Η Ρόδος θεσμικός σταθμός της διεθνούς έρευνας για την Ελληνική Διασπορά

• Η Ρόδος υπο­δέ­χε­ται αύριο Σάββατο το δεύτερο σκέλος του 5ου Διε­θνούς Συνε­δρίου για τη δια­τή­ρηση της ελλη­νι­κής γλώσσας και πολι­τι­σμι­κής κλη­ρο­νο­μιάς • Η Σχολή Ανθρω­πι­στι­κών Επι­στη­μών του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου φιλο­ξε­νεί τη δεύτερη ημέρα των εργα­σιών

Αύριο Σάββατο 20 Ιουνίου 2026, η Σχολή Ανθρω­πι­στι­κών Επι­στη­μών του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου στη Ρόδο φιλο­ξε­νεί τη δεύτερη ημέρα των εργα­σιών του 5ου Διε­θνούς Συνε­δρίου για την Ελλη­νική Δια­σπορά. Η επι­στη­μο­νική αυτή διορ­γά­νωση απο­τε­λεί το απο­τέ­λε­σμα μιας μακρο­χρό­νιας ακα­δη­μαϊ­κής σύμπρα­ξης που συνδέει το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, το Charles Darwin University της Αυστρα­λίας και το Πανε­πι­στή­μιο Μακε­δο­νίας. Οι συνε­δριά­σεις του Σαβ­βά­του θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν με υβρι­δικό σύστημα, συν­δυά­ζο­ντας τις διά ζώσης ειση­γή­σεις στις εγκα­τα­στά­σεις του νησιού με την ταυ­τό­χρονη δια­δι­κτυακή μετά­δοση, προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λι­στεί η πρό­σβαση των μελών της πανε­πι­στη­μια­κής κοι­νό­τη­τας και των εκπρο­σώ­πων των ομο­γε­νεια­κών οργα­νώ­σεων από το εξω­τε­ρικό.

Η παρου­σία της Ρόδου σε αυτό το διεθνές σχήμα βασί­ζε­ται σε ένα συγκε­κρι­μένο ιστο­ρικό και θεσμικό πλαίσιο. Οι πρώτες συζη­τή­σεις για τη δια­μόρ­φωση ενός κοινού εκπαι­δευ­τι­κού προ­γράμ­μα­τος με αντι­κεί­μενο τη διδα­σκα­λία της ελλη­νι­κής γλώσσας και του πολι­τι­σμού ξεκί­νη­σαν το 2007, με τη σύνταξη του αρχικού προ­σχε­δίου συνερ­γα­σίας μεταξύ του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου και του Charles Darwin University. Το επόμενο έτος, το 2008, υπε­γράφη στη Σχολή Ανθρω­πι­στι­κών Επι­στη­μών στη Ρόδο το επίσημο Μνη­μό­νιο Συνα­ντί­λη­ψης μεταξύ των δύο ιδρυ­μά­των.

Η συμ­φω­νία εκείνη έθεσε τις βάσεις για την εισα­γωγή νέων τεχνο­λο­γι­κών εργα­λείων και ψηφια­κών πλατ­φορ­μών στην εκπαι­δευ­τική δια­δι­κα­σία, με κύριο προ­σα­να­το­λι­σμό την ενί­σχυση και υπο­στή­ριξη της ελλη­νό­φω­νης εκπαί­δευ­σης στις κοι­νό­τη­τες της δια­σπο­ράς. Στο πλαίσιο αυτό, η Ρόδος ανέλαβε κεντρικό ρόλο στην υλο­ποί­ηση και επι­στη­μο­νική επο­πτεία του προ­γράμ­μα­τος «Greek In-Country Study Program», το οποίο προ­σφέ­ρει συμ­βου­λευ­τι­κές υπη­ρε­σίες και mentoring, επι­τρέ­πο­ντας σε φοι­τη­τές από την Αυστρα­λία να πραγ­μα­το­ποιούν μέρος των σπουδών τους στην Ελλάδα.

Το 2014, η ακα­δη­μαϊκή συνερ­γα­σία διευ­ρύν­θηκε με την υπο­γραφή αντί­στοι­χου μνη­μο­νίου συνερ­γα­σίας με το Πανε­πι­στή­μιο Μακε­δο­νίας, εισά­γο­ντας τη διά­σταση της διε­πι­στη­μο­νι­κής έρευνας και οδη­γώ­ντας στη θεσμο­θέ­τηση των διεθνών συνε­δρίων. Η πρώτη αυτή κοινή προ­σπά­θεια συνε­χί­στηκε συστη­μα­τικά τα επόμενα έτη, με τη διε­ξα­γωγή δια­δο­χι­κών συνε­δρίων που κατα­νε­μή­θη­καν γεω­γρα­φικά και οργα­νω­τικά μεταξύ των τριών συμ­βαλ­λό­με­νων πανε­πι­στη­μια­κών ιδρυ­μά­των, οδη­γώ­ντας στο φετινό, 5ο κατά σειρά συνέ­δριο.

