Τζόναθαν Κωνσταντίνου: «Οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ θα κρίνουν τους συσχετισμούς»

Κύριε Κων­στα­ντί­νου, βρι­σκό­μα­στε στον αστε­ρι­σμό των ενδιά­με­σων εκλογών στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες. Πώς δια­μορ­φώ­νε­ται το θεσμικό πλαίσιο και ποιος είναι ο χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας της εκλο­γι­κής δια­δι­κα­σίας;

Στην Αμερική ουσια­στικά έχουμε εκλο­γι­κές ανα­με­τρή­σεις κάθε δύο χρόνια. Όλα τα μέλη της Βουλής των Αντι­προ­σώ­πων τίθε­νται εκ νέου στην κρίση του εκλο­γι­κού σώματος. Αντί­θετα, οι 100 γερου­σια­στές -δύο από κάθε πολιτεία- εκλέ­γο­νται για εξαετή θητεία, η οποία όμως ανα­νε­ώ­νε­ται τμη­μα­τικά. Αυτό σημαί­νει ότι στις παρού­σες εκλογές θα ανα­με­τρη­θεί το ένα τρίτο του συνο­λι­κού αριθμού των γερου­σια­στών.

Ο Πρό­ε­δρος εκλέ­γε­ται κάθε τετρα­ε­τία. Σήμερα βρι­σκό­μα­στε στα μέσα της προ­ε­δρι­κής θητείας του Ντό­ναλντ Τραμπ, ο οποίος φυσικά δεν είναι υπο­ψή­φιος σε αυτή τη φάση, καθώς οι προ­ε­δρι­κές εκλογές διε­ξά­γο­νται σε δύο χρόνια. Μάλιστα, η Βουλή ολο­κλή­ρωσε τις τελευ­ταίες της ψηφο­φο­ρίες και έκλεισε τις εργα­σίες της, προ­κει­μέ­νου οι βου­λευ­τές, όπως και το ένα τρίτο των γερου­σια­στών, να μετα­βούν στις περι­φέ­ρειές τους για την προ­ε­κλο­γική τους εκστρα­τεία.

Ποια είναι η ουσια­στική πολι­τική σημασία αυτών των ενδιά­με­σων εκλογών για τη δια­κυ­βέρ­νηση της χώρας και την Αμε­ρι­κα­νική Διοί­κηση;

Οι ενδιά­με­σες εκλογές έχουν τη δύναμη να ανα­τρέ­ψουν το πολι­τικό σκηνικό και να ανα­δια­τά­ξουν τις ισορ­ρο­πίες. Αυτή τη στιγμή, το Ρεπου­μπλι­κα­νικό κόμμα, δια­τη­ρεί τυπικά την πλειο­ψη­φία και στα δύο νομο­θε­τικά σώματα. Λέω «τυπικά», διότι στην Αμερική οι βου­λευ­τές και οι γερου­σια­στές δεν είναι δέσμιοι του Πρό­ε­δρου ή της κομ­μα­τι­κής γραμμής. Ψηφί­ζουν πραγ­μα­τικά κατά συνεί­δηση.

Συνεπώς, δεν μπο­ρούμε να μιλάμε για μια απόλυτη πλειο­ψη­φία, καθώς υπάρ­χουν ορι­σμέ­νοι κατ’ όνομα Ρεπου­μπλι­κα­νοί που συστη­μα­τικά κατα­ψη­φί­ζουν τις πρω­το­βου­λίες του Προ­έ­δρου Τραμπ για προ­σω­πι­κούς ή ιδε­ο­λο­γι­κούς λόγους. Δεν συμ­φω­νού­σαν ποτέ μαζί του και ουσια­στικά δεν ενστερ­νί­ζο­νται τις αρχές της παρά­τα­ξης.

Πώς εξη­γεί­ται το φαι­νό­μενο να υπάρ­χουν υπο­ψή­φιοι που απο­κλί­νουν τόσο πολύ από την επίσημη γραμμή του κόμ­μα­τος;

Τα κόμματα στην Αμερική δεν λει­τουρ­γούν με τη δομή και τη γρα­φειο­κρα­τία που γνω­ρί­ζουμε στην Ελλάδα. Το ίδιο ισχύει και για τις υπο­ψη­φιό­τη­τες, οι οποίες βασί­ζο­νται σε υπεύ­θυνη δήλωση του ίδιου του υπο­ψη­φίου.

