Αγγελος Συρίγος: «Η Τουρκία πάει σε εκλογές ευρισκόμενη σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης»

Κύριε Συρίγο ποια είναι η εκτί­μησή σας για τις μέχρι τώρα εξε­λί­ξεις στα ελλη­νο­τουρ­κικά;

Από τα τέλη Ιανουα­ρίου και μετά είχαμε έξαρση στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις, η οποία οδήγησε στον εμβο­λι­σμό του πλοίου «Γαύδος» στα Ίμια, στην σύλληψη των δύο Ελλήνων στρα­τιω­τι­κών αλλά και σε επει­σό­δια που γίνο­νται σε όλη την περιοχή του Αιγαίου. Από την προ­κή­ρυξη όμως των τουρ­κι­κών εκλογών κι έπειτα, υπάρχει μια ύφεση στα επει­σό­δια αυτά καθαυτά. Η ρητο­ρική ωστόσο, παρα­μέ­νει υψηλή –αν και όχι τόσο πολύ όσο την προη­γού­μενη περίοδο. Παρ’ όλα αυτά παρα­μέ­νει η ρητο­ρική, η οποία όμως δεν συνο­δεύ­ε­ται από πράξεις. Αυτό δείχνει ότι μέχρι τις εκλογές, ο Ερντο­γάν μάλλον θα απο­φύ­γει να κάνει οποια­δή­ποτε κίνηση η οποία μπορεί να προ­κα­λέ­σει πρό­βλημα στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις, που θέλει πολε­μική αντι­πα­ρά­θεση ανάμεσα στις δύο χώρες σε οποιον­δή­ποτε τομέα.

Η αλήθεια είναι πάντως ότι αυτό που λέτε, το έχουμε παρα­τη­ρή­σει. Από την προ­κή­ρυξη των εκλογών κι έπειτα, ο Τούρκος Πρό­ε­δρος δεν έχει στα­μα­τή­σει τις προ­κλή­σεις και επι­θέ­σεις –αν και δια­τη­ρεί την ίδια ρητορική- αλλά όχι με τόσο μεγάλη ένταση.

Ο λόγος είναι απλός: ο Τούρκος Πρό­ε­δρος πηγαί­νει στις εκλογές, με τις δάφνες του τουρ­κι­κού στρατού από το Αφρίν. Εάν υπάρξει επει­σό­διο μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας, η έκβαση θα είναι αβέβαιη. Δεν θα ήθελε δηλαδή ο Ερντο­γάν να μπει σε μια τέτοια δια­δι­κα­σία.

Κι από την άλλη, παρα­τη­ρούμε την τουρ­κική λίρα μετά τις διε­θνείς εξε­λί­ξεις στην πολι­τική σκα­κιέρα οπότε υπάρ­χουν πολλές παρά­με­τροι που αφορούν άμεσα την τουρ­κική οικο­νο­μία.

Εδώ και αρκετό καιρό η τουρ­κική οικο­νο­μία δεν πάει καλά. Επειδή βασί­ζε­ται πάρα πολύ στις άμεσες ξένες εισροές που πηγαί­νουν από άλλες πηγές προς την Τουρκία οι οποίες έχουν μειωθεί πολύ. Η τουρ­κική οικο­νο­μία αντι­με­τω­πί­ζει πάρα πολλά προ­βλή­ματα κι αυτό αντα­να­κλά­ται στις δια­κυ­μάν­σεις της τουρ­κι­κής λίρας από τα τέλη του προη­γού­με­νου έτους μέχρι και τώρα. Το θέμα είναι ότι ο Ερντο­γάν ενόψει της προ­ε­κλο­γι­κής περιό­δου, έχει επι­τεί­νει τα προ­βλή­ματα στην τουρ­κική οικο­νο­μία, ακο­λου­θώ­ντας τις χει­ρό­τε­ρες παρα­δό­σεις της Ελλάδας, σε θέματα ρου­σφε­τιών: π.χ. υπο­σχέ­θηκε ότι θα δώσει διπλή σύνταξη στους Τούρ­κους πολίτες πριν και μετά τις εκλογές, υπο­σχέ­θηκε ότι θα νομι­μο­ποι­ή­σει 13.000.000 αυθαί­ρετα, έδωσε υπο­σχέ­σεις για αυξή­σεις, και γενι­κό­τερα έκανε ό,τι μπο­ρούμε να φαντα­στούμε ότι κάνει ο οποιοσ­δή­ποτε πολι­τι­κά­ντης, τις παρα­μο­νές των εκλογών μήπως και κερ­δί­σει κάποια ψιλο­πράγ­ματα.

Και με την από­πειρα του πρα­ξι­κο­πή­μα­τος κύριε Συρίγο, φάνηκε ότι δεν κέρδισε και πολλά. Επι­δό­θηκε σε μία προ­σπά­θεια να «ξηλώνει» ανθρώ­πους από τον δημόσιο τομέα, από την δικαιο­σύνη, από τον στρατό και μάλιστα έμπειρα στελέχη.

