Μανώλης Χριστοδουλάκης: «Η ελληνική κοινωνία δεν αναζητά μια επιστροφή στο παρελθόν αλλά μια αξιόπιστη προοπτική για το μέλλον»

• «Ο μεγαλύτερος χορηγός του “αντισυστημισμού” έχει ονοματεπώνυμο. Λέγεται Κυριάκος Μητσοτάκης» • «Η κοινωνία δεν μας ζητά να γίνουμε καλύτεροι σχολιαστές της πραγματικότητας. Μας ζητά να γίνουμε αξιόπιστοι φορείς της αλλαγής της» •«Δεν φτάνει μόνο η οργή ή οι κραυγές αγωνίας. Οφείλουμε να ακούσουμε προσεκτικά τα μηνύματα που εκπέμπει η κοινωνία»

Λίγες ημέρες μετά την πολυσυζητημένη κυβερνητική απόβαση στη Ρόδο με επικεφαλής τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ο βουλευτής και εκ των κορυφαίων στελεχών της νέας γενιάς του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Μανώλης Χριστοδουλάκης, ανοίγει τα χαρτιά του στη «δημοκρατική» σε μια συγκυρία εξαιρετικά κρίσιμη.
Σε μια συνέντευξη-παρέμβαση, ο κ. Χριστοδουλάκης σχολιάζει τη δημοσκοπική πίεση που δέχεται το κόμμα του, τη μετακίνηση ψηφοφόρων προς την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, αλλά και τη δυναμική των νέων αντισυστημικών σχημάτων, όπως αυτό της Μαρίας Καρυστιανού. Αναδεικνύοντας μάλιστα τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως τον «μεγαλύτερο χορηγό του αντισυστημισμού», κάνει λόγο για ευρύτερη κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα.
Παράλληλα, περνά στην αντεπίθεση για τα ζητήματα της περιοχής μας, ξεκαθαρίζοντας ότι η Δωδεκάνησος δεν έχει ανάγκη από περιοδικές επικοινωνιακές επισκέψεις, αλλά από ένα συνεκτικό, δωδεκάμηνο σχέδιο που θα απαντά στις πραγματικές προκλήσεις των υποδομών, της υγείας και της κλιματικής κρίσης στο νησί.
Κλείνοντας, στέλνει ένα σαφές μήνυμα για το στίγμα και την αυτοκριτική που οφείλει να κάνει η παράταξή του: «Η κοινωνία δεν μας ζητά να γίνουμε καλύτεροι σχολιαστές της πραγματικότητας. Μας ζητά να γίνουμε αξιόπιστοι φορείς της αλλαγής της. Γιατί η πολιτική δεν κρίνεται τελικά από το πόσο σωστά περιγράφεις τα προβλήματα. Κρίνεται από το αν θέλεις και μπορείς να τα λύσεις».

• Κύριε Χριστοδουλάκη, να ξεκινήσουμε τη συνέντευξη από την πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού στη Ρόδο, μαζί με τον υπουργό Υγείας και τις υπουργούς Πολιτισμού και Τουρισμού. Από το νησί μας ο κ. Μητσοτάκης έθεσε ως ορίζοντα των εκλογών την άνοιξη του 2027, μιλώντας για ανάγκη σταθερότητας και ανθεκτικότητας. Ποια είναι η δική σας απάντηση σε αυτό το πολιτικό πλαίσιο και πώς σχολιάζετε τα όσα εξαγγέλθηκαν για την περιοχή μας;
Η σταθερότητα είναι αναγκαία προϋπόθεση για την πρόοδο μιας κοινωνίας, δεν είναι όμως από μόνη της πολιτικό σχέδιο ούτε μπορεί να ταυτίζεται με τη στασιμότητα. Το κρίσιμο λοιπόν ερώτημα είναι: σταθερότητα για ποιον και με ποιο αποτέλεσμα; Γιατί σήμερα εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες βιώνουν μια καθημερινότητα που απέχει πολύ από την εικόνα που παρουσιάζει η κυβέρνηση. Βλέπουν το κόστος ζωής να πιέζει τα εισοδήματά τους, τη στέγη να μετατρέπεται σε ένα άπιαστο όνειρο για τους νέους, τις δημόσιες υπηρεσίες να δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους.
Η Ρόδος είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ένα νησί με τεράστια συμβολή στην εθνική οικονομία, αλλά και με πραγματικές προκλήσεις στις υποδομές, στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, στην ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση, στην πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες υγείας. Οι πολίτες δεν έχουν ανάγκη από περιοδικές επισκέψεις και επικοινωνιακές εξαγγελίες. Έχουν ανάγκη από ένα συνεκτικό σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης που θα ενισχύει την τοπική κοινωνία και δεν θα εξαντλείται μόνο στη λογική των τουριστικών επιδόσεων.
