Το κράτος «τιμωρεί» τις οικογένειες με παιδιά

Επι­βάλ­λει από τις υψη­λό­τε­ρες κρα­τή­σεις στο εισό­δημα στον ΟΟΣΑ

ΗΕλλάδα επι­βάλ­λει σε όλους ανε­ξαι­ρέ­τως τους τύπους νοι­κο­κυ­ριών υψη­λό­τε­ρες κρα­τή­σεις στο εισό­δημα από τις περισ­σό­τε­ρες χώρες του κόσμου και φυσικά από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Εκεί όμως που κατα­γρά­φε­ται η μεγα­λύ­τερη από­σταση –υψη­λό­τερη των 10 ποσο­στιαίων μονάδων– είναι στις οικο­γέ­νειες με παιδιά, ειδικά σ’ αυτές με το χαμη­λό­τερο οικο­γε­νειακό εισό­δημα. Η δια­πί­στωση οδηγεί σε επα­νε­ξέ­ταση και των προ­ϋ­πο­θέ­σεων χορή­γη­σης του επι­δό­μα­τος τέκνων και της έκπτω­σης από τον φόρο εισο­δή­μα­τος για τις οικο­γέ­νειες με παιδιά, με τις τελικές απο­φά­σεις να ανα­κοι­νώ­νο­νται από την κυβέρ­νηση μετά το καλο­καίρι στο πλαίσιο του εθνικού σχεδίου για την αντι­με­τώ­πιση του δημο­γρα­φι­κού. Δεδο­μέ­νων των δημο­σιο­νο­μι­κών συν­θη­κών –και φέτος και του χρόνου υπάρ­χουν ελά­χι­στα περι­θώ­ρια εφαρ­μο­γής περισ­σό­τε­ρων μέτρων, πέραν αυτών που έχουν ανα­κοι­νω­θεί– οι όποιες απο­φά­σεις θα πρέπει να είναι «δημο­σιο­νο­μικά ουδέ­τε­ρες», κάτι που σημαί­νει ότι διά της ανα­κα­τα­νο­μής πόρων μπορεί να υπάρ­ξουν κερ­δι­σμέ­νοι και χαμένοι.

Τα ευρή­ματα από την ετήσια έρευνα του ΟΟΣΑ για τις κρα­τή­σεις στους μισθούς (taxing wages) απο­κα­λύ­πτουν ξεκά­θαρα τη δυσμε­νέ­στερη μετα­χεί­ριση των φορο­λο­γου­μέ­νων με παιδιά στην Ελλάδα συγκρι­τικά με τις υπό­λοι­πες χώρες. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι το παρά­δειγμα του φτω­χό­τε­ρου τύπου νοι­κο­κυ­ριού, αυτού που εισπράτ­τει το 67% του μέσου εισο­δή­μα­τος της χώρας. Στην Ελλάδα, αυτό το ποσό αντι­στοι­χεί σε έναν μισθό της τάξης των 900 ευρώ καθαρά, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων όμως και των επι­δο­μά­των που προ­βλέ­πο­νται από τη νομο­θε­σία για τις οικο­γέ­νειες με παιδιά. Η σύγκριση του status quo σε Ελλάδα και εξω­τε­ρικό έχει ως εξής:

Τη δυσμε­νέ­στερη μετα­χεί­ριση έχουν στην Ελλάδα οι οικο­γέ­νειες με χαμηλά εισο­δή­ματα.

1. Εργα­ζό­με­νος χωρίς παιδιά που λαμ­βά­νει το 67% του μέσου εισο­δή­μα­τος στην Ελλάδα υφί­στα­ται κρα­τή­σεις (σ.σ. συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται και οι εργο­δο­τι­κές εισφο­ρές) οι οποίες αντι­στοι­χούν στο 34,5% του εισο­δή­μα­τός του. Για την ίδια κατη­γο­ρία εργα­ζο­μέ­νων ο μέσος συντε­λε­στής κρα­τή­σεων στον ΟΟΣΑ είναι 31%, άρα η διαφορά περιο­ρί­ζε­ται στο 3,5%. Ακόμη και την κατά­ταξη να δει κανείς, θα εντο­πί­σει την Ελλάδα στη μέση του πίνακα, περίπου στη 15η θέση, με το σύνολο του ευρω­παϊ­κού νότου (Ισπανία, Ιταλία, Πορ­το­γα­λία, Γαλλία) να εφαρ­μό­ζει υψη­λό­τε­ρους συντε­λε­στές κρα­τή­σεων από τη χώρα μας.

