Η Παναγία Ελεημονήτρια επιστρέφει στη Ρόδο – Μια πράξη πίστης, μνήμης και ευγνωμοσύνης

Πεντα­κό­σια χρόνια μακριά από την πατρίδα. Πεντα­κό­σια χρόνια εξορίας, προ­σφυ­γιάς, σιω­πη­λής προ­σευ­χής. Και όμως, η Παναγία Ελε­η­μο­νή­τρια, η Παναγία της προ­σφυ­γιάς, δεν ξεχά­στηκε ποτέ. Ζούσε στη μνήμη. Ανα­παυό­ταν στην καρδιά εκείνων που την πήραν μαζί τους. Και σήμερα, επι­στρέ­φει στον τόπο Της.

Η επι­στροφή αυτή δεν είναι τυχαία. Είναι καρπός πίστης, συγκί­νη­σης και αγάπης. Είναι απο­τέ­λε­σμα της βαθιάς ιστο­ρι­κής συνεί­δη­σης του Σεβα­σμιω­τά­του Μητρο­πο­λίτη Ρόδου κ. Κυρίλ­λου, που ενέ­πνευσε το όραμα της επι­στρο­φής αυτής της θαυ­μα­τουρ­γής εικόνας στον τόπο, όπου ανήκει. Είναι η πρω­το­βου­λία του π. Νεκτα­ρίου Κάνια, εφη­μέ­ριου του Ιερού Ναού Αγίων Αναρ­γύ­ρων, που άνοιξε τον δρόμο για την ανέ­γερση του παρεκ­κλη­σίου και «γεν­νή­θηκε» μέσα στην παν­δη­μία από την πρόθεση πιστού να αφιε­ρώ­σει στην Παναγία.

Ένα όνειρο γεν­νιέ­ται μέσα στην παν­δη­μία

«Όλα ξεκί­νη­σαν την περίοδο της παν­δη­μίας», διη­γεί­ται ο πατήρ Νεκτά­ριος, «όταν, παρά τους περιο­ρι­σμούς, στις μεγάλες γιορτές η εκκλη­σία ήταν κατά­με­στη από πιστούς. Ήρθε τότε ένας ταπει­νός άνθρω­πος και μας ζήτησε να φτιά­ξουμε ένα εκκλη­σάκι αφιε­ρω­μένο στην Παναγία». Αυτό το αίτημα στάθηκε αφορμή να απο­κα­λυ­φθεί κάτι βαθύ­τερο. Ένας ενο­ρί­της, γνώστης της Αρχαιο­λο­γίας, μίλησε για ένα μυστικό που κρυ­βό­ταν κάτω από το πλα­κο­στρω­μένο δάπεδο του ναού, δυτικά του Ιερού. Εκεί, κάτω από τα βήματα των σημε­ρι­νών πιστών, υπήρχαν αγιο­γρα­φίες, παλαιά θεμέλια, ένα παρελ­θόν θαμμένο αλλά ζωντανό. Μια μικρή τομή έφερε στο φως βοτσα­λωτά και τα όρια ενός παλιού ναού. Με τη βοήθεια του αρχι­τέ­κτονα Γιώργου Καρα­βε­λά­τζη, ξεκί­νησε ένας αγώνας να ανα­στη­λω­θεί όχι απλώς ένα κτίσμα, αλλά η ίδια η ιστο­ρική και πνευ­μα­τική ταυ­τό­τητα του τόπου. Το σχέδιο εγκρί­θηκε από όλες τις αρμό­διες αρχές – Αρχαιο­λο­γία, Πολε­ο­δο­μία, ΥΔΟΜ Κρήτης. Σήμερα, η άδεια υπάρχει. Το έργο είναι έτοιμο να ξεκι­νή­σει. Το όνομα του παρεκ­κλη­σίου δεν ήταν επιλογή. Ήταν δώρο. Εμπνευ­σμένο από τον ίδιο τον Σεβα­σμιώ­τατο Μητρο­πο­λίτη κ. Κύριλλο, άνθρωπο με βαθιά γνώση της ιστο­ρίας της Ρόδου, βαθύ σεβασμό στις μνήμες της και άσβεστη αγάπη για τον λαό της. «Το όνομα μας χαρί­στηκε», λέει με συγκί­νηση ο πατήρ Νεκτά­ριος. Το παρεκ­κλήσι της Πανα­γίας Ελε­η­μο­νή­τριας θα ανε­γερ­θεί με πορό­λιθο, στον παρα­δο­σιακό αρχι­τε­κτο­νικό τύπο της εποχής και θα είναι σχεδόν ενο­ποι­η­μένο με τον Ιερό Ναό των Αγίων Αναρ­γύ­ρων.

