκπαί­δευση, προ­σφέ­ρει γνώσεις, ανα­λυ­τική σκέψη, επαφές και συχνά μεγα­λύ­τερη επαγ­γελ­μα­τική ευε­λι­ξία μακρο­πρό­θε­σμα, και τέλος σε πολλές κοι­νω­νίες το πτυχίο εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί ως ένδειξη ικα­νό­τη­τας προς τους εργο­δό­τες».

Τα ΑΕΙ, ωστόσο, δεν είναι πλέον μονό­δρο­μος, ενώ και τα ίδια τα πτυχία των ΑΕΙ οδηγούν σε πολλές δια­κλα­δώ­σεις.

«Η τεχνο­λο­γία και το δια­δί­κτυο έχουν δημιουρ­γή­σει νέες ευκαι­ρίες, χωρίς απα­ραί­τητα πανε­πι­στη­μιακό τίτλο. Υπάρ­χουν επαγ­γέλ­ματα με μεγάλη ζήτηση που βασί­ζο­νται σε τεχνι­κές δεξιό­τη­τες/πιστο­ποι­ή­σεις/πρα­κτική εμπει­ρία, η επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, οι ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες και ορι­σμέ­νοι κλάδοι της πλη­ρο­φο­ρι­κής επι­τρέ­πουν σε ανθρώ­πους χωρίς πτυχίο να πετύ­χουν επαγ­γελ­μα­τικά, τέλος η μαζι­κο­ποί­ηση της ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης έχει μειώσει το πλε­ο­νέ­κτημα που κάποτε έδινε απλώς η κατοχή ενός πτυχίου», συμπλή­ρωσε ο κ. Δου­κί­δης.

«Η επι­τυ­χία εξαρ­τά­ται όλο και περισ­σό­τερο από έναν συν­δυα­σμό: γνώσεων και δεξιο­τή­των, προ­σαρ­μο­στι­κό­τη­τας και διαρ­κούς μάθησης, επαγ­γελ­μα­τι­κής εμπει­ρίας, δικτύ­ω­σης και κοι­νω­νι­κών δεξιο­τή­των, ικα­νό­τη­τας να αξιο­ποιείς νέες τεχνο­λο­γίες. Έτσι, το πανε­πι­στή­μιο δεν είναι πλέον το μονα­δικό εισι­τή­ριο που εγγυά­ται επι­τυ­χία. Παρα­μέ­νει όμως, ένας πολύ ισχυρός μηχα­νι­σμός κοι­νω­νι­κής κινη­τι­κό­τη­τας, ιδιαί­τερα για ανθρώ­πους που δεν δια­θέ­τουν άλλες μορφές κεφα­λαίου, όπως οικο­νο­μι­κές δια­συν­δέ­σεις, οικο­γε­νειακή επι­χεί­ρηση, ισχυρό επαγ­γελ­μα­τικό δίκτυο», επε­σή­μανε.

Έτσι, το ερώτημα δεν είναι πλέον ποια θα είναι οι σχολές, τα τμήματα ή τα επαγ­γέλ­ματα του μέλ­λο­ντος, αλλά το τι θα μετράει περισ­σό­τερο μελ­λο­ντικά στον επαγ­γελ­μα­τικό μας βίο.

Σύμφωνα με τον κ. Δουκίδη, υπάρ­χουν τρεις κατη­γο­ρίες δεξιο­τή­των που είναι χρή­σι­μες για την επαγ­γελ­μα­τική στα­διο­δρο­μία:

1. Η γνώση του αντι­κει­μέ­νου. Δηλαδή οι τεχνι­κές δεξιό­τη­τες που απο­κτού­νται κατά τη διάρ­κεια των πανε­πι­στη­μια­κών σπουδών και αφορούν το περιε­χό­μενο του επαγ­γέλ­μα­τος.

2. Οι ποιο­τι­κές δεξιό­τη­τες όπως η κριτική σκέψη, η συνερ­γα­σία, η επι­κοι­νω­νία, η και­νο­τό­μος σκέψη, κλπ, που είναι χρή­σι­μες για την επαγ­γελ­μα­τική επι­τυ­χία.

