Οι τρεις «κόκκινες» ζώνες για πλημμύρες στη Ρόδο

• Οι περιο­χές στην ανα­το­λική, βορειο­α­να­το­λική και βορειο­δυ­τική Ρόδο που περι­λαμ­βά­νο­νται στο ανα­θε­ω­ρη­μένο σχέδιο • Συνα­γερ­μός από τα δύο πλημ­μυ­ρικά επει­σό­δια μέσα σε μόλις 19 ημέρες στον Αρχάγ­γελο

Τρεις ζώνες της Ρόδου, με χαμηλές παρά­κτιες εκτά­σεις, πεδιά­δες και περιο­χές κατά μήκος ρεμάτων, περι­λαμ­βά­νο­νται στην επίσημη χαρ­το­γρά­φηση των περιο­χών με δυνη­τικά υψηλό κίνδυνο πλημ­μύ­ρας. Η μελέτη του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας καλύ­πτει τμήματα της ανα­το­λι­κής, της βορειο­α­να­το­λι­κής και της βορειο­δυ­τι­κής πλευράς του νησιού, εξε­τά­ζο­ντας τις εκτά­σεις που μπορεί να κατα­κλυ­στούν σε δια­φο­ρε­τι­κές συν­θή­κες βρο­χό­πτω­σης.

Η νέα κακο­και­ρία δίνει ιδιαί­τερη επι­και­ρό­τητα στα ευρή­ματα. Στον Αρχάγ­γελο, οι πλημ­μύ­ρες της Δευ­τέ­ρας 2 Νοεμ­βρίου προ­κά­λε­σαν εκτε­τα­μέ­νες ζημιές σε σπίτια και επι­χει­ρή­σεις, ενώ οχήματα παρα­σύρ­θη­καν από τα νερά. Μόλις 19 ημέρες νωρί­τερα, στις 14 Οκτω­βρίου, είχαν πληγεί ο Αρχάγ­γε­λος και τα Στεγνά, όπου ένας 62χρονος έχασε τη ζωή του όταν το όχημά του παρα­σύρ­θηκε.

Τα επίσημα στοι­χεία περι­λαμ­βά­νο­νται στην πρώτη ανα­θε­ώ­ρηση του Σχεδίου Δια­χεί­ρι­σης Κιν­δύ­νων Πλημ­μύ­ρας των Νήσων Αιγαίου, με κωδικό EL14. Το σχέδιο εκπο­νή­θηκε μέσω της Γενικής Διεύ­θυν­σης Υδάτων του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας και εγκρί­θηκε με υπουρ­γική απόφαση που δημο­σιεύ­θηκε στο ΦΕΚ Β΄ 2771 της 5ης Ιουνίου 2025. Συνο­δεύ­ε­ται από χάρτες, τεχνι­κές εκθέ­σεις και πρό­γραμμα μέτρων. Η ανα­θε­ώ­ρηση των σχεδίων προ­βλέ­πε­ται ανά εξαετία, με επι­και­ρο­ποί­ηση των δεδο­μέ­νων και συνε­κτί­μηση πρό­σφα­των πλημ­μυ­ρών και της κλι­μα­τι­κής αλλαγής.

Οι περιο­χές που έχουν χαρ­το­γρα­φη­θεί

Στην ανα­το­λική Ρόδο, η ζώνη περι­λαμ­βά­νει παρά­κτιες εκτά­σεις στα Βλυχά, στην Κάλαθο, στα Μάσαρη και στο Χαράκι, μέρος της παρα­λίας Αγίας Αγάθης, την πεδιάδα του Αίθωνα και περιο­χές γύρω από τη Μαλώνα και τα Μάσαρη. Περι­λαμ­βά­νο­νται επίσης εκτά­σεις Λάρδου και Πεύκων.

Η βορειο­α­να­το­λική ζώνη εκτεί­νε­ται από τις Αμμού­δες και το Φαλη­ράκι προς τα Αφάντου και τα Κολύ­μπια, με τμήματα της ενδο­χώ­ρας κατά μήκος του Λουτάνη και στην περιοχή Αρχί­πο­λης.

Στη βορειο­δυ­τική πλευρά καλύ­πτο­νται παρά­κτιες εκτά­σεις από τα Καλα­βάρδα προς Σορωνή, Θεολόγο, Παρα­δείσι, Κρε­μα­στή, Ιαλυσό, Ιξιά και πόλη της Ρόδου, καθώς και τμήματα της ενδο­χώ­ρας.

Τα όρια είναι συγκε­κρι­μένα και η αναφορά ενός τοπω­νυ­μίου δεν σημαί­νει ότι περι­λαμ­βά­νε­ται ολό­κλη­ρος ο οικι­σμός. Η θέση ενός ακι­νή­του, μιας εγκα­τά­στα­σης ή ενός δρόμου σε σχέση με τη ζώνη προσ­διο­ρί­ζε­ται από τον αντί­στοιχο χάρτη.

Οι προη­γού­με­νες πλημ­μύ­ρες στον Αρχάγ­γελο

Η επα­νά­ληψη των πλημ­μυ­ρών στον Αρχάγ­γελο κατα­γρά­φε­ται σε βάθος δεκα­ε­τιών. Σύμφωνα με ιστο­ρική ανα­δρομή της «δημο­κρα­τι­κής», στις 29 και 30 Ιανουα­ρίου 1996 υπερ­χει­λί­σεις ρεμάτων προ­κά­λε­σαν ζημιές σε κατοι­κίες και επι­χει­ρή­σεις. Στην ίδια ανα­δρομή ανα­φέ­ρε­ται νέο πλημ­μυ­ρικό επει­σό­διο στις 29 Νοεμ­βρίου 2004.

