ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Τα… πάρκα της «Γαλάζιας Πατρίδας»: Οι πάγιες τουρκικές διεκδικήσεις περνούν στους νέους χάρτες

news room 6 λεπτά ανάγνωση
ΠΟΛΕΜΙΚΑ ΠΛΟΙΑ
✦ Σύνοψη ⌄
  • Τα θαλάσ­σια πάρκα Ελλάδας και Τουρ­κίας απο­τε­λούν πεδίο αντι­πα­ρά­θε­σης για την οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και την ανα­το­λική Μεσό­γειο.
  • Η Ελλάδα υπο­στη­ρί­ζει ότι τα θαλάσ­σια πάρκα της βρί­σκο­νται εντός των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων, ενώ η Τουρκία σχε­διά­ζει πάρκα που επε­κτεί­νο­νται σε αμφι­σβη­τού­με­νες περιο­χές.
  • Η αντι­πα­ρά­θεση κλι­μα­κώ­θηκε με την παρου­σί­αση των Θαλάσ­σιων Χωρο­τα­ξι­κών Σχεδίων από τις δύο χώρες, που αμφι­σβη­τούν η μία την κυριαρ­χία της άλλης.
  • Η πρό­σφατη ανα­κή­ρυξη εθνικών θαλάσ­σιων πάρκων από την Τουρκία προ­κά­λεσε την αντί­δραση της Αθήνας, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τις παγιω­μέ­νες δια­φω­νίες για τις θαλάσ­σιες ζώνες και την κυριαρ­χία στα νησιά.

Τα θαλάσ­σια πάρκα Ελλάδας και Τουρ­κίας μετα­τρέ­πο­νται σε ένα ακόμη πεδίο πάνω στο οποίο απο­τυ­πώ­νο­νται οι αντι­κρουό­με­νες θέσεις των δύο χωρών για Αιγαίο και ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Όσο παρα­μέ­νει χωρίς λύση η οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ, νέες δρα­στη­ριό­τη­τες και σχε­δια­σμοί θα επα­να­φέ­ρουν την ίδια αντι­πα­ρά­θεση και θα κρατούν τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις σε εύθραυ­στη ισορ­ρο­πία. Για να υπάρξει όμως οριο­θέ­τηση της ελλη­νο­τουρ­κι­κής θαλάσ­σιας μεθο­ρίου, θα πρέπει προη­γου­μέ­νως να ξεκα­θα­ρι­στεί σε ποιον ανήκει ποιο νησί, καθώς η Τουρκία, από την κρίση των Ιμίων το 1996 και έπειτα, θεωρεί αδιευ­κρί­νι­στης κυριαρ­χίας εκα­το­ντά­δες νησιά, νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες.

Τα θαλάσ­σια πάρκα δημιουρ­γού­νται, θεω­ρη­τικά του­λά­χι­στον, για να προ­στα­τεύ­ουν το περι­βάλ­λον. Στο Αιγαίο και την ανα­το­λική Μεσό­γειο, όμως, ακόμη και η προ­στα­σία του θαλάσ­σιου οικο­συ­στή­μα­τος είναι δύσκολο να απο­συν­δε­θεί από τη γεω­πο­λι­τική.

Η ανα­κή­ρυξη από την Τουρκία δύο «εθνικών θαλάσ­σιων πάρκων», στο βορειο­α­να­το­λικό Αιγαίο και στην ανα­το­λική Μεσό­γειο, και η άμεση αντί­δραση της Αθήνας απο­τε­λούν το τελευ­ταίο επει­σό­διο μιας πολύ παλαιό­τε­ρης αντι­πα­ρά­θε­σης. Πίσω από τους νέους χάρτες βρί­σκο­νται οι γνωστές και παγιω­μέ­νες δια­φο­ρές για την έκταση των θαλάσ­σιων ζωνών, την επήρεια των ελλη­νι­κών νησιών και, τελικά, την οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ.