3. Οι γενικές (generic) δεξιό­τη­τες που απο­κτούμε στο πανε­πι­στή­μιο αλλά μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν και σε άλλα επαγ­γέλ­ματα πέρα από αυτό που έχουμε σπου­δά­σει.

4. Η συνεχής μάθηση. Είτε επειδή οι τεχνο­λο­γι­κές εξε­λί­ξεις αλλά­ζουν το επάγ­γελμα (όπως συμ­βαί­νει ήδη με τη Τεχνητή Νοη­μο­σύνη) και χρειά­ζε­ται συνεχή ενη­μέ­ρωση, είτε επειδή ο στόχος είναι ένας δια­φο­ρε­τι­κός επαγ­γελ­μα­τι­κός δρόμος.

Η ώρα των εναλ­λα­κτι­κών δια­δρο­μών

Ήδη, σήμερα, περισ­σό­τερο από το 1/3 των απο­φοί­των πανε­πι­στη­μίου κάνουν ένα επάγ­γελμα δια­φο­ρε­τικό από αυτό που αφο­ρούσε το πυρήνα των σπουδών τους, ανέφερε ο κ. Δου­κί­δης και εκτί­μησε ότι λόγω της αβε­βαιό­τη­τας των μελ­λο­ντι­κών επι­στη­μο­νι­κών, τεχνο­λο­γι­κών και οικο­νο­μι­κών εξε­λί­ξεων αυτό το ποσοστό ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί περαι­τέρω.

Η συνεχής μάθηση είναι εκείνη που μπορεί να φέρει περισ­σό­τε­ρες εναλ­λα­κτι­κές επαγ­γελ­μα­τι­κές επι­λο­γές. Μερικά παρα­δείγ­ματα που έδωσε ο κ. Δου­κί­δης είναι τα εξής:

– Οι σπουδές Ψυχο­λο­γίες μπορούν να οδη­γή­σουν στη δια­χεί­ριση ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού.

– Οι σπουδές Μαθη­μα­τι­κών μπορούν να οδη­γή­σουν στον προ­γραμ­μα­τι­σμό υπο­λο­γι­στών, καθώς υπάρ­χουν οι αλγο­ριθ­μι­κές δεξιό­τη­τες

– Ένας Μηχα­νι­κός μπορεί να γίνει στέ­λε­χος δια­χεί­ρι­σης κιν­δύ­νου γιατί κατα­λα­βαί­νει καλά τους επι­χει­ρη­σια­κούς κιν­δύ­νους και γνω­ρί­ζει τα μαθη­μα­τικά μοντέλα για τη κατα­γραφή του χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κού ρίσκου.

– Οι σπουδές στη Φιλο­λο­γία μπορούν να οδη­γή­σουν στο Ψηφιακό Μάρ­κε­τι­γνκ, καθώς υπάρχει η δεξιό­τητα της κατα­νό­η­σης της προ­σω­πι­κό­τη­τας ενός πελάτη που γράφει μια κριτική στα κοι­νω­νικά δίκτυα για ένα προϊόν ή μια επι­χεί­ρηση.

Ποια επαγ­γέλ­ματα επη­ρε­ά­ζο­νται από την ΤΝ

Όπως εκτί­μησε ο κ. Δου­κί­δης, τα επαγ­γέλ­ματα που πιθανόν απει­λού­νται στο μέλλον σχε­τί­ζο­νται κυρίως με τις υπη­ρε­σίες που δημιουρ­γούν άυλο περιε­χό­μενο, όπως είναι δηλαδή για παρά­δειγμα οι σύμ­βου­λοι επι­χει­ρή­σεων, οι δικη­γό­ροι, οι δημο­σιο­γρά­φοι, οι προ­γραμ­μα­τι­στές, τα στελέχη μάρ­κε­τιγκ, οι λογι­στές και οι αρχι­τέ­κτο­νες.

Προς το παρόν, φαί­νε­ται να μην επη­ρε­ά­ζο­νται οι εργα­σίες που είναι χει­ρω­να­κτι­κές.

