Η τρομοκρατία στην «υπηρεσία» της ξενοφοβίας

Αυτήν τη φορά ήταν η Βαρ­κε­λώνη. Ενα συνη­θι­σμένο φορτηγό μετα­τρέ­πε­ται σε φονικό όπλο, που σπέρνει αδια­κρί­τως τον θάνατο. Παρόλο που οι επι­θέ­σεις με οχήματα τα τελευ­ταία δύο χρόνια είναι πολύ σπα­νιό­τε­ρες απ’ ό,τι τα δυστυ­χή­ματα, συνι­στούν μία προει­δο­ποί­ηση ότι ο οδηγός μπορεί να τα χρη­σι­μο­ποι­ή­σει για να σκο­τώ­σει. Αν κάτι μπορεί να γίνει όπλο, προ­στί­θε­ται μία ακόμη απειλή στην καθη­με­ρινή ζωή της πόλης. Χρόνιες έρευνες έχουν απο­δεί­ξει ότι ο φόβος διαιρεί και δηλη­τη­ριά­ζει τις κοι­νω­νίες, σκλη­ραί­νο­ντας τους πολίτες απέ­να­ντι σε όσους θεω­ρού­νται ξένοι. Συχνά ο φόβος τούς εξωθεί να θυσιά­σουν θεμε­λιώ­δεις αξίες. Οι τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις επι­διώ­κουν να απο­σπά­σουν την προσοχή της κοινής γνώμης και να σπεί­ρουν τον τρόμο. Μας ανα­γκά­ζουν να κάνουμε τον εξής υπο­λο­γι­σμό στο μυαλό μας: «Θα μπο­ρούσε αυτό να συμβεί σε μένα ή κάποιον που αγαπώ; Υπάρχει τρόπος να είμαι ασφαλής;».

Για να παρη­γο­ρη­θούμε, ανα­ζη­τούμε στρα­τη­γι­κές ως πιθανές καθη­συ­χα­στι­κές απα­ντή­σεις στα προ­α­να­φερ­θέ­ντα ερω­τή­ματα. Για παρά­δειγμα, μετά την 11η Σεπτεμ­βρίου πολλοί απέ­φευ­γαν να πετά­ξουν με αερο­πλάνα. Τα αυτο­κί­νητα και τα φορτηγά, όμως, είναι παντού, γύρω μας. Ο κίν­δυ­νος να σκο­τω­θούμε σε αυτού του είδους τις επι­θέ­σεις είναι μικρός. Στις ΗΠΑ, αυτο­κι­νη­τικά ατυ­χή­ματα στοι­χί­ζουν τη ζωή σε 30.000 έως 40.000 άτομα τον χρόνο. Παγκο­σμίως, οι τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις με οχήματα έχουν σκο­τώ­σει ένα μικρό μόνο ποσοστό αυτών των ανθρώ­πων. Αυτή η εκτί­μηση όμως δεν μπορεί να διώξει τον φόβο. Η πιθα­νό­τητα ενός δυστυ­χή­μα­τος φαί­νε­ται πολύ δια­φο­ρε­τική από εκείνη ενός εσκεμ­μέ­νου φόνου, που βάζει τυχαία στο στό­χα­στρό του τα θύματα.

Ο αντί­κτυ­πος αυτού του φόβου δεν είναι απλώς δυσά­ρε­στος. Μπορεί να επη­ρε­ά­σει πραγ­μα­τικά την κοι­νω­νία και την πολι­τική. Οι πρό­σφα­τες επι­θέ­σεις στην Ευρώπη μπορεί να εξη­γή­σουν, για παρά­δειγμα, γιατί μια πρό­σφατη έρευνα του Chatham House κατέ­ληξε στο συμπέ­ρα­σμα ότι οι μισοί και πλέον Ευρω­παίοι υπο­στη­ρί­ζουν απα­γό­ρευση στη μετα­νά­στευση από χώρες που έχουν στην πλειο­νό­τητά τους μου­σουλ­μα­νικό πλη­θυ­σμό. Η αίσθηση «ημών» ενα­ντίον «εκείνων» διχάζει την κοι­νω­νία, επι­τεί­νει τις προ­κα­τα­λή­ψεις και δημιουρ­γεί κοι­νω­νι­κές δια­χω­ρι­στι­κές γραμμές – ακριβώς το είδος της πολι­τι­κής που προ­ω­θούν οι ακρο­δε­ξιοί εθνι­κι­στές, οι οποίοι έχουν γίνει τόσο δημο­φι­λείς στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Οποια κι αν είναι η επί­πτωση αυτών των επι­θέ­σεων στη δυτική πολι­τική σκηνή, αναμ­φι­σβή­τητα αλλάζει ήδη τη νοητική γεω­γρα­φία της αστικής ζωής.

Καθη­με­ρινή