Υπεράκτια αιολικά: Στον «πάγο» το εθνικό σχέδιο για την ανάπτυξή τους

Στα συρ­τά­ρια των υπη­ρε­σιών του Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών παρα­μέ­νει από τις αρχές του έτους, χωρίς καμία ένδειξη προόδου, η Κοινή Υπουρ­γική Απόφαση (ΚΥΑ) που θα δώσει το πράσινο φως ώστε να εκκι­νή­σει το σχέδιο ανά­πτυ­ξης για τα υπε­ρά­κτια αιολικά πάρκα στην Ελλάδα.

Η καθυ­στέ­ρηση κρατά «παγω­μένο» ένα επεν­δυ­τικό σχέδιο πολλών δισε­κα­τομ­μυ­ρίων και ανεκ­με­τάλ­λευτο το πλούσιο αιολικό δυνα­μικό των ελλη­νι­κών θαλασ­σών, όταν στην υπό­λοιπη Ευρώπη, αλλά και παγκο­σμίως, στα υπε­ρά­κτια αιολικά πάρκα τρέχουν projects-μαμούθ.

Ο πήχης για την ανά­πτυξη offshore πάρκων έχει τεθεί περίπου στα 2 GW (γιγαβάτ) ως το 2030

Γεω­πο­λι­τικά διλήμ­ματα στο Αιγαίο

Εδώ και οκτώ μήνες η Αθήνα «ζυγίζει» το γεω­πο­λι­τικό ρίσκο της ανά­πτυ­ξης offshore αιο­λι­κών στο Αιγαίο, στη …σκιά της αβε­βαιό­τη­τας και των κιν­δύ­νων που κινού­νται και τα υπό­λοιπα θαλάσ­σια projects, όπως η ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας – Κύπρου και οι έρευνες υδρο­γο­ναν­θρά­κων. Την ίδια ώρα η Τουρκία προ­ε­τοι­μά­ζει τον πρώτο δια­γω­νι­σμό για θαλάσ­σια αιολικά πάρκα στις αρχές του 2027, βάσει του εθνικού της σχεδίου που περι­λαμ­βά­νει ανά­πτυξη 7 GW έως το 2040 στη θάλασσα του Μαρμαρά, τη Μαύρη Θάλασσα και το Αιγαίο.

Στη χώρα μας, μια τριετία μετά την ψήφιση του σχε­τι­κού νόμου, το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, το οποίο είχε εγκρί­νει το Εθνικό Προ­γράμ­μα­τος Ανά­πτυ­ξης Υπε­ρά­κτιων Αιο­λι­κών Πάρκων (ΕΠΑΥΑΠ), δεν έχει δώσει ακόμη το «πράσινο φως» για τον χάρτη με τα θαλάσ­σια οικό­πεδα που περι­λαμ­βά­νο­νται στο σχέδιο της ΚΥΑ, αν και βρί­σκο­νται εντός των 6 ναυ­τι­κών μιλίων, τα οποία θα υπο­δε­χθούν τις πρώτες επεν­δύ­σεις σε υπε­ρά­κτια αιολικά πάρκα. Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέρ­γεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) ο πήχης για την ανά­πτυξη offshore πάρκων έχει τεθεί περίπου στα 2 GW (γιγαβάτ) ως το 2030, για τα οποία ανα­μέ­νο­νται επεν­δύ­σεις άνω των 7 δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη επτα­ε­τία. Για την επί­τευξη του στόχου έχει προ­βλε­φθεί από τον ΑΔΜΗΕ δέσμευση αντί­στοι­χου ηλε­κτρι­κού χώρου στο ηλε­κτρικό σύστημα.

Από τη θέσπιση του πλαι­σίου στο αδιέ­ξοδο

Το πλαίσιο για την ανά­πτυξη των Υπε­ρά­κτιων Αιο­λι­κών Πάρκων στην Ελλάδα θεσπί­στηκε τον Ιούλιο του 2022 (νόμος 4964/2022) με την ΕΔΕΥΕΠ (Ελλη­νική Δια­χει­ρι­στική Εται­ρεία Υδρο­γο­ναν­θρά­κων και Ενερ­γεια­κών Πόρων) να ανα­λαμ­βά­νει τη δια­χεί­ριση των δικαιω­μά­των για την έρευνα, αλλά και την ανα­ζή­τηση και τον προσ­διο­ρι­σμό των Περιο­χών Εγκα­τά­στα­σης Υπε­ρά­κτιων Αιο­λι­κών Πάρκων (ΥΑΠ) καθώς και την παρα­χώ­ρησή τους για έρευνα και εκμε­τάλ­λευση. Τον Σεπτέμ­βριο του 2023 δημο­σιεύ­θηκε το Εθνικό Προ­γράμ­μα­τος Ανά­πτυ­ξης Υπε­ρά­κτιων Αιο­λι­κών Πάρκων.