«Η ελλη­νική οικο­νο­μία είναι κυρίως στις υπη­ρε­σίες και για αυτό παρα­τη­ρούμε μια εκτενή χρήση εργα­λείων όπως το ChatGPT. Ήδη, βλέ­πουμε τα πρώτα αρνη­τικά απο­τε­λέ­σματα πιθανόν λόγω της ΤΝ», ανέφερε ο κ. Δου­κί­δης και έφερε το εξής παρά­δειγμα: Το ποσοστό των πλήρους απα­σχό­λη­σης εργα­ζο­μέ­νων στους πρό­σφατα απο­φοι­τή­σα­ντες μηχα­νι­κούς υπο­λο­γι­στών στις ΗΠΑ από το 70% το 2021 έπεσε στο 55% το 2025.

«’Αρα θα έλεγε κάποιος ότι οι σχολές πλη­ρο­φο­ρι­κής δεν προ­σφέ­ρουν πλέον την άριστη επαγ­γελ­μα­τική απο­κα­τά­σταση όπως παλιά; Η απά­ντηση δεν είναι τόσο απλή», υπο­γράμ­μισε.

Πώς η ΤΝ ανα­δια­μορ­φώ­νει τα επαγ­γέλ­ματα

Σύμφωνα με τον κ. Δουκίδη, η ΤΝ δεν θα φέρει αντι­κα­τά­σταση, αλλά ανα­δια­μόρ­φωση επαγ­γελ­μά­των. Έτσι, το βασικό ζητού­μενο, όπως είπε, είναι το κατά ποσό τα τμήματα των πανε­πι­στη­μίων ανα­μορ­φώ­νουν το πρό­γραμμα σπουδών τους και προ­ε­τοι­μά­ζουν τους φοι­τη­τές για το νέο αυτό εργα­σιακό περι­βάλ­λον.

«Η ΤΝ αφαιρεί επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες δρα­στη­ριό­τη­τες και απε­λευ­θε­ρώ­νει χρόνο για δρα­στη­ριό­τη­τες υψη­λό­τε­ρης προ­στι­θέ­με­νης αξίας όπως επι­κύ­ρωση των απο­τε­λε­σμά­των των συστη­μά­των ΤΝ, ενορ­χή­στρωση των υβρι­δι­κών ομάδων ανθρώ­πων με τους ΑΙ agents και ουσια­στική δια­κυ­βέρ­νηση στον αβέβαιο και υψηλού ρίσκου επι­χει­ρη­μα­τικό οικο­σύ­στημα που αρχίζει να δημιουρ­γεί­ται», ανέφερε και πρό­σθεσε: «Για παρά­δειγμα ένας προ­γραμ­μα­τι­στής του οποίου η συγ­γραφή κώδικα αυτο­μα­το­ποιεί­ται μέσω ΤΝ θα πρέπει να ασχο­λεί­ται περισ­σό­τερο με ανάλυση απαι­τή­σεων και σχε­δια­σμό, επα­λή­θευση κώδικα και έλεγχο ποιό­τη­τας, ανα­σχε­δια­σμό δια­δι­κα­σιών που αλλά­ζουν, δια­χεί­ριση αλλαγών και αντι­στά­σεων από τους εργα­ζό­με­νους που επη­ρε­ά­ζο­νται από το πλη­ρο­φο­ριακό σύστημα».

 Συμ­βου­λές για τη συμπλή­ρωση του Μηχα­νο­γρα­φι­κού Δελτίου

Εν όψει της συμπλή­ρω­σης του Μηχα­νο­γρα­φι­κού Δελτίου, ο κ. Δου­κί­δης έδωσε τρεις βασικές συμ­βου­λές που θα πρέπει να έχουν κατά νου οι υπο­ψή­φιοι των Πανελ­λα­δι­κών Εξε­τά­σεων 2026 πριν συμπλη­ρώ­σουν το Μηχα­νο­γρα­φικό Δελτίο τους.

1. Επιλογή τμή­μα­τος και όχι επαγ­γέλ­μα­τος. Οι υπο­ψή­φιοι θα πρέπει κυρίως να κατα­λά­βουν ότι επι­λέ­γουν ένα τμήμα για να σπου­δά­σουν και όχι ανα­γκα­στικά το επάγ­γελμα τους που, όπως ανέφερε, «ούτως ή αλλιώς είναι μια πολύ δύσκολη επιλογή στην ηλικία των 18 ετών».