Οι δύο χώρες χρη­σι­μο­ποιούν δια­φο­ρε­τικά νομικά και πολι­τικά επι­χει­ρή­ματα. Η Ελλάδα υπο­στη­ρί­ζει ότι τα δικά της θαλάσ­σια πάρκα περιο­ρί­ζο­νται εντός των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων και επο­μέ­νως απο­τε­λούν άσκηση κυριαρ­χίας σε χώρο όπου δεν τίθεται ζήτημα οριο­θέ­τη­σης με την Τουρκία. Η Τουρκία, αντί­θετα, έχει σχε­διά­σει πάρκα που επε­κτεί­νο­νται πέραν των τουρ­κι­κών χωρικών υδάτων, σε περιο­χές όπου Αθήνα και Άγκυρα προ­βάλ­λουν αντι­κρουό­με­νες αξιώ­σεις για θαλάσ­σιες ζώνες.

Χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός

Η σημε­ρινή αντι­πα­ρά­θεση δεν εμφα­νί­στηκε ξαφνικά. Τον Απρίλιο του 2025 η Ελλάδα παρου­σί­ασε τον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό της, απο­τυ­πώ­νο­ντας σε ενιαίο χάρτη τον σχε­δια­σμό της για τον ελλη­νικό θαλάσ­σιο χώρο. Η κίνηση προ­κά­λεσε την αντί­δραση της Τουρ­κίας, η οποία αμφι­σβή­τησε τμήματα του ελλη­νι­κού χάρτη.

Ακο­λού­θησε ο τουρ­κι­κός Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός, τον οποίο η Άγκυρα κοι­νο­ποί­ησε τον Ιούνιο του 2025 στην αρμόδια Δια­κυ­βερ­νη­τική Ωκε­α­νο­γρα­φική Επι­τροπή της UNESCO. Η Αθήνα αντέ­δρασε, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι ο τουρ­κι­κός χάρτης επι­χει­ρεί να εμφα­νί­σει ως περιο­χές τουρ­κι­κής δικαιο­δο­σίας θαλάσ­σιες εκτά­σεις στις οποίες η Ελλάδα θεωρεί ότι δια­θέ­τει κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα.

Η δια­φω­νία είχε πλέον μετα­φερ­θεί από τις διπλω­μα­τι­κές δηλώ­σεις στους χάρτες.

Στις 21 Ιουλίου 2025 η ελλη­νική κυβέρ­νηση ανα­κοί­νωσε τα δύο νέα Εθνικά Θαλάσ­σια Πάρκα, στο Ιόνιο και το Νότιο Αιγαίο – Νότιες Κυκλά­δες. Η Αθήνα υπο­γράμ­μισε ότι η χωρική ανά­πτυξή τους βρί­σκε­ται εντός ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων.

Η Τουρκία αντέ­δρασε και σε αυτή την κίνηση, επα­να­φέ­ρο­ντας την πάγια θέση της για νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες στο Αιγαίο των οποίων αμφι­σβη­τεί το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς. Λίγες ημέρες αργό­τερα, στις αρχές Αυγού­στου 2025, παρου­σί­ασε τους δικούς της χάρτες για δύο σχε­δια­ζό­μενα θαλάσ­σια πάρκα.

Έναν χρόνο αργό­τερα η Άγκυρα πέρασε από τον σχε­δια­σμό στη θεσμο­θέ­τηση. Με δύο προ­ε­δρι­κές απο­φά­σεις της 15ης Αυγού­στου 2026 ανα­κή­ρυξε επι­σή­μως τα δύο «εθνικά θαλάσ­σια πάρκα».

«Σφήνα» σε Αιγαίο και Καστε­λό­ριζο

Η γεω­γρα­φία των τουρ­κι­κών πάρκων εξηγεί την έντονη ελλη­νική αντί­δραση.Το πάρκο του βορειο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου ανα­πτύσ­σε­ται δυτικά της Ίμβρου και της Τενέδου και εισχω­ρεί στη θαλάσ­σια περιοχή μεταξύ Λήμνου και Σαμο­θρά­κης.

Ακόμη μεγα­λύ­τερη γεω­πο­λι­τική σημασία έχει το δεύτερο πάρκο, στην περιοχή Φετιγιέ – Κας της ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου. Η χάραξή του ανα­πτύσ­σε­ται γύρω από την ευρύ­τερη περιοχή του συμπλέγ­μα­τος του Καστε­λό­ρι­ζου.

Ο σχε­δια­σμός αυτός ακο­λου­θεί τις πάγιες θέσεις της Άγκυρας για την επήρεια των ελλη­νι­κών νησιών στις θαλάσ­σιες ζώνες. Η Τουρκία θεωρεί ότι τα νησιά που βρί­σκο­νται κοντά στις εκτε­τα­μέ­νες μικρα­σια­τι­κές ακτές δεν μπορούν να παρά­γουν την επήρεια σε υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ που τους ανα­γνω­ρί­ζει η ελλη­νική πλευρά.

