Handelsblatt: Γιατί η τουριστική άνθηση στην Ελλάδα φτάνει στα όριά της

Η Ελλάδα καταγράφει χρόνο με τον χρόνο νέα ρεκόρ τόσο στις αφίξεις ξένων επισκεπτών όσο και στα τουριστικά έσοδα. Ωστόσο, πίσω από αυτή την εντυπωσιακή πορεία κρύβονται σοβαρές προκλήσεις. Στην τελευταία της Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής, η Τράπεζα της Ελλάδος προειδοποιεί ότι η κλιματική αλλαγή, ο υπερτουρισμός και η ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση της οικονομίας από τον τουρισμό ενδέχεται να εξελιχθούν σε σημαντικούς κινδύνους για τη χώρα.

Η προειδοποίηση επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που για χρόνια απουσίαζε από τη δημόσια συζήτηση, αναφέρει η γερμανική Handelsblatt: πόσο ανθεκτικό είναι ένα αναπτυξιακό μοντέλο που βασίζεται όλο και περισσότερο στον τουρισμό;

 Ο τουρισμός ως βασικός πυλώνας της οικονομίας
Ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας. Μετά την κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας συνέβαλε καθοριστικά στην ανάκαμψη της χώρας, ενώ η Ελλάδα ξεπέρασε και τις συνέπειες της πανδημίας ταχύτερα από τις περισσότερες ανταγωνίστριες τουριστικές αγορές. Ήδη από το 2023 οι αφίξεις ξένων επισκεπτών είχαν ξεπεράσει τα επίπεδα του 2019, πριν από την πανδημία.

Οι ενδείξεις για το 2026 προμηνύουν ακόμη ένα έτος-ρεκόρ. Το πρώτο τετράμηνο του έτους οι αφίξεις αλλοδαπών τουριστών αυξήθηκαν κατά 27,1% σε σύγκριση με το 2025, ενώ τα έσοδα από τον τουρισμό σημείωσαν ακόμη μεγαλύτερη άνοδο, κατά 36,7%.

Σύμφωνα με υπολογισμούς του World Travel & Tourism Council (WTTC), ο συνολικός αντίκτυπος του τουρισμού και των ταξιδιών αντιστοιχούσε το 2025 στο 18,9% του ελληνικού ΑΕΠ, ενώ έως το 2035 το ποσοστό αυτό εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει στο 21,7%.

Η υπερβολική εξάρτηση αυξάνει την ευαλωτότητα
Ακριβώς αυτή η αυξανόμενη εξάρτηση προβληματίζει την Τράπεζα της Ελλάδος. Όπως επισημαίνει ο διοικητής της, Γιάννης Στουρνάρας, όσο μεγαλύτερη γίνεται η συμβολή του τουρισμού στην οικονομία, τόσο πιο ευάλωτη καθίσταται η χώρα σε εξωτερικές κρίσεις και απρόβλεπτες εξελίξεις.

Η έκθεση τονίζει ότι η διατήρηση της ανάπτυξης προϋποθέτει έναν ουσιαστικό μετασχηματισμό του ίδιου του τουριστικού μοντέλου.

 Η κλιματική αλλαγή αλλάζει τα δεδομένα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους ευρωπαϊκούς προορισμούς που επηρεάζονται περισσότερο από την αύξηση της θερμοκρασίας και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Οι παρατεταμένοι καύσωνες, οι μεγάλες πυρκαγιές αλλά και οι καταστροφικές κακοκαιρίες, όπως ο «Ιανός» το 2020 και ο «Daniel» το 2023, έχουν ήδη μεταβάλει τις συνθήκες λειτουργίας του τουρισμού. Μάλιστα, ο Daniel, που θεωρείται η ισχυρότερη καταιγίδα που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ελλάδα, προκάλεσε ζημιές άνω των 5 δισ. ευρώ.

Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται σε περιβαλλοντικές πολιτικές. Απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές ύδρευσης και ενέργειας, στις μεταφορές, αλλά και σε έργα προσαρμογής στην κλιματική κρίση, ώστε η χώρα να παραμείνει ελκυστικός προορισμός και τις επόμενες δεκαετίες.

Ο υπερτουρισμός πιέζει κοινωνίες και υποδομές
Παράλληλα, η έκθεση προειδοποιεί για τις συνέπειες του υπερτουρισμού. Το πρόβλημα, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, δεν αφορά μόνο τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά κυρίως τη μεγάλη συγκέντρωσή τους σε λίγα νησιά και τουριστικές περιοχές κατά τη διάρκεια της υψηλής περιόδου.

