Η κλιματική αλλαγή και τα δυο σενάρια για τον ελληνικό τουρισμό

Την τρω­τό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού απέ­να­ντι στην κλι­μα­τική αλλαγή ανα­δει­κνύει μελέτη που εκπό­νησε το Ίδρυμα Οικο­νο­μι­κών και Βιο­μη­χα­νι­κών Ερευνών (ΙΟΒΕ), με τις κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες να φαί­νε­ται ότι μπορεί να οδη­γή­σουν σε μείωση των μεγεθών του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού και συνα­κό­λουθα σε σημα­ντική συνο­λική πτώση στο ΑΕΠ, την απα­σχό­ληση και τα δημο­σιο­νο­μικά έσοδα.

Αυτό είναι το πρώτο σενάριο της μελέτης του ΙΟΒΕ, που εδρά­ζε­ται στη μείωση του Κλι­μα­τι­κού Δείκτη Του­ρι­σμού (Tourism Climate Index – TCI) κατά 10 μονάδες το καλο­καίρι, κάτι που ανα­μέ­νε­ται να περιο­ρί­σει τις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις κατά 15,6% και να οδη­γή­σει σε μείωση της συνο­λι­κής του­ρι­στι­κής δαπάνης κατά 1,2 δισ. ευρώ, εάν δεν υπάρξει προ­σαρ­μογή στις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής.

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη, δε, τις ισχυρές δια­κλα­δι­κές δια­συν­δέ­σεις του του­ρι­σμού με το σύνολο της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, η πτώση της του­ρι­στι­κής δαπάνης κατά 1,2 δισ. ευρώ συνε­πά­γε­ται συνο­λική απώλεια ύψους περίπου 2,2 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ.

Έντονη εκτι­μά­ται ότι θα είναι και η επί­δραση στους προ­μη­θευ­τές του του­ρι­στι­κού τομέα, των οποίων η παρα­γωγή προ­βλέ­πε­ται να περιο­ρι­στεί κατά 600 εκατ. ευρώ ετησίως. Σε αυτό το σενάριο, συνο­λικά, για κάθε 1 ευρώ απώ­λειας στην παρα­γωγή του του­ρι­στι­κού τομέα, η ελλη­νική οικο­νο­μία συρ­ρι­κνώ­νε­ται κατά 1,8 ευρώ, γεγονός που κατα­δει­κνύει την ισχυρή δια­σύν­δεση του του­ρι­σμού με κρί­σι­μους προ­μη­θευ­τές του, αλλά και την ευρύ­τερη συμβολή του στην ιδιω­τική κατα­νά­λωση.

Μια τέτοια μετα­βολή στο του­ρι­στικό προϊόν ανα­μέ­νε­ται να περιο­ρί­σει την απα­σχό­ληση στο σύνολο του έτους κατά περίπου 38,1 χιλ. θέσεις εργα­σίας πλήρους απα­σχό­λη­σης. Εξ αυτών, οι 24 χιλ. αφορούν άμεσα απα­σχο­λού­με­νους στον του­ρι­στικό τομέα, ενώ οι υπό­λοι­πες προ­κύ­πτουν έμμεσα (8,6 χιλ. θέσεις σε κλάδους-προμηθευτές) ή προ­κα­λού­νται από τη μείωση της κατα­νά­λω­σης (5,4 χιλ.).

Τέλος, όπως ανα­φέ­ρε­ται στη σχετική μελέτη, η μείωση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος κατά τη θερινή περίοδο ανα­μέ­νε­ται να οδη­γή­σει σε συνο­λική απώλεια φορο­λο­γι­κών εσόδων ύψους 306,7 εκατ. ευρώ.

«Η απώλεια δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων και η συνε­πα­γό­μενη μείωση της του­ρι­στι­κής δαπάνης επη­ρε­ά­ζει άμεσα τη φορο­λο­γική απόδοση επι­χει­ρή­σεων που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στον του­ρι­στικό τομέα. Επι­πλέον, η έμμεση και προ­κα­λού­μενη επί­δραση ενι­σχύ­ουν περαι­τέρω τις απώ­λειες, καθώς επη­ρε­ά­ζε­ται το εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών και περιο­ρί­ζε­ται η κατα­να­λω­τική τους δαπάνη, με απο­τέ­λε­σμα τη μείωση των φορο­λο­γι­κών εισπρά­ξεων από έμμε­σους και άμεσους φόρους στην υπό­λοιπη οικο­νο­μία», επι­ση­μαί­νε­ται.

