Το ΥΠΑΑΤ εξετάζει πιλοτική αλιεία λαγοκέφαλων με οικονομικά κίνητρα

Την εφαρ­μογή πιλο­τι­κής δράσης στο­χευ­μέ­νης εξα­λί­ευ­σης του λαγο­κέ­φα­λου από επαγ­γελ­μα­τίες παρά­κτιους αλιείς, με οικο­νο­μικό κίνητρο για τη συμ­με­τοχή τους περι­λαμ­βά­νει το σχέδιο δράσης για την αντι­με­τώ­πιση της εξά­πλω­σης του είδους στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες που επε­ξερ­γά­ζε­ται το υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων.

Σύμφωνα με τον σχε­δια­σμό που βρί­σκε­ται υπό επε­ξερ­γα­σία, η αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος θα βασι­στεί σε ένα πλέγμα παρεμ­βά­σεων που περι­λαμ­βά­νει την επι­στη­μο­νική παρα­κο­λού­θηση του φαι­νο­μέ­νου, την κατα­γραφή των συλ­λή­ψεων, τον εντο­πι­σμό περιο­χών όπου συγκε­ντρώ­νε­ται και ανα­πα­ρά­γε­ται το είδος, τη συνερ­γα­σία με ερευ­νη­τι­κούς φορείς, την αξιο­ποί­ηση ψηφια­κών εργα­λείων, καθώς και τη δημιουρ­γία δια­δι­κα­σιών ασφα­λούς δια­χεί­ρι­σης της βιο­μά­ζας που θα συλ­λέ­γε­ται.

Παράλ­ληλα, εξε­τά­ζε­ται η αξιο­ποί­ηση της εμπει­ρίας άλλων χωρών της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και ιδιαί­τερα της Κύπρου, όπου εφαρ­μό­στηκε πρό­γραμμα ελεγ­χό­με­νης αλιείας και συγκέ­ντρω­σης λαγο­κέ­φα­λων. Η εμπει­ρία αυτή δείχνει ότι η στο­χευ­μένη εξα­λί­ευση μπορεί να συμ­βά­λει στη μείωση της πίεσης που ασκεί το είδος στα θαλάσ­σια οικο­συ­στή­ματα και στην ανα­κού­φιση των αλιέων, χωρίς ωστόσο να απο­τε­λεί από μόνη της ορι­στική λύση.

«Ο λαγο­κέ­φα­λος δεν είναι ένα απλό αλιευ­τικό ζήτημα. Είναι ένα πρό­βλημα που επη­ρε­ά­ζει το εισό­δημα των επαγ­γελ­μα­τιών αλιέων, τη θαλάσ­σια βιο­ποι­κι­λό­τητα και τη δημόσια υγεία. Γι’ αυτό και η αντι­με­τώ­πισή του δεν μπορεί να γίνει απο­σπα­σμα­τικά. Χρειά­ζε­ται επι­στη­μο­νική τεκ­μη­ρί­ωση, συστη­μα­τική παρα­κο­λού­θηση, συνερ­γα­σία με τους αλιείς και στο­χευ­μέ­νες παρεμ­βά­σεις εκεί όπου το πρό­βλημα είναι εντο­νό­τερο», δηλώνει στο Αθη­ναϊκό – Μακε­δο­νικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων ο Γενικός Γραμ­μα­τέας Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων, Σπύρος Πρω­το­ψάλ­της.

Σημειώ­νε­ται ότι η πιλο­τική δράση πρό­κει­ται να χρη­μα­το­δο­τη­θεί από το Πρό­γραμμα Αλιεία, Υδα­το­καλ­λιέρ­γεια και Θάλασσα (ΠΑΛΥΘ), ενώ το σχετικό σχέδιο έχει ήδη απο­στα­λεί στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή για δια­πραγ­μά­τευση και έγκριση.

Ο λαγο­κέ­φα­λος (Lagocephalus sceleratus) απο­τε­λεί ένα από τα πλέον χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα ξενικού χωρο­κα­τα­κτη­τι­κού είδους που έχουν εγκα­τα­στα­θεί τα τελευ­ταία χρόνια στη Μεσό­γειο. Πρό­κει­ται για είδος με φυσική κατα­νομή στον Ινδικό και τον δυτικό Ειρη­νικό Ωκεανό, το οποίο εισήλθε στη Μεσό­γειο μέσω της Διώ­ρυ­γας του Σουέζ, στο πλαίσιο του φαι­νο­μέ­νου που είναι γνωστό ως «λεσ­σε­ψιανή μετα­νά­στευση».

Στην Ελλάδα κατα­γρά­φηκε για πρώτη φορά το 2005 και έκτοτε η παρου­σία του έχει επε­κτα­θεί σημα­ντικά, κυρίως στο Αιγαίο, τα Δωδε­κά­νησα και την Κρήτη. Η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας των θαλάσ­σιων υδάτων, η απουσία επι­βε­βαιω­μέ­νων φυσικών θηρευ­τών και η υψηλή ανα­πα­ρα­γω­γική ικα­νό­τητα του είδους θεω­ρού­νται βασικοί παρά­γο­ντες που ευνοούν την εξά­πλωσή του.