Για παρά­δειγμα, στη Βόρεια Καρο­λίνα, σε μια αμιγώς δημο­κρα­τική περι­φέ­ρεια όπου δεν υπήρχε κανένα ενδια­φέ­ρον από Ρεπου­μπλι­κα­νούς να διεκ­δι­κή­σουν την έδρα, εμφα­νί­στηκε ένας υπο­ψή­φιος ο οποίος δηλώνει τρανς και μου­σουλ­μά­νος. Επειδή είδε ότι η έδρα ήταν κενή από πλευράς Ρεπου­μπλι­κα­νών, δήλωσε συμ­με­τοχή, έτρεξε μόνος του στις προ­κρι­μα­τι­κές εκλογές και πέρασε τη δια­δι­κα­σία. Έτσι, εμφα­νί­ζε­ται σήμερα ως υπο­ψή­φιος των Ρεπου­μπλι­κα­νών απο­κλει­στικά και μόνο βάσει της δικής του δήλωσης. Αυτό απο­δει­κνύει την ιδιαι­τε­ρό­τητα του αμε­ρι­κα­νι­κού συστή­μα­τος.

Ο Πρό­ε­δρος Τραμπ έχει θέσει ψηλά στην ατζέντα το μέτρο της κατα­βο­λής 5.000 δολα­ρίων στους πολίτες. Πρό­κει­ται για προ­ε­κλο­γική εξαγ­γε­λία ή για εφαρ­μό­σιμο οικο­νο­μικό σχέδιο;

Πρό­κει­ται για επι­στροφή μερί­σμα­τος. Η αμε­ρι­κα­νική οικο­νο­μία κατα­γρά­φει αυτή τη στιγμή εντυ­πω­σιακή ανά­πτυξη, εν μέρει λόγω της πολι­τι­κής των εισα­γω­γι­κών δασμών, με απο­τέ­λε­σμα τη δημιουρ­γία σημα­ντι­κού δημο­σιο­νο­μι­κού πλε­ο­νά­σμα­τος.

Ο Πρό­ε­δρος Τραμπ δεσμεύ­τηκε ότι, εφόσον δια­τη­ρή­σουμε την πλειο­ψη­φία και στα δύο σώματα, το ποσό των 5.000 δολα­ρίων θα επι­στρα­φεί ως μέρισμα σε κάθε ενήλικα Αμε­ρι­κανό πολίτη. Αν και η ακριβής δια­δι­κα­σία κατα­βο­λής δεν έχει ακόμη ορι­στι­κο­ποι­η­θεί, εκτιμώ ότι θα ακο­λου­θη­θεί ένα μοντέλο ανάλογο με εκείνο των οικο­νο­μι­κών ενι­σχύ­σεων της περιό­δου της παν­δη­μίας το 2020.

Τότε, ως Ελλη­νικό Παράρ­τημα των Ρεπου­μπλι­κα­νών, δια­χει­ρι­στή­καμε αυτή τη δια­δι­κα­σία στην Ελλάδα, καθώς η Πρε­σβεία δεν ενε­πλάκη, και δια­θέ­τουμε μεγάλη τεχνο­γνω­σία στο να συν­δρά­μουμε τους δικαιού­χους. Οι τελικές λεπτο­μέ­ρειες θα ανα­κοι­νω­θούν μόλις συγκρο­τη­θεί το νέο Κογκρέσο, καθώς για να ισχύσει το μέτρο απαι­τεί­ται έγκριση και από τα δύο σώματα, με αυξη­μένη πλειο­ψη­φία 60% στη Γερου­σία.

Στο μέτωπο της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής, ποια είναι η στρα­τη­γική των ΗΠΑ όσον αφορά στην ένταση στη Μέση Ανατολή και ειδι­κό­τερα στο Ιράν;

Κοι­τάξτε, η Αμερική δεν επι­θυ­μεί περαι­τέρω εμπλοκή αυτή τη στιγμή και δια­τη­ρεί στάση παρα­τη­ρητή. Ο λόγος είναι ότι οι ίδιες οι χώρες της περιο­χής οφεί­λουν να ανα­λά­βουν τις ευθύνες που τους ανα­λο­γούν. Για παρά­δειγμα, η Σαου­δική Αραβία ζήτησε από τις ΗΠΑ να επι­λύ­σουν το πρό­βλημα των ανταρ­τών Χούθι, το οποίο απο­τε­λεί δικό της περι­φε­ρειακό ζήτημα.

