Αγγελος Φραγκάκης: Από «έξυπνο νησί» η Χάλκη σε πρότυπο βιώσιμης διαβίωσης

Με σταθερό προσανατολισμό στη βιώσιμη ανάπτυξη, την καινοτομία και την ενίσχυση της τοπικής κοινωνίας, η Χάλκη επιχειρεί να διαμορφώσει ένα διαφορετικό μοντέλο νησιωτικής ανάπτυξης. Η ενεργειακή αυτονομία, οι ψηφιακές υποδομές, η πράσινη ηλεκτροκίνηση και η ψηφιοποίηση των δημοτικών υπηρεσιών έχουν ήδη περάσει από τον σχεδιασμό στην καθημερινότητα των κατοίκων, ενώ ο Δήμος σχεδιάζει την επόμενη φάση με νέες εφαρμογές στην τηλεμετρία, την τηλεϊατρική, τη διαχείριση του νερού και την κυκλική οικονομία. Την ίδια ώρα, η τουριστική κίνηση καταγράφει ανοδική πορεία, με το νησί να βρίσκεται αυτές τις ημέρες στο επίκεντρο των εορτασμών του Αγίου Ιωάννη του Αλάργα, συγκεντρώνοντας κατοίκους, απόδημους Χαλκήτες και επισκέπτες από τα γύρω νησιά. Για τον δήμαρχο Χάλκης Άγγελο Φραγκάκη, η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο η προσέλκυση επισκεπτών, αλλά η διαμόρφωση των συνθηκών που θα επιτρέψουν στους νέους να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στον τόπο τους.
Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται και το φιλόδοξο σχέδιο αναβίωσης του παραδοσιακού οικισμού του Χωριού, με στόχο τη δημιουργία ενός σύγχρονου οικισμού που θα συνδυάζει την αρχιτεκτονική κληρονομιά της Χάλκης με τις υποδομές που απαιτεί η σύγχρονη ζωή και η εξ αποστάσεως εργασία. Όπως επισημαίνει ο κ. Φραγκάκης, το εγχείρημα βρίσκεται πλέον στη φάση αναζήτησης των κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων και προετοιμασίας των κατασκευαστικών παρεμβάσεων. Πίσω από όλες αυτές τις πρωτοβουλίες, ωστόσο, παραμένει ένα κρίσιμο ζητούμενο: πώς η Χάλκη θα αξιοποιήσει τη διεθνή αναγνώριση και τη δυναμική που έχει αποκτήσει, χωρίς να χάσει τον χαρακτήρα της. Ο δήμαρχος αναγνωρίζει ως μεγαλύτερη ευκαιρία την εδραίωση του νησιού ως διεθνούς προτύπου βιώσιμης και «έξυπνης» διαβίωσης, αλλά ταυτόχρονα προειδοποιεί για τις πιέσεις που προκαλούν η κλιματική κρίση, η λειψυδρία και ο κίνδυνος άναρχης ανάπτυξης. Το μεγάλο στοίχημα για τη Χάλκη, όπως το περιγράφει ο Άγγελος Φραγκάκης, είναι να προχωρήσει μπροστά χωρίς να αλλοιώσει όσα την κάνουν μοναδική, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον, την αρχιτεκτονική κληρονομιά και την αυθεντικότητα του νησιού.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Δήμαρχε η Χάλκη έχει συνδεθεί στην θητεία σας με δράσεις καινοτομίας και εφαρμογές «έξυπνου νησιού». Ποια είναι τα σημαντικότερα αποτελέσματα που έχουν φανεί στην καθημερινότητα των κατοίκων;
Η μετάβαση της Χάλκης κυρία Παμπρή στο μοντέλο του «έξυπνου» και πράσινου νησιού πέρασε από τη θεωρία στην πράξη, προσφέροντας άμεσα και απτά οφέλη που βελτίωσαν κατακόρυφα την καθημερινότητα των κατοίκων. Το σημαντικότερο επίτευγμα είναι η ίδρυση της Ενεργειακής Κοινότητας ChalkiON και η λειτουργία του φωτοβολταϊκού πάρκου, που μέσω του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού κάλυψε τις ενεργειακές ανάγκες των νοικοκυριών, επιφέροντας θεαματική μείωση στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος και ουσιαστική οικονομική ανακούφιση σε μια δύσκολη περίοδο. Παράλληλα, η εισαγωγή της πράσινης ηλεκτροκίνησης στις μετακινήσεις, οι υποδομές δικτύων 5G και δημόσιου Wi-Fi, καθώς και η ψηφιοποίηση των δημοτικών υπηρεσιών αναβάθμισαν την ποιότητα ζωής, εκσυγχρόνισαν τις υποδομές του νησιού και το τοποθέτησαν στον παγκόσμιο χάρτη ως πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης, δίνοντας ισχυρό κίνητρο στους νέους να παραμείνουν στον τόπο τους.