Το «ξήλωμα» οδηγεί στην δημιουρ­γία ενός «Ερντο­γα­νι­κού» κράτους. Ενός κράτους, στο οποίο ο ίδιος ελέγχει σχεδόν τους πάντες –αν όχι τα πάντα. Η συνέ­χιση της κατά­στα­σης «εκτά­κτου ανάγκης» του δίνει εξαι­ρε­τι­κές αρμο­διό­τη­τες: η Τουρκία πάει σε εκλογές, ευρι­σκό­μενη σε κατά­σταση «εκτά­κτου ανάγκης». Έχει διώξει χιλιά­δες προ­έ­δρους κοι­νο­τή­των και έχει εγκα­τα­στή­σει διο­ρι­σμέ­νους δικούς του με έναν πρό­σφατο νόμο που πέρασε, όρισε ότι σε περί­πτωση αμφι­σβη­τή­σεως των εκλο­γι­κών απο­τε­λε­σμά­των, αρμό­διοι για να απο­φαν­θούν θα είναι οι πρό­ε­δροι των κοι­νο­τή­των. Και βέβαια, με αυτό τον τρόπο, ελέγχει το σύστημα.

Επι­πλέον, όσον αφορά τον τουρ­κικό στρατό, έχουμε δει στην δημο­σιό­τητα πολλά άρθρα που αφορούν κυρίως την απο­ψί­λωση της τουρ­κι­κής Πολε­μι­κής Αερο­πο­ρίας. Λένε χαρα­κτη­ρι­στικά ότι ένας πιλότος για να μπο­ρέ­σει να εκπαι­δευ­τεί και να πετάει ένα F-16, έχουν δαπα­νη­θεί πάνω του, περίπου 11εκ. δολάρια. Φαντα­στείτε 10εκ. περίπου ευρώ. Όταν ο Ερντο­γάν έχει διώξει 360 τέτοιους πιλό­τους, αφενός δεν μπορεί να τους ανα­πλη­ρώ­σει και αφε­τέ­ρου, αυτό απο­τε­λεί ένα σοβαρό πλήγμα ανα­ξιο­πι­στίας στον στρα­τιω­τικό τομέα. Η Τουρκία κάνει άσκηση στο Αιγαίο –μια παρα­δο­σιακά μεγάλη άσκηση στην οποία συμ­με­τέ­χουν και άλλες μεγάλες χώρες όπως η Βρε­τα­νία, η Σαου­δική Αραβία, οι ΗΠΑ, το Κατάρ, το Πακι­στάν. Η άσκηση αυτή γίνεται και φέτος, αλλά με πολύ μειω­μένο το αερο­πο­ρικό τμήμα, διότι δεν υπάρ­χουν πλέον οι έμπει­ροι πιλότοι που μπορούν να αντα­πο­κρι­θούν στις απαι­τή­σεις μιας τέτοιας δύσκο­λης ασκή­σεως. Κι αυτό το λέω διότι υπάρ­χουν πλη­ρο­φο­ρίες από έγκυρες πηγές που ανα­φέ­ρουν ότι υπάρ­χουν περι­στα­τικά όπου νεαροί πιλότοι, έχουν κάνει λάθη, έχουν κινηθεί περί­εργα ή έχουν ενερ­γο­ποι­ή­σει μέτρα αυτο­ά­μυ­νας.

Γεγονός πάντως είναι, ότι η αντι­κει­με­νική ενη­μέ­ρωση από την γείτονα χώρα, παρα­μέ­νει προ­βλη­μα­τική. Όλα τα ΜΜΕ είναι απο­λύ­τως ελεγ­χό­μενα και δεν υπάρχει περι­θώ­ριο να ασκηθεί κριτική.

Μετά την εξαγορά του κολοσ­σού των ΜΜΕ, του Ομίλου Ντογάν από άτομο φίλα προ­σκεί­μενο στον Ερντο­γάν, ο Τούρκος Πρό­ε­δρος πλέον, ελέγχει άνω του 90% των τουρ­κι­κών ΜΜΕ. Κατα­λα­βαί­νουμε λοιπόν, ότι όποιος τολ­μή­σει να ασκήσει αντι­πο­λί­τευση –ή έστω όσοι τόλ­μη­σαν, βρί­σκο­νται ήδη στην φυλακή με κάποιες απί­στευ­τες ποινές των 14 ετών κ.λπ. ενώ φυλα­κί­ζει συστη­μα­τικά ξένους αντα­πο­κρι­τές.

Ποια είναι η δική σας εκτί­μηση για τους δύο Έλληνες στρα­τω­τι­κούς, Άγγελο Μητρε­τώδη και Δημήτρη Κού­κλα­τζη που παρα­μέ­νουν στην φυλακή ενώ συνε­λή­φθη­σαν παρα­νό­μως; Πρό­σφατα, μάλιστα, το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο εξέ­φρασε την αντί­θεσή του για το ζήτημα αυτό.

