Από τις 2 Αυγούστου 2026 ξεκινά η σήμανση περιεχομένου τεχνητής νοημοσύνης σε όλη την ΕΕ και στην Ελλάδα

Τεχνητή Νοη­μο­σύνη και Ενη­μέ­ρωση – Οι δια­τά­ξεις δια­φά­νειας του άρθρου 50 του AI Act ενερ­γο­ποιού­νται την Κυριακή και εφαρ­μό­ζο­νται απευ­θείας στην ελλη­νική έννομη τάξη – Η χώρα δια­θέ­τει ήδη από τις 16 Ιουλίου 2026 ψηφι­σμένο εθνικό νόμο, με την Αρχή Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων ως επο­πτική αρχή και ποι­νι­κές κυρώ­σεις για όσους αφαι­ρούν τις σημάν­σεις.

Αντί­στροφα μετρά πλέον ο χρόνος για μια από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες αλλαγές στο ψηφιακό περι­βάλ­λον της Ευρώπης. Από τις 2 Αυγού­στου 2026 τίθε­νται σε πλήρη εφαρ­μογή οι υπο­χρε­ώ­σεις δια­φά­νειας του ευρω­παϊ­κού Κανο­νι­σμού για την Τεχνητή Νοη­μο­σύνη, του Κανο­νι­σμού (ΕΕ) 2024/1689, γνωστού ως AI Act. Από την ημε­ρο­μη­νία αυτή, τα deepfakes και σειρά κατη­γο­ριών περιε­χο­μέ­νου που δημιουρ­γεί­ται ή τρο­πο­ποιεί­ται με τεχνητή νοη­μο­σύνη πρέπει να φέρουν σαφή επι­σή­μανση, ώστε ο πολίτης να γνω­ρί­ζει τι είναι αυθε­ντικό και τι συν­θε­τικό. Επειδή πρό­κει­ται για Κανο­νι­σμό και όχι για Οδηγία, οι νέοι κανόνες ισχύουν αυτό­ματα και στην Ελλάδα, η οποία μάλιστα πρόλαβε να ψηφίσει το εθνικό της εφαρ­μο­στικό πλαίσιο λίγες ημέρες νωρί­τερα, στις 16 Ιουλίου 2026, εντάσ­σο­ντας στη νομο­θε­σία της επο­πτικό μηχα­νι­σμό και ποι­νι­κές κυρώ­σεις.

Τι ακριβώς ισχύει από τις 2 Αυγού­στου

Ο κεντρι­κός άξονας των νέων υπο­χρε­ώ­σεων είναι το άρθρο 50 του Κανο­νι­σμού. Οι σχε­τι­κοί κανόνες τίθε­νται σε ισχύ στις 2 Αυγού­στου 2026 και απο­σκο­πούν στο να δια­σφα­λί­σουν ότι οι πολίτες θα μπορούν να ανα­γνω­ρί­ζουν πότε αλλη­λε­πι­δρούν με τεχνητή νοη­μο­σύνη ή πότε ένα κείμενο, μια εικόνα ή ένα βίντεο έχει δημιουρ­γη­θεί ή τρο­πο­ποι­η­θεί από συστή­ματα AI. Οι υπο­χρε­ώ­σεις κινού­νται σε 2 επίπεδα. Στο πρώτο βρί­σκο­νται οι πάροχοι των συστη­μά­των, δηλαδή οι εται­ρείες που ανα­πτύσ­σουν τα εργα­λεία γενε­τι­κής τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης. Οι εται­ρείες αυτές υπο­χρε­ού­νται να ενσω­μα­τώ­νουν στις δημιουρ­γίες τους, εικόνες, βίντεο, ήχο και κείμενο, μηχα­νικά ανα­γνώ­σιμα δεδο­μένα, ώστε να καθί­στα­ται τεχνικά δυνατή η ανί­χνευση της προ­έ­λευ­σής τους, με πρα­κτι­κές λύσεις όπως ψηφια­κές σημάν­σεις ή υδα­το­γρα­φή­ματα, ώστε το παρα­γό­μενο περιε­χό­μενο να μπορεί να ανα­γνω­ρί­ζε­ται ως τεχνητό.

Στο δεύτερο επίπεδο βρί­σκο­νται οι χρήστες και οι οργα­νι­σμοί που δημο­σιεύ­ουν τέτοιο υλικό, από τις επι­χει­ρή­σεις μέχρι τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης. Εκεί το βάρος πέφτει στα deepfakes, δηλαδή σε εικόνες, βίντεο, ηχητικό υλικό ή άλλο περιε­χό­μενο που εμφα­νί­ζε­ται ως αυθε­ντικό, ενώ στην πραγ­μα­τι­κό­τητα έχει δημιουρ­γη­θεί ή αλλοιω­θεί τεχνητά. Η επι­σή­μανσή τους καθί­στα­ται υπο­χρε­ω­τική.

