Η αντίστροφη μέτρηση για τις κάλπες έχει ήδη ξεκινήσει

• Παρά τις δια­βε­βαιώ­σεις του Μεγάρου Μαξίμου ότι οι εκλογές θα διε­ξα­χθούν κανο­νικά την άνοιξη του 2027, η ατάκα του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη πως «το μόνο σίγουρο είναι ότι θα γίνουν μετά τη ΔΕΘ» πυρο­δό­τησε νέο κύκλο σενα­ρίων για επί­σπευση των κάλπεων το φθι­νό­πωρο, την ώρα που οι δημο­σκο­πή­σεις κατα­γρά­φουν φθορά της κυβέρ­νη­σης χωρίς όμως ορατή εναλ­λα­κτική εξουσία

Η πολι­τική σκηνή έχει μπει ήδη σε προ­ε­κλο­γική τροχιά, χωρίς να έχει ακόμη προ­κη­ρυ­χθεί επίσημα προ­ε­κλο­γική περί­ο­δος. Η εξάωρη συνε­δρί­αση της Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Ομάδας της Νέας Δημο­κρα­τίας την Πέμπτη, σε συν­δυα­σμό με τα ευρή­ματα των τελευ­ταίων δημο­σκο­πι­κών μετρή­σεων και την προ­ε­τοι­μα­σία που κατα­γρά­φε­ται σε αρκετά υπουρ­γεία, δια­μορ­φώ­νουν ένα τοπίο όπου το ενδε­χό­μενο πρόωρων εκλογών τον Οκτώ­βριο συζη­τεί­ται πλέον ανοιχτά.

Η ατάκα που πυρο­δό­τησε τα σενάρια

Η εικόνα που έβγαλε προς τα έξω η συνε­δρί­αση της Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Ομάδας ήταν αυτή ενός κόμ­μα­τος που επι­χει­ρεί να δείξει συσπεί­ρωση μπροστά στην εκλο­γική πρό­κληση. Το πρώτο σημάδι ότι κάτι αλλάζει δόθηκε από τον ίδιο τον πρω­θυ­πουργό. Ενώ στην πρω­το­λο­γία του ο κ. Κυριά­κος Μητσο­τά­κης είχε επα­να­λά­βει ότι οι εκλογές θα διε­ξα­χθούν το 2027, στο τέλος της συνε­δρί­α­σης, και απα­ντώ­ντας σε ερώτηση του βου­λευτή Δωδε­κα­νή­σου κ. Βασίλη Υψη­λά­ντη για τον ακριβή χρόνο της κάλπης, χαμο­γέ­λασε και απά­ντησε ότι σίγουρα θα γίνουν μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσ­σα­λο­νί­κης.

Η συγκε­κρι­μένη φράση, όσο και αν ειπώ­θηκε σε χαλαρό κλίμα, αντι­με­τω­πί­στηκε από αρκε­τούς βου­λευ­τές ως πολι­τική ένδειξη και όχι ως απλό αστείο. Στα πηγα­δά­κια της Βουλής, αρκετοί σχο­λί­α­ζαν ότι το γεγονός πως ο πρω­θυ­πουρ­γός τοπο­θέ­τησε, έστω και έτσι, τις εκλογές από τον Σεπτέμ­βριο και μετά, ενι­σχύει την εκτί­μηση ότι το Μαξίμου ζυγίζει στα σοβαρά το ενδε­χό­μενο επί­σπευ­σης. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής», η συγκε­κρι­μένη ατάκα είναι η πρώτη φορά που ο κ. Μητσο­τά­κης δεν μιλά απο­κλει­στικά για το τέλος της τετρα­ε­τίας, γεγονός που σχο­λιά­στηκε εκτενώς από το πολι­τικό προ­σω­πικό της παρά­τα­ξης.

Την επομένη ημέρα, ο κυβερ­νη­τι­κός εκπρό­σω­πος κ. Παύλος Μαρι­νά­κης επι­χεί­ρησε να κατευ­νά­σει τη συζή­τηση, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι η επίσημη γραμμή παρα­μέ­νει αυτή των εκλογών το 2027 και προ­σθέ­το­ντας ότι, καθώς η τετρα­ε­τία μπαίνει στο τελευ­ταίο της έτος, είναι ανα­με­νό­μενο να γρά­φο­νται με μεγα­λύ­τερη συχνό­τητα σενάρια για κάλπες.

