Αν δεν αντιλαμβανόμαστε τη σκακιέρα, τότε η ήττα είναι μονόδρομος…

• Ειδικοί, κορυ­φαίοι ανα­λυ­τές και πολίτες ασκούν κριτική στις παθο­γέ­νειες του ελλη­νι­κού σχε­δια­σμού

Με αφορμή την ανα­κοί­νωση της Τουρ­κίας για τη δημιουρ­γία δύο νέων θαλάσ­σιων πάρκων, μεταξύ των οποίων και αυτό που περι­λαμ­βά­νει την ευρύ­τερη περιοχή του Καστελ­λό­ρι­ζου έως και τη Ρόδο, κορυ­φαίοι ανα­λυ­τές και ειδικοί στη χωρο­τα­ξία και τη στρα­τη­γική ασφά­λεια ασκούν δριμεία κριτική στις παθο­γέ­νειες του ελλη­νι­κού σχε­δια­σμού.

Η καθη­γή­τρια Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού και Αει­φό­ρου Ανά­πτυ­ξης Στέλλα -Σοφία Κυβέλου προει­δο­ποιεί πως η απουσία ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχεδίου (ΘΧΣ) με ενσω­μα­τω­μέ­νες τις ΘΠΠ (θαλάσ­σιες προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές) αφήνει την Ελλάδα εκτε­θει­μένη σε αντα­γω­νι­στι­κές και –εν δυνάμει– εχθρι­κές χρήσεις, όπως π.χ. οι ενερ­γεια­κές διεκ­δι­κή­σεις. «Η Τουρκία δεν περιο­ρί­ζε­ται στην απλή εξαγ­γε­λία «πάρκων», αλλά εντάσ­σει τις κινή­σεις της στο ήδη θεσπι­σμένο –και κατα­τε­θει­μένο στην UNESCO– χωρο­τα­ξικό της σχέδιο.

Η Ελλάδα απλώς ανα­κοι­νώ­νει πάρκα χωρίς στρα­τη­γική στό­χευση, χωρίς θεσμική ενσω­μά­τωση στον χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό και χωρίς αναφορά σε ζώνες προ­τε­ραιό­τη­τας. Αντί να εδραιώ­νουμε τη θαλάσ­σια κυριαρ­χία, την απο­δυ­να­μώ­νουμε», τονίζει η κα Κυβέλου, προ­σθέ­το­ντας πως «για μια ακόμη φορά, όπως συνέβη με το καλώδιο, το κράτος απο­δει­κνύ­ε­ται πρό­χειρο, αντι­δρα­στικό και απο­κομ­μένο από την επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα».

Ο υπο­ναύ­αρ­χος ε.α. και γεω­στρα­τη­γι­κός ανα­λυ­τής Στέλιος Φενέκος μιλά πιο ωμά:

«Είχαμε προει­δο­ποι­ή­σει. Η Τουρκία δεν παίζει με τους ίδιους κανόνες. Οι θαλάσ­σιες προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές της είναι εργα­λείο στρα­τη­γι­κής διείσ­δυ­σης και όχι απλώς οικο­λο­γι­κής μέρι­μνας. Δεν πρό­κει­ται για πάρκα, πρό­κει­ται για ένα πλήρες, οργα­νω­μένο και επε­κτα­τικό χωρο­τα­ξικό σχέδιο που καλύ­πτει όλο το Αιγαίο, εξαι­ρώ­ντας μόνο τα 6 ν.μ. της ελλη­νι­κής χωρικής θάλασ­σας. Μας απα­γο­ρεύει στην πράξη κάθε σχε­δια­σμό πέραν αυτής. Και με τη δική μας αδρά­νεια, της δίνουμε το πάτημα να εμφα­νί­ζε­ται στο διεθνές περι­βάλ­λον ως θεμα­το­φύ­λα­κας της τάξης και της οικο­λο­γίας, ενώ εμείς απο­γυ­μνω­νό­μα­στε». Η κίνηση της Άγκυρας να θεσπί­σει «πάρκο» που εξα­φα­νί­ζει το Καστελ­λό­ριζο από κάθε χάρτη επή­ρειας δεν είναι τυχαία. Εντάσ­σε­ται στη λογική του Τουρ­κο­λι­βυ­κού Μνη­μο­νίου, κατα­τε­θει­μέ­νου ήδη στον ΟΗΕ, και επι­διώ­κει να εμπε­δω­θεί διεθνώς ότι το νησί είναι «γεω­πο­λι­τικά ασή­μα­ντο».

