To νέο ασφαλιστικό σύστημα Ε.Φ.Κ.Α και οι παράπλευρες παρενέργειές του στην επιχειρηματικότητα

Του Γιάννη Ηρα­κλείδη,

Οικο­νο­μο­λό­γου, Λογιστή –φορο­τε­χνι­κού, πρό­ε­δρου της ΕΛΦΕΕ ΡΟΔΟΥ

Με τις δια­τά­ξεις του άρθρου 39 του νέου ασφα­λι­στι­κού νόμου, από 1/1/2017, θεσπί­ζο­νται ενιαίοι κανόνες υπο­λο­γι­σμού ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών των ελεύ­θε­ρων επαγ­γελ­μα­τιών και αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νων που υπά­γο­νται στην ασφά­λιση του ΕΦΚΑ, βάσει των γενικών, ειδικών ή κατα­στα­τι­κών δια­τά­ξεων των Φορέων ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ, όπως αυτές ίσχυαν έως την έναρξη εφαρ­μο­γής του νόμου.

Με το νέο πλαίσιο καταρ­γεί­ται το υφι­στά­μενο σύστημα ασφα­λι­στι­κών κλάσεων, κατη­γο­ριών ή τεκ­μαρ­τών ποσών και ορί­ζε­ται το πραγ­μα­τικό εισό­δημα από την άσκηση επαγ­γελ­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, ως βάση υπο­λο­γι­σμού της εισφο­ράς.

Σύμφωνα με τα παρα­πάνω, ως μη μισθω­τοί ασφα­λι­σμέ­νοι (ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες – αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νοι), που εμπί­πτουν στο πεδίο εφαρ­μο­γής των δια­τά­ξεων, θεω­ρεί­ται ότι είναι:

α. Οι αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νοι και ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες.

β. Οι υγειο­νο­μι­κοί που αμεί­βο­νται κατά πράξη και περί­πτωση καθώς και οι δικη­γό­ροι που βρί­σκο­νται

σε ανα­στολή άσκησης της επαγ­γελ­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

γ. Μέλη ή μέτοχοι Οργα­νι­σμών, Κοι­νο­πρα­ξιών ή κάθε μορφής εται­ρειών που μέχρι σήμερα υπά­γο­νται στην ασφά­λιση του ΟΑΕΕ.

δ. Οι ιδιο­κτή­τες του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των.

Από 1/1/2017 και για κάθε επόμενο ασφα­λι­στικό έτος, ως βάση υπο­λο­γι­σμού των εισφο­ρών καθο­ρί­ζε­ται το Καθαρό Φορο­λο­γη­τέο Απο­τέ­λε­σμα, από την άσκηση δρα­στη­ριό­τη­τας κατά το προη­γού­μενο φορο­λο­γικό έτος.

Το εισό­δημα αυτό προσ­διο­ρί­ζε­ται σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις του Κώδικα Φορο­λο­γίας Εισο­δή­μα­τος και για τον σχη­μα­τι­σμό του λαμ­βά­νο­νται υπόψη εισο­δή­ματα από δρα­στη­ριό­τη­τες ή ιδιό­τη­τες που δημιουρ­γούν υπο­χρέ­ωση ασφά­λι­σης.

Για το φορο­λο­γικό έτος 2017 λαμ­βά­νο­νται υπόψη τα εισο­δή­ματα από το πιο πρό­σφατο εκκα­θα­ρι­σμένο φορο­λο­γικό έτος (2015).

Θα ακο­λου­θή­σει εκκα­θα­ρι­στική δια­δι­κα­σία και ορι­στι­κο­ποί­ηση των ετησίων ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών όταν δηλω­θούν τα εισο­δή­ματα του έτους 2016 (περίπου κατά το Β εξάμηνο 2017).

Καθιε­ρώ­νε­ται κατώ­τατη και ανώτατη μηνιαία βάση υπο­λο­γι­σμού εισφο­ρών, δηλαδή το κατώ­τερο και το ανώτερο μηνιαίο ποσό εισο­δή­μα­τος (ασφα­λι­στέο εισό­δημα) επί του οποίου υπο­λο­γί­ζο­νται εισφο­ρές.

Ως κατώ­τατη μηνιαία βάση ορί­ζε­ται το ποσό που αντι­στοι­χεί στον κατώ­τατο βασικό μισθό άγαμου μισθω­τού άνω των 25 ετών (ΕΓΣΣΕ) το οποίο ανέρ­χε­ται σήμερα σε 586,08 ευρώ (ετήσιο: 586,08 Χ 12 = 7.032,96 ευρώ), ενώ σε συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες ασφα­λι­σμέ­νων η κατώ­τατη βάση λαμ­βά­νε­ται μειω­μένη και ορί­ζε­ται ως ποσοστό 70% αυτής, (586,08 Χ 70% = 410,26 ευρώ, άρα ετήσιο 410,26 Χ 12 = 4.923,12 ευρώ).

