Τηλέμαχος Καμπούρης στον RV για τα drones: “Γιατί τόση πρεμούρα της δημοτικής αρχής να ολοκληρωθεί ο διαγωνισμός πριν δοθούν οι κρίσιμες απαντήσεις;”

Tο βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: κατά πόσον είναι θεσμικά ορθό να προχωρά η διαδικασία ανάθεσης της συστηματικής επιτήρησης δημόσιου χώρου, όταν σημαντικό μέρος των ουσιωδών εγγυήσεων συμμόρφωσης με τον ΓΚΠΔ δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί

Ερωτηματικά για την πρεμούρα που επιδεικνύει η δημοτική αρχή να ολοκληρώσει τη διαδικασία ανάθεσης του έργου των drones στη Μεσαιωνική Πόλη, πριν δοθούν κρίσιμες απαντήσεις για τη νομιμότητα και τις εγγυήσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων και  την ώρα που ουσιώδεις εγγυήσεις συμμόρφωσης με τον ΓΚΠΔ παραμένουν ακόμη σε εκκρεμότητα,  έθεσε μιλώντας  στο «Πρωινό Xpress»  της Ρένας Παυλάκη ο ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος και νομικός Τηλέμαχος Καμπούρης.

Ο κ. Καμπούρης είχε ζητήσει χθες την αναβολή του θέματος στη Δημοτική Επιτροπή για την ανάδειξη προσωρινού αναδόχου στο έργο των drones στη Μεσαιωνική Πόλη, , θέτοντας σειρά ερωτημάτων προς τη Δημοτική Επιτροπή για τη νομιμότητα και την επάρκεια της διαδικασίας σε σχέση με την προστασία προσωπικών δεδομένων.

Μιλώντας στο «Πρωινό Xpress», ο κ. Καμπούρης εξήγησε ότι το αίτημα αναβολής υποβλήθηκε προκειμένου, πριν προχωρήσει η διαδικασία, να απαντηθούν ερωτήματα τα οποία, όπως είπε, δεν είναι δευτερεύοντα, αλλά αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για ένα έργο που αφορά συστηματική επιτήρηση δημόσιου χώρου με τεχνολογικά μέσα.

Το θέμα ήρθε σήμερα  στη Δημοτική Επιτροπή για την επικύρωση της ανάδειξης προσωρινού αναδόχου και, επί της ουσίας, για να ανοίξει ο δρόμος προς την υπογραφή της σύμβασης με τη μοναδική εταιρεία που συμμετείχε στον διαγωνισμό. Ο κ. Καμπούρης σημείωσε ότι, πριν από την οριστική ολοκλήρωση της διαδικασίας, θα υπάρξει και ο απαιτούμενος έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Ωστόσο, κατά την άποψή του, αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη η Δημοτική Επιτροπή να γνωρίζει τι ακριβώς καλείται να εγκρίνει.

Η διαδικασία αντεστραμμένη

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν ότι, στο έργο των drones, η σειρά των ενεργειών εμφανίζεται αντεστραμμένη. Όπως τόνισε, η τεχνική μελέτη και η διακήρυξη έχουν ήδη διαμορφώσει κρίσιμες επιλογές υψηλού κινδύνου, χωρίς να έχει προηγηθεί η αναγκαία αξιολόγηση των συνεπειών τους για τα προσωπικά δεδομένα.

Το βασικό ερώτημα, όπως το θέτει ο κ. Καμπούρης, είναι εάν η γνώμη του DPO, δηλαδή του Υπευθύνου Προστασίας Δεδομένων του Δήμου, ζητήθηκε πριν από τον σχεδιασμό και την έγκριση της μελέτης.

Από τα στοιχεία που παραθέτει η ίδια η δημοτική αρχή, όπως επισημαίνει, προκύπτει ότι η Τεχνική Μελέτη συντάχθηκε τον Απρίλιο του 2026, ενώ η γνωμοδότηση του DPO εκδόθηκε στις 26 Μαΐου 2026. Συνεπώς, ο σχεδιασμός του έργου είχε ήδη ολοκληρωθεί όταν ζητήθηκε η γνώμη του DPO.

Με άλλα λόγια, κατά τον κ. Καμπούρη, η γνωμοδότηση δεν διαμόρφωσε τον σχεδιασμό, αλλά κλήθηκε να αξιολογήσει εκ των υστέρων έναν ήδη διαμορφωμένο σχεδιασμό.