Ο μαθη­μα­τι­κός και δημιουρ­γός γρίφων Καστελ­λο­ρι­ζιός Παντα­ζής Κων­στα­ντί­νος Χούλης, γνωστός για την ενα­σχό­λησή του με ζητή­ματα στρα­τη­γι­κής σκέψης, σχο­λιά­ζει οργι­σμένα: «Δεν είναι η πρώτη φορά. Από τα F-16 το 2020, μέχρι τον χάρτη των πάρκων σήμερα, η Τουρκία επεν­δύει σε μια διαρκή, συστη­μα­τική επι­θε­τι­κό­τητα. Εμείς πάλι με “κύριους” μπου­ντα­λά­δες που νομί­ζουν πως η στρα­τη­γική είναι θέμα επι­κοι­νω­νίας και όχι εθνικού σχεδίου, αφή­νουμε τα νησιά μας να “εξα­φα­νί­ζο­νται”. Δεν είναι ότι δεν θέλουμε διάλογο. Είναι ότι δεν αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε τη σκα­κιέρα και τότε η ήττα είναι μονό­δρο­μος».

Ο Δημή­τρης Κρη­τι­κός, γιατρός και πρώην δήμαρ­χος Καμεί­ρου, δεν μασά τα λόγια του: «Φτάνει πια. Άμεση επέ­κταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 ν.μ. και ανα­κή­ρυξη ΑΟΖ με κάθε κόστος. Όχι άλλα Ίμια, όχι άλλη ανα­βλη­τι­κό­τητα. Δεν μπο­ρούμε να δια­χει­ρι­ζό­μα­στε γεω­πο­λι­τι­κές κρίσεις με εργα­λεία περι­βαλ­λο­ντι­κής βιτρί­νας. Χρεια­ζό­μα­στε ουσια­στική στρα­τη­γική».

Προ­κα­λεί με «οικο­λο­γικό μανδύα» η Τουρκία

Στην πράξη, ο τουρ­κι­κός σχε­δια­σμός για «θαλάσ­σια πάρκα» στο Βόρειο Αιγαίο και στο νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο (Καστελ­λό­ριζο – Ρόδος) επι­χει­ρεί να εδραιώ­σει τη θεωρία της Γαλά­ζιας Πατρί­δας σε βάρος της ελλη­νι­κής κυριαρ­χίας. Με χωρο­τα­ξικά τεχνά­σματα και επί­κληση της προ­στα­σίας των θαλάσ­σιων θηλα­στι­κών, η Άγκυρα ακο­λου­θεί την παλιά συνταγή: απο­δο­μεί την ελλη­νική επήρεια, απο­κλείει το Καστελ­λό­ριζο από κάθε έννοια ΑΟΖ και εμμέσως υπονοεί πως μόνο οι τουρ­κι­κές ηπει­ρω­τι­κές ακτές έχουν θαλάσ­σια δικαιώ­ματα. Το ελλη­νικό ΥΠΕΞ αντέ­δρασε χαρα­κτη­ρί­ζο­ντας την τουρ­κική κίνηση «μονο­μερή, παρά­νομη και άκυρη», σημειώ­νο­ντας ότι η Τουρκία προ­σπα­θεί να επι­βά­λει τετε­λε­σμένα σε διεθνή ύδατα.

Ωστόσο, όπως επι­ση­μαί­νουν ανα­λυ­τές, η επίσημη ελλη­νική στάση συνε­χί­ζει να είναι απο­σπα­σμα­τική και αμυ­ντική – την ώρα που η Τουρκία χαράζει χάρτες μεθο­δικά, επίμονα και με διεθνή απεύ­θυνση. Χάρτες που δεν έχουν ως στόχο μόνο την οικο­λο­γία, αλλά την κυριαρ­χία. Το κοινό μήνυμα είναι ξεκά­θαρο. Δεν μπο­ρούμε να αντι­με­τω­πί­σουμε μια επι­θε­τική στρα­τη­γική με απο­σπα­σμα­τι­κές δηλώ­σεις και ατεκ­μη­ρί­ω­τες περι­βαλ­λο­ντι­κές εξαγ­γε­λίες. Η Ελλάδα χρειά­ζε­ται επει­γό­ντως: Εθνικό Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχέδιο, Ανα­κή­ρυξη ΑΟΖ, χωρικά ύδατα 12 ν.μ. όπου δεν έχουν επε­κτα­θεί, θεσμικά κατο­χυ­ρω­μέ­νες ΘΠΠ εντός ενός ευρύ­τε­ρου στρα­τη­γι­κού πλαι­σίου. Χωρίς αυτά, τα θαλάσ­σια πάρκα μετα­τρέ­πο­νται σε εικο­νικά κατα­φύ­για, ενώ οι πραγ­μα­τι­κές ζώνες εθνικής κυριαρ­χίας συρ­ρι­κνώ­νο­νται.