• Ποια νέα έργα ή τεχνολογικές εφαρμογές σχεδιάζει ο δήμος για το επόμενο διάστημα;
Για το επόμενο διάστημα, ο Δήμος Χάλκης θέτει ως προτεραιότητα τη διεύρυνση των καινοτόμων εφαρμογών με έμφαση στη βιωσιμότητα, την ψηφιακή διακυβέρνηση και την κυκλική οικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, δρομολογείται ένα ολοκληρωμένο Masterplan Βιώσιμης Ανάπτυξης για την περαιτέρω ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας του νησιού, ενώ παράλληλα σχεδιάζεται η εγκατάσταση έξυπνων συστημάτων τηλεμετρίας για την ορθολογική διαχείριση και τον έλεγχο των διαρροών στο δίκτυο νερού. Επιπλέον, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την περαιτέρω ανάπτυξη υπηρεσιών τηλεϊατρικής μέσω των υποδομών 5G για την άμεση υγειονομική φροντίδα των κατοίκων, καθώς και τον εμπλουτισμό των κοινόχρηστων ηλεκτρικών μέσων μετακίνησης και των σταθμών φόρτισης, εδραιώνοντας τη Χάλκη ως αυτόνομο, «έξυπνο» και πράσινο πρότυπο.
• Πώς εξελίσσεται η τουριστική κίνηση στη Χάλκη αυτό το καλοκαίρι. Ειδικά αυτές τις μέρες πρέπει να βρίσκεται το νησί σε αιχμή με την μεγάλη γιορτή του Αη Γιάννη. Είδατε αύξηση σε σχέση με πέρυσι;
Η φετινή τουριστική σεζόν εξελίσσεται εξαιρετικά θετικά, καταγράφοντας σταθερά ανοδική πορεία σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά. Η αύξηση της κίνησης επιβεβαιώνει ότι η Χάλκη δεν αποτελεί πλέον απλώς έναν αυθημερόν προορισμό, αλλά επιλογή ουσίας για επισκέπτες που αναζητούν αυθεντικότητα, ηρεμία και βιώσιμο μοντέλο φιλοξενίας.
Αυτές τις μέρες, με αφορμή το μεγάλο πανηγύρι του Άη Γιάννη του Αλάργα στις 29 Αυγούστου, το νησί βρίσκεται πράγματι στο απόγειο της πληρότητάς του.
Η προσέλευση τόσο των απόδημων Χαλκητών που επιστρέφουν στις ρίζες τους όσο και των εκατοντάδων προσκυνητών και επισκεπτών από τα γύρω νησιά είναι εντυπωσιακή, δημιουργώντας μια μοναδική ατμόσφαιρα ζωντάνιας και κατάνυξης που κατακλύζει το νησί.
Σε σχέση με πέρυσι, η αύξηση είναι εμφανής όχι μόνο τις μέρες των μεγάλων εορτασμών, αλλά συνολικά καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού. Το πιο ενθαρρυντικό στοιχείο είναι η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, καθώς η διεθνής προβολή της Χάλκης ως πρότυπο «πράσινου» νησιού προσέλκυσε αυξημένο αριθμό ποιοτικού τουρισμού ήδη από τους ανοιξιάτικους μήνες, μια τάση που διαφαίνεται πως θα διατηρηθεί μέχρι και το φθινόπωρο.
• Κύριε Φραγκάκη το νερό και η διαχείριση των απορριμμάτων παραμένουν μεγάλες προκλήσεις για τα νησιά. Ποια είναι η κατάσταση στη Χάλκη;
Στη Χάλκη, η υδατική επάρκεια εξασφαλίζεται πλήρως μέσω των αυτόνομων μονάδων αφαλάτωσης, οι οποίες καλύπτουν τις ανάγκες κατοίκων και επισκεπτών ακόμη και στις περιόδους αιχμής, ενώ δρομολογούνται ψηφιακά συστήματα τηλεμετρίας για τον άμεσο εντοπισμό διαρροών στο δίκτυο. Στον τομέα των απορριμμάτων, η διαχείριση βασίζεται σε ένα οργανωμένο πρόγραμμα διαλογής στην πηγή και ανακύκλωσης, το οποίο ενισχύεται σταδιακά με έξυπνες τεχνολογίες συλλογής, μετατρέποντας τις παραδοσιακές νησιωτικές προκλήσεις σε πεδίο εφαρμογής βιώσιμων λύσεων.
