• Με επίσημο αίτημα συνάντησης προς τον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου κ. Γεώργιο Χατζημάρκο, επαγγελματικοί και κοινωνικοί φορείς του νησιού θέτουν στο επίκεντρο την ασφάλεια, την υγιεινή και την επανένταξη ενός ιστορικού κτιριακού συμπλέγματος που παραμένει σε φθορά επί 25 χρόνια, ενώ το ιδιοκτησιακό και οι αρμοδιότητες συνεχίζουν να προκαλούν διαδοχικές εμπλοκές
Η εικόνα του παλιού Νοσοκομείου στη Ρόδο αποτελεί εδώ και χρόνια σημείο τριβής ανάμεσα σε θεσμούς, υπηρεσίες και την τοπική κοινωνία. Στην καρδιά της πόλης, στην περιοχή που συνδέεται ιστορικά με το ιταλικό Ospedale Regio, ένα κτιριακό σύμπλεγμα ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής αξίας, που θεμελιώθηκε το 1924 και εγκαινιάστηκε το 1926, έχει περάσει σταδιακά από τη λειτουργικότητα στην εγκατάλειψη.
Η μετεγκατάσταση των υπηρεσιών υγείας στο νέο Γενικό Νοσοκομείο «Ανδρέας Παπανδρέου» άφησε πίσω, από το 2000 και μετά, έναν χώρο που, σύμφωνα με την περιγραφή κατοίκων και τοπικών παραγόντων, μετατράπηκε σε πεδίο φθοράς, βανδαλισμών και κινδύνων.
Στις αρχές του 2026 καταγράφεται μια νέα, οργανωμένη προσπάθεια να ανοίξει θεσμικά ο φάκελος της αξιοποίησης.
Με έγγραφο οι εκπρόσωποι φορέων της Ρόδου απευθύνονται επίσημα στον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου κ. Γεώργιο Χατζημάρκο, ζητώντας συνάντηση με αντικείμενο «την αξιοποίηση του παλιού Νοσοκομείου Ρόδου».
Στο κείμενο, ο πυρήνας του αιτήματος συνδέεται με την ανάγκη για άμεσο, ουσιαστικό και θεσμικό διάλογο, με στόχο να ανακτηθεί η ζωντάνια μιας «από τις πλέον υποβαθμισμένες περιοχές της πόλης» και να μετατραπεί σε σύγχρονο πόλο έλξης για κατοίκους και επισκέπτες.
Το αίτημα των φορέων και το μήνυμα προς την Περιφέρεια
Το επίσημο αίτημα συνάντησης δεν διατυπώνεται ως γενική διαμαρτυρία. Πατά πάνω σε συγκεκριμένες αναφορές για την κατάσταση του χώρου και επιχειρεί να θέσει πολιτικά και διοικητικά το ζήτημα, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχουν ήδη αποδείξεις πως μπορεί να υπάρξει αποτέλεσμα όταν υπάρχει συντονισμός. Στο κείμενο υπενθυμίζεται ότι έγινε «αρχή αναβάθμισης» με την ανακαίνιση της νέας πτέρυγας και τη στέγαση της Πολεοδομίας και άλλων υπηρεσιών, με «καθοριστική συμβολή» του Περιφερειάρχη, ώστε να ενισχυθεί το επιχείρημα ότι μια μεγαλύτερη παρέμβαση είναι εφικτή, εφόσον οργανωθεί.
Παράλληλα, καταγράφεται ως κομβική λεπτομέρεια ότι ο Ιατρικός Σύλλογος Ρόδου στεγάζεται στον χώρο του παλαιού Νοσοκομείου από το 2011 έως σήμερα, ενώ στην πρόσθια όψη του κτιριακού συγκροτήματος στεγάζονται υπηρεσίες της Περιφέρειας και κοινωνικές υπηρεσίες. Το στοιχείο αυτό λειτουργεί διπλά. Από τη μία, δείχνει ότι τμήμα του συμπλέγματος παραμένει ενεργό και άρα δεν μιλάμε για «νεκρό» οικόπεδο. Από την άλλη, φωτίζει την αντίφαση ενός χώρου που χρησιμοποιείται μερικώς, ενώ ταυτόχρονα σημαντικές ζώνες του εμφανίζονται, σύμφωνα με τους φορείς, εγκαταλελειμμένες και επικίνδυνες.