2. Επιλογή γνω­στι­κού αντι­κει­μέ­νου. Οι υπο­ψή­φιοι θα πρέπει να γνω­ρί­ζουν ότι συνήθως γίνο­νται αλλαγές του­λά­χι­στον 3-4 φορές στον χώρο και το περιε­χό­μενο της εργα­σίας κατά τη διάρ­κεια της επαγ­γελ­μα­τι­κής μας ζωής. ‘Αρα, μπορούν να επι­λέ­ξουν ένα γνω­στικό αντι­κεί­μενο που τους ενθου­σιά­ζει, ώστε να ευχα­ρι­στη­θούν τις πανε­πι­στη­μια­κές σπουδές. Η επαγ­γελ­μα­τική διε­ρεύ­νηση και απο­κα­τά­σταση έρχεται αργό­τερα, κατά τη διάρ­κεια των πανε­πι­στη­μια­κών σπουδών. Με τα 1200 μετα­πτυ­χιακά προ­γράμ­ματα που υπάρ­χουν ήδη στα ελλη­νικά πανε­πι­στή­μια, δίνεται πλέον η δυνα­τό­τητα για περαι­τέρω εξει­δί­κευση (upskilling), δηλαδή ένα από­φοι­τος τμή­μα­τος πλη­ρο­φο­ρι­κής να εξει­δι­κευ­τεί στη κυβερ­νο­α­σφά­λεια, ή επα­νει­δί­κευ­σης (re-skilling) δηλαδή ένας μηχα­νι­κός να επα­νει­δι­κευ­θεί στη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική διοί­κηση.

3. Διε­ρεύ­νηση και αξιο­λό­γηση απο­τε­λε­σμα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος εκπαί­δευ­σης και ανά­πτυ­ξης επι­στη­μό­νων. Πολλές φορές, όπως σημεί­ωσε ο κ. Δου­κί­δης, αυτή η αξιο­λό­γηση ανα­δει­κνύει στις προ­τι­μή­σεις των υπο­ψη­φίων πανε­πι­στη­μιακά τμήματα που δεν είναι στην κορυφή των βάσεων εισα­γω­γής. Έτσι, όσον αφορά την επιλογή του τμή­μα­τος, οι υπο­ψή­φιοι επι­σκε­πτό­με­νοι τις σχε­τι­κές ιστο­σε­λί­δες, μπορούν να αξιο­λο­γή­σουν και να διε­ρευ­νή­σουν κατά πόσο τα τμήματα:

α. Έχουν ένα σύγ­χρονο πρό­γραμμα σπουδών (για παρά­δειγμα να έχουν εντάξει τα θέματα τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης),

β. Έχουν αρκετά εργα­στή­ρια και γενικά να προ­σφέ­ρουν τη δυνα­τό­τητα για πρα­κτι­κές εργα­σίες και σχέση με επι­χει­ρή­σεις και οργα­νι­σμούς,

γ. Υπο­βοη­θούν την επαγ­γελ­μα­τική απο­κα­τά­σταση των απο­φοί­των (δηλαδή υπο­χρε­ω­τική πρα­κτική άσκηση),

δ. Προ­σφέ­ρουν μετα­πτυ­χιακά προ­γράμ­ματα για περισ­σό­τερη εξει­δί­κευση,

ε. Υπο­στη­ρί­ζουν τους φοι­τη­τές τους για συμ­με­τοχή σε δια­γω­νι­σμούς και συνέ­δρια,

στ. Εμπλέ­κο­νται οι φοι­τη­τές ενεργά στην επι­στη­μο­νική τους κατάρ­τιση μέσω της οργά­νω­σης σχε­τι­κού φοι­τη­τι­κού συνε­δρίου,

ζ. Συμ­με­τέ­χουν οι φοι­τη­τές σε προ­γράμ­ματα ανταλ­λα­γής φοι­τη­τών όπως το Erasmus.

Πηγή: in.gr