Το φετινό συνέ­δριο εξε­λίσ­σε­ται σε τρεις δια­κρι­τούς χρο­νι­κούς και τοπι­κούς σταθ­μούς. Η πρώτη ημέρα πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε την Τετάρτη 27 Μαΐου 2026 στο Darwin της Αυστρα­λίας, στο Danala Campus, Community Room 1.01, με κεντρικό ομιλητή τον ιστο­ρικό και συγ­γρα­φέα Dr. Peter Forrest, ο οποίος ανέ­πτυξε το θέμα «What did they come to?», ανα­λύ­ο­ντας το ιστο­ρικό πλαίσιο υπο­δο­χής των πρώτων Ελλήνων μετα­να­στών. Η δεύτερη ημέρα διε­ξά­γε­ται αύριο στη Ρόδο, ενώ η τρίτη και τελευ­ταία ημέρα των εργα­σιών θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στις 25 Ιουνίου 2026 στη Θεσ­σα­λο­νίκη, στις εγκα­τα­στά­σεις του Πανε­πι­στη­μίου Μακε­δο­νίας. Η θέση της Ρόδου ως ενδιά­με­σου σταθμού αντα­να­κλά τη συμ­με­τοχή της στη δια­χεί­ριση των επι­στη­μο­νι­κών ζητη­μά­των που απα­σχο­λούν τις ελλη­νι­κές κοι­νό­τη­τες του εξω­τε­ρι­κού, με κυριό­τερο τη δια­τή­ρηση της γλωσ­σι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Για τις αυρια­νές συνε­δριά­σεις στο Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, η κεντρική εισή­γηση θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί από την καθη­γή­τρια του Δημο­κρι­τείου Πανε­πι­στη­μίου Θράκης, Ζωή Γαβρι­η­λί­δου. Η ομιλία της έχει ως αντι­κεί­μενο το θέμα «Innovative Pedagogies in Greek Heritage Education for sustainable language learning» («Και­νο­τό­μες Παι­δα­γω­γι­κές στην Ελλη­νική Εκπαί­δευση Πολι­τι­σμι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς για Βιώσιμη Εκμά­θηση Γλώσσας»). Η θεμα­το­λο­γία αυτή επι­κε­ντρώ­νε­ται στις σύγ­χρο­νες μεθο­δο­λο­γι­κές προ­σεγ­γί­σεις και τη χρήση των Τεχνο­λο­γιών Πλη­ρο­φο­ρίας και Επι­κοι­νω­νίας μέσα στη σχολική αίθουσα, ζητή­ματα που κρί­νο­νται ανα­γκαία για την επι­βί­ωση της γλώσσας στις νεό­τε­ρες γενιές της ομο­γέ­νειας.

Η σημασία αυτής της εικο­σα­ε­τούς συνερ­γα­σίας απο­τι­μά­ται και μέσα από την παρα­γωγή μόνιμου επι­στη­μο­νι­κού έργου, το οποίο έχει απο­τυ­πω­θεί στη δημο­σί­ευση συλ­λο­γι­κών τόμων. Ο πρώτος συλ­λο­γι­κός τόμος, με τίτλο «Perspectives on the Hellenic diaspora» (2019), χρη­μα­το­δο­τή­θηκε από την Κυβέρ­νηση της Βόρειας Επι­κρά­τειας της Αυστρα­λίας και το Charles Darwin Foundation. Το κεντρικό του αντι­κεί­μενο ήταν η κατα­γραφή της πολυ­ε­πί­πε­δης δρα­στη­ριό­τη­τας των ελλη­νι­κών κοι­νο­τή­των στη Βόρεια Επι­κρά­τεια, καθώς και η ανάλυση των δεδο­μέ­νων της νέας μετα­νά­στευ­σης που προ­έ­κυψε ως συνέ­πεια της οικο­νο­μι­κής κρίσης στην Ελλάδα από το 2010 και μετά.

Ο δεύ­τε­ρος συλ­λο­γι­κός τόμος, που εκδό­θηκε το 2021 με την απο­κλει­στική χρη­μα­το­δό­τηση της Κυβέρ­νη­σης της Βόρειας Επι­κρά­τειας, εξέτασε το μετα­να­στευ­τικό φαι­νό­μενο μέσα από μια διε­πι­στη­μο­νική προ­σέγ­γιση, ενσω­μα­τώ­νο­ντας μελέτες με ιστο­ρι­κούς, πολι­τι­σμι­κούς, κοι­νο­τι­κούς και εθνο­γρα­φι­κούς προ­σα­να­το­λι­σμούς.

