ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα δεν παράγουν κανένα έννομο αποτέλεσμα

Δαμιανός Αθανασίου 7 λεπτά ανάγνωση
θαλασια παρκα
✦ Σύνοψη ⌄
  • Η Τουρκία ανα­κοί­νωσε την ανα­κή­ρυξη δύο «εθνικών θαλάσ­σιων πάρκων», προ­κα­λώ­ντας την αντί­δραση της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης, η οποία τις χαρα­κτή­ρισε παρά­νο­μες.
  • Ο υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Τάσος Χατζη­βα­σι­λείου δήλωσε ότι η ελλη­νική πλευρά θα προ­χω­ρή­σει σε όλες τις απα­ραί­τη­τες διπλω­μα­τι­κές ενέρ­γειες για να αντι­με­τω­πί­σει την τουρ­κική κίνηση.
  • Η διαμάχη αυτή συν­δέ­ε­ται με παλαιό­τε­ρες δια­φο­ρές σχετικά με την οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας και Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης, που συνε­χί­ζουν να τρο­φο­δο­τούν την ένταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας.
  • Ο Χατζη­βα­σι­λείου προ­έ­τρεψε την κοινή γνώμη να παρα­μεί­νει ψύχραιμη, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι η ελλη­νική αντί­σταση σε τυχόν επι­θέ­σεις είναι ισχυρή και ότι η κατά­σταση είναι σοβαρή αλλά υπό έλεγχο.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» φοράει περι­βαλ­λο­ντικό μανδύα – Ο υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών κ. Τάσος Χατζη­βα­σι­λείου χαρα­κτή­ρισε παρά­νομη την ανα­κή­ρυξη των 2 «εθνικών θαλάσ­σιων πάρκων» από την Άγκυρα και προ­α­νήγ­γειλε όλες τις ανα­γκαίες διπλω­μα­τι­κές ενέρ­γειες, την ώρα που οι νέοι τουρ­κι­κοί χάρτες αγγί­ζουν τη θαλάσ­σια περιοχή ανα­το­λικά της Ρόδου και το σύμπλεγμα του Καστελ­λό­ρι­ζου.

Σε νέα φάση εισέρ­χε­ται η ελλη­νο­τουρ­κική αντι­πα­ρά­θεση για τον θαλάσ­σιο χώρο, με αφορμή τα 2 «εθνικά θαλάσ­σια πάρκα» που ανα­κή­ρυξε επι­σή­μως η Τουρκία με προ­ε­δρι­κές απο­φά­σεις της 15ης Αυγού­στου 2026. Η ελλη­νική πλευρά απαντά πλέον σε θεσμικό επίπεδο και με γλώσσα που δεν αφήνει περι­θώ­ρια παρερ­μη­νειών. Ο υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών κ. Τάσος Χατζη­βα­σι­λείου ξεκα­θά­ρισε ότι η τουρ­κική θεώρηση περί θαλασ­σίων πάρκων είναι παρά­νομη και δεν παράγει κανένα έννομο απο­τέ­λε­σμα, ενώ κατέ­στησε σαφές ότι το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών θα προ­χω­ρή­σει το προ­σε­χές διά­στημα σε όλες τις ανα­γκαίες διπλω­μα­τι­κές ενέρ­γειες. Πίσω από τη νέα «μάχη των χαρτών» κρύ­βε­ται ωστόσο μια πολύ παλαιό­τερη και βαθύ­τερη διαφορά, αυτή της οριο­θέ­τη­σης υφα­λο­κρη­πί­δας και Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης, η οποία παρα­μέ­νει ανοιχτή και τρο­φο­δο­τεί κάθε νέο επει­σό­διο έντασης ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα.