Αυτό που λείπει σήμερα είναι μια στρατηγική που να συνδέει την ανάπτυξη με την κοινωνική συνοχή και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Εμείς πιστεύουμε ότι τα νησιά μας μπορούν να πρωταγωνιστήσουν στη νέα εποχή, αρκεί να αντιμετωπίζονται ως ζωντανές κοινωνίες με ανάγκες όλο τον χρόνο και όχι μόνο ως όσο διαρκεί η τουριστική περίοδος.

• Από τη Ρόδο ο πρωθυπουργός είπε ότι η ΝΔ είναι «έμπειρος μαραθωνοδρόμος» και η αντιπολίτευση έχει «λαχανιάσει». Το ΠΑΣΟΚ έχει ολοκληρωμένη εναλλακτική πρόταση, είναι έτοιμο για διακυβέρνηση;
Δυστυχώς για τον πρωθυπουργό οι μόνοι που έχουν «λαχανιάσει» είναι οι Έλληνες πολίτες από τις δεξιές και αδέξιες πολιτικές της κυβέρνησής του. Το ερώτημα όμως δεν είναι ποιος τρέχει περισσότερο ή ποιος χρησιμοποιεί τα πιο εύστοχα επικοινωνιακά τσιτάτα.
Το ερώτημα είναι ποιος μπορεί να δώσει απαντήσεις επί της ουσίας, ποιος μπορεί να δώσει λύσεις στα μεγάλα και υπαρκτά προβλήματα που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία. Το ΠΑΣΟΚ έχει αποδείξει ότι διαθέτει και προγραμματική επάρκεια και στελεχιακό δυναμικό.
Έχουμε παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις για το στεγαστικό, για την ενίσχυση του ΕΣΥ, για την ενεργειακή πολιτική, για τη φορολογική δικαιοσύνη, για την αποκέντρωση και τη στήριξη της περιφέρειας. Κι αυτό γιατί δεν διεκδικούμε την εμπιστοσύνη των πολιτών επειδή θεωρούμε ότι η κυβερνητική φθορά θα λειτουργήσει αυτόματα υπέρ μας ούτε επιδιώκουμε απλά μια εναλλαγή στις καρέκλες της εξουσίας. Αντιθέτως, εργαζόμαστε για να πετύχουμε τη μεγάλη πολιτική αλλαγή που έχει ανάγκη ο τόπος μας και οι άνθρωποί του. Κι αυτή την αλλαγή τη διεκδικούμε μέσα από ένα διαφορετικό πολιτικό σχέδιο. Γιατί η χώρα μας χρειάζεται μια νέα κοινωνική συμφωνία.
Έχει ανάγκη από μια πολιτική που να μειώνει τις ανισότητες αντί να τις διευρύνει, μια πολιτεία που δίνει ευκαιρίες στους πολλούς και όχι προνόμια στους λίγους και ένα κράτος που επενδύει στη δημόσια υγεία και παιδεία ως πυλώνες κοινωνικής κινητικότητας. Έτοιμος για διακυβέρνηση δεν είναι όποιος απλώς ζητά να φύγει η σημερινή κυβέρνηση. Έτοιμος είναι όποιος ξέρει πού θέλει να πάει τη χώρα την επόμενη ημέρα. Και στο ΠΑΣΟΚ ξέρουμε καλά και από πού ερχόμαστε και που θέλουμε να πάμε τη χώρα. Θα την πάμε μπροστά μαζί με τις δημιουργικές δυνάμεις της πατρίδας μας.
• Από την άλλη πλευρά, η ΝΔ καταγράφει μεν κυβερνητική φθορά, όμως το ΠΑΣΟΚ δεν φαίνεται να εισπράττει από αυτές τις απώλειες ώστε να εμφανιστεί ως ο αδιαμφισβήτητος κυρίαρχος πόλος της αντιπολίτευσης. Γιατί το κόμμα δυσκολεύεται να πείσει τη μεγάλη πλειοψηφία των δυσαρεστημένων πολιτών;
Πιστεύω ότι η απάντηση βρίσκεται σε μια ευρύτερη κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο πολιτικό σύστημα συνολικά. Η κοινωνία έχει περάσει μέσα από διαδοχικές κρίσεις, οικονομικές, υγειονομικές, θεσμικές αλλά και διαδοχικές διαψεύσεις. Πολλοί πολίτες αντιμετωπίζουν πλέον με μεγαλύτερη επιφύλαξη τα κόμματα και τις πολιτικές διακηρύξεις. Αυτό δεν αφορά μόνο το ΠΑΣΟΚ. Αφορά το σύνολο του πολιτικού συστήματος. Γι’ αυτό και δεν αρκεί να έχεις ένα ευρύ, κοστολογημένο και βιώσιμο πολιτικό πρόγραμμα, το οποίο και έχουμε. Η δική μας πρόκληση είναι να μετατρέψουμε τις προγραμματικές αυτές προτάσεις σε ένα ευρύτερο κοινωνικό ρεύμα αλλαγής. Να συνομιλήσουμε πιο ουσιαστικά με τους νέους ανθρώπους, με τους εργαζόμενους, με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με όσους αισθάνονται ότι η πολιτική δεν ακούει τη φωνή τους. Η εμπιστοσύνη δεν κατακτάται με συνθήματα. Χτίζεται με συνέπεια, αξιοπιστία και καθημερινή παρουσία μέσα στην κοινωνία. Και αυτός είναι ένας αγώνας που δεν κρίνεται σε έναν μήνα ή σε μία δημοσκόπηση. Είναι μια μεγάλη πολιτική ανηφόρα την οποία είμαστε διατεθειμένοι να ανεβούμε μέχρι τέλους.

