Θ. Σταυρινούδης Πανεπιστήμιο Αιγαίου: «Ο ελληνικός τουρισμός γνωρίζει τη νομοθεσία, αλλά δυσκολεύεται να τη μεταφράσει σε πράξη»

Η Ελλάδα σπάει ρεκόρ αφίξεων, αλλά το ανθρώπινο δυναμικό του τουρισμού δεν έχει ακόμα τις δεξιότητες που απαιτεί η επόμενη δεκαετία. Ο Θεόδωρος Σταυρινούδης, καθηγητής Διοίκησης Τουριστικών Επιχειρήσεων και Διευθυντής του Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Στρατηγική Διοίκηση Τουριστικών Προορισμών και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας» του Πανεπιστημίου Αιγαίου, παρουσιάζει στο «Tornos News» τα ευρήματα του ευρωπαϊκού έργου PANTOUR, αποκαλύπτοντας ποιες δεξιότητες λείπουν σήμερα από τον κλάδο και ποιες θα κρίνουν την ανταγωνιστικότητά του ως το 2030.

Το 2025, οι τουριστικές αφίξεις στην Ελλάδα έφτασαν τα 38 εκατομμύρια επισκέπτες, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας. Παρά τις εντυπωσιακές αυτές επιδόσεις, ο κλάδος αντιμετωπίζει χρόνιες δυσκολίες στην εξεύρεση καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού, ένα πρόβλημα που εντάθηκε μετά την πανδημία, καθώς πολλοί εργαζόμενοι στράφηκαν σε άλλους τομείς που θεωρούν ότι προσφέρουν μεγαλύτερη σταθερότητα. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται το ευρωπαϊκό έργο PANTOUR (Pact for Next Tourism Generation Skills), το οποίο εστιάζει στον σχεδιασμό καινοτόμων λύσεων για τις ανάγκες σε δεξιότητες στον ευρωπαϊκό τουριστικό τομέα με ορίζοντα το 2030.

Η έρευνα που διεξήγαγε η ομάδα του Ερευνητικού Εργαστηρίου iTED Lab του Τμήματος Οικονομικής και Διοίκησης Τουρισμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου εξετάζει, όπως εξηγεί ο κ. Σταυρινούδης, τρεις σημαντικές κατηγορίες δεξιοτήτων: τις ψηφιακές, τις πράσινες και τις κοινωνικο-πολιτισμικές, οι οποίες πρέπει να αποτελούν τον πυρήνα της στρατηγικής για την επανακατάρτιση και την αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού στον τουρισμό. Η έρευνα κατέγραψε τη γνώμη επαγγελματιών του κλάδου τόσο για το τρέχον επίπεδο επάρκειάς τους όσο και για το επιθυμητό επίπεδο το 2030, αναδεικνύοντας τα κρίσιμα κενά που καλείται να καλύψει ο κλάδος.

Στον τομέα των ψηφιακών δεξιοτήτων, οι ελληνικές τουριστικές επιχειρήσεις εμφανίζουν σήμερα υψηλή επάρκεια στη χρήση εργαλείων ψηφιακής επικοινωνίας και μάρκετινγκ, ενώ η αξιοποίηση ρομποτικής, εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και εργαλείων εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας παραμένει σε πολύ χαμηλό επίπεδο. Για το 2030, οι ερωτηθέντες εκτιμούν ότι η ασφαλής επεξεργασία πληροφοριών, η κυβερνοασφάλεια και η ψηφιακή δεοντολογία θα αποκτήσουν ιδιαίτερη βαρύτητα, ενώ τα μεγαλύτερα κενά εντοπίζονται στη χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για παραγωγή περιεχομένου, στην ψηφιακή ανάλυση επιχειρησιακών δεδομένων και στη χρήση εικονικής πραγματικότητας για τη δημιουργία τουριστικών εμπειριών.