Το μήνυμα Χατζη­βα­σι­λείου και η σύσταση ψυχραι­μίας

Με την τοπο­θέ­τησή του ο κ. Χατζη­βα­σι­λείου επι­χεί­ρησε να οριο­θε­τή­σει με ακρί­βεια το στίγμα της ελλη­νι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής. Η τουρ­κική ενέρ­γεια, όπως υπο­γράμ­μισε, στε­ρεί­ται νομι­μό­τη­τας και συνεπώς δεν μπορεί να μετα­βά­λει το παρα­μι­κρό ούτε επί του πεδίου ούτε στο επίπεδο του διε­θνούς δικαίου. Η επι­σή­μανση ότι η θεώρηση της Άγκυρας δεν παράγει έννομο απο­τέ­λε­σμα έχει ιδιαί­τερη βαρύ­τητα, καθώς απο­τυ­πώ­νει την πάγια ελλη­νική γραμμή απέ­να­ντι σε μονο­με­ρείς πράξεις που επι­χει­ρούν να δημιουρ­γή­σουν τετε­λε­σμένα σε θαλάσ­σιες περιο­χές.

Ο υφυ­πουρ­γός δεν περιο­ρί­στηκε πάντως στη νομική διά­σταση. Προ­α­νήγ­γειλε ότι το αμέσως επόμενο διά­στημα το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών θα κινηθεί σε όλα τα ανα­γκαία διπλω­μα­τικά επίπεδα, αφή­νο­ντας να εννοη­θεί ότι η ελλη­νική απά­ντηση θα είναι μεθο­δική και κλι­μα­κού­μενη. Παράλ­ληλα, απηύ­θυνε σύσταση ψυχραι­μίας προς την κοινή γνώμη, σημειώ­νο­ντας χαρα­κτη­ρι­στικά ότι δεν είναι απλή και εύκολη υπόθεση να πληγούν στόχοι στην Ελλάδα. Η φράση αυτή ερμη­νεύ­ε­ται ως μήνυμα αυτο­πε­ποί­θη­σης, με το οποίο η Αθήνα επι­διώ­κει να απο­δρα­μα­τί­σει την κατά­σταση χωρίς να υπο­βαθ­μί­σει τη σοβα­ρό­τητα της τουρ­κι­κής κίνησης.

Οι νέοι τουρ­κι­κοί χάρτες και η «σφήνα» σε Αιγαίο και Καστελ­λό­ριζο

Η γεω­γρα­φία των 2 τουρ­κι­κών πάρκων εξηγεί την ένταση της ελλη­νι­κής αντί­δρα­σης. Το πρώτο ανα­πτύσ­σε­ται στο βορειο­α­να­το­λικό Αιγαίο, δυτικά της Ίμβρου και της Τενέδου, και εισχω­ρεί στη θαλάσ­σια περιοχή μεταξύ Λήμνου και Σαμο­θρά­κης. Το δεύτερο, με ακόμη μεγα­λύ­τερη γεω­πο­λι­τική σημασία, χωρο­θε­τεί­ται στην περιοχή Φετιγιέ και Κας της ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και η χάραξή του ανα­πτύσ­σε­ται γύρω από την ευρύ­τερη περιοχή του συμπλέγ­μα­τος του Καστελ­λό­ρι­ζου, στη θαλάσ­σια ζώνη ανα­το­λικά της Ρόδου. Με τον τρόπο αυτό, το ακρι­τικό νησιω­τικό σύμπλεγμα της Μεγί­στης βρί­σκε­ται ουσια­στικά περι­κυ­κλω­μένο από μια τουρ­κική οριο­θέ­τηση που παρεμ­βάλ­λε­ται στον θαλάσ­σιο χώρο ο οποίος το συνδέει με τον υπό­λοιπο ελλη­νικό νησιω­τικό κορμό.