Η εικόνα στα υπουρ­γεία και η προ­ερ­γα­σία

Η αμφι­ση­μία της δήλωσης του πρω­θυ­πουρ­γού δεν προ­έ­κυψε σε κενό αέρα. Σε αρκετά υπουρ­γεία, η προ­ε­τοι­μα­σία για ενδε­χό­μενη φθι­νο­πω­ρινή κάλπη έχει προ­χω­ρή­σει αισθητά. Στελέχη της κυβέρ­νη­σης φέρο­νται να ετοι­μά­ζουν ήδη την προ­ε­κλο­γική τους καμπά­νια, ενερ­γο­ποιώ­ντας μηχα­νι­σμούς και χαρ­το­γρα­φώ­ντας εκλο­γι­κές περι­φέ­ρειες, με τη λογική του «έτοιμοι για κάθε ενδε­χό­μενο».

Στον στενό κύκλο του πρω­θυ­πουρ­γού, η εικόνα είναι δια­φο­ρε­τική. Ο κ. Μητσο­τά­κης φέρεται να επι­μέ­νει ότι θέλει να ολο­κλη­ρώ­σει κανο­νικά τη δεύτερη θητεία του και να διεκ­δι­κή­σει την τρίτη συνε­χό­μενη νίκη, με την πεποί­θηση ότι ο χρόνος μπορεί να λει­τουρ­γή­σει υπέρ της παρά­τα­ξης εφόσον τα οικο­νο­μικά μέτρα και η ατζέντα της στα­θε­ρό­τη­τας αρχί­σουν να απο­δί­δουν. Παρ’ όλα αυτά, αξιω­μα­τού­χος του κυβερ­νώ­ντος κόμ­μα­τος ανέφερε ότι, μπροστά στην προ­ο­πτική των εκλογών, ενερ­γο­ποιού­νται και τα αντα­να­κλα­στικά αυτο­συ­ντή­ρη­σης των βου­λευ­τών, κάτι που επι­τρέ­πει στο Μαξίμου να ελέγχει καλύ­τερα την Κοι­νο­βου­λευ­τική Ομάδα.

Η ίδια η συγκυ­ρία της εξάωρης συνε­δρί­α­σης, που ολο­κλη­ρώ­θηκε χωρίς ρήξεις και ξεσπά­σματα, απο­τυ­πώ­νει ακριβώς αυτό το φαι­νό­μενο. Οι προ­σε­κτι­κές διαρ­ροές για πιθανή επί­σπευση λει­τουρ­γούν ταυ­τό­χρονα ως εργα­λείο πει­θαρ­χίας προς τα μέσα και ως μήνυμα ευε­λι­ξίας προς τα έξω.

Φθορά χωρίς εναλ­λα­κτική εξουσία

Το πολι­τικό σκηνικό βρί­σκε­ται σε μια ιδιό­τυπη κατά­σταση φθοράς χωρίς εναλ­λα­κτική εξουσία. Οι δημο­σκο­πή­σεις που δημο­σιο­ποι­ή­θη­καν την Πέμπτη κατα­γρά­φουν απώ­λειες για την Νέα Δημο­κρα­τία, αλλά δια­τη­ρούν το προ­βά­δι­σμά της σε ασφαλή από­σταση από τη δεύτερη δύναμη. Στη μέτρηση της Pulse, το κυβερ­νών κόμμα εμφα­νί­ζε­ται στο 29,5% στην εκτί­μηση ψήφου, ενώ η μέτρηση της MRB το τοπο­θε­τεί στο 28,8%. Το ΠΑΣΟΚ κατα­γρά­φε­ται στο 14,5% και στις δύο περι­πτώ­σεις, παρα­μέ­νο­ντας καθη­λω­μένο σε επίπεδα που δεν απο­τυ­πώ­νουν τη φθορά της κυβέρ­νη­σης.

Το συμπέ­ρα­σμα είναι σαφές. Η κοι­νω­νία εκπέ­μπει σήματα κόπωσης, αλλά δεν έχει μετα­κι­νη­θεί μαζικά προς έναν νέο πόλο εξου­σίας. Ο κ. Μητσο­τά­κης παρα­μέ­νει πρώτος στην προ­τί­μηση των πολιτών για το αξίωμα του πρω­θυ­πουρ­γού, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ κινεί­ται σε ποσοστά που πλη­σιά­ζουν τα όρια του υπαρ­ξια­κού. Η αντι­πο­λί­τευση εμφα­νί­ζε­ται πολυ­κερ­μα­τι­σμένη, χωρίς κοινή στρα­τη­γική, χωρίς ηγε­μο­νικό πρόσωπο και χωρίς συγκρο­τη­μένη πρόταση δια­κυ­βέρ­νη­σης.

