Τ. Χατζηιωάννου : «Δεν μπαίνω στη μάχη για να αλλάξω, μπαίνω για να τα αλλάξω»

Τι είναι για σας Πολι­τι­σμός;

Η σύνθεση μιας πολυ­πο­λι­τι­σμι­κής κοι­νω­νίας, όπως η Ρόδος. Η «ευλογία» να ζεις σε ένα τόπο που τρο­φο­δό­τησε και επη­ρε­ά­στηκε από ένα κράμα πολι­τι­σμών που άφησαν τα χνάρια τους στην πόλη, στο νησί.  Αυτή απο­τυ­πώ­νε­ται στα ήθη, τα έθιμα, τις παρα­δό­σεις, τη μουσική, τις τέχνες, τα γράμ­ματα και στα κτήρια που κου­βα­λάνε μνήμες ανθρώ­πων και βαραί­νουν την πολι­τι­στική ταυ­τό­τητα του νησιού. Με την ευρύ­τερη έννοια και ο πολι­τι­σμός της καθη­με­ρι­νό­τη­τας. Ο σεβα­σμός του αστικού περι­βάλ­λο­ντος ή των ιδιαι­τε­ρο­τή­των των χωριών σε συν­δυα­σμό με τις ανθρώ­πι­νες παρεμ­βά­σεις. Επιμένω ότι πολι­τι­σμός είναι να δια­τη­ρούμε την πόλη καθαρή, να μην παρ­κά­ρουμε πάνω σε πεζο­δρό­μια, δια­βά­σεις και ράμπες για άτομα με κινη­τι­κές ή άλλες δυσκο­λίες, κλπ. Εδώ, λοιπόν, έχουμε υπο­χρέ­ωση την ανά­πτυξη δράσεων προ­στα­σίας και ένταξής τους στην σύγ­χρονη πολε­ο­δο­μική  και κοι­νω­νική πραγ­μα­τι­κό­τητα. Ο βαθμός ανά­πτυ­ξής τους, ταυ­τί­ζε­ται απόλυτα με την έννοια του πολι­τι­σμού.

Ο Πολι­τι­σμός ως  βαθύ­τερη έννοια, αυτή της ηθικής υπό­στα­σης, το σύνολο των ιδεών και ενερ­γειών της στάσης ζωής, δια­κρί­νετε ότι έχει χαθεί;

Είναι ένα από τα προ­βλή­ματα της εποχής. Η αίσθηση ότι το χρήμα μπορεί να εξι­σω­θεί με τον πολι­τι­σμό. Με αφορμή και τις πρω­το­φα­νείς και πρω­τό­γνω­ρες για τα παγκό­σμια δεδο­μένα οικο­νο­μι­κές πολι­τι­κές και κοι­νω­νι­κές εξε­λί­ξεις, γίνεται κατα­νοητό πως λαμ­βά­νει σάρκα και οστά άλλο ένα είδος κρίσης το οποίο βέβαια απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο μέρος της γενι­κευ­μέ­νης κρίσης. Η κρίση του αξιακού μας πολι­τι­σμού. Εκ των πραγ­μά­των απα­ξιώ­νε­ται η θεωρία, που το υπό­βα­θρό της, η θεμε­λιώ­δης αρχή, που πρέπει να την καθο­ρί­ζει και δια­πνέει, είναι η έννοια του δικαίου. O ακρο­γω­νιαίος λίθος της πολι­τι­κής είναι η ηθική αρχή του δικαίου, ως βάση του Πολι­τι­σμού, ταυ­τό­σημη με το κοινό καλό. Και ενώ, – κατά την πλα­τω­νική αντί­ληψη – η Γνώμη προ­ϋ­πο­θέ­τει Γνώση, στην εποχή μας έχει επι­κρα­τή­σει -η Γνώμη προ­ϋ­πο­θέ­τει Χρήμα.

Ανα­λά­βατε ένα δύσκολο κομμάτι σε ένα τόπο που όλα γύρω απο­πνέ­ουν Πολι­τι­σμό, αλλά που καταρ­ρέει μέσα από τα εκπλη­κτικά του μνημεία. Και εάν τα χρόνια των παχιών αγε­λά­δων δεν μπόρεσε να γίνει τίποτε γι’ αυτό, τι μπο­ρούμε να κάνουμε για να σωθεί ό,τι σώζεται;