Του είναι παντε­λώς αδιά­φορο και αδιά­φο­ρες αυτές οι εκφρά­σεις. Απλώς επι­βε­βαιώ­νουν την αντί­ληψη Ερντο­γάν και των ανθρώ­πων γύρω του, που του λένε ότι είναι καλό πράγμα που κρατάει στην φυλακή τους δύο Έλληνες στρα­τιω­τι­κούς. Διότι νοιά­ζο­νται οι Έλληνες γι αυτούς, τους «πονάει» άρα και μπορεί η Τουρκία να συνε­χί­σει να παίζει ψυχο­λο­γικά παι­χνί­δια με την Ελλάδα. Το λέω αυτό διότι είναι προ­φα­νές πλέον ότι όλες οι εικόνες των Ελλήνων στρα­τιω­τι­κών που βγαί­νουν στην δημο­σιό­τητα, έχουν περάσει από έλεγχο, με στόχο να «ενο­χλούν» ιδιαι­τέ­ρως τον ελλη­νικό λαό. Ξεκινάω από την πρώτη όταν τους εμφά­νι­σαν να περ­πα­τούν ως εγκλη­μα­τίες μέχρι και τις τελευ­ταίες, τους παρου­σιά­ζουν με τρόπο ώστε να περνάει το μήνυμα που θέλουν οι Τούρκοι.

Όσον αφορά το ζήτημα των οχτώ Τούρκων που κατέ­φυ­γαν με ελι­κό­πτερο στην Αλε­ξαν­δρού­πολη κατά το πρα­ξι­κό­πημα το 2016 και ζήτησαν άσυλο στην Ελλάδα. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Εδώ έχει προ­κύ­ψει ένα θέμα: εάν δικαιού­νται ασύλου ή όχι. Δεν θεωρώ ότι δικαιού­νται ασύλου. Σαφώς και δεν πρέπει να εκδο­θούν στην Τουρκία, αλλά από εκεί και πέρα –σύμφωνα με όσα στοι­χεία έχω δει- δεν είναι άνθρω­ποι που διώ­κο­νται για τα πιστεύω τους. Είναι άνθρω­ποι που πήραν μέρος σε ένα πρα­ξι­κό­πημα και διέ­φυ­γαν στην Ελλάδα για να γλι­τώ­σουν την ζωή τους. Επο­μέ­νως, η έννοια της σύμ­βα­σης του ΟΗΕ για το άσυλο, δεν πραγ­μα­τώ­νε­ται στο πρόσωπό τους.

Μια ερώτηση για τις περι­βό­η­τες «γκρίζες ζώνες». Η πολι­τική ηγεσία της Ελλάδας, δηλώνει ότι δεν υπάρ­χουν πουθενά στην χώρα «γκρίζες ζώνες» ενώ τα Ίμια παρα­μέ­νουν μια ζώνη στην οποία δεν μπορεί κανείς να πλη­σιά­σει. Τι συμ­βαί­νει τελικά;

Τα Ίμια, είναι ένα νησάκι στο οποίο μέχρι και το 1997 –έναν χρόνο μετά το επεισόδιο- ανέ­βαινε πάνω ο βοσκός με τα πρόβατά του. Αυτό δείχνει ότι ο Έλληνας βοσκός, είχε δικαί­ωμα να ανε­βαί­νει εκεί πάνω. Εκείνοι που δεν έχουν δικαί­ωμα πια, βάσει της συμ­φω­νίας που έχει υπάρξει μεταξύ Ελλάδας, Τουρ­κίας και ΗΠΑ είναι να ανέβουν στρα­τιώ­τες, να περι­πο­λούν πολε­μικά πλοία ή να σηκώ­σουν σημαίες. Αυτό λέει η συμ­φω­νία. Εάν αύριο το πρωί απο­φα­σί­σει ένας βοσκός να πάει εκεί τα πρόβατά του, είναι άλλο θέμα. Από εκεί και πέρα, τα Ίμια έχουν χαρα­κτη­ρι­στεί «στρα­τιω­τική ζώνη» από ελλη­νι­κής πλευράς. Ακριβώς για να απο­τρα­πεί οποιο­δή­ποτε άλλο επει­σό­διο που θα μπο­ρούσε να προ­κα­λέ­σει ελλη­νο­τουρ­κική κρίση. Δεν είναι «γκρίζα ζώνη» είναι μια περιοχή στην οποία ισχύει μία συμ­φω­νία μεταξύ Ελλάδας – ΗΠΑ. Κι αυτό έγινε λόγω λαθών χει­ρι­σμών εκείνο το βράδυ του 1996, όταν επι­χει­ρή­σαμε να αντι­με­τω­πί­σουμε ένα επει­σό­διο στρα­τι­κο­ποιώ­ντας το.