Η επιλογή των συγκε­κρι­μέ­νων περιο­χών δεν θεω­ρεί­ται τυχαία. Ο σχε­δια­σμός ακο­λου­θεί πιστά τις πάγιες θέσεις της Άγκυρας για την επήρεια των ελλη­νι­κών νησιών στις θαλάσ­σιες ζώνες. Η Τουρκία υπο­στη­ρί­ζει ότι τα νησιά που βρί­σκο­νται κοντά στις εκτε­τα­μέ­νες μικρα­σια­τι­κές ακτές δεν μπορούν να παρά­γουν την επήρεια σε υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ που τους ανα­γνω­ρί­ζει η ελλη­νική πλευρά. Η Ελλάδα αντι­τεί­νει ότι, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασ­σας, τα νησιά δια­θέ­τουν κατ αρχήν δικαί­ωμα σε χωρικά ύδατα, υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ, όπως ακριβώς και οι ηπει­ρω­τι­κές ακτές. Ειδικά στην περί­πτωση του Καστελ­λό­ρι­ζου, ο τουρ­κι­κός χάρτης επα­να­φέ­ρει ένα από τα δυσκο­λό­τερα σημεία οποιασ­δή­ποτε μελ­λο­ντι­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης στην ανα­το­λική Μεσό­γειο, δηλαδή το ερώτημα ποια επήρεια θα ανα­γνω­ρι­στεί στα ελλη­νικά νησιά και ειδι­κό­τερα στο σύμπλεγμα της Μεγί­στης.

Η νομική αντι­πα­ρά­θεση των δύο πλευρών

Η ελλη­νική κυβέρ­νηση επι­χει­ρεί να δια­χω­ρί­σει πλήρως τα ελλη­νικά από τα τουρ­κικά θαλάσ­σια πάρκα, και η διά­κριση αυτή απο­τε­λεί τον πυρήνα της επι­χει­ρη­μα­το­λο­γίας της. Τα ελλη­νικά πάρκα, όπως υπο­στη­ρί­ζει η Αθήνα, έχουν σχε­δια­στεί εξ ολο­κλή­ρου εντός των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων. Κατά συνέ­πεια, η Ελλάδα ασκεί δικαιώ­ματα πλήρους κυριαρ­χίας και δεν επι­χει­ρεί μέσω της περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας να προ­κα­τα­λά­βει την οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας ή ΑΟΖ.

Αντί­θετα, στην περί­πτωση των τουρ­κι­κών πάρκων, σύμφωνα με την επίσημη ανα­κοί­νωση του ελλη­νι­κού Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, οι χαρά­ξεις επε­κτεί­νο­νται και πέραν των τουρ­κι­κών χωρικών υδάτων. Η Αθήνα υπο­στη­ρί­ζει ότι, στον βαθμό που κατα­λαμ­βά­νουν διεθνή ύδατα, η μονο­με­ρής εγκα­θί­δρυση εθνικών προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών είναι παρά­νομη, ενώ προ­σθέ­τει ότι οι τουρ­κι­κοί σχε­δια­σμοί είναι παρά­νο­μοι και κατά το μέρος που εκτεί­νο­νται σε περιο­χές ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας.

Στο σημείο αυτό απαι­τεί­ται μια ουσιώ­δης νομική επι­σή­μανση. Η ελλη­νο­τουρ­κική υφα­λο­κρη­πίδα δεν έχει οριο­θε­τη­θεί, αυτό όμως δεν σημαί­νει ότι τα παρά­κτια κράτη απο­κτούν δικαιώ­ματα μόνο όταν υπάρξει συμ­φω­νία. Τα δικαιώ­ματα στην υφα­λο­κρη­πίδα υφί­στα­νται αυτο­δι­καίως. Εκείνο που εκκρε­μεί είναι ο καθο­ρι­σμός του ορίου στις περιο­χές όπου οι αξιώ­σεις των 2 κρατών επι­κα­λύ­πτο­νται. Εδώ βρί­σκε­ται και ο πυρήνας του προ­βλή­μα­τος, καθώς Αθήνα και Άγκυρα δεν συμ­φω­νούν ούτε για την έκταση των δικαιω­μά­των που πρέπει να ληφθούν υπόψη ούτε για τη μέθοδο με την οποία πρέπει τελικά να χαρα­χθεί η γραμμή. Η Τουρκία, από την πλευρά της, απορ­ρί­πτει την ελλη­νική επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία, δια­τει­νό­μενη ότι και ο ελλη­νι­κός Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός απο­τυ­πώ­νει μονο­με­ρώς ελλη­νι­κές αξιώ­σεις σε περιο­χές που η ίδια θεωρεί τμήμα της δικής της υφα­λο­κρη­πί­δας, ενώ έχει κατα­θέ­σει στον ΟΗΕ τις δικές της θέσεις για τα εξω­τε­ρικά όρια της υφα­λο­κρη­πί­δας της στην ανα­το­λική Μεσό­γειο. Πρό­κει­ται, επο­μέ­νως, για 2 αντι­κρουό­με­νες χαρ­το­γρα­φή­σεις της ίδιας βασικής δια­φο­ράς.