Η κρίσιμη μετα­βα­τική ημε­ρο­μη­νία της 2ας Δεκεμ­βρίου 2026

Το χρο­νο­διά­γραμμα έχει μία σημα­ντική τεχνική λεπτο­μέ­ρεια που αφορά τα ήδη κυκλο­φο­ρού­ντα συστή­ματα. Για τα συστή­ματα τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης που έχουν ήδη δια­τε­θεί στην αγορά πριν από τις 2 Αυγού­στου 2026, οι υπο­χρε­ώ­σεις σχετικά με τη σήμανση και τη δυνα­τό­τητα εντο­πι­σμού του περιε­χο­μέ­νου που παρά­γε­ται από AI θα εφαρ­μο­στούν από τις 2 Δεκεμ­βρίου 2026. Η μετά­θεση αυτή αφορά την τεχνική συμ­μόρ­φωση των παρόχων, δηλαδή την ενσω­μά­τωση των μηχα­να­γνώ­σι­μων σημάν­σεων στα υφι­στά­μενα εργα­λεία. Δεν μετα­θέ­τει την υπο­χρέ­ωση όσων δημο­σιεύ­ουν deepfakes να ενη­με­ρώ­νουν το κοινό, η οποία ενερ­γο­ποιεί­ται κανο­νικά από τις 2 Αυγού­στου 2026

Την πορεία προς την εφαρ­μογή προ­ε­τοί­μασε η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή με κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές που δημο­σιεύ­θη­καν τον Ιούλιο του 2026. Οι οδηγίες διευ­κρι­νί­ζουν ποιες κατη­γο­ρίες εφαρ­μο­γών υπά­γο­νται στις υπο­χρε­ώ­σεις δια­φά­νειας, ποιες εξαι­ρέ­σεις προ­βλέ­πο­νται και με ποιον τρόπο οι επι­χει­ρή­σεις μπορούν να απο­δεί­ξουν ότι συμ­μορ­φώ­νο­νται με τις απαι­τή­σεις του AI Act. Παράλ­ληλα προ­ω­θεί­ται εθε­λο­ντι­κός κώδικας δεο­ντο­λο­γίας, ο οποίος περι­γρά­φει συγκε­κρι­μένα πρα­κτικά μέτρα που μπορούν να ακο­λου­θή­σουν οι πάροχοι και οι χρήστες συστη­μά­των παρα­γω­γι­κής τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης, προ­κει­μέ­νου να συμ­μορ­φω­θούν με τις νέες υπο­χρε­ώ­σεις δια­φά­νειας.

Η Ελλάδα ψήφισε το εθνικό πλαίσιο στις 16 Ιουλίου 2026

Η υπο­χρέ­ωση σήμαν­σης δεν χρεια­ζό­ταν ελλη­νικό νόμο για να ισχύσει, καθώς ο Κανο­νι­σμός εφαρ­μό­ζε­ται απευ­θείας. Ο εθνικός νομο­θέ­της όφειλε ωστόσο να ορίσει ποιος επο­πτεύει, πώς υπο­βάλ­λο­νται καταγ­γε­λίες και ποιες κυρώ­σεις επι­βάλ­λο­νται. Αυτό το κενό καλύ­φθηκε λίγες μόλις ημέρες πριν από την ενερ­γο­ποί­ηση των δια­τά­ξεων. Το νομο­σχέ­διο του Υπουρ­γείου Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης και Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης ψηφί­στηκε την Πέμπτη 16 Ιουλίου 2026 από την Ολο­μέ­λεια της Βουλής, με τίτλο «Μέτρα εφαρ­μο­γής του Κανο­νι­σμού (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου και του Συμ­βου­λίου της 13ης Ιουνίου 2024 (Κανο­νι­σμός για την Τεχνητή Νοη­μο­σύνη)».