Πρό­κει­ται για ψάρι ιδιαί­τερα ανθε­κτικό και προ­σαρ­μο­στικό, το οποίο μπορεί να επι­βιώ­σει σε δια­φο­ρε­τικά θαλάσ­σια περι­βάλ­λο­ντα. Είναι σαρ­κο­φάγο και ευκαι­ρια­κός θηρευ­τής, καθώς τρέ­φε­ται κυρίως με ψάρια, καρ­κι­νοειδή, όπως καβού­ρια και γαρίδες, αλλά και κεφα­λό­ποδα, όπως χτα­πό­δια και σουπιές. Έχει παρα­τη­ρη­θεί ακόμη και κανι­βα­λι­σμός μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους, στοι­χείο που απο­τυ­πώ­νει τη μεγάλη προ­σαρ­μο­στι­κό­τητά του.

Η παρου­σία του έχει σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στη θαλάσ­σια βιο­ποι­κι­λό­τητα, καθώς επη­ρε­ά­ζει τους πλη­θυ­σμούς άλλων ειδών και μετα­βάλ­λει την ισορ­ρο­πία των θαλάσ­σιων οικο­συ­στη­μά­των. Παράλ­ληλα, προ­κα­λεί σοβαρά προ­βλή­ματα στην επαγ­γελ­μα­τική αλιεία. Με τα ισχυρά του δόντια μπορεί να κατα­στρέ­ψει δίχτυα, πετο­νιές και παρα­γά­δια, ενώ συχνά κατα­στρέ­φει αλιεύ­ματα που έχουν ήδη παγι­δευ­τεί στα αλιευ­τικά εργα­λεία.

Οι ζημιές αυτές μετα­φρά­ζο­νται σε αυξη­μένο κόστος και απώλεια εισο­δή­μα­τος για τους επαγ­γελ­μα­τίες αλιείς, ιδιαί­τερα σε παρά­κτιες και νησιω­τι­κές περιο­χές όπου η αλιευ­τική δρα­στη­ριό­τητα απο­τε­λεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικο­νο­μίας.

Εκτός από τις περι­βαλ­λο­ντι­κές και οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις, ο λαγο­κέ­φα­λος συνιστά και σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Το είδος περιέ­χει τετρο­δο­το­ξίνη, μια ισχυρή νευ­ρο­το­ξίνη που δεν κατα­στρέ­φε­ται ούτε με το μαγεί­ρεμα ούτε με την κατά­ψυξη. Για τον λόγο αυτό η κατα­νά­λωσή του απα­γο­ρεύ­ε­ται αυστηρά.

Ιδιαί­τερη έμφαση δίνεται στην ενη­μέ­ρωση των πολιτών, των επαγ­γελ­μα­τιών του του­ρι­σμού και των αλιευ­τι­κών κοι­νο­τή­των, καθώς η προ­στα­σία των κατα­να­λω­τών θεω­ρεί­ται κρίσιμο στοι­χείο της συνο­λι­κής στρα­τη­γι­κής αντι­με­τώ­πι­σης του προ­βλή­μα­τος.

«Το μήνυμα πρέπει να είναι ξεκά­θαρο: ο λαγο­κέ­φα­λος δεν κατα­να­λώ­νε­ται. Δεν καθα­ρί­ζε­ται, δεν μαγει­ρεύ­ε­ται, δεν μπαίνει στην αγορά. Η προ­στα­σία της δημό­σιας υγείας είναι απόλυτη προ­τε­ραιό­τητα. Παράλ­ληλα, όμως, οφεί­λουμε να στα­θούμε δίπλα στους επαγ­γελ­μα­τίες αλιείς, οι οποίοι βλέπουν τα εργα­λεία τους να κατα­στρέ­φο­νται και το εισό­δημά τους να πιέ­ζε­ται από ένα εισβο­λικό είδος που αλλάζει τα δεδο­μένα στις θάλασ­σές μας», σημειώ­νει ο κ. Πρω­το­ψάλ­της.

Όπως επι­ση­μαί­νει, η αντι­με­τώ­πιση του φαι­νο­μέ­νου προ­ϋ­πο­θέ­τει τη συλλογή αξιό­πι­στων δεδο­μέ­νων και τη στενή συνερ­γα­σία όλων των εμπλε­κό­με­νων φορέων.

«Δεν μπο­ρούμε να αντι­με­τω­πί­σουμε ένα εισβο­λικό είδος χωρίς δεδο­μένα. Πρέπει να γνω­ρί­ζουμε πού εμφα­νί­ζε­ται, πότε αυξά­νε­ται ο πλη­θυ­σμός του, ποια αλιευ­τικά εργα­λεία είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα και ποιες περιο­χές χρειά­ζο­νται άμεση προ­τε­ραιό­τητα. Η επι­στήμη, οι αλιείς και η Πολι­τεία πρέπει να κινη­θούν μαζί. Μόνο έτσι μπο­ρούμε να περά­σουμε από τη δια­πί­στωση του προ­βλή­μα­τος στην ουσια­στική δια­χεί­ρισή του, με ψυχραι­μία και εμπι­στο­σύνη στην επι­στήμη», υπο­γραμ­μί­ζει.

Τέλος, όπως επι­ση­μαί­νουν οι αρμό­διες υπη­ρε­σίες η δια­χεί­ριση των ποσο­τή­των που ενδε­χο­μέ­νως θα συλ­λέ­γο­νται στο πλαίσιο της πιλο­τι­κής δράσης απαιτεί ειδικό σχε­δια­σμό, καθώς λόγω της τοξι­κό­τη­τας του είδους απαι­τού­νται ασφα­λείς δια­δι­κα­σίες συγκέ­ντρω­σης, απο­θή­κευ­σης, μετα­φο­ράς και τελικής κατα­στρο­φής της βιο­μά­ζας, με τρόπο που να δια­σφα­λί­ζει τόσο τη δημόσια υγεία όσο και την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος.

Πηγή: insider.gr