Ακο­λού­θως, ως ανώτατη μηνιαία βάση ορί­ζε­ται το ποσό που αντι­στοι­χεί στο δεκα­πλά­σιο του κατώ­τα­του βασικού μισθού άνω των 25 ετών, όπως ισχύει κάθε φορά. Το ποσό αυτό σήμερα ανέρ­χε­ται σε 586,08 Χ 10 = 5.860,80 ευρώ, (ήτοι, ετήσιο: 5.860,80 Χ 12 = 70.329,60 ευρώ).

Επί μελών εται­ρειών, βάση υπο­λο­γι­σμού εισφο­ρών απο­τε­λεί το ετήσιο εισό­δημα που αντι­στοι­χεί στο ποσοστό συμ­με­το­χής κάθε μέλους στην εται­ρεία.

Στις περι­πτώ­σεις ζημιο­γό­νων χρήσεων και μηδε­νι­κών κερδών, ως βάση υπο­λο­γι­σμού των εισφο­ρών λαμ­βά­νε­ται η κατώ­τατη μηνιαία βάση. Άρα, δεν ανα­γνω­ρί­ζο­νται ζημιές ή μηδε­νικό απο­τέ­λε­σμα. Ε

πί μη εκκα­θα­ρι­σμέ­νων και μη υπο­βλη­θει­σών δηλώ­σεων, ως βάση υπο­λο­γι­σμού εισφο­ρών θα λαμ­βά­νε­ται το ΚΦΑ από το πιο πρό­σφατο εκκα­θα­ρι­σμένο έτος.

Για τον προσ­διο­ρι­σμό των εισο­δη­μά­των, οι ασφα­λι­στέες δρα­στη­ριό­τη­τες – ιδιό­τη­τες σε σχέση με τις δια­τά­ξεις του ΚΦΕ, κωδι­κο­ποιού­νται στις παρα­κάτω πηγές προ­έ­λευ­σης, στις οποίες ενδε­χο­μέ­νως περι­λαμ­βά­νο­νται και ποσά που έχουν κατα­βλη­θεί με τίτλο κτήσης (πρώην από­δειξη δαπάνης). Από την αντι­στοί­χηση δια­μορ­φώ­νο­νται οι πιο κάτω κατη­γο­ρίες, στο πλαίσιο πάντα του ασφα­λι­στι­κού νόμου (με πολλά ερω­τη­μα­τικά):

1. Επι­χει­ρη­μα­τική Δρα­στη­ριό­τητα

2. Παροχή υπη­ρε­σιών

3. Μέλη εται­ρειών

4.Δια­χει­ρι­στής ΙΚΕ

5. Μονο­πρό­σωπη ΙΚΕ

6. Μερί­σματα ΑΕ

7. Αγρο­τική δρα­στη­ριό­τητα

8. Μισθω­τές υπη­ρε­σίες

9. Αμοιβές μελών ΔΣ

Είναι σχεδόν βέβαιο, ότι θα προ­κύ­ψει πρό­βλημα με τα μερί­σματα που σχε­τί­ζο­νται με κεφα­λαιου­χι­κές εται­ρείες, υπό την έννοια ότι το εισό­δημα αυτό δεν είναι δυνατόν να απο­τε­λέ­σει βάση υπο­λο­γι­σμού ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών, αφού τόσο με το Ελλη­νικό όσο και με το διεθνές δίκαιο, συνιστά επεν­δυ­τική απόδοση τοπο­θε­τη­μέ­νου κεφα­λαίου και όχι αμοιβή.

Παρα­τη­ρεί­ται το φαι­νό­μενο σε πολλές Δ.Ο.Υ της χώρας, μεταξύ αυτών και της τοπικής Δ.Ο.Υ της δια­κο­πής εργα­σιών, εκείνων των αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νων που απο­φά­σι­σαν να μην συνε­χί­σουν να ασκούν περαι­τέρω την δρα­στη­ριό­τητά τους, προ­κει­μέ­νου να απο­φύ­γουν την επι­βά­ρυνση των υπέ­ρο­γκων ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών του Ν 4387/2016, από 1/1/2017.

Οι απα­σχο­λού­με­νοι αυτοί, σε σημα­ντικό βαθμό, είναι όσοι «απο­λάμ­βα­ναν» την εξαί­ρεση του Ν 2084/1992  από την υπο­χρέ­ωση πρό­σθε­της ασφά­λι­σης στον ΟΑΕΕ, εφόσον εργά­ζο­νταν ως μισθω­τοί (με πλήρη απα­σχό­ληση), ενώ παραλ­λή­λως και συμπλη­ρω­μα­τικά προς το εισό­δημά τους, παρεί­χαν υπη­ρε­σίες, με έκδοση τιμο­λο­γίου.

