Ερευνα: Η κλιματική κρίση «θερμορυθμίζει» τον ελληνικό τουρισμό

Οι παρα­τε­τα­μένα υψηλές θερ­μο­κρα­σίες και η ξηρασία οι οποίες χαρα­κτή­ρι­σαν το φετινό καλο­καίρι στις περισ­σό­τε­ρες περιο­χές της χώρας, τα επόμενα χρόνια ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σουν κατα­λυ­τικά τον ελλη­νικό του­ρι­σμό.

Σε αυτό το συμπέ­ρα­σμα κατα­λή­γει η νέα μελέτη με τίτλο «Χωρική και χρονική ανάλυση του Δείκτη Κλι­μα­τι­κών Συν­θη­κών Δια­κο­πών (HCI) για αστι­κούς και παρα­θα­λάσ­σιους προ­ο­ρι­σμούς στην Ελλάδα», η οποία δημο­σιεύ­τηκε πριν από λίγες ημέρες στο επι­στη­μο­νικό περιο­δικό Theoretical and Applied Climatology, από Ελληνες επι­στή­μο­νες του Πανε­πι­στη­μίου Ιωαν­νί­νων.

Η εργασία εξε­τά­ζει την επί­δραση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στην καταλ­λη­λό­τητα του κλί­μα­τος για τον του­ρι­σμό στην Ελλάδα, έναν από τους πιο δημο­φι­λείς καλο­και­ρι­νούς προ­ο­ρι­σμούς παγκο­σμίως.

Χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τον Δείκτη Κλι­μα­τι­κών Συν­θη­κών Δια­κο­πών (HCI) για αστικές και παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές, οι επι­στή­μο­νες ανέ­λυ­σαν τις ιστο­ρι­κές τάσεις από το 1981 έως το 2023, προ­βλέ­πο­ντας τις μελ­λο­ντι­κές συν­θή­κες υπό τρία σενάρια κλι­μα­τι­κής αλλαγής για την περίοδο 2025–2099.

Τρία κλι­μα­τικά σενάρια

Ο δρ Ηλίας Πέτρου, ερευ­νη­τι­κός συνερ­γά­της Εργα­στη­ρίου Μετε­ω­ρο­λο­γίας και Κλι­μα­το­λο­γίας στο Τμήμα Φυσικής στο Πανε­πι­στή­μιο Ιωαν­νί­νων και ένας εκ των ερευ­νη­τών της μελέτης, εξηγεί στην «Κ» ποια είναι τα τρία σενάρια τα οποία δούλεψε η ομάδα.

«Σύμφωνα με το πρώτο, το πιο ήπιο σενάριο, οι εκπο­μπές όλων των θερ­μο­κη­πι­κών αερίων μειώ­νο­νται αισθητά στο εγγύς μέλλον. Το δεύτερο κλι­μα­τικό σενάριο δεν προ­βλέ­πει αισθητή μείωση εκπο­μπών, ενώ με βάση το τρίτο σενάριο, το δυσοί­ωνο, οι εκπο­μπές των θερ­μο­κη­πι­κών αερίων θα αυξη­θούν περαι­τέρω τα επόμενα χρόνια. Εμείς ψάξαμε να βρούμε πώς εξε­λίσ­σε­ται, σε καθεμία από τις τρεις περι­πτώ­σεις, ο του­ρι­στι­κός δείκτης (HCI) στην Ελλάδα».

Σύμφωνα με τον κ. Πέτρου, ακόμα και στο αισιό­δοξο σενάριο SSP1-2.6, οι τιμές του HCI για αστι­κούς και παρα­θα­λάσ­σιους προ­ο­ρι­σμούς παρου­σιά­ζουν μείωση, ιδιαί­τερα κατά τον Ιούνιο.

Στο πιο απαι­σιό­δοξο σενάριο SSP5-8.5, οι συν­θή­κες στις αστικές περιο­χές θα είναι «οριακές», ενώ οι παρα­θα­λάσ­σιες περιο­χές υπο­βαθ­μί­ζο­νται σε «απο­δε­κτές» ή «καλές» μέχρι το τέλος του αιώνα.

«Ακομα και στο πιο αισιό­δοξο σενάριο, με βάση τον δείκτη HCI, τα επόμενα 50 χρόνια η Ελλάδα συνε­χί­ζει να εμφα­νί­ζει κλι­μα­τική επι­βά­ρυνση, ενώ του­ρι­στι­κές περιο­χές δεν θα είναι ανεκτές για του­ρι­σμό σε 70 χρόνια από τώρα» υπο­γραμ­μί­ζει ο κ. Πέτρου.