Τα τρία υπό κατα­σκευή κόμματα

Η νέα μετα­βλητή του πολι­τι­κού σκη­νι­κού είναι τα τρία υπό κατα­σκευή σχήματα. Το ενδε­χό­μενο κόμμα του πρώην πρω­θυ­πουρ­γού κ. Αλέξη Τσίπρα εμφα­νί­ζει σήμερα τη μεγα­λύ­τερη δυνη­τική δεξα­μενή, με περίπου έναν στους πέντε πολίτες να δηλώνει θετικός ή δυνη­τικά θετικός. Ωστόσο, ο εκπρό­σω­πος της Pulse εκτιμά ότι οι σημε­ρι­νές δια­θέ­σεις δεν προ­δι­κά­ζουν τελική κομ­μα­τική προ­τί­μηση και υπο­στη­ρί­ζει ότι τα ποσοστά θα είναι σαφώς χαμη­λό­τερα μόλις παρου­σια­στεί επίσημα το νέο σχήμα.

Αντί­στοιχη κοι­νω­νική απήχηση, αλλά δια­φο­ρε­τι­κού χαρα­κτήρα, κατα­γρά­φει το προφίλ της κ. Μαρίας Καρυ­στια­νού, που λει­τουρ­γεί περισ­σό­τερο ως όχημα ηθικής δια­μαρ­τυ­ρίας και αντι­συ­στη­μι­κής ψήφου παρά ως κλασικό κομ­μα­τικό μόρφωμα. Το σχήμα του πρώην πρω­θυ­πουρ­γού κ. Αντώνη Σαμαρά εμφα­νί­ζε­ται πιο περιο­ρι­σμένο, με σαφώς μικρό­τερη απήχηση στις μετρή­σεις.

Τα ευρή­ματα αυτά δεν προ­δι­κά­ζουν ωστόσο ανα­τροπή. Κανένα από τα τρία σχήματα δεν δια­θέ­τει επί του παρό­ντος πρό­γραμμα, στε­λε­χιακή βάση, οργα­νω­τική δομή ή εκλο­γικό απο­τύ­πωμα σε κανο­νική πρόθεση ψήφου. Λει­τουρ­γούν περισ­σό­τερο ως ένδειξη κοι­νω­νι­κής ανα­ζή­τη­σης παρά ως ώριμες πολι­τι­κές λύσεις. Μπορούν όμως να αλλά­ξουν την αριθ­μη­τική της κάλπης, πιέ­ζο­ντας το ΠΑΣΟΚ από τα αρι­στερά και το κέντρο, απορ­ρο­φώ­ντας δια­μαρ­τυ­ρό­με­νους ψηφο­φό­ρους και δυσκο­λεύ­ο­ντας τον σχη­μα­τι­σμό αυτο­δύ­να­μης κυβέρ­νη­σης.

Το αφήγημα της στα­θε­ρό­τη­τας και ο ρόλος της ΔΕΘ

Στο εσω­τε­ρικό της κυβέρ­νη­σης, η βασική εκτί­μηση παρα­μέ­νει ότι οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027. Η επίσημη γραμμή είναι ότι δεν υπάρχει λόγος επί­σπευ­σης, καθώς το αφήγημα που θα στη­ρί­ξει την προ­σπά­θεια για τρίτη συνε­χό­μενη νίκη είναι αυτό της στα­θε­ρό­τη­τας, της δημο­σιο­νο­μι­κής υπευ­θυ­νό­τη­τας και της ανάγκης συνέ­χειας σε ένα διεθνές περι­βάλ­λον που παρα­μέ­νει ασταθές. Ο γενικός γραμ­μα­τέας της Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Ομάδας κ. Μάξιμος Χαρα­κό­που­λος, με δηλώ­σεις του την Παρα­σκευή, υπο­γράμ­μισε ότι πάνω από το 50% των πολιτών δηλώνει ότι θα ψηφίσει με βάση το αίτημα της στα­θε­ρό­τη­τας, χαρα­κτη­ρί­ζο­ντας τη συγκε­κρι­μένη δεξα­μενή ως τη μεγα­λύ­τερη ευκαι­ρία για την Νέα Δημο­κρα­τία.

Ο ίδιος δεν παρέ­λειψε να σχο­λιά­σει και τα σενάρια εσω­τε­ρι­κής αμφι­σβή­τη­σης, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι όσοι φαντά­ζο­νται πως οι βου­λευ­τές της παρά­τα­ξης θα ρίξουν τον πρω­θυ­πουργό θα δια­ψευ­στούν οικτρά. Η αναφορά αυτή ερμη­νεύ­τηκε ως απά­ντηση στις δημο­σιεύ­σεις των τελευ­ταίων ημερών για ρωγμές στο εσω­τε­ρικό της Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Ομάδας, με αφορμή τις δικο­γρα­φίες της Ευρω­παϊ­κής Εισαγ­γε­λίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τη συζή­τηση για τον ρόλο των εξω­κοι­νο­βου­λευ­τι­κών υπουρ­γών.