Με τον νόμο αυτό η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται στις πρώτες χώρες της ΕΕ με εθνικό μηχα­νι­σμό εφαρ­μο­γής, ρυθ­μι­στικά sandboxes και ποι­νι­κές κυρώ­σεις για deepfakes, ενώ ως κεντρική Αρχή Επο­πτείας της αγοράς ορί­ζε­ται η Αρχή Προ­στα­σίας Δεδο­μέ­νων Προ­σω­πι­κού Χαρα­κτήρα. Η ποινική διά­σταση είναι και το πλέον αιχμηρό στοι­χείο του εθνικού πλαι­σίου, καθώς θεσπί­ζο­νται αυστη­ρές ποι­νι­κές κυρώ­σεις για όποιον αφαιρεί σκόπιμα τις σημάν­σεις δια­φά­νειας από deepfakes. Με άλλα λόγια, από τη στιγμή που μια συν­θε­τική εικόνα φέρει τη μηχα­να­γνώ­σιμη επι­σή­μανσή της, η αφαί­ρεση ή η από­κρυψή της παύει να είναι απλή τεχνική ενέρ­γεια και μπορεί να στοι­χειο­θε­τή­σει αξιό­ποινη πράξη.

Ποιο περιε­χό­μενο εξαι­ρεί­ται και ποιο όχι

Η νέα υπο­χρέ­ωση δεν καλύ­πτει αδια­κρί­τως κάθε εικόνα που έχει παρα­χθεί με τεχνητή νοη­μο­σύνη. Ο ευρω­παίος νομο­θέ­της φρό­ντισε να μη συγκρου­στεί η ρύθμιση με την ελευ­θε­ρία της τέχνης. Οι οδηγίες προ­βλέ­πουν πιο ελαφρύ καθε­στώς για καλ­λι­τε­χνικά, δημιουρ­γικά, σατι­ρικά ή φαντα­στικά έργα, καθώς δια­φο­ρε­τικά η ρύθμιση θα μπο­ρούσε να συγκρου­στεί με την καλ­λι­τε­χνική έκφραση, τον κινη­μα­το­γράφο, τη σάτιρα ή το gaming. Ωστόσο, ακόμη και εκεί δεν εξα­φα­νί­ζε­ται η υπο­χρέ­ωση δια­φά­νειας. Η απο­κά­λυψη της τεχνη­τής προ­έ­λευ­σης πρέπει να γίνεται με τρόπο που δεν κατα­στρέ­φει την εμπει­ρία του έργου, αλλά εξα­κο­λου­θεί να ενη­με­ρώ­νει το κοινό. Η λογική του συνο­λι­κού οικο­δο­μή­μα­τος συνο­ψί­ζε­ται στο ότι επι­χει­ρεί να βάλει όρια στις περι­πτώ­σεις όπου η τεχνητή νοη­μο­σύνη παρι­στά­νει κάτι που δεν είναι, άνθρωπο, αυθε­ντική εικόνα, πραγ­μα­τική φωνή, δημο­σιο­γρα­φικό κείμενο ή γεγονός, ώστε ο πολίτης να ξέρει πότε απέ­να­ντί του βρί­σκε­ται μηχανή ή προϊόν μηχανής.

Τι ισχύει για τις εικόνες που έχουν ήδη δημο­σιευ­θεί

Κρίσιμη διευ­κρί­νιση για τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης και κάθε δια­χει­ρι­στή ιστο­σε­λί­δας απο­τε­λεί το ζήτημα της ανα­δρο­μι­κό­τη­τας. Η υπο­χρέ­ωση σήμαν­σης δεν λει­τουρ­γεί ανα­δρο­μικά και δεν επι­βάλ­λει τον εκ των υστέρων χαρα­κτη­ρι­σμό εικόνων τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης που έχουν ήδη αναρ­τη­θεί και δημο­σιευ­θεί πριν από τις 2 Αυγού­στου 2026. Κανείς δεν υπο­χρε­ού­ται να ανα­τρέ­ξει στο αρχείο του και να επι­ση­μά­νει το παλαιό­τερο υλικό του. Η υπο­χρέ­ωση συν­δέ­ε­ται με την πράξη της δημο­σί­ευ­σης και όχι με την ύπαρξη της εικόνας, γεγονός που σημαί­νει ότι ενερ­γο­ποιεί­ται κάθε φορά που συν­θε­τικό περιε­χό­μενο καθί­στα­ται εκ νέου προσιτό στο κοινό μετά την κρίσιμη ημε­ρο­μη­νία. Αν επο­μέ­νως η ίδια εικόνα που είχε αναρ­τη­θεί στο παρελ­θόν χωρίς ένδειξη χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ξανά μετά τις 2 Αυγού­στου 2026, είτε σε νέο δημο­σί­ευμα είτε σε επα­να­δη­μο­σί­ευση είτε σε ανάρ­τηση στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, τότε η νέα αυτή χρήση υπά­γε­ται πλήρως στους κανόνες δια­φά­νειας και απαιτεί τη σχετική επι­σή­μανση, εφόσον πρό­κει­ται για περιε­χό­μενο που εμπί­πτει στο πεδίο του άρθρου 50, όπως τα deepfakes. Με απλά λόγια, το παρελ­θόν δεν αγγί­ζε­ται, κάθε νέα όμως δημο­σί­ευση, ακόμη και παλαιού υλικού, κρί­νε­ται με τους κανόνες που ισχύουν τη στιγμή που πραγ­μα­το­ποιεί­ται.