Η παρατήρηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η προστασία δεδομένων εκ σχεδιασμού δεν λειτουργεί ως τυπική επικύρωση μιας ήδη ειλημμένης απόφασης. Αντιθέτως, έχει νόημα όταν προηγείται και μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τις επιλογές του έργου: το είδος της τεχνολογίας, την έκταση της επιτήρησης, τον τρόπο καταγραφής, την αποθήκευση, την πρόσβαση στα δεδομένα και τα μέτρα περιορισμού του κινδύνου.

Η απουσία της Εκτίμησης Αντικτύπου DPIA

Ακόμη πιο κρίσιμο, όπως τόνισε, είναι το ζήτημα της Εκτίμησης Αντικτύπου, της λεγόμενης DPIA. Η DPIA είναι το βασικό εργαλείο που πρέπει να προηγείται όταν μια επεξεργασία δεδομένων ενδέχεται να δημιουργεί υψηλό κίνδυνο για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των πολιτών. Δεν αρκεί να γίνει κάποια στιγμή πριν πετάξουν τα drones. Πρέπει να γίνεται σε στάδιο τέτοιο ώστε να μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον σχεδιασμό του έργου.

Σύμφωνα με τον κ. Καμπούρη, η ίδια η απάντηση της δημοτικής αρχής επιβεβαιώνει ότι μέχρι σήμερα δεν έχει εκπονηθεί η απαιτούμενη Εκτίμηση Αντικτύπου, αλλά ότι αυτή «θα εκπονηθεί» στο μέλλον. Ωστόσο, η μελέτη και η διακήρυξη έχουν ήδη καθορίσει τις πλέον κρίσιμες τεχνολογικές επιλογές του έργου: τεχνητή νοημοσύνη, θερμικές κάμερες, πτήσεις BVLOS, ζωντανή μετάδοση εικόνας και αποθήκευση δεδομένων.

Επομένως, η αξιολόγηση του αντικτύπου φαίνεται να ακολουθεί τον σχεδιασμό αντί να τον προηγείται. Και αυτό, όπως υπογραμμίζει, γεννά εύλογα ερωτήματα ως προς το πόσο μπορεί πλέον να επηρεάσει ουσιαστικά αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί.

«Η μελέτη και η διακήρυξη είναι ήδη κλειδωμένες για επιλογές υψηλού κινδύνου πριν από την Εκτίμηση Αντικτύπου. Άρα η σειρά που έπρεπε να γίνουν τα πράγματα είναι αντεστραμμένη», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στο γεγονός ότι στην απάντηση της δημοτικής αρχής γίνεται αναφορά σε μελλοντική ολοκλήρωση της DPIA. Όπως ανέφερε, δεν είναι δυνατόν να γίνεται λόγος για συμπεράσματα μιας Εκτίμησης Αντικτύπου που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Απουσία τεκμηρίωσης αναγκαιότητας και αναλογικότητας

Ο κ. Καμπούρης στάθηκε επίσης στην ανάγκη τεκμηρίωσης της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας του έργου. Όπως εξήγησε, η απάντηση της δημοτικής αρχής μπορεί να τεκμηριώνει την ανάγκη ύπαρξης ενός μέσου εποπτείας της Μεσαιωνικής Πόλης. Δεν τεκμηριώνει όμως ειδικά γιατί είναι απολύτως αναγκαία η χρήση τεχνητής νοημοσύνης, θερμικών καμερών και λοιπών τεχνολογιών αυξημένης παρεμβατικότητας.

Και επειδή ακριβώς αυτά τα στοιχεία είναι που δημιουργούν τον υψηλότερο κίνδυνο για τα δικαιώματα των πολιτών, θα ανέμενε κανείς, όπως σημειώνει, μία περισσότερο συγκεκριμένη αιτιολόγηση. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν ο Δήμος μπορεί να αξιοποιήσει τεχνολογία για την εποπτεία της Μεσαιωνικής Πόλης. Το ερώτημα είναι αν έχει αποδείξει, πριν δεσμευθεί συμβατικά, γιατί χρειάζεται αυτό το συγκεκριμένο επίπεδο τεχνολογικής παρέμβασης.

Ο Δήμος, κατά τον κ. Καμπούρη, όφειλε ήδη να έχει αιτιολογήσει γιατί απαιτούνται drones, γιατί απαιτείται τεχνητή νοημοσύνη, γιατί προβλέπονται θερμικές κάμερες, γιατί χρειάζονται πτήσεις BVLOS, γιατί είναι αναγκαία η ζωντανή μετάδοση εικόνας, γιατί προβλέπεται αποθήκευση δεδομένων και ποιος είναι ο ακριβής σκοπός της επιτήρησης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτά που έπρεπε αυστηρά και δεσμευτικά να έχουν προηγηθεί είναι η έγκαιρη συμμετοχή και γνωμοδότηση του DPO, η DPIA στο στάδιο του σχεδιασμού, η τεκμηρίωση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας και ο προσδιορισμός της νομικής βάσης επεξεργασίας.