Σημα­ντική εξέλιξη απο­τέ­λεσε η περι­βαλ­λο­ντική γνω­μο­δό­τηση της Διεύ­θυν­σης Περι­βαλ­λο­ντι­κής Αδειο­δό­τη­σης (ΔΙΠΑ) του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας (ΥΠΕΝ) για το Εθνικό Πρό­γραμμα τον Οκτώ­βριο του 2024 – ένα κρίσιμο βήμα προς την υλο­ποί­ηση του έργου. Είχε προη­γη­θεί η εξα­σφά­λιση χρη­μα­το­δό­τη­σης της ΕΔΕΥΕΠ με 5,5 εκατ. ευρώ για διε­ρευ­νη­τι­κές μελέτες για το θαλάσ­σιο αιολικό δυνα­μικό και την ωρί­μανση των πρώτων περιο­χών οργα­νω­μέ­νης ανά­πτυ­ξης αιο­λι­κών πάρκων μέσω υπουρ­γι­κής από­φα­σης που αξιο­ποιεί έσοδα από τα δικαιώ­ματα εκπο­μπών αερίων του θερ­μο­κη­πίου. Τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο ακο­λού­θησε πίστωση δεύ­τε­ρου κον­δυ­λίου ύψους 14,1 εκατ. ευρώ για τους ίδιους σκοπούς.

Είναι αξιο­ση­μεί­ωτο ότι έχουν χορη­γη­θεί δύο Άδειες Έρευνας για τις περιο­χές πιλο­τι­κής εφαρ­μο­γής στη θαλάσ­σια περιοχή της Αλε­ξαν­δρού­πο­λης. Συνο­λικά, οι Περιο­χές Οργα­νω­μέ­νης Ανά­πτυ­ξης Υπε­ρά­κτιων Αιο­λι­κών Πάρκων με μια σχετικά ασφαλή εκτί­μηση θα μπο­ρού­σαν να φιλο­ξε­νή­σουν αιολικό δυνα­μικό της τάξης των 12,4 GW, όπως είχε ανα­φέ­ρει ο επι­κε­φα­λής της ΕΔΕΥΕΠ κ. Αρι­στο­φά­νης Στε­φά­τος, σε ειδική εκδή­λωση στη Θεσ­σα­λο­νίκη. Μεσο­πρό­θε­σμα, σύμφωνα με τον ίδιο, στόχος είναι να έχει η Ελλάδα τα πρώτα έργα το 2030-2032, σε κάποιες από τις δέκα περιο­χές πρώτης προ­τε­ραιό­τη­τας, οι οποίες έχουν ένα δυνα­μικό της τάξης των 4,9 GW.

ΕΛΕΤΑΕΝ: «Χρειά­ζε­ται βιο­μη­χα­νική πολι­τική»

Από την πλευρά της, η Ελλη­νική Επι­στη­μο­νική Ένωση Αιο­λι­κής Ενέρ­γειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), ζητά απο­σα­φή­νιση των βασικών όρων των μελ­λο­ντι­κών δια­γω­νι­σμών και θέσπιση με τα προ­βλε­πό­μενα Προ­ε­δρικά Δια­τάγ­ματα των ΠΟΑΥΑΠ ως Περιο­χών Πρώτης Επι­λο­γής ΑΠΕ, όπως ισχύει για τα πρώτα πιλο­τικά έργα ώστε για τα θαλάσ­σια πάρκα που θα επι­λε­γούν από τους δια­γω­νι­σμούς, να μην επα­να­λη­φθεί εκ νέου η δια­δι­κα­σία περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης.

