Βίκυ Φλέσσα: «Ο Ματθαίος Γιωσαφάτ ήταν ένας «Οδυσσέας» της ανθρώπινης ψυχής»

Πώς δημιουρ­γή­θηκε αυτή η σχέση φιλίας με τον Ματθαίο Γιω­σα­φάτ, κυρία Φλέσσα, καί πώς θα τόν χαρα­κτη­ρί­ζατε ως άνθρωπο και επι­στή­μονα;

Γνώρισα τον ψυχί­α­τρο Ματθαίο Γιω­σα­φάτ, κύριε Γκαρ­τζώνη, τον Σεπτέμ­βριο του 2008 στην παρου­σί­αση ενός βιβλίου από τις εκδό­σεις Αρμός, το οποίο περιε­λάμ­βανε την αλλη­λο­γρα­φία μεταξύ δύο δια­χρο­νι­κών θρύλων της Ψυχα­νά­λυ­σης, του Φρόυντ και του Γιούνγκ.

Ο Ματ­θαίος Γιω­σα­φάτ έχει γράψει τον πρόλογο σε αυτό το βιβλίο και κατά την διάρ­κεια της παρου­σί­α­σης μίλησε για αυτούς τους δυο «ογκό­λι­θους» της Ψυχα­νά­λυ­σης.

Μιλούσε ήρεμα, με πολύ απλό λόγο, εξη­γώ­ντας τις δια­φο­ρές ανάμεσα σε αυτούς τους δυο μεγά­λους ψυχα­να­λυ­τές, αν και ο ίδιος – ουδέ­ποτε τό είχε κρύψει άλλωστε! – ήταν περισ­σό­τερο φρο­ϋ­δι­κός.

Τού ζήτησα νά κάνουμε μία συνέ­ντευξη ΣΤΑ ΑΚΡΑ για την Ψυχα­νά­λυση, δέχτηκε ευχα­ρί­στως και πράγ­ματι, τον Οκτώ­βριο του 2008 βγήκε στον αέρα της ΕΡΤ μία «χορ­τα­στική» συνέ­ντευξη δύο ωρών, η οποία, μάλιστα, περιε­λάμ­βανε και ερω­τή­σεις -γκάλοπ από περα­στι­κούς για τον έρωτα, την απιστία, κλπ.

Τον Ιούνιο του 2009 ακο­λού­θησε μία δεύτερη συνέ­ντευξη ΣΤΑ ΑΚΡΑ και τον Μάρτιο του 2018 κάναμε και μία τρίτη τηλε­ο­πτική συνέ­ντευξη.

Στο ενδιά­μεσο διά­στημα είχαμε παρου­σιά­σει μαζί τα δυο βιβλία του, που ήταν δια­λέ­ξεις στο Ίδρυμα Θεο­χα­ράκη, το πρώτο αφο­ρούσε την ελλη­νική οικο­γέ­νεια και το δεύτερο τον γάμο.

Από το 2019 έως και λίγο πριν αρρω­στή­σει σοβαρά είχα το θλιβερό προ­νό­μιο να τού πάρω την τελευ­ταία του πολύωρη συνέ­ντευξη – για την ακρί­βεια, συζη­τή­σαμε περισ­σό­τερο από δεκα­πέ­ντε ώρες σε πέντε συνα­ντή­σεις, ώστε να ολο­κλη­ρω­θεί αυτή η συνέ­ντευξη για να γίνει το βιβλίο, που μού είχε ζητήσει να κάνω ο εκδότης των εκδό­σεων «Αρμός» κ.Γιώργος Χατζη­ια­κώ­βου.

Το βιβλίο αυτό κυκλο­φό­ρησε τέλος Ιουνίου του τρέ­χο­ντος έτους υπό τον τίτλο «Γιατί Ψυχα­νά­λυση, κύριε Γιω­σα­φάτ;», «ο ψυχί­α­τρος Ματ­θαίος Γιω­σα­φάτ απαντά στην Βίκυ Φλέσσα».

Στο πλαίσιο της γνω­ρι­μίας μας, λοιπόν, όπως τήν περιέ­γραψα, θα έλεγα ότι ο Ματ­θαίος Γιω­σα­φάτ ήταν ένας «Οδυσ­σέας» της ανθρώ­πι­νης ψυχής, διε­ρευ­νούσε την ψυχή του ανθρώ­που με τις ερω­τή­σεις του, ξεκι­νώ­ντας από τον πρώτο χρόνο έως το τέλος της ζωής.