«Δεν μπορώ να σας πω ότι τα πράγ­ματα θα γίνουν καλύ­τερα αν αλλάξουν- αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι για να γίνουν καλύ­τερα τα πράγ­ματα πρέπει να αλλά­ξουν», έλεγε ο Γερ­μα­νός φυσικός Τζορτζ Λίχτεν­μπεργκ. Με σχέδιο και ορθο­λο­γική δια­χεί­ριση πόρων, έχεις τη δυνα­τό­τητα να «συντη­ρή­σεις» πολι­τι­στι­κές αξίες. Η προ­στα­σία και η ανά­δειξη αυτού του πλούτου είναι καθήκον μέγιστο δικό μας, ώστε η πολι­τι­σμική πολυ­μορ­φία, που θα ανα­δει­χθεί, να λει­τουρ­γή­σει ως ασπίδα απέ­να­ντι στον του­ρι­στικό «χυλό» της πλα­στι­κού­ρας.

“Πρέπει να απο­κα­τα­στή­σουμε την
αρχι­τε­κτο­νική προίκα που
δια­θέ­τουμε¨

Πολλές φορές σας είδαμε να γράφετε ή σας ακού­σαμε να μιλάτε  για την παλιά αίγλη της Ρόδου, μέσα και από την άυλη πολι­τι­στική της κλη­ρο­νο­μιά. Πως μπο­ρούμε να την ξανα­βρούμε, να την ξανα­θυ­μη­θούμε και να την ταξι­δέ­ψουμε έξω από τα σύνορά της ξανά; Εχετε σκεφτεί αυτούς τους τρόπους;

Πλάι στα υλικά πολι­τι­σμικά αγαθά του παρελ­θό­ντος, που μας συντρο­φεύ­ουν και σήμερα, όπως η Ακρό­πολη της Λίνδου, το Καστέλλο, η οδός Ιπποτών, το Εθνικό Θέατρο, έρχεται από τα βάθη των αιώνων και ένα άλλο, βαρύ φορτίο, αυτό της άυλης πολι­τι­σμι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Θέλει προ­σω­πική δουλειά, έξυ­πνους τρόπους, κυρίως όμως συνερ­γα­σίες και ομαδικό πνεύμα. «Αν θες να πας γρήγορα, πας μόνος σου. Αν θέλεις να πας μακριά, πας με παρέα», λέει ένα ρητό. Το δεύτερο θα ακο­λου­θήσω.

Τόσα χρόνια βλέπαμε διάθεση κον­δυ­λίων σε πολλούς πολι­τι­στι­κούς συλ­λό­γους, χωρίς αντί­στοιχα να προ­σφέ­ρουν έργο και να παρά­γουν πολι­τι­σμό. Θα υπάρ­ξουν πλέον κρι­τή­ρια παρα­γω­γής πολι­τι­σμού και αυτή η παραγωγή-προώθηση να έχει κεντρική στρα­τη­γική ;

Πρέπει να ξεφύ­γουμε από την πρα­κτική των επι­χο­ρη­γή­σεων στους κομ­μα­τι­κούς μας φίλους ή στους συλ­λό­γους της εκλο­γι­κής μας περι­φέ­ρειας. Αυτό ως γενική αρχή και δεν αφήνω αιχμή για κανένα. Να αξιο­λο­γούμε όσους δου­λεύ­ουν και παρά­γουν. Ας απο­κτή­σουμε προ­νο­μια­κούς συνερ­γά­τες στις τοπικές κοι­νω­νίες που «φέρουν», δια­τη­ρούν και εξε­λίσ­σουν τα άυλα πολι­τι­σμικά αγαθά. Δήμος, τοπικοί φορείς με επι­στή­μο­νες και άλλους γνώστες του αντι­κει­μέ­νου να αξιο­λο­γούν τις επι­δό­σεις και να επι­βρα­βεύ­ουν με βάση την παρα­γωγή -και όχι με κρι­τή­ριο… πόσες ψήφους είχε η κάλπη.

Πιστεύ­ετε ότι μπορεί να υπάρξει ιδιω­τική πρω­το­βου­λία σε θέματα πολι­τι­σμού; Μέχρι που φτάνει και ποιες είναι οι «κόκ­κι­νες» γραμμές;