Στον τομέα των πράσινων δεξιοτήτων, ο κ. Σταυρινούδης επισημαίνει ότι οι επαγγελματίες δηλώνουν υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων στην κατανόηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και στην υιοθέτηση περιβαλλοντικών πιστοποιητικών, ενώ δεξιότητες όπως η μέτρηση εκπομπών CO₂, το πράσινο μάρκετινγκ και οι βιώσιμες πρακτικές στα logistics παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα. Το εύρημα αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, αποκαλύπτει ένα ουσιαστικό πρόβλημα: ο ελληνικός τουρισμός γνωρίζει τη νομοθεσία, αλλά δυσκολεύεται να μεταφράσει αυτή τη γνώση σε πρακτικές δράσεις βιωσιμότητας.

Στον τομέα των κοινωνικο-πολιτισμικών δεξιοτήτων, σύμφωνα με την έρευνα, το ανθρώπινο δυναμικό εμφανίζει ήδη υψηλή επάρκεια σε βασικές δεξιότητες όπως η εξυπηρέτηση πελατών, η αποτελεσματική επικοινωνία με επισκέπτες και συναδέλφους και η υποστήριξη της διαφορετικότητας και της συμπερίληψης. Τα χαμηλότερα τρέχοντα επίπεδα εμφανίζονται στην επικοινωνία στη μητρική γλώσσα των επισκεπτών και στη διαχείριση συγκρούσεων, ενώ για το 2030 η προσαρμοστικότητα σε απρόβλεπτες καταστάσεις αναδεικνύεται ως κρίσιμη προτεραιότητα. Τα μικρότερα κενά παρατηρούνται στην κατανόηση του πολιτισμικού πλαισίου του προορισμού, κάτι που αντικατοπτρίζει τη βαθιά πολιτισμική ευαισθησία που διακρίνει παραδοσιακά τον ελληνικό τουρισμό.

Συνολικά, τα ευρήματα του PANTOUR αποδεικνύουν ότι ο τουριστικός κλάδος στην Ελλάδα διαθέτει ισχυρές βάσεις στην εξυπηρέτηση και την ανθρώπινη επαφή, αντιμετωπίζει όμως σημαντικά κενά στις δεξιότητες που θα καθορίσουν την ανταγωνιστικότητά του τις επόμενες δεκαετίες. Μεταξύ των βασικών συστάσεων της έκθεσης, σύμφωνα με τον κ. Σταυρινούδη, περιλαμβάνονται η άμεση ενίσχυση προγραμμάτων κατάρτισης σε τεχνητή νοημοσύνη και ανάλυση δεδομένων, η ανάπτυξη ολοκληρωμένων προγραμμάτων πράσινων δεξιοτήτων που συνδυάζουν περιβαλλοντική συνείδηση με πρακτική διαχείριση, η ενίσχυση γλωσσικής κατάρτισης και προσαρμοστικότητας, καθώς και η δημιουργία εξ αποστάσεως προγραμμάτων επιμόρφωσης προσβάσιμων σε όλους τους εργαζόμενους του κλάδου.

Το PANTOUR προσφέρει ταυτόχρονα μια ολοκληρωμένη εργαλειοθήκη για την επόμενη γενιά ανθρώπινου δυναμικού, που περιλαμβάνει ένα Τομεακό Παρατηρητήριο Δεξιοτήτων για χαρτογράφηση των αναγκών της αγοράς σε πραγματικό χρόνο, ψηφιακή πλατφόρμα που συνδέει προσφορά και ζήτηση εργασίας βάσει δεξιοτήτων, εγχειρίδιο με 11 νέα επαγγελματικά προφίλ που αντικατοπτρίζουν τις σύγχρονες απαιτήσεις του κλάδου και Στρατηγικό Σχέδιο Δεξιοτήτων 2026-2036 ως μακροπρόθεσμο οδικό χάρτη για τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού τουρισμού. Στην Ελλάδα, όπως αναλύει ο καθηγητής στο «Tornos News», η τεχνογνωσία αυτή αξιοποιείται ήδη από το iTED Lab του Πανεπιστημίου Αιγαίου, ενώ κατά τη διάρκεια της έρευνας εντοπίστηκαν καλές πρακτικές από φορείς όπως το ΙΝΣΕΤΕ, το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και η Costa Navarino, που αποτελούν ζωντανά παραδείγματα εφαρμογής της στρατηγικής του έργου.

Πηγή: tornonsews.gr