Η Ελλάδα αντι­τεί­νει ότι, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασ­σας, τα νησιά δια­θέ­τουν κατ’ αρχήν δικαί­ωμα σε χωρικά ύδατα, υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ, όπως και οι ηπει­ρω­τι­κές ακτές.

Ειδικά στην περί­πτωση του Καστε­λό­ρι­ζου, ο τουρ­κι­κός χάρτης επα­να­φέ­ρει ένα από τα δυσκο­λό­τερα σημεία οποιασ­δή­ποτε μελ­λο­ντι­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης για οριο­θέ­τηση στην ανα­το­λική Μεσό­γειο: ποια επήρεια θα ανα­γνω­ρι­στεί στα ελλη­νικά νησιά και ειδι­κό­τερα στο σύμπλεγμα της Μεγί­στης.

Η νομική προ­σέγ­γιση

Η ελλη­νική κυβέρ­νηση επι­χει­ρεί να δια­χω­ρί­σει πλήρως τα ελλη­νικά από τα τουρ­κικά θαλάσ­σια πάρκα. Το βασικό επι­χεί­ρημά της είναι ότι τα ελλη­νικά πάρκα έχουν σχε­δια­στεί εντός των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων. Κατά συνέ­πεια η Αθήνα υπο­στη­ρί­ζει ότι ασκεί δικαιώ­ματα πλήρους κυριαρ­χίας και δεν επι­χει­ρεί μέσω της περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας να προ­κα­τα­λά­βει την οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας ή ΑΟΖ.

Στην περί­πτωση των τουρ­κι­κών πάρκων, σύμφωνα με την επίσημη ανα­κοί­νωση του ελλη­νι­κού υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, οι χαρά­ξεις επε­κτεί­νο­νται και πέραν των τουρ­κι­κών χωρικών υδάτων.

Η Αθήνα υπο­στη­ρί­ζει ότι, στον βαθμό που κατα­λαμ­βά­νουν διεθνή ύδατα, η μονο­με­ρής εγκα­θί­δρυση εθνικών προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών είναι παρά­νομη. Προ­σθέ­τει ότι οι τουρ­κι­κοί σχε­δια­σμοί είναι παρά­νο­μοι και κατά το μέρος που εκτεί­νο­νται σε περιο­χές ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας.

Στο σημείο αυτό είναι ανα­γκαία μια επι­σή­μανση: Η ελλη­νο­τουρ­κική υφα­λο­κρη­πίδα δεν έχει οριο­θε­τη­θεί. Αυτό δεν σημαί­νει ότι τα παρά­κτια κράτη απο­κτούν δικαιώ­ματα στην υφα­λο­κρη­πίδα μόνο όταν υπάρξει συμ­φω­νία. Τα δικαιώ­ματα στην υφα­λο­κρη­πίδα υφί­στα­νται αυτο­δι­καίως. Εκείνο που εκκρε­μεί είναι ο καθο­ρι­σμός του ορίου όταν οι αξιώ­σεις δύο κρατών επι­κα­λύ­πτο­νται.

Εδώ βρί­σκε­ται ο πυρήνας του προ­βλή­μα­τος. Η Αθήνα και η Άγκυρα δεν συμ­φω­νούν ούτε για την έκταση των δικαιω­μά­των που πρέπει να ληφθούν υπόψη ούτε για τη μέθοδο με την οποία πρέπει τελικά να χαρα­χθεί η γραμμή.

Η Τουρκία, από την πλευρά της, απορ­ρί­πτει την ελλη­νική επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία. Υπο­στη­ρί­ζει ότι και ο ελλη­νι­κός Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός απο­τυ­πώ­νει μονο­με­ρώς ελλη­νι­κές αξιώ­σεις σε περιο­χές που η ίδια θεωρεί τμήμα της τουρ­κι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας. Έχει επίσης κατα­θέ­σει στον ΟΗΕ τις δικές της θέσεις για τα εξω­τε­ρικά όρια της υφα­λο­κρη­πί­δας της στην ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Πρό­κει­ται, επο­μέ­νως, για δύο αντι­κρουό­με­νες χαρ­το­γρα­φή­σεις της ίδιας βασικής δια­φο­ράς.