Κατά τα τελευταία 25 έτη, σημειώθηκαν επανειλημμένα σοβαρά περιστατικά στο παλιό Νοσοκομείο. Συγκεκριμένα αναφέρονται 16 πυρκαγιές, οι οποίες τέθηκαν υπό έλεγχο με άμεση επέμβαση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Επιπλέον, γίνεται μνεία σε 3 σορούς που εντοπίστηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, ως ένδειξη της έκτασης της εγκατάλειψης και των κινδύνων. Οι αναφορές αυτές μεταφέρουν το ζήτημα από το πεδίο της αισθητικής ή της ιστορικής μνήμης στο πεδίο της δημόσιας ασφάλειας, της υγείας και της καθημερινής λειτουργίας της πόλης.
Η κινητοποίηση δεν εμφανίζεται ως μεμονωμένη παρέμβαση ενός φορέα. Στο έγγραφο σημειώνεται ότι προ 2 μηνών, με πρωτοβουλία του προέδρου του Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στη στέγη του Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου, με συμμετοχή φορέων που καλύπτουν το τεχνικό, επαγγελματικό, τουριστικό, εργασιακό και πολιτιστικό πεδίο.
Το αίτημα προς τον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου υπογράφουν:
Ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου Ηλίας Ι. Τσέρκης.
Ο πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Ιωάννης Πάππου.
Ο πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου Κωνσταντίνος Ζωγραφίδης.
Η πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου Μαρία Θ. Παπανδρέου.
Ο πρόεδρος του Οδοντιατρικού Συλλόγου Δωδεκανήσου Νικόλαος Κ. Διακογεωργίου.
Ο πρόεδρος Φυσικοθεραπευτών Δωδεκανήσου Βασίλειος Η. Τσαγκαράκης.
Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Οπτικών Οπτομετρών Θωμάγγελος Μιχαλάκης.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου Ιωάννης Παπαβασιλείου.
Ο πρόεδρος των Ξεναγών Ρόδου Δημήτριος Σαλαχούρης.
Ο πρόεδρος Αστυνομικών Υπαλλήλων Νότιας Δωδεκανήσου Εμμανουήλ Ανδρουλάκης.
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Δωδεκανησιακών Παροικιακών Συλλόγων Νικόλαος Κωνσταντινίδης.
Ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ρόδου και της Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Ρόδου Παναγιώτης Εγγλέζος.
Το ιστορικό βάρος του κτηρίου και η εικόνα εγκατάλειψης στο κέντρο της πόλης
Στο δημόσιο αφήγημα της τελευταίας περιόδου, όπως έχει καταγραφεί σε τοπικά δημοσιεύματα, το παλιό Νοσοκομείο περιγράφεται ως μνημείο που ρημάζει στο κέντρο της πόλης, με εικόνες διάλυσης στον περιβάλλοντα χώρο και στο εσωτερικό, με σπασμένα ανοίγματα, βανδαλισμούς και συσσώρευση απορριμμάτων. Γίνεται επίσης αναφορά σε επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές, σε παρουσία περιθωριοποιημένων ομάδων και σε μια καθημερινότητα που, για όσους κινούνται γύρω από την οδό Ερυθρού Σταυρού, μετατρέπει το κτήριο σε σταθερή εστία ανησυχίας. Η συζήτηση αυτή επιβαρύνεται από το γεγονός ότι το κτήριο έχει κηρυχθεί διατηρητέο από το 1986 και άρα η εγκατάλειψη ακουμπά και σε υποχρεώσεις προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
Το ιστορικό του χώρου είναι σαφές. Πρόκειται για ιταλικό κτιριακό απόθεμα που εντάχθηκε μετά το 1948 στο ελληνικό δημόσιο, προσαρμόστηκε στις ανάγκες δεκαετιών και τουριστικής ανάπτυξης, και τελικά έμεινε χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο διάσωσης και επανένταξης. Η αντίθεση ανάμεσα στην ιστορική του αξία και στη σημερινή του εικόνα είναι ένας από τους βασικούς λόγους που το θέμα επανέρχεται σταθερά στην τοπική ατζέντα.