Επίσης, μεταξύ άλλων, θεωρεί ανα­γκαίο ένα γενναίο πρό­γραμμα βιο­μη­χα­νι­κής πολι­τι­κής και χρη­μα­το­δο­τή­σεων επεν­δύ­σεων στην εφο­δια­στική αλυσίδα (μεταλ­λουρ­γική βιο­μη­χα­νία, λιμάνια, ναυ­πη­γεία, μετα­φο­ρές, βιο­μη­χα­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις κλπ), με σκοπό η Ελλάδα να διεκ­δι­κή­σει σημα­ντικό μερίδιο αγοράς στην κατα­σκευή και υπο­στή­ριξη των υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών πάρκων σε όλη την ανα­το­λική Μεσό­γειο. Οι καθυ­στε­ρή­σεις έχουν αρχίσει να απο­θαρ­ρύ­νουν διε­θνείς επεν­δυ­τές, οι οποίοι τηρούν στάση ανα­μο­νής, με το αρχικό κύμα ενθου­σια­σμού για μια ελλη­νική εφο­δια­στική αλυσίδα να έχει υπο­χω­ρή­σει.

Η Ευρώπη τρέχει με …γιγαβάτ

Στην Ευρώπη πάντως η δυνα­μική των δια­γω­νι­σμών συνε­χί­ζε­ται για περιο­χές από τη Βόρεια και Βαλτική Θάλασσα έως τη Μεσό­γειο. Η Ευρω­παϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο την κατα­σκευή, τα επόμενα χρόνια, υπε­ρά­κτιων εγκα­τα­στά­σεων με ισχύ του­λά­χι­στον 300 GW, ισχύς δεκα­πλά­σια από αυτή που παρά­γε­ται σήμερα, ισχύς που έως το 2050 ενδέ­χε­ται να φτάσει και τα 500 GW, βάσει των εκτι­μή­σεων των ίδιων των εται­ρειών. Από το project της Δανίας στο νησί Μπόρν­χολμ και τα προ­γραμ­μα­τι­σμένα έργα των άλλων σκαν­δι­να­βι­κών χωρών, έως τη Βρε­τα­νία (με το mega-πάρκο «East Anglia Three», ισχύος 1,4 GW των Ibedrola – Masdar), τη Γαλλία, την Πολωνία και τον ευρω­παϊκό νότο (Πορ­το­γα­λία, Ισπανία, Ιταλία) ετοι­μά­ζο­νται πολλά GW υπε­ρά­κτιας αιο­λι­κής ενέρ­γειας.

Προ­σφά­τως, η Κομι­σιόν ενέ­κρινε κρατική χρη­μα­το­δό­τηση 11 δισ. ευρώ της Γαλλίας, στα πλαίσια του Clean Industrial Deal , για τη στήριξη της υπε­ρά­κτιας αιο­λι­κής ενέρ­γειας που σχε­διά­ζει η χώρα σε ορί­ζο­ντα 20ετίας για την κατα­σκευή τριών πλωτών υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών ισχύος 500 MW.

Ο χρόνος πιέζει

Σε κάθε περί­πτωση η Wind Europe (η ευρω­παϊκή ένωση της βιο­μη­χα­νίας αιο­λι­κής ενέρ­γειας) υπο­στη­ρί­ζει ότι για να περάσει η Ευρώπη από την κατα­σκευή και συντή­ρηση περίπου 10 GW ετησίως σήμερα σε 15 GW τον χρόνο μετά το 2030, ώστε να πετύχει τους στόχους της ΕΕ, απαι­τού­νται τερά­στιες επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές, με διπλα­σια­σμό των επεν­δύ­σεων σε λιμε­νι­κές υπο­δο­μές και εφο­δια­στική αλυσίδα, γεγονός που απαιτεί απλο­ποί­ηση των αδειο­δο­τι­κών δια­δι­κα­σιών και κινη­το­ποί­ηση χρη­μα­το­δο­τή­σεων.

Η Ευρώπη, εάν θέλει να επι­τύ­χει τους στόχους της για την υπε­ρά­κτια αιολική ενέρ­γεια για το 2030 και μετά, θα πρέπει σύμφωνα με την WindEurope, να επεν­δύ­σει επι­πλέον, πάνω από 6,4 δισ. ευρώ, σε λιμάνια και πλοία (ήδη έχει επεν­δύ­σει 6,7 δισ. ευρώ την τελευ­ταία τριετία). Η ΕΕ σχε­διά­ζει να αυξήσει την υπε­ρά­κτια αιολική ισχύ από 36,6 GW σήμερα σε 84 GW έως το τέλος της δεκα­ε­τίας.

Πηγή: ot.gr