Στις 28 Ιανουα­ρίου 2011, δημο­σιεύ­ματα της εποχής κατέ­γρα­φαν υπερ­χει­λί­σεις χει­μάρ­ρων και πλημ­μυ­ρι­σμένα σπίτια και κατα­στή­ματα στον Αρχάγ­γελο, στην Κάλαθο και στη Λάρδο. Ζημιές είχαν σημειω­θεί σε αγρο­τι­κούς δρόμους και καλ­λιέρ­γειες. Ακο­λού­θησε ανα­κοί­νωση για κήρυξη περιο­χών της Ρόδου, μεταξύ αυτών του Αρχαγ­γέ­λου, σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης.

Η μελέτη του υπουρ­γείου κατα­γρά­φει επίσης σημα­ντικά πλημ­μυ­ρικά επει­σό­δια στην περιοχή Αρχαγ­γέ­λου στις 29 Δεκεμ­βρίου 2012 και στη Δημο­τική Κοι­νό­τητα Αρχαγ­γέ­λου στις 24 Νοεμ­βρίου 2013. Οι ανα­φο­ρές βρί­σκο­νται στην ενότητα «Ιστο­ρικό πλημ­μυ­ρών» του Παρα­δο­τέου 5.

Τα περι­στα­τικά αφορούν στην ευρύ­τερη περιοχή, με δια­φο­ρε­τική έκταση και επι­πτώ­σεις κάθε φορά. Η σύνδεση των σημε­ρι­νών πλημ­μυ­ρι­σμέ­νων σημείων με τις χαρ­το­γρα­φη­μέ­νες ζώνες απαιτεί ακριβή γεω­γρα­φική αντι­πα­ρα­βολή.

Τι δεί­χνουν τα σενάρια

Οι χάρτες επι­κιν­δυ­νό­τη­τας απο­τυ­πώ­νουν την υπο­λο­γι­ζό­μενη έκταση κατά­κλυ­σης, το μέγιστο βάθος και την ταχύ­τητα του νερού. Οι χάρτες κιν­δύ­νου εξε­τά­ζουν τις πιθανές επι­πτώ­σεις στις εκτά­σεις που επη­ρε­ά­ζο­νται. Τα σενάρια χρη­σι­μο­ποιούν περιό­δους επα­να­φο­ράς 50, 100 και 1.000 ετών, στα­τι­στικά μεγέθη που δεν προσ­διο­ρί­ζουν πότε θα εκδη­λω­θεί μια πλημ­μύρα.

Για τον Λουτάνη, ενδει­κτικά, το σχέδιο περι­γρά­φει περιο­ρι­σμένη πλευ­ρική εξά­πλωση κοντά στις εκβολές στα σενάρια 50 και 100 ετών. Στο σενάριο των 1.000 ετών υπο­λο­γί­ζε­ται έξοδος νερού από την κοίτη σε τμήμα παράλ­ληλο με το οδικό δίκτυο και επη­ρε­α­σμός αθλη­τι­κής εγκα­τά­στα­σης. Στο ρέμα Δέμα, το ίδιο σενάριο προ­βλέ­πει αδυ­να­μία διέ­λευ­σης της παροχής από τεχνικό έργο στη συμβολή με την οδό Ρόδου προς Κολύ­μπια και Λίνδο και κατά­κλυση γει­το­νι­κών εκτά­σεων.

Όπως διευ­κρι­νί­ζει η επίσημη πλατ­φόρμα, βρο­χο­πτώ­σεις ίδιου όγκου και διάρ­κειας μπορούν να έχουν δια­φο­ρε­τικό απο­τέ­λε­σμα, ανάλογα με την κατα­νομή τους στον χρόνο.

Η συνέ­χεια του σχε­δια­σμού

Στο πρό­γραμμα μέτρων προ­βλέ­πο­νται η επι­και­ρο­ποί­ηση των Σχεδίων Έκτα­κτης Ανάγκης, η κωδι­κο­ποί­ηση των ενερ­γειών αντι­με­τώ­πι­σης πλημ­μύ­ρας και η κατάρ­τιση Μνη­μο­νίου Ενερ­γειών σε τοπικό επίπεδο. Το μέτρο αφορά ολό­κληρο το Υδατικό Δια­μέ­ρι­σμα, επο­μέ­νως και τη Ρόδο. Το κείμενο παρα­πέ­μπει επίσης στον «ΔΑΡΔΑΝΟ 2», συν­δέ­ο­ντας την επι­στη­μο­νική κατα­γραφή με την οργά­νωση της κινη­το­ποί­η­σης των υπη­ρε­σιών.

Οι δύο πλημ­μύ­ρες μέσα σε 19 ημέρες προ­σθέ­τουν νέα δεδο­μένα στο ιστο­ρικό του νησιού. Η κατα­γραφή των σημείων που επλή­γη­σαν και η σύγκρισή τους με τους χάρτες μπορούν να συμπλη­ρώ­σουν την εικόνα για την έκταση και τα χαρα­κτη­ρι­στικά του κιν­δύ­νου.

Η αξιο­ποί­ηση αυτής της γνώσης συν­δέ­ε­ται με τη συνέ­χεια του σχε­δια­σμού σε εθνικό επίπεδο, τη χρη­μα­το­δό­τηση των ανα­γκαίων παρεμ­βά­σεων και την επι­στη­μο­νική και επι­χει­ρη­σιακή υπο­στή­ριξη των τοπικών υπη­ρε­σιών. Για τη Ρόδο και τα υπό­λοιπα νησιά, η σταθερή στήριξη από την κεντρική διοί­κηση απο­τε­λεί βασική προ­ϋ­πό­θεση για την ενί­σχυση της πρό­λη­ψης και της ετοι­μό­τη­τας.