Το χρονικό μιας κλι­μά­κω­σης που ωρίμαζε επί έναν χρόνο

Η σημε­ρινή αντι­πα­ρά­θεση δεν εμφα­νί­στηκε ξαφνικά. Τον Απρίλιο του 2025 η Ελλάδα παρου­σί­ασε τον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό της, απο­τυ­πώ­νο­ντας σε ενιαίο χάρτη τον σχε­δια­σμό της για τον ελλη­νικό θαλάσ­σιο χώρο. Η κίνηση προ­κά­λεσε την αντί­δραση της Τουρ­κίας, η οποία αμφι­σβή­τησε τμήματα του ελλη­νι­κού χάρτη. Ακο­λού­θησε ο τουρ­κι­κός Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός, τον οποίο η Άγκυρα κοι­νο­ποί­ησε τον Ιούνιο του 2025 στη Δια­κυ­βερ­νη­τική Ωκε­α­νο­γρα­φική Επι­τροπή της UNESCO. Η Αθήνα αντέ­δρασε, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι ο τουρ­κι­κός χάρτης επι­χει­ρούσε να εμφα­νί­σει ως περιο­χές τουρ­κι­κής δικαιο­δο­σίας θαλάσ­σιες εκτά­σεις στις οποίες η Ελλάδα δια­θέ­τει κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα. Η δια­φω­νία είχε πλέον μετα­φερ­θεί από τις διπλω­μα­τι­κές δηλώ­σεις στους χάρτες.

Στις 21 Ιουλίου 2025 η ελλη­νική κυβέρ­νηση ανα­κοί­νωσε τα 2 νέα Εθνικά Θαλάσ­σια Πάρκα στο Ιόνιο και στο Νότιο Αιγαίο και τις Νότιες Κυκλά­δες, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι η χωρική τους ανά­πτυξη βρί­σκε­ται εντός ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων. Η Τουρκία αντέ­δρασε και σε αυτή την κίνηση, επα­να­φέ­ρο­ντας την πάγια θέση της για νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες στο Αιγαίο των οποίων αμφι­σβη­τεί το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς, μια θέση που η Άγκυρα προ­βάλ­λει συστη­μα­τικά από την κρίση των Ιμίων το 1996 και έπειτα, θεω­ρώ­ντας αδιευ­κρί­νι­στης κυριαρ­χίας εκα­το­ντά­δες νησιά, νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες. Λίγες ημέρες αργό­τερα, στις αρχές Αυγού­στου 2025, η τουρ­κική πλευρά παρου­σί­ασε τους δικούς της χάρτες για 2 σχε­δια­ζό­μενα θαλάσ­σια πάρκα. Έναν χρόνο αργό­τερα, στις 15 Αυγού­στου 2026, πέρασε από τον σχε­δια­σμό στη θεσμο­θέ­τηση, ανα­κη­ρύσ­σο­ντας επι­σή­μως τα πάρκα με 2 προ­ε­δρι­κές απο­φά­σεις. Η δήλωση του κ. Χατζη­βα­σι­λείου απο­τε­λεί την πλέον πρό­σφατη επίσημη ελλη­νική αντί­δραση σε αυτή ακριβώς την εξέλιξη.