• Ένα από τα μεγάλα ζητήματα των μικρών νησιών είναι η συγκράτηση του νεανικού πληθυσμού. Τι μπορεί να προσφέρει η Χάλκη στους νέους ώστε να μείνουν ή να επιστρέψουν;
Η συγκράτηση των νέων στη Χάλκη επιτυγχάνεται μέσα από τη δημιουργία ουσιαστικών προοπτικών διαβίωσης και επαγγελματικής εξέλιξης στον τόπο τους. Η δραστική μείωση του κόστους ενέργειας μέσω της Ενεργειακής Κοινότητας ανακουφίζει τα νέα νοικοκυριά, ενώ οι προηγμένες τηλεπικοινωνιακές υποδομές 5G επιτρέπουν την ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εργασίας και της ψηφιακής επιχειρηματικότητας. Παράλληλα, η διεθνής προβολή του νησιού ως πράσινου προτύπου δημιουργεί νέες ποιοτικές θέσεις απασχόλησης στον τουρισμό και την καινοτομία, προσφέροντας στους νέους μας τις σύγχρονες υπηρεσίες, την ποιότητα ζωής και την ασφάλεια που χρειάζονται για να μείνουν, να δημιουργήσουν και να δημιουργήσουν οικογένεια στη Χάλκη.
• Η τηλεργασία και η ψηφιακή συνδεσιμότητα μπορεί να δημιουργήσουν ένα νέο μοντέλο μόνιμης κατοίκησης -digital nomads -στη Χάλκη. Αν θυμάμαι καλά είναι το σχέδιο με την επανακατοικηση του χωριού που τρέχει η Deloitte. Που βρισκόμαστε στην εφαρμογή του φιλόδοξου αυτού προγράμματος;
Το πρωτοποριακό πρόγραμμα για την αναβίωση του παραδοσιακού οικισμού του Χωριού στη Χάλκη –με την καθοριστική συμβολή και μελέτη της Deloitte στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης– βρίσκεται σε πλήρη τροχιά υλοποίησης.
Έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες τεχνικές μελέτες, η χωροταξική αποτύπωση και οι εγκρίσεις για την αποκατάσταση των ιστορικών λιθόκτιστων κατοικιών με πλήρη σεβασμό στην αρχιτεκτονική κληρονομιά του νησιού. Παράλληλα, διαμορφώθηκαν οι προδιαγραφές για την ενσωμάτωση υποδομών οπτικής ίνας, δικτύων 5G και έξυπνων πράσινων τεχνολογιών, ώστε τα σπίτια αυτά να είναι πλήρως λειτουργικά για ψηφιακούς νομάδες (digital nomads) και νέους μόνιμους κατοίκους.
Αυτή τη στιγμή το έργο περνά στη φάση της εξασφάλισης των χρηματοδοτικών εργαλείων και των κατασκευαστικών παρεμβάσεων. Στόχος μας είναι το Χωριό να μετατραπεί σε ένα διεθνές μοντέλο «έξυπνου» και αυτόνομου οικισμού, που θα προσφέρει υψηλή ποιότητα ζωής, συνδυάζοντας την αυθεντική νησιωτικότητα με τις πιο σύγχρονες δυνατότητες απομακρυσμένης εργασίας.
• Ποια είναι η μεγαλύτερη ευκαιρία που βλέπετε δήμαρχε σήμερα για το νησί και ποια η μεγαλύτερη απειλή;
Η μεγαλύτερη ευκαιρία για τη Χάλκη κυρία Παμπρή σήμερα είναι η εδραίωσή της ως ένα διεθνές πρότυπο βιώσιμης και έξυπνης διαβίωσης. Η επιτυχία του προγράμματος GR-Eco Island και η διεθνής αναγνώριση που αποκτήσαμε δεν αποτελούν απλώς ένα επιτυχημένο εγχείρημα, αλλά ένα ισχυρό εργαλείο οικονομικής και κοινωνικής μεταμόρφωσης. Οι σύγχρονες ψηφιακές υποδομές, η πράσινη ενέργεια και η υψηλή ποιότητα ζωής δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την προσέλκυση νέων μόνιμων κατοίκων, ψηφιακών νομάδων και πράσινων επενδύσεων, ενώ παράλληλα διαμορφώνουν ένα νέο μοντέλο υπεύθυνου τουρισμού που επιμηκύνει την τουριστική περίοδο και ενισχύει την τοπική οικονομία.
Στον αντίποδα, η μεγαλύτερη απειλή συμπυκνώνεται στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης –με αιχμή τη λειψυδρία και την πίεση στους φυσικούς πόρους– σε συνδυασμό με τον κίνδυνο αλλοίωσης της φυσιογνωμίας του νησιού. Η αυξανόμενη δημοφιλία της Χάλκης εγκυμονεί τον κίνδυνο μιας αλόγιστης ανάπτυξης που θα μπορούσε να επιβαρύνει τις νησιωτικές υποδομές και να αλλοιώσει τον παραδοσιακό αρχιτεκτονικό χαρακτήρα και την ηρεμία του τόπου μας. Το μεγάλο μας στοίχημα είναι να διατηρήσουμε μια αυστηρή ισορροπία: να αξιοποιούμε την τεχνολογία και την καινοτομία για την ευημερία των κατοίκων, περιφρουρώντας παράλληλα με αφοσίωση την περιβαλλοντική και πολιτιστική παρακαταθήκη της Χάλκης.