Στερημένα τα παιδιά της κρίσης

Μισό εκα­τομ­μύ­ριο παιδιά ζουν σε συν­θή­κες φτώ­χειας στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση «Η κατά­σταση των παιδιών στην Ελλάδα 2017 – Τα παιδιά της κρίσης», που παρου­σί­ασε η Ελλη­νική Εθνική Επι­τροπή της UNICEF.

Η έκθεση, που έχει αξιο­ποι­ή­σει εμπει­ρικά δεδο­μένα ερευνών της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Υπη­ρε­σίας και της Eurostat για την περίοδο 2009-2015, κατα­γρά­φει το επίπεδο δια­βί­ω­σης των παιδιών στη χώρα, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας δείκτες μέτρη­σης της φτώ­χειας, της υλικής απο­στέ­ρη­σης και του κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού.

Δείκτες φτώ­χειας

Ο δείκτης σχε­τι­κής φτώ­χειας των παιδιών έχει αυξηθεί από 23,7% το 2008 σε 26,6% το 2014, δείκτης ο οποίος όμως δεν απο­τυ­πώ­νει ακριβώς την πραγ­μα­τι­κό­τητα, καθώς υπο­λο­γί­ζε­ται ως ποσοστό του δια­μέ­σου ισο­δύ­να­μου εισο­δή­μα­τος της χώρας ανά έτος.

Ενδει­κτικά, το όριο φτώ­χειας για το 2014 ήταν 376 ευρώ τον μήνα, συγκρι­τικά με τα 598 ευρώ τον μήνα που ήταν το όριο για το 2009, μείωση η οποία αντι­στοι­χεί σε ποσοστό 37% και η οποία αντα­να­κλά και την αντί­στοιχη μείωση που υπέ­στη­σαν τα μεσαία εισο­δή­ματα στη χώρα για την ίδια περίοδο (βλ. γράφημα).

Καταλ­λη­λό­τε­ρος δείκτης για την απο­τύ­πωση της επι­δεί­νω­σης των συν­θη­κών δια­βί­ω­σης των παιδιών είναι αυτός που υπο­λο­γί­ζε­ται βάσει ενός δια­χρο­νικά στα­θε­ρού ορίου φτώ­χειας, σύμφωνα με το οποίο παρα­τη­ρεί­ται κατα­κό­ρυφη αύξηση της παι­δι­κής φτώ­χειας από 22,6% το 2008 σε 55,1% το 2014.

Πηγή: Επε­ξερ­γα­σία στοι­χείων Eurostat (πρό­σβαση 23/3/2017) |

Γροθιά στο στομάχι είναι τα συμπε­ρά­σματα που προ­κύ­πτουν από τον δείκτη της υλικής απο­στέ­ρη­σης, ο οποίος μετρά την αδυ­να­μία των νοι­κο­κυ­ριών να ικα­νο­ποι­ή­σουν βασικές ανάγκες που θεω­ρού­νται κρί­σι­μες για την ευη­με­ρία και το επίπεδο δια­βί­ω­σης των ατόμων, όπως η κατάλ­ληλη δια­τροφή και η πρό­σβαση σε συγκε­κρι­μένα διαρκή κατα­να­λω­τικά προ­ϊ­ό­ντα.

Ενα παιδί βιώνει απο­στέ­ρηση αν ζει σε ένα νοι­κο­κυ­ριό που αδυ­να­τεί να ικα­νο­ποι­ή­σει του­λά­χι­στον τρεις από τις εννέα επι­λεγ­μέ­νες βασικές ανάγκες (κατοχή αυτο­κι­νή­του, τηλε­φώ­νου, έγχρω­μης τηλε­ό­ρα­σης και πλυ­ντη­ρίου, απο­πλη­ρωμή πάγιων λογα­ρια­σμών, επαρκής θέρ­μανση στο σπίτι, αντι­με­τώ­πιση έκτα­κτων δαπανών, μία εβδο­μάδα δια­κο­πές τον χρόνο και γεύμα με ψάρι ή κρέας κάθε δεύτερη μέρα) και σε ακραία απο­στέ­ρηση αν τα νοι­κο­κυ­ριά δεν μπορούν να ικα­νο­ποι­ή­σουν τέσ­σε­ρις από τις παρα­πάνω ανάγκες.