Στο συγκε­κρι­μένο σενάριο, βάσει του οποίου δεν θα ληφθούν μέτρα προ­σαρ­μο­γής, εκτι­μά­ται ότι μέρος των υφι­στά­με­νων του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών θα παρα­μεί­νει ανα­ξιο­ποί­ητο κατά τη θερινή περίοδο, εξαι­τίας της μείωσης της ζήτησης.

Αυτό ενδέ­χε­ται να οδη­γή­σει σε μείωση τις τιμές του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, με απο­τέ­λε­σμα την περαι­τέρω συρ­ρί­κνωση των εσόδων του τομέα με απο­τέ­λε­σμα ενδε­χό­μενη εσω­τε­ρική μετα­νά­στευση από του­ρι­στι­κές περιο­χές προς τα αστικά κέντρα, επι­τεί­νο­ντας την αστι­κο­ποί­ηση και ενι­σχύ­ο­ντας τις πιέσεις στα ήδη επι­βα­ρυ­μένα αστικά οικο­συ­στή­ματα.

Το δεύτερο σενάριο

Το έτερο σενάριο της μελέτης προ­ϋ­πο­θέ­τει ότι η ελλη­νική οικο­νο­μία δια­θέ­τει ή ανα­πτύσ­σει εγκαί­ρως τις απα­ραί­τη­τες υπο­δο­μές και υπη­ρε­σίες που απαι­τού­νται για την ομαλή και ποιο­τική εξυ­πη­ρέ­τηση της αυξη­μέ­νης ζήτησης πέραν της θερινής περιό­δου.

Προ­ϋ­πο­τί­θε­ται, δηλαδή, επι­τυ­χής επέ­κταση της του­ρι­στι­κής περιό­δου και επαρκής ετοι­μό­τητα των προ­ο­ρι­σμών να προ­σαρ­μο­στούν σε ένα δια­φο­ρο­ποι­η­μένο περι­βάλ­λον. Η προ­σέγ­γιση αυτή δίνει τη δυνα­τό­τητα αξιο­ποί­η­σης της θετικής δυνα­μι­κής των ενδιά­με­σων και χει­με­ρι­νών περιό­δων, περιο­ρί­ζο­ντας παράλ­ληλα τις απώ­λειες του καλο­και­ριού και δημιουρ­γώ­ντας συν­θή­κες βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης του κλάδου.

Η επέ­κταση της του­ρι­στι­κής περιό­δου που θα επι­φέ­ρει αύξηση της ζήτησης σε όλες τις εποχές πλην του καλο­και­ριού ανα­μέ­νε­ται να εξι­σορ­ρο­πή­σει τις απώ­λειες από το αυτή την περίοδο του χρόνου, με τις συνο­λι­κές δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις να αυξά­νο­νται οριακά κατά 1,4% και τα σχετικά έσοδα κατά 260 εκατ. ευρώ περίπου, επι­δρώ­ντας ήπια θετικά στο ΑΕΠ.

Ακο­λου­θή­στε το Euro2day.gr στο Google News!Παρα­κο­λου­θή­στε τις εξε­λί­ξεις με την υπο­γραφη εγκυ­ρό­τη­τας του Euro2day.gr FOLLOW USΑκολουθήστε τη σελίδα του Euro2day.gr στο LinkedinΕιδικότερα, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στη σχετική μελέτη, το ΑΕΠ ανα­μέ­νε­ται να ενι­σχυ­θεί κατά 228 εκατ. ευρώ ετησίως, το οποίο προ­έρ­χε­ται κυρίως από τις βελ­τιω­μέ­νες επι­δό­σεις του του­ρι­σμού το φθι­νό­πωρο, που είναι και η εποχή που παρου­σιά­ζει τη μεγα­λύ­τερη αύξηση στο TCI. Σε όρους απα­σχό­λη­σης, προ­βλέ­πε­ται δημιουρ­γία 6,6 χιλ. θέσεων, με σημα­ντικό ποσοστό αυτών να αφορά σε θέσεις πλήρους απα­σχό­λη­σης, ως απο­τέ­λε­σμα της επι­μή­κυν­σης της του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Παράλ­ληλα, μια ποιο­τική μετα­βολή αφορά τη στα­διακή μετα­κί­νηση εργα­ζο­μέ­νων και επι­χει­ρη­μα­τιών εκτός μεγάλων αστικών κέντρων για όλη τη διάρ­κεια του έτους, γεγονός που ενδέ­χε­ται να συμ­βά­λει στην ανα­ζω­ο­γό­νηση μικρό­τε­ρων περιο­χών της χώρας. Τέλος, θετική είναι η επί­δραση και στα δημο­σιο­νο­μικά έσοδα, τα οποία ανα­μέ­νε­ται να ενι­σχυ­θούν κατά 53 εκατ. ευρώ.