Η βαθύ­τερη εκκρε­μό­τητα και το όριο των «ήρεμων νερών»

Τα θαλάσ­σια πάρκα φωτί­ζουν ένα βαθύ­τερο πρό­βλημα των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων. Αθήνα και Άγκυρα μπορούν να δια­τη­ρούν ανοι­χτούς διαύ­λους επι­κοι­νω­νίας, να οργα­νώ­νουν συνα­ντή­σεις κορυφής, να υπο­γρά­φουν δια­κη­ρύ­ξεις φιλίας και να επι­διώ­κουν περιό­δους «ήρεμων νερών». Όλα αυτά περιο­ρί­ζουν τον κίνδυνο μιας ανε­ξέ­λεγ­κτης κρίσης, δεν εξα­φα­νί­ζουν όμως την αιτία που μπορεί να προ­κα­λέ­σει την επόμενη. Η Ελλάδα θεωρεί ως βασική διαφορά προς επίλυση την οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ, ενώ η Τουρκία τοπο­θε­τεί στο τραπέζι ένα πολύ ευρύ­τερο σύνολο ζητη­μά­των στο Αιγαίο.

Όσο αυτή η από­σταση παρα­μέ­νει, η εκκρε­μό­τητα της οριο­θέ­τη­σης θα επα­νέρ­χε­ται σε κάθε δρα­στη­ριό­τητα που απαιτεί γεω­γρα­φικό προσ­διο­ρι­σμό δικαιο­δο­σίας. Εμφα­νί­στηκε στις έρευνες για υδρο­γο­νάν­θρα­κες, στα ερευ­νη­τικά πλοία και στις NAVTEX. Επα­νήλθε στον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό και στα ενερ­γειακά και τηλε­πι­κοι­νω­νιακά καλώδια. Τώρα εμφα­νί­ζε­ται στα θαλάσ­σια πάρκα. Η επι­διω­κό­μενη απο­κλι­μά­κωση της υπο­βό­σκου­σας έντασης είναι συγκυ­ριακά χρήσιμη, απο­τε­λεί όμως δια­χεί­ριση της δια­φο­ράς και όχι επίλυσή της. Όσο οι 2 πλευρές απο­φεύ­γουν ή αδυ­να­τούν να συμ­φω­νή­σουν σε έναν τρόπο οριο­θέ­τη­σης, είτε μέσω δια­πραγ­μά­τευ­σης είτε, εφόσον συμ­φω­νή­σουν στους όρους, μέσω προ­σφυ­γής σε διεθνή δικαιο­δο­σία, θα εξα­κο­λου­θούν να κινού­νται πάνω σε επι­κα­λυ­πτό­με­νους χάρτες. Κάθε πλευρά θα επι­χει­ρεί να κατο­χυ­ρώ­νει τις θέσεις της και να απο­φεύ­γει κινή­σεις που θα μπο­ρού­σαν να ερμη­νευ­θούν ως ανα­γνώ­ριση των θέσεων της άλλης.

Το ενδια­φέ­ρον στρέ­φε­ται πλέον στις διπλω­μα­τι­κές ενέρ­γειες που προ­α­νήγ­γειλε ο κ. Χατζη­βα­σι­λείου. Αν και το ακριβές περιε­χό­μενό τους δεν διευ­κρι­νί­ζε­ται στα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, η αναφορά σε όλες τις ανα­γκαίες πρω­το­βου­λίες υπο­δη­λώ­νει ότι η Αθήνα εξε­τά­ζει ευρύ φάσμα επι­λο­γών, από διμερή δια­βή­ματα έως ενη­μέ­ρωση διεθνών οργα­νι­σμών και εταίρων. Το βέβαιο είναι ότι η υπόθεση των θαλασ­σίων πάρκων προ­στί­θε­ται στην ατζέντα των ανοι­κτών ελλη­νο­τουρ­κι­κών ζητη­μά­των και ανα­μέ­νε­ται να απα­σχο­λή­σει έντονα τη διπλω­μα­τία των 2 χωρών το επόμενο διά­στημα. Όσο δεν οριο­θε­τού­νται η υφα­λο­κρη­πίδα και η ΑΟΖ, Αθήνα και Άγκυρα μπορούν να απο­κλι­μα­κώ­νουν τις κρίσεις, δύσκολα όμως μπορούν να εξα­λεί­ψουν τις αιτίες τους, με τις διμε­ρείς σχέσεις να συνε­χί­ζουν να ακρο­βα­τούν ανάμεσα στη συνεν­νό­ηση και στην επόμενη αφορμή που θα επα­να­φέ­ρει την ίδια άλυτη διαφορά στην επι­φά­νεια.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.