Όταν η αρχιτεκτονική γίνεται μάθημα πολιτισμού: Η Αναστασία Παπαϊωάννου και η γέφυρα που ενώνει τη Σύμη και τη Ρόδο με το Πανεπιστήμιο του Τορόντο

Υπάρ­χουν άνθρω­ποι που υπη­ρε­τούν τον τόπο τους όχι μόνο μέσα από το επάγ­γελμά τους, αλλά και μέσα από τη διάθεσή τους να μοι­ρα­στούν τις γνώσεις, τις εμπει­ρίες και την αγάπη τους για αυτόν με τις επό­με­νες γενιές. Η αρχι­τέ­κτο­νας Ανα­στα­σία Παπαϊ­ω­άν­νου ανήκει αναμ­φί­βολα σε αυτή την κατη­γο­ρία.

Εδώ και επτά χρόνια συμ­με­τέ­χει αφι­λο­κερ­δώς στο θερινό πρό­γραμμα σπουδών του Πανε­πι­στη­μίου του Τορόντο «Modern Greek Culture» (POL300), προ­σφέ­ρο­ντας στους φοι­τη­τές μια μονα­δική ευκαι­ρία να γνω­ρί­σουν τη Ρόδο και τη Σύμη μέσα από το βλέμμα της αρχι­τε­κτο­νι­κής, της ιστο­ρίας και της πολι­τι­στι­κής μνήμης.

Το πρό­γραμμα φέρνει κάθε χρόνο στην Ελλάδα φοι­τη­τές από τον Καναδά και άλλες χώρες, πολλοί από τους οποίους είναι νέοι της ελλη­νι­κής δια­σπο­ράς τρίτης και τέταρ­της γενιάς. Για αρκε­τούς, το ταξίδι αυτό απο­τε­λεί μια πρώτη ουσια­στική γνω­ρι­μία με την Ελλάδα των ανθρώ­πων, των κοι­νο­τή­των και της καθη­με­ρι­νής ζωής. Σε αυτή τη δια­δι­κα­σία, η συμβολή της Ανα­στα­σίας Παπαϊ­ω­άν­νου υπήρξε καθο­ρι­στική.

Στη Ρόδο, οι φοι­τη­τές έχουν την ευκαι­ρία να ανα­κα­λύ­ψουν τη δια­χρο­νική ταυ­τό­τητα της πόλης μέσα από τα κτήρια της ιτα­λο­κρα­τίας, τη μεσαιω­νική πόλη, τα οθω­μα­νικά μνημεία, τις εκκλη­σίες και τις δια­φο­ρε­τι­κές πολι­τι­στι­κές επιρ­ροές που δια­μόρ­φω­σαν τον χαρα­κτήρα του νησιού. Μέσα από τις ξενα­γή­σεις της, η αρχι­τε­κτο­νική μετα­τρέ­πε­ται σε ζωντανό εργα­λείο κατα­νό­η­σης της ιστο­ρίας.

Ιδιαί­τερα ξεχω­ρι­στή παρα­μέ­νει κάθε χρόνο η επί­σκεψη στη Σύμη. Εκεί, η Ανα­στα­σία Παπαϊ­ω­άν­νου δεν λει­τουρ­γεί μόνο ως ξεναγός αλλά και ως αφη­γή­τρια της συλ­λο­γι­κής μνήμης του τόπου. Τα νεο­κλα­σικά αρχο­ντικά, οι γει­το­νιές του Γιαλού και της Χώρας, οι ιστο­ρίες της ναυ­το­σύ­νης, της μετα­νά­στευ­σης και της καθη­με­ρι­νής ζωής απο­κτούν νόημα μέσα από τις προ­σω­πι­κές της γνώσεις και εμπει­ρίες. Οι φοι­τη­τές δεν γνω­ρί­ζουν απλώς ένα όμορφο νησί. Γνω­ρί­ζουν έναν ζωντανό τόπο με βαθιές ιστο­ρι­κές και πολι­τι­στι­κές ρίζες.

Η προ­σφορά της αποκτά ακόμη μεγα­λύ­τερη σημασία αν ανα­λο­γι­στεί κανείς ότι πραγ­μα­το­ποιεί­ται σε εθε­λο­ντική βάση και με συνέ­πεια επί σειρά ετών. Πρό­κει­ται για μια ανι­διο­τελή συμβολή που ενι­σχύει τη διεθνή προβολή της Ρόδου και της Σύμης, καλ­λιερ­γεί ουσια­στι­κές σχέσεις ανάμεσα στην τοπική κοι­νω­νία και τη νέα γενιά της ελλη­νι­κής δια­σπο­ράς και ανα­δει­κνύει την αξία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς ως εργα­λείου εκπαί­δευ­σης.

Παράλ­ληλα, η επαγ­γελ­μα­τική πορεία της Ανα­στα­σίας Παπαϊ­ω­άν­νου έχει συν­δε­θεί στενά με την προ­στα­σία και ανά­δειξη της αρχι­τε­κτο­νι­κής φυσιο­γνω­μίας της Σύμης. Μέσα από το έργο της συνέ­βαλε ουσια­στικά στη δια­τή­ρηση της ιδιαί­τε­ρης αισθη­τι­κής και ιστο­ρι­κής ταυ­τό­τη­τας ενός από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους παρα­δο­σια­κούς οικι­σμούς της Ελλάδας.

Σε μια εποχή όπου οι τοπικές κοι­νω­νίες ανα­ζη­τούν τρόπους να δια­φυ­λά­ξουν την ιστορία και την πολι­τι­στική τους κλη­ρο­νο­μιά, η δράση ανθρώ­πων όπως η Ανα­στα­σία Παπαϊ­ω­άν­νου υπεν­θυ­μί­ζει ότι η γνώση αποκτά πραγ­μα­τική αξία όταν μοι­ρά­ζε­ται. Και ότι η αρχι­τε­κτο­νική, πέρα από κτήρια και σχέδια, μπορεί να γίνει ένα ισχυρό μέσο εκπαί­δευ­σης, πολι­τι­σμού και σύν­δε­σης ανθρώ­πων από δια­φο­ρε­τι­κές χώρες και δια­φο­ρε­τι­κές γενιές.

Για τους φοι­τη­τές του Πανε­πι­στη­μίου του Τορόντο που επι­σκέ­πτο­νται κάθε χρόνο τα Δωδε­κά­νησα, η Ανα­στα­σία Παπαϊ­ω­άν­νου δεν είναι απλώς μια εξαι­ρε­τική αρχι­τέ­κτο­νας. Είναι ένας από τους ανθρώ­πους που τους βοηθούν να κατα­νο­ή­σουν βαθύ­τερα τι σημαί­νει τόπος, μνήμη, πολι­τι­σμός και Ελλάδα.