Το πακέτο της ΔΕΘ ως εργα­λείο

Καθο­ρι­στι­κός σταθμός για την κυβερ­νη­τική στρα­τη­γική παρα­μέ­νει η Διεθνής Έκθεση Θεσ­σα­λο­νί­κης, καθώς εκεί ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νω­θεί το πακέτο μέτρων που θα δώσει το πολι­τικό στίγμα για το επόμενο διά­στημα. Ο πρω­θυ­πουρ­γός έδωσε ραντε­βού με την Κοι­νο­βου­λευ­τική Ομάδα τον Ιούλιο, για να ακου­στούν προ­τά­σεις και ιδέες των βου­λευ­τών εν όψει της παρου­σί­α­σης του πακέτου. Η συγκε­κρι­μένη κίνηση είναι ασυ­νή­θι­στη, καθώς οι συνε­δριά­σεις της Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Ομάδας πραγ­μα­το­ποιού­νταν συνήθως κάθε έξι ή οκτώ μήνες, και η διπλή συνε­δρί­αση εντός τρι­μή­νου ερμη­νεύ­ε­ται ως κίνηση στενής επαφής με τους βου­λευ­τές ενόψει της εκλο­γι­κής μάχης.

Το βάρος του αφη­γή­μα­τος, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής», θα πέσει στην οικο­νο­μία και ειδι­κό­τερα στην κατα­πο­λέ­μηση της ακρί­βειας, που ανα­γνω­ρί­ζε­ται από τον ίδιο τον κ. Μητσο­τάκη ως το νούμερο ένα πρό­βλημα της κοι­νω­νίας. Όπως δήλωσε στους βου­λευ­τές, το παι­χνίδι θα κερ­δη­θεί ή θα χαθεί στο πεδίο της οικο­νο­μίας, και η μόνη βιώσιμη οδός είναι αυτή της γρή­γο­ρης ανά­πτυ­ξης, της δημιουρ­γίας πλε­ο­να­σμά­των και της στο­χευ­μέ­νης στή­ρι­ξης του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος.

Πότε ανοίγει το παρά­θυρο των πρόωρων εκλογών

Πρόωρες κάλπες θα μπουν στο τραπέζι μόνο εφόσον η κυβέρ­νηση εκτι­μή­σει ότι η φθορά επι­τα­χύ­νε­ται ραγδαία, ότι τα νέα κόμματα προ­λα­βαί­νουν να οργα­νω­θούν ουσια­στικά ή ότι οι διε­θνείς εξε­λί­ξεις σε ζητή­ματα ενέρ­γειας, Μέσης Ανα­το­λής και ακρί­βειας απει­λούν να επι­δει­νώ­σουν περαι­τέρω το οικο­νο­μικό κλίμα.

Προς το παρόν, η στρα­τη­γική του Μεγάρου Μαξίμου παρα­μέ­νει αντί­στροφη. Εξά­ντληση χρόνου, αξιο­ποί­ηση της ΔΕΘ ως πολι­τι­κού εκτο­ξευτή, παρου­σί­αση πακέτου μέτρων και πόλωση γύρω από το δίλημμα μεταξύ στα­θε­ρό­τη­τας και ακυ­βερ­νη­σίας.

Το συμπέ­ρα­σμα είναι ότι η χώρα έχει εισέλ­θει ήδη σε προ­ε­κλο­γική τροχιά, ακόμη και αν τυπικά δεν έχει προ­κη­ρυ­χθεί προ­ε­κλο­γική περί­ο­δος. Η Νέα Δημο­κρα­τία παρα­μέ­νει πρώτη δύναμη, αλλά όχι άτρωτη. Το ΠΑΣΟΚ δια­τη­ρεί τη δεύτερη θέση, καθη­λω­μένο όμως σε μέτρια ποσοστά. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει υποστεί κατάρ­ρευση, ενώ τα τρία υπό δια­μόρ­φωση κόμματα απο­τε­λούν την άγνωστη μετα­βλητή που ενδέ­χε­ται να κρίνει όχι τόσο ποιος θα έρθει πρώτος, όσο αν η κυβερ­νώσα παρά­ταξη θα δια­τη­ρή­σει τη δυνα­τό­τητα να σχη­μα­τί­σει αυτο­δύ­ναμη κυβέρ­νηση. Επό­με­νος μεγάλος σταθμός είναι το 16ο Τακτικό Συνέ­δριο της παρά­τα­ξης, που θα διε­ξα­χθεί στις 15 με 17 Μαΐου και ανα­μέ­νε­ται να λει­τουρ­γή­σει ως εφαλ­τή­ριο για τη μάχη που έρχεται.