Η πιο απότομη μείωση του δείκτη ανα­μέ­νε­ται την επόμενη δεκα­ε­τία, γι’ αυτό και είναι επι­τα­κτική η ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων προ­σαρ­μο­γής στην κλι­μα­τική αλλαγή.

Οπως σχο­λιά­ζει ο ερευ­νη­τής, «οι μελ­λο­ντι­κές προ­βο­λές δεί­χνουν περαι­τέρω επι­δεί­νωση της κλι­μα­τι­κής καταλ­λη­λό­τη­τας για τον του­ρι­σμό σε όλα τα σενάρια».

Οι ετήσιες αλλαγές στη βαθ­μο­λο­γία του του­ρι­στι­κού δείκτη HCIUrban, Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγου­στο, την περίοδο 1981-2023. Με μαύρες κου­κί­δες οι θέσεις στα­τι­στι­κής σημα­σίας

 

Οι περιο­χές που «στρε­σά­ρο­νται»

Τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας δεί­χνουν πως μεγάλοι αστικοί προ­ο­ρι­σμοί, όπως η Θεσ­σα­λο­νίκη ή η Αθήνα αλλά και περιο­χές της Δυτικής Ελλάδας, παρου­σιά­ζουν σημα­ντική μείωση των συν­θη­κών καταλ­λη­λό­τη­τας για του­ρι­σμό, με τον δείκτη HCI να υπο­βαθ­μί­ζε­ται από «πολύ καλές» σε «καλές» ή ακόμη και σε «οριακές» συν­θή­κες.

Πτωτική τάση του HCI παρα­τη­ρεί­ται ιδιαί­τερα τον Ιούνιο, λόγω αύξησης της θερ­μο­κρα­σίας και των μετα­βαλ­λό­με­νων κλι­μα­τι­κών συν­θη­κών.

Στους παρα­θα­λάσ­σιους προ­ο­ρι­σμούς, οι μεγα­λύ­τε­ρες μειώ­σεις παρα­τη­ρού­νται στα Ιόνια Νησιά, το Νότιο Αιγαίο και τις παρά­κτιες περιο­χές νότια της Θεσ­σα­λο­νί­κης, κυρίως στις αρχές του καλο­και­ριού. Ωστόσο, Ιούλιο και Αύγου­στο, οι αλλαγές είναι μικρό­τε­ρες, με τις συν­θή­κες να παρα­μέ­νουν σχετικά στα­θε­ρές.

Οπως εξηγεί ο κ. Πέτρου, «ας δούμε τον Ιούνιο που πέρασε. Ηταν πολύ θερμός μήνας για τα συνήθη δεδο­μένα, έγινε πολύ απότομο ξεκί­νημα των υψηλών θερ­μο­κρα­σιών. Αντι­θέ­τως, τον Ιούλιο και τον Αύγου­στο οι του­ρί­στες αλλά και οι πολίτες έχουν προ­λά­βει να “θερ­μο­ρυθ­μι­στούν” γι’ αυτό και δεν εξέ­φρα­σαν τόση δυσα­ρέ­σκεια όσο για τον Ιούνιο τον οποίο βίωσαν σαν σοκ».

«Ο του­ρι­στι­κός κλι­μα­τι­κός δείκτης αλλάζει προς το χει­ρό­τερο στις αστικές και στις ορεινές περιο­χές. Βλέ­πουμε την Αθήνα και την Κρήτη να “στρε­σά­ρο­νται” πολύ και βλέ­πουμε το ίδιο να συμ­βαί­νει και σε ορεινές περιο­χές, όπως για παρά­δειγμα γύρω από την Πίνδο».

Οπως χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρει ο κ. Πέτρου, «φέτος το καλο­καίρι, είδαμε περιο­χές κλι­μα­τικά επι­βα­ρυ­μέ­νες λόγω παρα­τε­τα­μέ­νης ξηρα­σίας 4-5 μηνών, όπως η Κρήτη για παρά­δειγμα. Οι συγκε­κρι­μέ­νες συν­θή­κες ανα­μέ­νε­ται να επι­δει­νω­θούν τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες στην Ελλάδα. Θα υπάρ­χουν περιο­χές που θα είναι απλη­σί­α­στες για μερι­κούς μήνες» τονίζει, κάνο­ντας αναφορά και στα τραγικά περι­στα­τικά του­ρι­στών, οι οποίοι έκαναν πεζο­πο­ρία υπό ακραίες συν­θή­κες

Ο ορεινός του­ρι­σμός δεν θα παρα­μεί­νει αλώ­βη­τος. «Βλέ­πουμε στις περιο­χές γύρω από την Πίνδο, τις θερ­μο­κρα­σίες να αυξά­νο­νται με εντα­τικό ρυθμό. Η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας σχε­τί­ζε­ται με τη μείωση της χιο­νό­πτω­σης, της ξηρα­σίας και άλλους παρά­γο­ντες».