Συγκε­κρι­μένα, για το 2015, τα νοι­κο­κυ­ριά με παιδιά που δεν δύνα­νται να απο­πλη­ρώ­σουν πάγιους λογα­ρια­σμούς αγγί­ζουν το 60%, το 54,4% δεν μπορεί να αντι­με­τω­πί­σει έκτα­κτες αλλά ανα­γκαίες ανάγκες, ενώ σε ποσοστό σχεδόν 30% φθάνουν τα νοι­κο­κυ­ριά που δεν έχουν επαρκή θέρ­μανση στο σπίτι.

Συγκρι­τικά με τις 14 παλαιό­τε­ρες χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, η Ελλάδα κατα­γρά­φει με διαφορά το μεγα­λύ­τερο ποσοστό (45%) παιδιών που αντι­με­τω­πί­ζουν υλική απο­στέ­ρηση, ποσοστό σχεδόν διπλά­σιο από την αμέσως επόμενη χώρα, την Ιταλία (24,6%).

Αντί­θετα, οι Σκαν­δι­να­βι­κές χώρες (Δανία 8,5%, Φιν­λαν­δία 7,8%, Σουηδία 3,5%) και η Ολλαν­δία (8,1%) παρου­σιά­ζουν μονο­ψή­φια ποσοστά, χάρη στο σύστημα κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας που εφαρ­μό­ζουν.

«Είναι σημα­ντικό να συνει­δη­το­ποι­ή­σουμε ότι η αντι­με­τώ­πιση της παι­δι­κής φτώ­χειας απο­τε­λεί συλ­λο­γική ευθύνη της κοι­νω­νίας. Η Πολι­τεία πρέπει να παρέχει ίσες ευκαι­ρίες στα παιδιά για να ανα­πτυ­χθούν, βοη­θώ­ντας τις οικο­γέ­νειες που έχουν ανάγκη», τόνισε ο καθη­γη­τής Κοι­νω­νι­κής Πολι­τι­κής, Χρήστος Παπα­θε­ο­δώ­ρου, που μαζί με τον διδά­κτορα Κοι­νω­νι­κής Πολι­τι­κής, Στέφανο Παπα­να­στα­σίου, εκπό­νη­σαν και παρου­σί­α­σαν την Εκθεση.

Ανι­σό­τη­τες

Το φαι­νό­μενο της παι­δι­κής φτώ­χειας έχει ιδιαί­τερη σημασία για το μέλλον μιας χώρας καθώς οδηγεί στη συσ­σώ­ρευση μειο­νε­κτη­μά­των, γεγονός που λει­τουρ­γεί ως «παγίδα φτώ­χειας» στην οποία εγκλω­βί­ζο­νται τα άτομα που έχουν βιώσει φτώχεια κατά την παιδική τους ηλικία, συμ­βάλ­λο­ντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στη δια­γε­νε­ακή ανα­πα­ρα­γωγή φαι­νο­μέ­νων ανι­σό­τη­τας που έχουν αντί­κτυπο και στην οικο­νο­μική ανά­πτυξη της εκά­στοτε χώρας.

Η ολοένα επι­δει­νού­μενη κατά­σταση της φτώ­χειας και της απο­στέ­ρη­σης καθιστά περισ­σό­τερο παρά ποτέ επι­τα­κτική την ανάγκη σχε­δια­σμού και εφαρ­μο­γής πολι­τι­κών για την υπο­στή­ριξη και την ενί­σχυση των οικο­γε­νειών με παιδιά, μέσω ενός μείγ­μα­τος παροχών (είδη και χρήμα) αλλά και ρυθ­μί­σεων όπως οι γονικές άδειες ή οι διευ­κο­λύν­σεις για την εναρ­μό­νιση του εργα­σια­κού και οικο­γε­νεια­κού βίου.

Η συνε­χό­μενη συρ­ρί­κνωση των δαπανών για την κοι­νω­νική προ­στα­σία απο­δυ­να­μώ­νουν το ήδη ασθενές σύστημα κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας της χώρας, υπα­γο­ρεύ­ο­ντας εξ ορισμού την ανάγκη ανά­δει­ξης της υπο­στή­ρι­ξης των οικο­γε­νειών με παιδιά ως βασική προ­τε­ραιό­τητα στην ατζέντα της κυβερ­νη­τι­κής πολι­τι­κής.

.efsyn.gr/