Ο δείκτης TCI

Ο δείκτης βασί­ζε­ται σε πέντε κύριες κλι­μα­τι­κές μετα­βλη­τές: θερ­μο­κρα­σία, σχετική υγρασία, ηλιο­φά­νεια, βρο­χό­πτωση και ταχύ­τητα ανέμου. Κάθε μία από αυτές τις παρα­μέ­τρους ενσω­μα­τώ­νε­ται στον δείκτη μέσω συγκε­κρι­μέ­νων υπο­δει­κτών, ενώ εφαρ­μό­ζο­νται συντε­λε­στές βαρύ­τη­τας ώστε να απο­τυ­πώ­νε­ται η συνο­λική του­ρι­στική εμπει­ρία για την εκά­στοτε γεω­γρα­φική τοπο­θε­σία.

Υψη­λό­τε­ρες τιμές του δείκτη TCI υπο­δη­λώ­νουν περισ­σό­τερο ευνοϊ­κές κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες για του­ρι­σμό, ενώ χαμηλές τιμές αντα­να­κλούν περιο­ρι­σμούς ή δυσχέ­ρειες που επη­ρε­ά­ζουν αρνη­τικά την ελκυ­στι­κό­τητα ενός προ­ο­ρι­σμού.

Δια­χρο­νική πληγή

Η έντονη επο­χι­κό­τητα απο­τε­λεί δια­χρο­νικό και δομικό χαρα­κτη­ρι­στικό του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού. Μάλιστα, η Ελλάδα παρου­σιά­ζει σαφώς εντο­νό­τερη επο­χι­κό­τητα σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ27, αφού σχεδόν το 60% των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων και αφίξεων κατα­γρά­φε­ται στην περίοδο Ιουνίου – Αυγού­στου, ενώ το αντί­στοιχο ποσοστό στην ΕΕ27 δεν υπερ­βαί­νει το 40%.

Αντι­θέ­τως, στους μήνες εκτός της θερινής περιό­δου (Νοέμ­βριος – Απρί­λιος), οι του­ρι­στι­κές ροές στην ΕΕ27 παρα­μέ­νουν σημα­ντικά υψη­λό­τε­ρες σε σχέση με την Ελλάδα, γεγονός που αντα­να­κλά την ύπαρξη ενός περισ­σό­τερο ισορ­ρο­πη­μέ­νου και λιγό­τερο επο­χι­κού του­ρι­στι­κού μοντέ­λου στις περισ­σό­τε­ρες ευρω­παϊ­κές χώρες.

Η έντονη επο­χι­κό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού αντα­να­κλά­ται και στα ποσοστά πλη­ρό­τη­τας των κατα­λυ­μά­των στην Ελλάδα σε σύγκριση με χώρες που δια­θέ­τουν αντί­στοιχο του­ρι­στικό προϊόν (π.χ. Ιταλία και Ισπανία). Η Ελλάδα παρου­σιά­ζει υψηλή δια­κύ­μανση, με πλη­ρό­τητα που δια­μορ­φώ­νε­ται άνω του 90% στην αιχμή της θερινής περιό­δου (Ιούλιος – Αύγου­στος), ενώ υπο­χω­ρεί κάτω από το 20% τους χει­με­ρι­νούς μήνες.

Στον αντί­ποδα, η Ισπανία και η Ιταλία εμφα­νί­ζουν πιο ισο­σκε­λι­σμένη ετήσια κατα­νομή, με ηπιό­τε­ρες δια­κυ­μάν­σεις και στα­θε­ρό­τερη ζήτηση σε όλη τη διάρ­κεια του έτους.

Πηγή: euro2day.gr