Η Αμερική δεν έχει καμία διάθεση να εκτελεί χρέη «χωρο­φύ­λακα της υφηλίου». Τα τοπικά προ­βλή­ματα πρέπει να λύνο­νται από τους άμεσα ενδια­φε­ρό­με­νους. Εμείς παρεμ­βαί­νουμε μόνο σε θέματα παγκό­σμιας εμβέ­λειας. Ο πρω­ταρ­χι­κός μας στόχος, που ήταν να εμπο­δί­σουμε το Ιράν από το να απο­κτή­σει πυρη­νικά όπλα, έχει επι­τευ­χθεί.

Όσον αφορά στη ροή του πετρε­λαίου, η Αμερική είναι πλέον αυτάρ­κης και παράγει το 58% της παγκό­σμιας παρα­γω­γής, απο­κο­μί­ζο­ντας σημα­ντικά οικο­νο­μικά οφέλη που επι­στρέ­φουν στην τσέπη του Αμε­ρι­κα­νού πολίτη.

Πώς απο­τυ­πώ­νε­ται αυτή η εικόνα στους συσχε­τι­σμούς δυνά­μεων μεταξύ των δύο μεγάλων κομ­μά­των στις ΗΠΑ;

Τα ποσοστά μας εν όψει των ενδιά­με­σων εκλογών κατα­γρά­φουν σημα­ντική άνοδο, την ώρα που το Δημο­κρα­τικό Κόμμα βρί­σκε­ται σε κατά­σταση κατα­κερ­μα­τι­σμού. Παρα­τη­ρεί­ται μια έντονη εσω­τε­ρική διαμάχη ανάμεσα στην ακραία πτέρυγα των Democratic Socialists of America (DSA), τις μου­σουλ­μα­νι­κές ομάδες και τους παρα­δο­σια­κούς Δημο­κρα­τι­κούς.

Ο μέσος κεντρώος ή κεντρο­α­ρι­στε­ρός Δημο­κρα­τι­κός ψηφο­φό­ρος αισθά­νε­ται εγκλω­βι­σμέ­νος όταν βλέπει στελέχη του κόμ­μα­τός του να προ­ω­θούν ακραίες ατζέ­ντες, να αμφι­σβη­τούν την ατομική ιδιο­κτη­σία ή να ανέ­χο­νται φοντα­με­ντα­λι­στι­κές αντι­λή­ψεις. Αυτή η κρίση ταυ­τό­τη­τας και ηγεσίας στους Δημο­κρα­τι­κούς θα απο­τυ­πω­θεί ξεκά­θαρα στην κάλπη.

Πότε ολο­κλη­ρώ­νε­ται η εκλο­γική δια­δι­κα­σία και τι πρέπει να γνω­ρί­ζουν οι Αμε­ρι­κα­νοί πολίτες που δια­μέ­νουν στην Ελλάδα ή Ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νοί που έχουν δικαί­ωμα ψήφου;

Η 5η Νοεμ­βρίου είναι η θεσμο­θε­τη­μένη ημέρα των εκλογών, όμως η ψηφο­φο­ρία έχει ουσια­στικά ξεκι­νή­σει μέσω της επι­στο­λι­κής ψήφου. Τα ψηφο­δέλ­τια θα αρχί­σουν να απο­στέλ­λο­νται μέσα στις επό­με­νες εβδο­μά­δες.

Δράτ­το­μαι της ευκαι­ρίας να υπεν­θυ­μίσω σε όλους τους Αμε­ρι­κα­νούς πολίτες που ζουν στην Ελλάδα και έχουν δικαί­ωμα ψήφου, ότι προ­λα­βαί­νουν ακόμα και αυτή την ύστατη στιγμή να υπο­βά­λουν ηλε­κτρο­νικά την αίτησή τους, ώστε να παρα­λά­βουν το ψηφο­δέλ­τιό τους στον τόπο κατοι­κίας τους.