• Ο Αλέξης Τσίπρας με την ΕΛΑΣ έχει ξεπεράσει το ΠΑΣΟΚ στις δημοσκοπήσεις. Πώς εξηγείτε αυτή την εκλογική «αιμορραγία» στον φυσικό χώρο της κεντροαριστεράς και τι προτίθεται να κάνει το ΠΑΣΟΚ για να την αντιστρέψει;
Δεν θεωρώ ότι η πολιτική μπορεί να αναλυθεί αποκλειστικά και μόνο μέσα από τη δημοσκοπική φωτογραφία μιας στιγμής ή μιας πολιτικής συγκυρίας. Για αυτό και για εμάς, το ζητούμενο δεν είναι να παρακολουθούμε τις μετακινήσεις των ποσοστών. Είναι να παραμένουμε προσηλωμένοι στη δημιουργία μιας ισχυρής προοδευτικής εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης για τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών που αναζητεί διέξοδο, γεγονός που επιβεβαιώνεται από κάθε δημοσκόπηση. Σε αυτό το μονοπάτι λοιπόν, δεν πιστεύω ότι η απάντηση βρίσκεται στην ανακύκλωση προσώπων ή στη νοσταλγία προηγούμενων πολιτικών κύκλων. Η ελληνική κοινωνία σήμερα δεν αναζητά μια επιστροφή στο παρελθόν. Αναζητά μια αξιόπιστη προοπτική για το μέλλον. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν εμφανίζονται νέα σχήματα ή νέες πρωτοβουλίες. Το ερώτημα είναι ποιος μπορεί να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε ένα σοβαρό σχέδιο διακυβέρνησης που θα αλλάξει πραγματικά τη χώρα. Πιστεύω ότι αυτός ο ρόλος ανήκει στο ΠΑΣΟΚ. Γιατί το ΠΑΣΟΚ είναι η παράταξη που ταυτίστηκε με τις μεγαλύτερες κοινωνικές και δημοκρατικές κατακτήσεις της Μεταπολίτευσης. Με το ΕΣΥ. Με την αποκέντρωση. Με την κοινωνική κινητικότητα. Με την ενίσχυση των πιο αδύναμων. Το δικό μας χρέος είναι να αποδείξουμε ότι μπορούμε να εκφράσουμε ξανά αυτή την προοδευτική πλειοψηφία με σύγχρονους όρους. Γιατί στο τέλος της ημέρας, η πραγματική μάχη δεν είναι για το ποιος θα ηγηθεί της αντιπολίτευσης. Η πραγματική μάχη είναι για το ποιος μπορεί να δώσει ξανά ελπίδα σε μια κοινωνία που κουράστηκε να ακούει υποσχέσεις χωρίς αποτέλεσμα.
• Πέρα από την ΕΛΑΣ, βλέπουμε στις πρόσφατες μετρήσεις και το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού να καταγράφει ισχυρή δυναμική, εισπράττοντας ένα μεγάλο κύμα κοινωνικής διαμαρτυρίας και οργής για το κράτος δικαίου. Πώς εξηγείτε το γεγονός ότι νεοσύστατα σχήματα με αντισυστημικά χαρακτηριστικά δείχνουν μεγαλύτερη διεισδυτικότητα στην κοινωνία από τα παραδοσιακά κόμματα της αντιπολίτευσης;
Όταν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας αισθάνονται ότι δεν ακούγονται, όταν θεωρούν ότι υπάρχουν πολίτες δύο ή περισσοτέρων ταχυτήτων, ότι η αριστεία θέλει πτυχία από το «Κολλέγιο Λαζαρίδη», η επιδότηση τηλέφωνο από το «Φραπέ» ή το «Χασάπη» και οι θεσμοί δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες τους, τότε δημιουργούνται συνθήκες αμφισβήτησης του πολιτικού συστήματος. Ο μεγαλύτερος χορηγός αυτού του «αντισυστημισμού» έχει ονοματεπώνυμο. Λέγεται Κυριάκος Μητσοτάκης. Δεν φτάνει όμως μόνο η οργή ή οι κραυγές αγωνίας αλλά ούτε και η απαξίωση των πολιτών ή μια αφ’ υψηλού στάση απέναντι στην κοινωνική διαμαρτυρία. Αντιθέτως, οφείλουμε να ακούσουμε προσεκτικά τα μηνύματα που εκπέμπει η κοινωνία και να απαντήσουμε με σχέδιο και πρόγραμμα. Η δημοκρατική παράταξη οφείλει να πρωτοστατεί στη μάχη για ισχυρούς θεσμούς, ανεξάρτητη δικαιοσύνη και πραγματική λογοδοσία. Όχι γιατί αυτό είναι πολιτικά συμφέρον, αλλά γιατί είναι προϋπόθεση μιας υγιούς δημοκρατίας.