2. Ο ίδιος εργα­ζό­με­νος αν έχει δύο παιδιά και την ίδια ανα­λο­γία εισο­δή­μα­τος (δηλαδή το 67% του μέσου εισο­δή­μα­τος), θα έχει σαφώς λιγό­τε­ρες κρα­τή­σεις, καθώς εκτός από την έκπτωση φόρου που είναι μεγα­λύ­τερη, μπαίνει στην εξίσωση και ένα ετήσιο επίδομα τέκνων της τάξης των 1.000 ευρώ. Ετσι, ο συντε­λε­στής περιο­ρί­ζε­ται από το 34,5% που ισχύει για τον εργένη, στο 28,5%. Τι γίνεται όμως στον ΟΟΣΑ; Εχουμε μείωση του συντε­λε­στή από το 31% που ισχύει για τον εργένη, στο 16,5%. Αρα, η ψαλίδα Ελλάδας – ΟΟΣΑ ανοίγει στις 12,1 ποσο­στιαίες μονάδες και ο εργα­ζό­με­νος με τα δύο παιδιά… εκτο­ξεύ­ε­ται στην 5η θέση της κατά­τα­ξης με πολύ μεγάλη από­σταση από όλο τον ευρω­παϊκό Νότο.

Και άλλον τύπο νοι­κο­κυ­ριού να εξε­τά­σει κανείς, το συμπέ­ρα­σμα θα παρα­μεί­νει το ίδιο. Για τον εργα­ζό­μενο με μισθό ακριβώς στον μέσο όρο της χώρας οι κρα­τή­σεις του φτάνουν το 38,5% αν δεν έχει παιδιά, με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στο 34,8%. Με αυτό το ποσοστό έχει τη 17η χει­ρό­τερη μετα­χεί­ριση μεταξύ των χωρών-μελών του Οργα­νι­σμού και διαφορά μόλις 3,7 μονάδων σε σχέση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Με το ίδιο εισό­δημα, αλλά και δύο παιδιά, οι κρα­τή­σεις πέφτουν ελά­χι­στα στο 37,1%, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ «βου­λιά­ζει» στο 25,7%. Η ψαλίδα ανοίγει στις 11,4 ποσο­στιαίες μονάδες και το νοι­κο­κυ­ριό που έχει έναν μόνο εργα­ζό­μενο και δύο παιδιά ανε­βαί­νει στην 6η θέση της κατά­τα­ξης. Υπάρ­χουν ουσια­στι­κοί λόγοι για τους οποίους κατα­γρά­φε­ται αυτή η εικόνα, ενώ χωρίς αλλαγές θα κατα­γρα­φεί και επι­δεί­νωση το επόμενο χρονικό διά­στημα. Η έρευνα του ΟΟΣΑ δεν έχει κατα­γρά­ψει ότι από την 1η.1.2024 έχει αυξηθεί η έκπτωση φόρου για τους εργα­ζό­με­νους με παιδιά. Ωστόσο, επειδή σε συν­θή­κες πλη­θω­ρι­σμού το ονο­μα­στικό εισό­δημα ανε­βαί­νει, και το επίδομα τέκνων μπορεί να μειωθεί ή να μηδε­νι­στεί αν υπερβεί κάποιος το εισο­δη­μα­τικό κρι­τή­ριο και η έκπτωση φόρου ψαλι­δί­ζε­ται, καθώς είναι αντι­στρό­φως ανάλογη του εισο­δή­μα­τος (σ.σ. για κάθε 1.000 ευρώ αύξησης του ετήσιου φορο­λο­γη­τέου εισο­δή­μα­τος γίνεται και μείωση της έκπτω­σης φόρου κατά 10 ευρώ). Ηδη, μετά την υποβολή των φετινών φορο­λο­γι­κών δηλώ­σεων, θα είναι πολλές χιλιά­δες αυτοί που θα χάσουν το επίδομα τέκνων είτε επειδή θα τους κατα­λο­γι­στεί το ελά­χι­στο τεκ­μαρτό εισό­δημα είτε επειδή η ονο­μα­στική αύξηση που πήραν στο εισό­δημά τους θα τους θέσει εκτός εισο­δη­μα­τι­κών κρι­τη­ρίων του συγκε­κρι­μέ­νου επι­δό­μα­τος.