Ιδιοκτησιακό και αρμοδιότητες, το υπόβαθρο των εμπλοκών
Σημαντικό κομμάτι της συζήτησης για το παλιό Νοσοκομείο αφορά στο ποιος έχει τον κύριο λόγο και ποιος μπορεί να αναλάβει την ευθύνη υλοποίησης. Σύμφωνα με όσα έχουν παρουσιαστεί στο παρελθόν, το 2021 εκδόθηκε διαπιστωτική πράξη από υπηρεσία του Υπουργείου Υγείας, με την οποία περιήλθε στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου «Ανδρέας Παπανδρέου» η κυριότητα ακινήτων που περιγράφονται ως ακίνητο του παλαιού νοσοκομείου Ρόδου, με την ευθύνη της μεταγραφής να αποδίδεται στη Διοίκηση του Νοσοκομείου. Στο ίδιο πλαίσιο έχουν καταγραφεί και παλαιότερες αποφάσεις παραχώρησης κατά χρήση, όπως κοινή υπουργική απόφαση του 2008 για δωρεάν παραχώρηση των κτιριακών εγκαταστάσεων στον Δήμο Ρόδου για 30 έτη, υπό όρους που προέβλεπαν αυτοδίκαιη ανάκληση για εγκαταστάσεις που θα έμεναν αχρησιμοποίητες μετά την παρέλευση 5 ετών από την υπογραφή.
Στο ιστορικό αυτό εντάσσονται και επεισόδια που ανέδειξαν τη δυσκολία της «συγκατοίκησης» υπηρεσιών και της μεταστέγασης δημόσιων δομών, καθώς σε προηγούμενες απόπειρες αξιοποίησης τμημάτων του κτηρίου είχαν προκύψει αντιρρήσεις ως προς το εάν επιτρέπεται η εγκατάσταση υπηρεσιών πέραν των δομών του Δήμου, με αποτέλεσμα να μένουν σχέδια στα χαρτιά. Αυτό το πλέγμα αποφάσεων, όρων και εμπλεκόμενων φορέων είναι το σημείο όπου η νέα πρωτοβουλία των υπογραφόντων επιδιώκει να δημιουργήσει ένα καθαρό κανάλι επικοινωνίας με την Περιφέρεια, ώστε να υπάρξει συγκεκριμένος σχεδιασμός και όχι μια ακόμη ανταλλαγή αρμοδιοτήτων.
Τι επιχειρεί να πετύχει η νέα πρωτοβουλία και ποια είναι τα κρίσιμα ζητούμενα
Το έγγραφο των φορέων τοποθετεί ως πρώτο στόχο την έναρξη θεσμικού διαλόγου, με προτάσεις και σκέψεις που θα κατατεθούν «με πνεύμα συνεργασίας» και με «κοινό στόχο την ουσιαστική αναβάθμιση και επαναξιοποίηση της περιοχής». Στην πράξη, η πρωτοβουλία δείχνει να επιδιώκει 3 παράλληλες κατευθύνσεις.
Η πρώτη είναι η άμεση αντιμετώπιση των κινδύνων, με όρους ασφάλειας, υγιεινής, πυρασφάλειας και ελέγχου πρόσβασης, ώστε να σταματήσει η επανάληψη συμβάντων που έχουν ήδη καταγραφεί, όπως οι πυρκαγιές και τα περιστατικά που αποδίδονται στην εγκατάλειψη τμημάτων του χώρου.
Η δεύτερη είναι η αποσαφήνιση του πλαισίου συνεργασίας ανάμεσα στην Περιφέρεια, τον Δήμο και τους φορείς που έχουν ιδιοκτησιακό ή διοικητικό ρόλο, ώστε να μην παραμένει το ακίνητο σε ένα γκρίζο καθεστώς όπου όλοι αναγνωρίζουν το πρόβλημα, αλλά κανείς δεν εμφανίζεται με σαφές χρονοδιάγραμμα πράξεων.
Η τρίτη είναι η ανάδειξη του παλιού Νοσοκομείου ως αναπτυξιακού κόμβου, με χρήσεις που να επιστρέφουν ζωή σε μια υποβαθμισμένη περιοχή και να δίνουν στη Ρόδο έναν νέο πόλο έλξης. Στον δημόσιο διάλογο των προηγούμενων ετών έχουν κατατεθεί ιδέες που κινούνται από εκπαιδευτικές και πανεπιστημιακές δομές έως πολιτιστικές λειτουργίες, κοινωνικές υπηρεσίες και χρήσεις που ενισχύουν τη σύνδεση με την τουριστική ταυτότητα του νησιού. Η ύπαρξη πολλών πιθανών σεναρίων, ωστόσο, δεν αρκεί αν δεν υπάρξει φορέας συντονισμού, ωριμότητα μελετών και συμφωνία για το ποιος αναλαμβάνει τι.