 

 

Η μελέτη, σύμφωνα με τον κ. Πέτρου, επι­ση­μαί­νει τη σημα­ντική ευα­λω­τό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού τομέα στην κλι­μα­τική αλλαγή, ειδικά λόγω της αύξησης της θερ­μο­κρα­σίας τους καλο­και­ρι­νούς μήνες, των ακραίων θερ­μι­κών επει­σο­δίων, και των πιθανών μετα­βο­λών στα επο­χιακά πρότυπα.

Τα απο­τε­λέ­σματα τονί­ζουν την ανάγκη για έγκαιρα μέτρα όπως η βελ­τί­ωση της ενερ­γεια­κής απο­δο­τι­κό­τη­τας, η υιο­θέ­τηση τεχνο­λο­γιών εξοι­κο­νό­μη­σης νερού και η προ­ώ­θηση βιώ­σι­μων του­ρι­στι­κών πρα­κτι­κών. «Αυτές οι στρα­τη­γι­κές είναι απα­ραί­τη­τες για τη δια­τή­ρηση της ελκυ­στι­κό­τη­τας της Ελλάδας ως του­ρι­στι­κού προ­ο­ρι­σμού και τη δια­σφά­λιση της μακρο­πρό­θε­σμης οικο­νο­μι­κής της βιω­σι­μό­τη­τας σε ένα μετα­βαλ­λό­μενο κλίμα» υπο­γραμ­μί­ζει ο κ. Πέτρου.

«Βλέ­πουμε ήδη επι­μή­κυνση της σεζόν»

Οι επαγ­γελ­μα­τίες οι οποίοι «φιλ­τρά­ρουν» πρώτοι τις τάσεις και τις αλλαγές στον του­ρι­σμό, ανα­φέ­ρουν πως οι επι­σκέ­πτες έχουν ήδη αρχίσει να δεί­χνουν σταθερά αυξα­νό­μενο ενδια­φέ­ρον για τους μήνες Σεπτέμ­βριο και Οκτώ­βριο.

Σύμφωνα με τον Αγγελο Καλλία, γενικό γραμ­μα­τέα στην Πανελ­λή­νια Ενωση Ξενο­δό­χων, η απά­ντηση στο ερώτημα αν οι του­ρί­στες επι­λέ­γουν περισ­σό­τερο τους φθι­νο­πω­ρι­νούς μήνες, λόγω και των κλι­μα­τι­κών αλλαγών, «είναι κάτι που θα φανεί τα επόμενα τρία τέσσερα χρόνια. Ωστόσο, γεγονός είναι ότι φέτος, Σεπτέμ­βριος και Οκτώ­βριος ήταν ανέλ­πι­στα καλοί μήνες». Οπως σημειώ­νει ο ίδιος: «Αρκετοί επέ­λε­ξαν να έρθουν στη χώρα μας αυτούς τους δύο μήνες, χωρίς αυτό να σημαί­νει πως οι πλη­ρό­τη­τες του Ιουλίου και του Αυγού­στου έπεσαν τρο­μα­χτικά. Υπήρξε όμως μία μείωση, της τάξης του 4%. Σίγουρα, πολλοί Ευρω­παίοι επι­λέ­γουν τον Σεπτέμ­βριο ή Οκτώ­βριο λόγω οικο­νο­μι­κό­τε­ρων πακέτων. Γνω­ρί­ζουν όμως την ίδια στιγμή, πως στα της χώρας θα πετύ­χουν πολύ καλές θερ­μο­κρα­σίες. Θα έρθουν και θα είναι σαν καλο­καίρι».

Μελέτη: Πόσο κορε­σμένη του­ρι­στικά είναι η Ελλάδα;

Σύμφωνα με τον κ. Καλλία, οι Έλληνες ξενο­δό­χοι παρα­κο­λου­θούν προ­σε­κτικά την τάση επι­μή­κυν­σης του του­ρι­σμού προς τη φθι­νο­πω­ρινή σεζόν, αφενός γιατί οι επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρίσης είναι γεγονός που έχει μπει εμφα­ντικά στον δημόσιο διάλογο και αφε­τέ­ρου γιατί βολι­δο­σκο­πούν την πιθα­νό­τητα να αρχί­σουν να δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νται νέες τιμές με τους του­ρι­στι­κούς πρά­κτο­ρες για τους μήνες αυτούς, αν φανεί ότι η δυνα­μική τους γίνεται ισο­δύ­ναμη με αυτή των καλο­και­ρι­νών μηνών.

Πηγή: kathimerini.gr