Η εκκρε­μό­τητα

Τα θαλάσ­σια πάρκα φωτί­ζουν ένα βαθύ­τερο πρό­βλημα των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων. Αθήνα και Άγκυρα μπορούν να δια­τη­ρούν ανοι­χτούς διαύ­λους επι­κοι­νω­νίας, να οργα­νώ­νουν συνα­ντή­σεις κορυφής, να υπο­γρά­φουν δια­κη­ρύ­ξεις φιλίας και να επι­διώ­κουν περιό­δους «ήρεμων νερών». Όλα αυτά μπορούν να περιο­ρί­ζουν τον κίνδυνο μιας ανε­ξέ­λεγ­κτης κρίσης. Δεν εξα­φα­νί­ζουν όμως την αιτία που μπορεί να προ­κα­λέ­σει την επόμενη.

Η Ελλάδα θεωρεί ως βασική διαφορά προς επίλυση με την Τουρκία την οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ. Η Τουρκία τοπο­θε­τεί στο τραπέζι ένα πολύ ευρύ­τερο σύνολο ζητη­μά­των στο Αιγαίο.

Όσο αυτή η από­σταση παρα­μέ­νει, η εκκρε­μό­τητα της οριο­θέ­τη­σης θα επα­νέρ­χε­ται σε κάθε δρα­στη­ριό­τητα που απαιτεί γεω­γρα­φικό προσ­διο­ρι­σμό δικαιο­δο­σίας. Εμφα­νί­στηκε στις έρευνες για υδρο­γο­νάν­θρα­κες, στα ερευ­νη­τικά πλοία και στις NAVTEX. Επα­νήλθε στον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό και στα ενερ­γειακά και τηλε­πι­κοι­νω­νιακά καλώδια. Τώρα εμφα­νί­ζε­ται στα θαλάσ­σια πάρκα. Αυτό είναι και το όριο της πολι­τι­κής των «ήρεμων νερών».

Η επι­διω­κό­μενη απο­κλι­μά­κωση στην υπο­βό­σκουσα ελλη­νο­τουρ­κική ένταση είναι, συγκυ­ριακά χρήσιμη, αλλά απο­τε­λεί δια­χεί­ριση της δια­φο­ράς και όχι επίλυσή της. Όσο Αθήνα και Άγκυρα απο­φεύ­γουν ή αδυ­να­τούν να συμ­φω­νή­σουν σε έναν τρόπο οριο­θέ­τη­σης – είτε μέσω δια­πραγ­μά­τευ­σης είτε, εφόσον συμ­φω­νή­σουν στους όρους, μέσω προ­σφυ­γής σε διεθνή δικαιο­δο­σία – θα εξα­κο­λου­θούν να κινού­νται πάνω σε επι­κα­λυ­πτό­με­νους χάρτες. Κάθε πλευρά θα επι­χει­ρεί να κατο­χυ­ρώ­νει τις θέσεις της και να απο­φεύ­γει κινή­σεις που θα μπο­ρού­σαν να ερμη­νευ­θούν ως ανα­γνώ­ριση των θέσεων της άλλης. Αυτό δεν σημαί­νει ότι κάθε δια­φω­νία οδηγεί ανα­πό­φευ­κτα σε κρίση. Σημαί­νει όμως ότι η πρώτη ύλη μιας κρίσης παρα­μέ­νει δια­θέ­σιμη.

Και αυτό είναι ίσως το ουσια­στι­κό­τερο συμπέ­ρα­σμα πίσω από τη νέα «μάχη των χαρτών»: όσο δεν οριο­θε­τού­νται η υφα­λο­κρη­πίδα και η ΑΟΖ, Αθήνα και Άγκυρα μπορούν να απο­κλι­μα­κώ­νουν τις κρίσεις, αλλά δύσκολα μπορούν να εξα­λεί­ψουν τις αιτίες τους.

Οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις θα συνε­χί­σουν έτσι να ακρο­βα­τούν ανάμεσα στη συνεν­νό­ηση και στην επόμενη αφορμή που θα επα­να­φέ­ρει την ίδια, άλυτη διαφορά στην επι­φά­νεια.

Πηγή: topontiki.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.