Τι σημαί­νει η αλλαγή για τα ελλη­νικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης

Ο κλάδος της ενη­μέ­ρω­σης βρί­σκε­ται στην πρώτη γραμμή της εφαρ­μο­γής. Η Πανελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ενώσεων Συντα­κτών εξέδωσε ανα­κοί­νωση με αφορμή την έναρξη εφαρ­μο­γής των βασικών δια­τά­ξεων του Κανο­νι­σμού, επι­ση­μαί­νο­ντας τις υπο­χρε­ώ­σεις των επι­χει­ρή­σεων Μέσων Μαζικής Ενη­μέ­ρω­σης έως τις 2 Αυγού­στου 2026. Πέραν της σήμαν­σης, οι επι­χει­ρή­σεις του κλάδου οφεί­λουν βάσει του άρθρου 4 του Κανο­νι­σμού να δια­σφα­λί­σουν ότι όλοι οι δημο­σιο­γρά­φοι δια­θέ­τουν τις απα­ραί­τη­τες δεξιό­τη­τες για τον ασφαλή χει­ρι­σμό συστη­μά­των τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης. Η θέση της Ομο­σπον­δίας απο­τυ­πώ­νει και τη φιλο­σο­φία του άρθρου 50, ότι το κοινό έχει το δικαί­ωμα να γνω­ρί­ζει αν αυτό που δια­βά­ζει, ακούει ή βλέπει έχει παρα­χθεί με χρήση τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης ή έχει υποστεί ψηφιακή αλλοί­ωση.

Πρα­κτικά, για μια ειδη­σε­ο­γρα­φική ιστο­σε­λίδα η νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα σημαί­νει ότι μια φωτο­ρε­α­λι­στική εικόνα που δεν απει­κο­νί­ζει πραγ­μα­τικό γεγονός πρέπει να συνο­δεύ­ε­ται από σαφή ένδειξη, όπως «εικόνα δημιουρ­γη­μένη με τεχνητή νοη­μο­σύνη» ή «η εικόνα δεν απο­τε­λεί πραγ­μα­τική φωτο­γρα­φία». Σημειώ­νε­ται ότι η υπο­χρέ­ωση αυτή είναι εντελώς δια­κριτή από την ανα­γραφή του ονό­μα­τος του φωτο­γρά­φου σε πραγ­μα­τι­κές φωτο­γρα­φίες, η οποία δεν θίγεται από τον Κανο­νι­σμό. Εκείνη πηγάζει από τον νόμο 2121/1993 και απο­τε­λεί έκφανση του ηθικού δικαιώ­μα­τος πνευ­μα­τι­κής ιδιο­κτη­σίας του δημιουρ­γού, δηλαδή προ­στα­τεύει τον φωτο­γράφο, ενώ η σήμανση AI προ­στα­τεύει το κοινό από την παρα­πλά­νηση. Πρό­κει­ται για 2 παράλ­λη­λες υπο­χρε­ώ­σεις με δια­φο­ρε­τική νομική βάση και δια­φο­ρε­τικό απο­δέ­κτη.

Το συμπέ­ρα­σμα είναι σαφές και χρονικά προσ­διο­ρι­σμένο. Από την Κυριακή 2 Αυγού­στου 2026 η επι­σή­μανση του συν­θε­τι­κού περιε­χο­μέ­νου παύει να απο­τε­λεί ζήτημα καλής πρα­κτι­κής και μετα­τρέ­πε­ται σε νομική υπο­χρέ­ωση σε ολό­κληρη την ΕΕ, άρα και στην Ελλάδα, η οποία υπο­δέ­χε­ται τη νέα εποχή με ψηφι­σμένο από τις 16 Ιουλίου 2026 εθνικό νόμο, ορι­σμένη επο­πτική αρχή και ποινικό οπλο­στά­σιο απέ­να­ντι σε όσους επι­χει­ρή­σουν να σβήσουν τα ίχνη της μηχανής από τις εικόνες που παράγει.