Ο ίδιος δήλωνε ελαφρώς κατα­θλι­πτι­κός και νομίζω ότι είναι απο­λύ­τως φυσιο­λο­γικό αυτό για έναν ψυχί­α­τρο, ο οποίος είχε ακούσει τόσες πολλές ιστο­ρίες ψυχικών αδιε­ξό­δων, όπως τού τίς περιέ­γρα­φαν όσες και όσοι πήγαι­ναν στο ιατρείο του για θερα­πεία.

Είχε καυ­στικό χιούμορ και μετρούσε κάθε λέξη που τού έλεγες, προ­σπα­θώ­ντας έτσι να κατα­λά­βει ποιό είναι το «θέμα» σου, διότι -όπως έλεγε-όλοι έχουμε τα «θέματά» μας.

Στον Ματθαίο Γιωσαφάτ-μεταξύ άλλων- χρω­στάμε την έμφαση που έδινε στον πρώτο χρόνο της ζωής που είναι ο σημα­ντι­κό­τε­ρος για την ψυχική μας ανθε­κτι­κό­τητα.

Επέμενε παρά πολύ σε αυτό και στις εκπο­μπές και στο τελευ­ταίο βιβλίο-συνέντευξη που τού πήρα για τις εκδό­σεις «Αρμός», το οποίο περι­λαμ­βά­νει πληθώρα θεμάτων που μάς απα­σχο­λούν στις σχέσεις μας με τους άλλους.

Οι σπουδές του ήταν υψη­λό­τα­του επι­πέ­δου και η πείρα του τερά­στια . Πριν έλθει στην Ελλάδα έζησε για χρόνια στο Λονδίνο διευ­θύ­νο­ντας Κλι­νι­κές υψηλού επι­στη­μο­νι­κού επι­πέ­δου και όταν ήλθε στην Ελλάδα ίδρυσε Εται­ρεία Ψυχο­θε­ρα­πείας και εκπαι­δεύ­σεως ψυχο­θε­ρα­πευ­τών.

Ποιο χαρα­κτη­ρι­στικό του τόν έκανε τόσο αγαπητό;

Η αμε­σό­τητά του και η τάση του να μιλάει φέρο­ντας ως παρά­δειγμα πάντοτε τον εαυτό του ήταν -εκτιμώ -τα στοι­χεία εκείνα, τα οποία τόν έκαναν έναν γοη­τευ­τικό συνο­μι­λητή και ψυχο­θε­ρα­πευτή. Η πείρα του ήταν πολύ­τιμη και ήταν ένας άνθρω­πος συναι­νε­τι­κός, ο οποίος προ­σπα­θούσε να απε­νο­χο­ποι­ή­σει τους ανθρώ­πους και να ανα­δεί­ξει την θετική πλευρά των σχέσεων.

Ο Ματ­θαίος Γιω­σα­φάτ ήταν ένας πολύ χρή­σι­μος άνθρω­πος, ο οποίος μάς άφησε παρα­κα­τα­θήκη συμ­βου­λές και απόψεις, για να βελ­τιώ­σουμε την σχέση με τον εαυτό μας και τους ανθρώ­πους μας.

Ποια πιστεύ­ετε ότι είναι η σημα­ντι­κό­τερη παρα­κα­τα­θήκη του;

Περισ­σό­τερο από ποτέ, κύριε Γκαρ­τζώνη, είναι επι­βε­βλη­μένη η πρόταση του Ματ­θαίου Γιω­σα­φάτ να ιδρυ­θούν σε όλη την χώρα και άλλες δημό­σιες δομές ψυχικής υπο­στη­ρί­ξεως και να ενι­σχυ­θούν ουσια­στικά οι υπάρ­χου­σες, να γίνουν Σχολές Γονέων, να συνερ­γα­στούν η Πολι­τεία, η Τοπική Αυτο­διοί­κηση και η Εκκλη­σία έτσι ώστε οι έχοντες ανάγκη, -δηλαδή όλοι μας σε κάποια στιγμή της ζωή μας!- να

μπο­ρούμε να προ­σφεύ­γουμε σε αυτές τις δημό­σιες δομές κοι­νω­νι­κής προ­νοίας με ψυχο­θε­ρα­πευ­τές, ψυχο­λό­γους, ψυχα­να­λυ­τές, λογο­θε­ρα­πευ­τές, ειδι­κούς για μαθη­σια­κές δυσκο­λίες, ιερωμένους-ψυχοθεραπευτές, κοι­νω­νι­κούς λει­τουρ­γούς.