Πρώτη δια­πί­στωση, δυστυ­χώς: Το δημόσιο ταμείο είναι μείον. Δεύτερη δια­πί­στωση: Ο κρα­τι­κός μηχα­νι­σμός παρα­μέ­νει αργός και βαθιά συντη­ρη­τι­κός. Και εδώ έρχο­νται οι ιδιώτες με πρω­το­βου­λίες, να μας… ξελα­σπώ­σουν. Δεν θέλουν κάποιοι να κάνουν κου­μά­ντο σε δημόσια αγαθά οι ιδιώτες. Η αλήθεια είναι όμως ότι το Δημόσιο δεν έχει κατα­φέ­ρει να προ­ω­θή­σει και να συντη­ρή­σει τον σύγ­χρονο πολι­τι­σμό, όπως του αξίζει. Έχω την αίσθηση ότι οι απο­κα­τα­στά­σεις πρέπει να μείνουν στο δημόσιο, η δια­χεί­ριση όμως πρέπει να είναι μεικτή. Και σε αυτό το επίπεδο δεν είναι μονό­δρο­μος η ιδιω­τική πρω­το­βου­λία, και ο Δήμος έχει ρόλο. Κάνουν πολλοί λόγο για «κόκ­κι­νες γραμμές», όμως δεν βλέπουν ότι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι, κάστρα κλπ είναι περιο­ρι­σμένα με «κόκ­κι­νες κορ­δέ­λες» και ταμπε­λά­κια τύπου: «Κίνδυνος-υπό κατάρ­ρευση»; Υπάρ­χουν «επα­να­στα­τι­κές» φωνές στο υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, ας τις αγκα­λιά­σουμε.

Η Ρόδος μπορεί να «κυνη­γή­σει» κι άλλες μεγάλες διε­θνείς διορ­γα­νώ­σεις σαν  αυτή για παρά­δειγμα του Μου­σείου του Λούβρου, μεγάλα πολι­τι­στικά  δρώμενα με διεθνή απήχηση;

Η υπόθεση του Λούβρου -για να είμαστε ειλικρινείς- οφεί­λε­ται στη δουλειά των ντόπιων αρχαιο­λό­γων. Δού­λε­ψαν εδώ και χρόνια με μεθο­δι­κό­τητα ώστε η Ρόδος να έχει  στο Λούβρο τη δυνα­τό­τητα να τρα­βή­ξει τα βλέμ­ματα της οικου­μέ­νης. Εμείς, ως  Τ.Α. αξιο­ποιούμε αυτή την ευκαι­ρία. Όμως δεν θα μπω στο «τρυπάκι» κα. Φούρλα να σας απα­ντήσω για μεγάλα πολι­τι­στικά γεγο­νότα και να μείνω στα λόγια. Οι πράξεις απο­δει­κνύ­ουν τις προ­θέ­σεις. Σημα­ντική σε αυτή την κατεύ­θυνση είναι η πρω­το­βου­λία του κ. Χατζη­διά­κου στο 5ο Μεσο­γειακό Φόρουμ που διορ­γά­νωσε ο Σύν­δε­σμος Χανα­α­νι­κών, Φοι­νι­κι­κών και Καρ­χη­δο­νια­κών Πόλεων (LCCPP), υπό την αιγίδα της  UNESCO. Ο δήμαρ­χος εξελέγη πρό­ε­δρος της Συνέ­λευ­σης των δημάρ­χων και ο Δήμος Ρόδου, ορί­σθηκε συντο­νι­στής του προ­γράμ­μα­τος για τους Δήμους.  Μέσα από τη δικτύ­ωση, αλλά κυρίως από τη δεσπό­ζουσα θέση που έχει η Ρόδος στη Μεσό­γειο, θα δοθεί η ευκαι­ρία στο Δήμο και στην ουσία στο νησί, να είναι βασικός εταίρος στην υλο­ποί­ηση τεσ­σά­ρων αξόνων δράσης Πολι­τι­σμού με χρη­μα­το­δό­τηση από ευρω­παϊκά και ευρω­με­σο­γειακά προ­γράμ­ματα.

Θα γίνει η Ρόδος Πολι­τι­στική Πρω­τεύ­ουσα της Ευρώπης;

Η διεκ­δί­κηση δεν είναι αυτο­σκο­πός. Πρέπει να συν­δυά­ζε­ται με την διάσωση της πολι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς. Είναι το «όχημα» για να θωρα­κί­ζουμε την πόλη μας, το νησί μας. Να απο­κα­τα­στή­σουμε την αρχι­τε­κτο­νική προίκα που δια­θέ­τουμε. Να την ανα­δεί­ξουμε, να την προ­βά­λουμε. Άλλες πόλεις «τρέχουν» να δημιουρ­γή­σουν θησαυ­ρούς. Εμείς τους δια­θέ­τουμε και δυστυ­χώς, πελα­γο­δρο­μώ­ντας μεταξύ των αρμο­διο­τή­των, τις έχουμε εγκα­τα­λεί­ψει, έχουν μετα­τρα­πεί σε «τσί­γκους». Η διεκ­δί­κηση, λοιπόν, έχει ως στόχο, πέρα από την επιτυχή κατά­ληξη του εγχει­ρή­μα­τος, την κατο­χύ­ρωση του πολι­τι­σμι­κού μας κεφα­λαίου. «Συστή­νο­ντας» αυτές τις αξίες στο παγκό­σμιο κοινό, θα επι­τε­λέ­σουμε έργο και βέβαια θα δρέ­ψουμε και οικο­νο­μικά οφέλη. Όμως κα. Φούρλα, η διεκ­δί­κηση της Πολι­τι­στι­κής Πρω­τεύ­ου­σας της Ευρώπης, είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση που απαιτεί εξίσου προ­σε­κτι­κούς χει­ρι­σμούς. Έτσι απο­φεύ­γεις τη δια­κω­μώ­δωση του θέματος και το «κάζο».