Αντιθέτως, άλλα ζητήματα, όπως η σύμβαση του άρθρου 28 με τον ανάδοχο, οι διαδικασίες ενημέρωσης των πολιτών και ο τελικός χρόνος διατήρησης των δεδομένων, θα μπορούσαν να εξειδικευθούν σε επόμενο στάδιο, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα είναι έτοιμα πριν ο ανάδοχος αποκτήσει πρόσβαση σε δεδομένα και πριν αρχίσει να λειτουργεί το σύστημα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο ζήτημα της ενημέρωσης των πολιτών και των επισκεπτών. Η δημοτική αρχή, όπως προκύπτει από την απάντησή της, δεσμεύεται ότι θα προβλέψει κατάλληλη διαδικασία ενημέρωσης. Αυτό όμως, κατά τον κ. Καμπούρη, σημαίνει ότι σήμερα η διαδικασία αυτή δεν υπάρχει ακόμη. Οι πολίτες δεν γνωρίζουν πού θα πετούν τα drones, τι θα καταγράφεται, για πόσο χρόνο θα διατηρείται και ποιος θα έχει πρόσβαση στα δεδομένα.

Το ίδιο ισχύει και για τη χαρτογράφηση των πτήσεων. Η αναφορά ότι η DPIA θα περιλαμβάνει ειδικό παράρτημα με τις διαδρομές πτήσεων οδηγεί, κατά τον κ. Καμπούρη, στο συμπέρασμα ότι η Δημοτική Επιτροπή καλείται σήμερα να εγκρίνει ένα έργο χωρίς να έχει στα χέρια της κρίσιμες πληροφορίες για το πού, πότε και με ποιον τρόπο θα λειτουργεί το σύστημα.

«Με την επιστολή μου προσπάθησα να δώσω στους ανθρώπους της επιτροπής να καταλάβουν τι πρόκειται να ψηφίσουν. Υπάρχει όμως μια πρεμούρα, μια βιασύνη να προχωρήσει ο διαγωνισμός. Drones δεν είχαμε τα τελευταία 50 χρόνια στη Μεσαιωνική Πόλη, δεν θα πάθουμε κάτι αν περιμένουμε να γίνει νόμιμα η επεξεργασία των δεδομένων», ανέφερε.

Σε σχέση με την πιθανή προηγούμενη διαβούλευση με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ο κ. Καμπούρης διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για διαδικασία που είναι πάντοτε υποχρεωτική. Ενεργοποιείται εφόσον, μετά την ολοκλήρωση της DPIA, παραμένει υψηλός υπολειπόμενος κίνδυνος που δεν μπορεί να μετριαστεί επαρκώς. Κατά συνέπεια, χωρίς ολοκληρωμένη DPIA, κανείς δεν μπορεί ακόμη να γνωρίζει αν απαιτείται τέτοια διαβούλευση.

Αυτό, όμως, όπως υπογράμμισε, αναδεικνύει ακριβώς το πρόβλημα: η δημοτική αρχή εμφανίζεται να ζητά από τη Δημοτική Επιτροπή να προχωρήσει τη διαδικασία, ενώ κρίσιμες απαντήσεις παραπέμπονται στο μέλλον.

«Η απάντηση του κ. Βαγιανού, παρότι φαίνεται ολοκληρωμένη, ουσιαστικά δεν απαντάει στα ερωτήματα. Μετατρέπει κάθε ερώτηση σε μια υπόσχεση ότι κάτι θα γίνει πριν από την επεξεργασία. Ενώ προβάλλει μια εικόνα πληρότητας, το μεγαλύτερο μέρος της συμμόρφωσης εκκρεμεί», ανέφερε ο κ. Καμπούρης.

Το ισχυρότερο σημείο της κριτικής του παραμένει η χρονική σειρά: μελέτη και διακήρυξη προηγήθηκαν της γνώμης του DPO και προηγούνται της DPIA. Δηλαδή, κατά την άποψή του, ο σχεδιασμός έκλεισε πριν αξιολογηθεί ο αντίκτυπός του.

Το βασικό ερώτημα, συνεπώς, παραμένει αναπάντητο: κατά πόσον είναι θεσμικά ορθό να προχωρά η διαδικασία ανάθεσης ενός συστήματος συστηματικής επιτήρησης δημόσιου χώρου, όταν σημαντικό μέρος των ουσιωδών εγγυήσεων συμμόρφωσης με τον ΓΚΠΔ δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.