Η ιστορία πίσω από την εικόνα

Η εικόνα της Πανα­γίας Ελε­η­μο­νή­τριας είναι βυζα­ντινή, αρχών 14ου αιώνα. Έχει τις ρίζες της στη Ρόδο, στον αρχικό ναό της εκτός των τειχών, κοντά στο σημείο που σήμερα υψώ­νο­νται οι Άγιοι Ανάρ­γυ­ροι. Τον Ιανουά­ριο του 1523, όταν οι Οθω­μα­νοί κατα­λαμ­βά­νουν το νησί και οι Ιππότες φεύγουν, μαζί τους φεύγουν και Ροδίτες πρό­σφυ­γες. Μαζί τους παίρ­νουν τις εικόνες. Η Ιωάννα Καλαμιά και ο εξά­δελ­φός της Τζα­νε­τί­νος Καμύς, σώζουν την Παναγία Ελε­η­μο­νή­τρια και την Παναγία Δαμα­σκηνή. Το ταξίδι της εξορίας ήταν μακρύ και πικρό: Σπι­να­λό­γκα, Χάν­δα­κας, Βίτερ­μπο, Μεσσήνη, Νίκαια, Συρα­κού­σες… μέχρι τη Μάλτα, όπου η Παναγία Ελε­η­μο­νή­τρια βρήκε προ­σω­ρινή στέγη. Εκεί, στην Ελλη­νική Εκκλη­σία της Valletta, λατρεύ­τηκε από γενιές προ­σφύ­γων μέχρι που κατα­στρά­φηκε από βομ­βαρ­δι­σμό το 1942. Για δεκα­ε­τίες θεω­ρή­θηκε χαμένη, ώσπου τα θραύ­σματά της βρέ­θη­καν, κρύ­φτη­καν, δια­σώ­θη­καν. Το 1989, η εικόνα απο­κα­τα­στά­θηκε. Τα σημάδια της κατα­στρο­φής παρα­μέ­νουν πάνω της, πληγές που μαρ­τυ­ρούν την ιστορία της. Σήμερα, με πίστη και ευγνω­μο­σύνη, έχουμε όλοι τη δυνα­τό­τητα να συμ­με­τά­σχουμε σε αυτή τη συγκλο­νι­στική στιγμή. Η ανέ­γερση του παρεκ­κλη­σίου της Πανα­γίας Ελε­η­μο­νή­τριας δεν είναι ένα απλό τεχνικό έργο. Είναι πράξη μνήμης και συνέ­χειας. Είναι προ­σκύ­νημα στις ρίζες μας. Είναι τιμή στους προ­γό­νους που δεν άφησαν την Παναγία πίσω τους. Για όσους επι­θυ­μούν να συμ­βά­λουν στην ανέ­γερση του παρεκ­κλη­σίου, έχει δημιουρ­γη­θεί ειδικός τρα­πε­ζι­κός λογα­ρια­σμός: ALPHA BANK – ΙΒΑΝ: GR7701406400640002002050186 (Αιτιο­λο­γία: «Για την Παναγία Ελε­η­μο­νή­τρια»).