Το παρά­δειγμα της Ιταλίας

Tι κάνουν οι υπό­λοι­πες χώρες και βελ­τιώ­νουν τις ετήσιες καθαρές απο­δο­χές των εργα­ζο­μέ­νων όταν αυτοί απο­κτούν παιδιά; Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι το παρά­δειγμα της Ιταλίας, η οποία μάλιστα προ διετίας προ­χώ­ρησε σε σχετική μεταρ­ρύθ­μιση του πλαι­σίου. Ο Ιταλός που εισπράτ­τει το 67% του μέσου εισο­δή­μα­τος της χώρας του, έχει ετήσιες απο­δο­χές 22.440 ευρώ (αντί 15.769 ευρώ του Ελληνα) όντας εργένης χωρίς παιδιά. Καθαρά του μένουν 18.198 ευρώ και ο τελικός συντε­λε­στής κρα­τή­σεων είναι στο 38,4%, όταν για τον Ελληνα τα καθαρά είναι 12.639 ευρώ και ο συντε­λε­στής στο 34,5%, δηλαδή χαμη­λό­τερα συγκρι­τικά με τον Ιταλό. Αν μπουν και τα δύο παιδιά στην εξίσωση, οι αρχικές απο­δο­χές δεν αλλά­ζουν: 22.440 ευρώ για τον Ιταλό, 15.769 ευρώ για τον Ελληνα. Ομως, ο συντε­λε­στής κρα­τή­σεων του Ιταλού από τη στιγμή που μπαί­νουν τα δύο παιδιά στη φορο­λο­γική δήλωση, περιο­ρί­ζε­ται στο 23%, ενώ του Ελληνα πέφτει μεν αλλά στο 28,6%. Μείωση 15,4 μονάδων για τον Ιταλό και λιγό­τερο από 10 μονάδες για τον Ελληνα. Η εξήγηση είναι στην άμεση εισο­δη­μα­τική ενί­σχυση. Με τον τελευ­ταίο νόμο της Ιταλίας, ο συγκε­κρι­μέ­νος εργα­ζό­με­νος λαμ­βά­νει ως ετήσια οικο­νο­μική ενί­σχυση για τα δύο παιδιά το ποσό των 4.540 ευρώ όταν στην Ελλάδα το αντί­στοιχο ποσό είναι 1.008 ευρώ. Η δε έκπτωση από το φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα μετα­φρά­ζε­ται σε όφελος 2.514 ευρώ στην Ιταλία έναντι 694 ευρώ στην Ελλάδα. Η τελική σύγκριση είναι η εξής: Χωρίς παιδιά στην Ιταλία αν έχεις το 67% του μέσου μισθού μένεις με 18.198 ευρώ καθαρά και αν κάνεις δύο παιδιά ανε­βαί­νεις στα 22.738 ευρώ. Στην Ελλάδα, ως εργένης έχεις 12.639 ευρώ και με δύο παιδιά φτάνεις στα 13.770 ευρώ. Ή σε μηνιαία βάση, από τα 902 ευρώ, πας στα 983 ευρώ. Περίπου 81 ευρώ τον μήνα επι­πλέον ενί­σχυση για την ανα­τροφή δύο παιδιών όταν στην Ιταλία το αντί­στοιχο ποσό είναι 325 ευρώ τον μήνα.

Πηγή kathimerini.gr