Ουδείς μας δίδαξε πώς να είμεθα καλοί γονείς και καλοί σύντρο­φοι.

Απαι­τεί­ται εκπαί­δευση και όπως πηγαί­νουμε στο σχολείο, για να μάθουμε γράμ­ματα, έτσι θα ήταν πολύ επω­φε­λές να εκπαι­δευό­μεθα ψυχικά και κοι­νω­νικά, ζητώ­ντας βοήθεια από ειδι­κούς και ανα­ζη­τώ­ντας απα­ντή­σεις σε σχετικά βιβλία, τα οποία να μάς δια­φω­τί­ζουν.

Σχεδόν καθη­με­ρινά ένα μυριό­στομο «πω, πω!» ακού­γε­ται από την κοινή γνώμη, κάθε φορά που γίνεται ένας φόνος με κίνητρο ψυχικό, την ζήλεια και την οργή, ανάμεσα σε ζευ­γά­ρια, ανάμεσα σε γονείς με παιδιά, μαθαί­νουμε καθη­με­ρινά για κακο­ποι­ή­σεις, για βια­σμούς, αυτο­κτο­νίες, βλέ­πουμε σοκα­ρι­σμέ­νοι την νεανική παρα­βα­τι­κό­τητα, κα.

Τα περι­στα­τικά αυτά έχουν πολ­λα­πλα­σια­σθεί μετά την παν­δη­μία και εξαι­τίας των άγνω­στων, εν τέλει, και σκο­τει­νών συνε­πειών της όχι μόνον στην βιο­λο­γική μας υγεία αλλά και στην ψυχική μας ισορ­ρο­πία.

Για αυτό και απαι­τεί­ται συντο­νι­σμένη δράση, δωρεάν παροχή ψυχικής φρο­ντί­δας, καθότι το κόστος είναι πολύ υψηλό και δεν έχουν πολλοί συνάν­θρω­ποί μας την δυνα­τό­τητα να αντα­πο­κρι­θούν οικο­νο­μικά.

Πρέπει να δρά­σουμε αμέσως, διότι ήδη είναι πολύ ανη­συ­χη­τικό το γεγονός ότι οι ειδή­σεις πλέον ξεκι­νούν «άλλη μία γυναι­κο­κτο­νία συγκλο­νί­ζει…», «άλλος ένας βιασμός…», « άλλη μία μητρο­κτο­νία, πατρο­κτο­νία», «άλλη μία αυτο­κτο­νία έρχεται να προ­στε­θεί…»

Αν δεν αφυ­πνι­σθούμε, η εξοι­κεί­ωσή μας καθη­με­ρινά με την βία γίνεται ένα αργό δηλη­τή­ριο στις φλέβες της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας κι αυτός ο μιθρι­δα­τι­σμός μάς αφορά όλους, όχι μόνον εκεί­νους, τους δράστες, τους οποίους θεω­ρούμε ψυχικά νοσού­ντες.

Είναι ολο­φά­νερο πλέον ότι δίχως ψυχική ανθε­κτι­κό­τητα και προ­σαρ­μο­στι­κό­τητα δεν μπο­ρούμε να αντι­με­τω­πί­σουμε τις αβε­βαιό­τη­τες του μέλ­λο­ντος.

Για την ελλη­νική οικο­γέ­νεια, για τα νεαρά ζευ­γά­ρια, για τα παιδιά που είναι εθι­σμένα στο Δια­δί­κτυο, για τους μονα­χι­κούς ανθρώ­πους, τους ηλι­κιω­μέ­νους, τους εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νους, χρειά­ζε­ται οπωσ­δή­ποτε ένα «ψυχικό απά­γκειο», να έχουν μία σιγου­ριά ότι δεν είναι μόνοι τους παρα­τη­μέ­νοι και αβο­ή­θη­τοι.

Ας κρα­τή­σουμε, λοιπόν, ζωντανή την μνήμη του Ματ­θαίου Γιω­σα­φάτ, υιο­θε­τώ­ντας την άποψή του και ιδρύ­ο­ντας τέτοια ψυχικά κατα­φύ­για, όπου όλες και όλοι μπορεί σε κάποια δύσκολη στιγμή της ζωής μας να ανα­ζη­τή­σουμε βοήθεια και ψυχκή ανά­παυση.