Ωστόσο, από 1/1/2017, στο νέο ασφα­λι­στικό πεδίο περι­λαμ­βά­νο­νται «νέοι» και «παλαιοί» ασφα­λι­σμέ­νοι (προ και μετά την 1/1/1993) που έχουν εντα­χθεί στην ασφά­λιση των υπα­γό­με­νων στον ΕΦΚΑ φορέων, χωρίς διά­κριση.

Οι ως άνω πρώην «ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες» και ατο­μι­κώς ασκού­ντες επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα, βάσει του ΚΦΕ (Ν 4172/2013), είχαν «δεχθεί» τα χρόνια της κρίσης, την επι­πλέον φορο­λο­γική τους επι­βά­ρυνση, μαζί με το τέλος επι­τη­δεύ­μα­τος και την ειδική εισφορά αλλη­λεγ­γύης υπό την έννοια ότι υπήρχε μια σχετική ζήτηση των υπη­ρε­σιών τους στην αγορά και εξ αυτού του λόγου μια προ­σθήκη στο ετήσιο εισό­δημά τους, εκτός από αυτό της μισθω­τής εργα­σίας.

Η μετα­φορά του μεγα­λύ­τε­ρου μέρους του εισο­δή­μα­τος ενός προ­σώ­που που ασκεί ατομική επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα στο κράτος, σε συν­δυα­σμό και με την ήδη υπέρ­με­τρη φορο­λο­γική του επι­βά­ρυνση, είναι η πλέον χαρα­κτη­ρι­στική  περί­πτωση εξα­φά­νι­σης του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος. Το κράτος, υπό αυτή την έννοια, καθί­στα­ται «συν­δια­χει­ρι­στής» των οικο­γε­νεια­κών προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών του πολίτη, μειώνει την δυνα­τό­τητα και τις ευκαι­ρίες κατα­νά­λω­σης (δεν συζη­τάμε για απο­τα­μί­ευση), χτί­ζο­ντας, δυστυ­χώς, πιο γερά θεμέλια στο απεχθές «οικο­δό­μημα» της λιτό­τη­τας.

Η αναφορά, αλλά όχι μόνο, γίνεται κυρίως, σε αυτόν που παρέχει υπη­ρε­σίες και αμεί­βε­ται με έκδοση τιμο­λο­γίου (και όχι «δελτίου παροχής υπη­ρε­σιών», όπως ατυχώς ανα­φέ­ρε­ται στον νόμο και στη σχετική εγκύ­κλιο του Υπουρ­γείου), για τον οποίο προ­κύ­πτει ότι το εισό­δημά του προ­έρ­χε­ται από την παροχή των υπη­ρε­σιών του σε περισ­σό­τε­ρες από δύο επι­χει­ρή­σεις ή «εργο­δό­τες».

Ο νέος τρόπος υπο­λο­γι­σμού των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών είναι όντως ένα θέμα που θα πρέπει να ανα­λυ­θεί και να εξε­τα­στεί με κοι­νω­νι­κούς αλλά και με οικο­νο­μι­κούς όρους, στη βάση, τόσο των ζητη­μά­των που αφορούν στην επι­βί­ωση αυτών των επαγ­γελ­μά­των, όσο και στο θέμα της συγκέ­ντρω­σης των απαι­τού­με­νων εσόδων για την δια­τή­ρηση στην ζωή του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος.

Ασφαλώς ισχύει, ότι ο στόχος του κράτους είναι να εισπρα­χθούν έσοδα από τους απα­σχο­λού­με­νους – ασφα­λι­σμέ­νους για το ασφα­λι­στικό σύστημα, ώστε αυτό να είναι βιώσιμο και να απο­δί­δει στο κοι­νω­νικό σύνολο την αντα­πο­δο­τι­κό­τητα (δηλαδή την παροχή σύντα­ξης), αλλά και σε τρέ­χο­ντα χρόνο τις παροχές περί­θαλ­ψης και κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας.

Ωστόσο, ο «ελεύ­θε­ρος επαγ­γελ­μα­τίας», ο αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νος επι­στή­μο­νας, δεν κάνει διά­κριση αν το Α ποσό αφορά φόρους και το Β ποσό αφορά εισφο­ρές. Και τα δύο περιο­ρί­ζουν την κατα­να­λω­τική του διάθεση και ικα­νό­τητα, γεγονός που θα έχει αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις και πολ­λα­πλα­σια­στι­κές, προς τα κάτω, επι­δρά­σεις στο λιανικό εμπόριο.