Ο τρίτος τόμος της σειράς επι­κε­ντρώ­θηκε στη δια­χρο­νική εξέλιξη της Δια­σπο­ράς των Ελλήνων, συγκε­ντρώ­νο­ντας επι­στη­μο­νι­κές εργα­σίες στην ελλη­νική και την αγγλική γλώσσα. Η δομή του περι­λαμ­βά­νει έξι θεμα­τι­κές ενό­τη­τες, ξεκι­νώ­ντας από την ανάλυση του θεο­λο­γι­κού και κοι­νω­νι­κού έργου της Ελλη­νι­κής Ορθό­δο­ξης Εκκλη­σίας στην Αυστρα­λία, βάσει της εισή­γη­σης του Αρχιε­πι­σκό­που Αυστρα­λίας Μακα­ρίου. Στον ίδιο τόμο περι­λαμ­βά­νο­νται οι συμ­βο­λές του ομό­τι­μου καθη­γητή Γεωρ­γίου Κανα­ράκη σχετικά με τη δια­χρο­νία της ελλη­νι­κής γλώσσας και τη συμβολή της στα αυστρα­λιανά αγγλικά, καθώς και του ομό­τι­μου καθη­γητή Μιχαήλ Δαμα­νάκη, ο οποίος ανέλυσε την ιστο­ρική εξέλιξη των λει­τουρ­γιών της γλώσσας στη Δια­σπορά. Παράλ­ληλα, ο συγκε­κρι­μέ­νος τόμος ενσω­μά­τωσε την έρευνα της ακα­δη­μαϊ­κού Eileen Cummings, η οποία εξέτασε την ιστορία της «Κλεμ­μέ­νης Γενιάς» μέσα από την οπτική των αυτό­χθο­νων πλη­θυ­σμών της Αυστρα­λίας, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τις κοι­νω­νι­κές και πολι­τι­σμι­κές δια­σταυ­ρώ­σεις μεταξύ των κοι­νο­τή­των των Ελλήνων μετα­να­στών και των ιθα­γε­νών πλη­θυ­σμών. Οι υπό­λοι­πες ενό­τη­τες του έργου καλύ­πτουν ζητή­ματα παι­δα­γω­γι­κής, λογο­τε­χνι­κής ανά­λυ­σης της ταυ­τό­τη­τας και της ετε­ρό­τη­τας, καθώς και τη μελέτη μετα­φρά­σεων ελλη­νι­κών έργων σε άλλες γλώσσες.

Η επι­στη­μο­νική δρα­στη­ριό­τητα των τριών ιδρυ­μά­των συνε­χί­ζε­ται με την προ­ε­τοι­μα­σία του τέταρ­του συλ­λο­γι­κού τόμου της σειράς, οι δια­δι­κα­σίες αξιο­λό­γη­σης και επι­μέ­λειας του οποίου βρί­σκο­νται σε εξέλιξη, με την έκδοσή του να έχει προ­γραμ­μα­τι­στεί προς τα τέλη του 2026.

Η διορ­γά­νωση της αυρια­νής συνε­δρί­α­σης στη Σχολή Ανθρω­πι­στι­κών Επι­στη­μών επι­βε­βαιώ­νει τη λει­τουρ­γία του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου ως στα­θε­ρού θεσμι­κού εταίρου στην παρα­γωγή έρευνας για τον απόδημο ελλη­νι­σμό. Η συμ­με­τοχή τοπικών και διεθνών φορέων, πολι­τι­στι­κών συλ­λό­γων και ιδιωτών δωρητών στην υπο­στή­ριξη αυτών των ακα­δη­μαϊ­κών πρω­το­βου­λιών ανα­δει­κνύει την ανάγκη για τη δια­τή­ρηση ανοι­κτών διαύλων επι­κοι­νω­νίας μεταξύ της ελλη­νι­κής τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης και των εστιών του ελλη­νι­σμού στο εξω­τε­ρικό. Οι εργα­σίες του συνε­δρίου το Σάββατο θα είναι προ­σβά­σι­μες για την εκπαι­δευ­τική κοι­νό­τητα της Ρόδου, προ­σφέ­ρο­ντας τη δυνα­τό­τητα ενη­μέ­ρω­σης για τις τρέ­χου­σες εξε­λί­ξεις στον τομέα της ομο­γε­νεια­κής εκπαί­δευ­σης