Στους βασικούς παράγοντες περιλαμβάνονται η παγκόσμια αύξηση των ταξιδιών, οι φθηνές αεροπορικές συνδέσεις, οι ψηφιακές πλατφόρμες κρατήσεων και η συνεχής ανάπτυξη της κρουαζιέρας.

Οι επιπτώσεις είναι ήδη εμφανείς: αυξημένη κατανάλωση νερού και ενέργειας, περισσότερα απορρίμματα, μεγαλύτερη επιβάρυνση των οικοσυστημάτων και των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και αυξημένες φθορές στις υποδομές.

Πίεση στην κατοικία και την ποιότητα ζωής
Οι μεγαλύτερες συνέπειες καταγράφονται στις τοπικές κοινωνίες των δημοφιλών προορισμών. Η άνοδος των ενοικίων και των τιμών των ακινήτων, η αντικατάσταση τοπικών επιχειρήσεων από τουριστικές δραστηριότητες και η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων επιβαρύνουν σημαντικά την αγορά κατοικίας και υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Μακροπρόθεσμα, προειδοποιεί η Τράπεζα της Ελλάδος, υπάρχει κίνδυνος απώλειας της τοπικής ταυτότητας και αποδυνάμωσης της κοινωνικής συνοχής.

Παράλληλα, ο υπερτουρισμός μπορεί να υπονομεύσει την ίδια την επιτυχία του ελληνικού τουρισμού, καθώς η υπερφόρτωση των προορισμών, η μείωση της ποιότητας της ταξιδιωτικής εμπειρίας και οι αυξανόμενες κοινωνικές εντάσεις ενδέχεται να πλήξουν τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της χώρας.

Η ανάγκη αλλαγής στρατηγικής
Η Τράπεζα της Ελλάδος ζητά αλλαγή στρατηγικής. Αντί να επιδιώκεται διαρκώς η αύξηση των αφίξεων, προτείνει την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, την καλύτερη γεωγραφική κατανομή των επισκεπτών και την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού, ώστε να δημιουργηθεί ένα πιο ισορροπημένο μοντέλο με μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία και μικρότερη επιβάρυνση των δημοφιλών περιοχών.

Παράλληλα, εισηγείται περισσότερες επενδύσεις σε υποδομές και «πράσινες» τεχνολογίες, καλύτερη παρακολούθηση των τουριστικών ροών, αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων και εκστρατείες ενημέρωσης των επισκεπτών για την προστασία των ιστορικών μνημείων και τον σεβασμό προς τις τοπικές κοινωνίες.

«Το μέλλον δεν κρίνεται μόνο από τους αριθμούς»
Ανάλογες επισημάνσεις διατυπώνει και η πρώην υπουργός Τουρισμού και πρώην πρόεδρος του ΕΟΤ, Άντζελα Γκερέκου, η οποία σε άρθρο της στο CNN Greece ζητεί τη μετάβαση «από τη λογική της συνεχούς ανάπτυξης σε ένα μοντέλο ανθεκτικότητας».

Όπως αναφέρει, παρότι η Ελλάδα προσφέρει υψηλού επιπέδου τουριστικές εμπειρίες, πολλές περιοχές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προβλήματα όπως ανεπαρκείς υποδομές, λειψυδρία, παράνομες χωματερές και υψηλό κόστος υπηρεσιών. Ταυτόχρονα, ο κλάδος αντιμετωπίζει ελλείψεις προσωπικού, χαμηλές αμοιβές και περιορισμένες προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης.

«Προσπαθούμε να αναπτύξουμε έναν τουρισμό υψηλής ποιότητας χωρίς να επενδύουμε ουσιαστικά στους ανθρώπους που τον στηρίζουν. Σε πολλές περιπτώσεις οι εργαζόμενοι απασχολούνται κάτω από εξαντλητικές συνθήκες, με χαμηλούς μισθούς, επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης και περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Κατά την ίδια, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η Ελλάδα να χάσει, εξαιτίας της ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης, τα στοιχεία που την ανέδειξαν διεθνώς: την αυθεντικότητα, τη φιλοξενία και την τοπική της ταυτότητα.

Το συμπέρασμά της είναι σαφές: στο μέλλον η επιτυχία ενός τουριστικού προορισμού δεν θα μετριέται μόνο από τον αριθμό των επισκεπτών ή τα έσοδα, αλλά από την ποιότητα, τη βιωσιμότητα, την κοινωνική ισορροπία και τη μακροχρόνια ανθεκτικότητά του.

Πηγή: newmoney.gr