Η μείωση της κατα­να­λω­τι­κής δαπάνης θα επι­φέ­ρει πλήγμα στην βάση της οικο­νο­μίας, κατα­γρά­φο­ντας περιο­ρι­σμό στα έσοδα από τον ΦΠΑ (και τους λοιπούς έμμε­σους φόρους), αλλά και στα έσοδα από την άμεση φορο­λο­γία, αφού θα συρ­ρι­κνω­θούν τα φορο­λο­γη­τέα κέρδη των επι­χει­ρή­σεων, λόγω της πτώσης του κύκλου εργα­σιών.

Απα­σχο­λού­με­νοι ελεύ­θε­ροι επαγγελματίες-αυτοαπασχολούμενοι από ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ, όσο και μισθω­τοί (ασφά­λιση ΙΚ η άλλο ταμείο), που έχουν παράλ­ληλα και «Τιμο­λό­γιο παροχής Υπη­ρε­σιών» ακόμα σε ένα η δύο εργο­δό­τες

Πρό­βλημα μεγάλο προ­έ­κυψε στους ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες όσο και μισθω­τούς εργα­ζό­με­νους, με τιμο­λό­γιο παροχής υπη­ρε­σιών «μπλο­κάκι» κατά την ατυχή δήλωση του υπουρ­γείου), σε μέχρι 2 εργο­δό­τες, όπου θα πρέπει να επι­βα­ρυν­θούν με ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές και οι 2 αυτοί εργο­δό­τες.

Το υπουρ­γείο Εργα­σίας, εξέδωσε, υπό την πίεση των αντι­δρά­σεων αλλά και των πολλών τεχνι­κών και ουσια­στι­κών προ­βλη­μά­των στην υλο­ποί­ηση του νόμου Κατρού­γκα­λου για τα «μπλο­κά­κια», όπου προ­βλέ­πε­ται, εγκύ­κλιο, όπου παρεμ­βαί­νει διορ­θω­τικά, και ανα­φέ­ρει πως : όσοι αμεί­βο­νται με «μπλο­κάκι» παρέ­χο­ντας εργασία (σ.σ.: χωρίς σύμβαση μισθω­τού) σε έναν ως δύο εργο­δό­τες, αντί να πλη­ρώ­νουν το σύνολο της εισφο­ράς, μέχρι να λυθούν οι δια­φο­ρές με τους εργο­δό­τες, θα μπορούν να πλη­ρώ­νουν μόνο το δικό τους ποσοστό.

Με την παρέμ­βαση αυτή, παρείχε την πρό­σκαιρη δυνα­τό­τητα για κατα­βολή μειω­μέ­νων εισφο­ρών από 26,95% σε 9,22% και από 37,95% σε 16,52% στους εργα­ζό­με­νους στους εργο­δό­τες αυτούς, όπου ως πρώτο βήμα  θα πρέπει να δηλώ­σουν και να απο­δεί­ξουν στον ΕΦΚΑ ότι οι εργο­δό­τες τους υπό­κει­νται σε κατα­βολή εισφο­ράς, στην ουσία δηλαδή να τους «καρ­φώ­σουν», και μέχρι να επι­λυ­θεί η διαφορά θα πλη­ρώ­νουν τη δική τους εισφορά.

Η «διευ­κό­λυνση» αυτή όμως ενέχει τον κίνδυνο οι εργα­ζό­με­νοι στο τέλος είτε να πλη­ρώ­σουν οι ίδιοι, και μάλιστα ανα­δρο­μικά το σύνολο της εισφο­ράς, εφόσον δεν απο­δει­χθεί ότι με το μπλο­κάκι έχουν εξαρ­τη­μένη σχέση εργα­σίας, είτε στη χει­ρό­τερη περί­πτωση να μείνουν χωρίς δουλειά και χωρίς μισθό, αν τα «σπάσουν» με τους εργο­δό­τες τους, γιατί προη­γου­μέ­νως θα τους έχουν καρ­φώ­σει στον ΕΦΚΑ για να πλη­ρώ­σουν εισφο­ρές που ο νόμος 4387/2016 δεν τους υπο­χρε­ώ­νει, αλλά βάζει τον εργα­ζό­μενο διά της πλαγίας οδού να τις διεκ­δι­κή­σει!!!

Αυτή η δια­δι­κα­σία που φέρνει τον εργα­ζό­μενο αντι­μέ­τωπο με μια επι­χεί­ρηση, παρου­σιά­στηκε με κυβερ­νη­τι­κές διαρ­ροές ως «μείωση εισφο­ρών 10% στα μπλο­κά­κια», αλλά στην πράξη περι­πλέ­κει ακόμη περισ­σό­τερο τα πράγ­ματα και κυρίως κάνει «μπαλάκι» τους εργα­ζό­με­νους μεταξύ ΕΦΚΑ και εργο­δο­τών για τις εισφο­ρές στα μπλο­κά­κια, αφού δεν προ­βλέ­πει ρητά εισφο­ρές 10%, αλλά μόνον προ­σω­ρινά και κατόπιν… καταγ­γε­λίας!