• Αυτή η νέα πραγματικότητα επαναφέρει τη συζήτηση για τη στρατηγική του ΠΑΣΟΚ. Τι πάει λάθος κύριε Χριστοδουλάκη;
Θα απέφευγα τις εύκολες ερμηνείες. Κανένα κόμμα δεν μπορεί να θεωρεί ότι έχει εξασφαλισμένη σχέση εκπροσώπησης με την κοινωνία. Η εμπιστοσύνη δεν είναι ποτέ δεδομένη. Είναι ένας αγώνας που κερδίζεται κάθε μέρα. Αν υπάρχει ένα βασικό δίδαγμα από τη σημερινή συγκυρία, είναι ότι οι πολίτες δεν αναζητούν μόνο καλύτερη διαχείριση. Αναζητούν μια πειστική απάντηση στο ερώτημα πώς θα βελτιωθεί η ζωή τους. Το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται να συνεχίσει ακόμη πιο αποφασιστικά την προσπάθεια εξωστρέφειας, ανανέωσης και συμμετοχής των πολιτών στο δημόσιο διάλογο. Όχι ως χειροκροτητές αλλά ως συνδιαμορφωτές. Χρειάζεται ακόμη να συνεχίσουμε να μιλάμε καθαρά για τα μεγάλα προβλήματα που είναι κοινά για όλους, για τις ανισότητες που μεγαλώνουν, για τη συγκέντρωση οικονομικής ισχύος σε όλο και λιγότερα χέρια, για το δικαίωμα των νέων στη στέγη. Για την ανάγκη ενός ισχυρού κοινωνικού κράτους. Για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Με απλά λόγια, η κοινωνία δεν μας ζητά να γίνουμε καλύτεροι σχολιαστές της πραγματικότητας. Μας ζητά να γίνουμε αξιόπιστοι φορείς της αλλαγής της. Γιατί η πολιτική δεν κρίνεται τελικά από το πόσο σωστά περιγράφεις τα προβλήματα. Κρίνεται από το αν θέλεις και μπορείς να τα λύσεις.
• Κλείνοντας, κύριε Χριστοδουλάκη, μέσα σε αυτό το σκηνικό έντονης πολιτικής ρευστότητας και δημοσκοπικής πίεσης για το ΠΑΣΟΚ, ποιο είναι το δικό σας προσωπικό στοίχημα;
Το προσωπικό μου στοίχημα είναι βαθιά συλλογικό και πολιτικό. Είναι να συμβάλω ώστε η πολιτική να ξανασυνδεθεί με την κοινωνία. Να αποδείξουμε ότι η δημοκρατία μπορεί να δίνει λύσεις, ότι η πρόοδος μπορεί να αφορά τους πολλούς και όχι τους λίγους κι ότι η νέα γενιά έχει λόγους να πιστεύει πως μπορεί να ζήσει καλύτερα από τη γενιά των γονιών της. Γιατί στο τέλος της ημέρας το στοίχημα για όλους μας δεν είναι το όποιο στενό προσωπικό ή μικροκομματικό συμφέρον αλλά η απάντηση στο ερώτημα σε ποια χώρα θέλουμε να ζήσουμε και να δημιουργήσουμε εμείς και τα παιδιά μας. Σε ό,τι με αφορά, πιστεύω σε μια Ελλάδα πιο δίκαιη, πιο παραγωγική, πιο δημοκρατική. Σε μια χώρα που επενδύει στους ανθρώπους της και αξιοποιεί τις δυνατότητές της. Κι αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα του ΠΑΣΟΚ: να ξαναγίνει η δύναμη που θα εκφράσει την κοινωνική πλειοψηφία και θα δώσει προοπτική στις Ελληνίδες και στους Έλληνες. Και γι’ αυτό αξίζει να δώσουμε όλες μας τις δυνάμεις.