Πιστεύ­ετε ότι σωστά επι­κοι­νω­νεί­ται και σε μας τους πολίτες, αλλά και στους επι­σκέ­πτες η πολι­τι­στική κουλ­τούρα της Ρόδου; Σκέ­πτε­στε να αλλάξει κάτι σ’ αυτή την δια­χεί­ριση;

Έχω την αίσθηση -για να μην πω τη βεβαιότητα- όχι. Νομίζω ότι δεν μας τιμούν οι επι­δό­σεις μας σε αυτό το σπου­δαίο ζήτημα. Απαι­τεί­ται αλλαγή πολι­τι­κής. Η πρόοδος των πραγ­μά­των επι­τυγ­χά­νε­ται μόνο με ανα­τρο­πές καθε­στω­τι­κών αντι­λή­ψεων και όχι με συμ­βι­βα­σμούς που οδηγούν σε τέλμα και στα­σι­μό­τητα. Παλεύ­ουμε καθη­με­ρινά με όραμα και σχέδιο.

Απά­ντηση έχουμε δώσει εάν θέλουμε ο Πολι­τι­σμός μας να είναι δια­χεί­ριση παι­δείας  ή δια­χεί­ριση «δια­σκε­δα­στι­κού» μέσου το οποίο θα έχει ως απο­κλει­στικό σκοπό την προ­σέλ­κυση του­ρι­σμού και την προ­σπό­ριση οικο­νο­μι­κών οφελών;

Το τερπνόν διά του ωφε­λί­μου. Όχι όμως εκποι­ή­σεις με σκοπό την προ­σπό­ριση οικο­νο­μι­κών οφελών με ξεπού­λημα του πολι­τι­στι­κού πλούτου του νησιού. Αυτό όμως προ­ϋ­πο­θέ­τει και υπέρ­βαση ενός κρα­τι­κού «συντη­ρη­τι­σμού» που απο­βαί­νει εις βάρος της «προίκας» της Ρόδου. Συνερ­γα­σίες σε «καθαρό καμβά» έτσι ώστε και την παιδεία να προ­ω­θή­σουμε, όπως και να εκμε­ταλ­λευ­τούμε τις ευκαι­ρίες που μας παρου­σιά­ζο­νται. Δεν έχουμε περι­θώ­ριο για ολι­γω­ρίες.

Τώρα που τα πράγ­ματα τα βλέπετε από μέσα, πόσο εύκολο είναι ένας  δημο­σιο­γρά­φος που απο­στολή του είναι να στέ­κε­ται απέ­να­ντι από την εξουσία  να περνά τον Ρου­βί­κωνα;

Δεν είναι εύκολο κα. Φούρλα. Το θέμα πάντως -κατ’ εμέ- είναι να περά­σεις τον Ρου­βί­κωνα, κρα­τώ­ντας την ίδια ψυχή. Αυτά που κατέ­κρι­νες να μην τα πράξεις. Να μην επι­τρέ­ψεις στην Κίρκη της εξου­σίας να σου θολώσει το μυαλό. Να μείνεις ρεα­λι­στής, αυθε­ντι­κός, αλη­θι­νός. Με τα όποια λάθη και ελατ­τώ­ματά σου. Επα­να­λαμ­βάνω κάτι που πιστεύω. Δεν μπαίνω στη μάχη για να αλλάξω, μπαίνω να τα αλλάξω.  Άλλωστε σε αυτόν που οφείλω να απο­λο­γηθώ είναι στο λαό που με τίμησε. Και τελειώνω με κάτι που έγραψε πρό­σφατα συνά­δελ­φος για τη νέα δημο­τική αρχή και με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο: «Να κλεί­σουν τα αυτιά στην κολα­κεία που θεριεύει την έπαρση και αλα­ζο­νεία και, εντέλει, οδηγεί στην αυτο­τύ­φλωση».