Στο «κόκκινο» τα δημόσια έργα: Οι εργολήπτες προειδοποιούν με παύση εργασιών και μπαράζ προσφυγών

Σήμα κιν­δύ­νου για την πορεία των δημο­σίων έργων στην Ελλάδα εξέ­πεμ­ψαν από κοινού οι εργο­λη­πτι­κές οργα­νώ­σεις της χώρας, οι οποίες εμφα­νί­στη­καν για πρώτη φορά ενω­μέ­νες σε συνέ­ντευξη Τύπου, κατα­δει­κνύ­ο­ντας τη σοβα­ρό­τητα της κατά­στα­σης που έχει δια­μορ­φω­θεί μετά τις νέες ανα­τι­μή­σεις στην αγορά εξαι­τίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Εκπρό­σω­ποι της ΠΕΔΜΕΔΕ, της ΠΕΣΕΔΕ, του ΣΑΤΕ αλλά και του ΣΤΕΑΤ υπο­στή­ρι­ξαν ότι οι κατα­σκευα­στι­κές εται­ρείες βρί­σκο­νται πλέον αντι­μέ­τω­πες με συν­θή­κες που υπερ­βαί­νουν τα όρια του συνή­θους επι­χει­ρη­μα­τι­κού ρίσκου, προει­δο­ποιώ­ντας ακόμη και για δια­κο­πές εργα­σιών σε έργα εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα.

Τα αιτή­ματά τους συνο­ψί­ζο­νται σε τρεις βασικές παρεμ­βά­σεις:

Την ενερ­γο­ποί­ηση του μηχα­νι­σμού ανα­θε­ώ­ρη­σης των τιμών στα δημόσια έργα,

τη χορή­γηση εξά­μη­νων παρα­τά­σεων στις συμ­βά­σεις για τα υπό κατα­σκευή έργα και

την πρό­βλεψη απο­ζη­μιώ­σεων για τις περι­πτώ­σεις όπου οι ανά­δο­χοι δεν θα κάνουν χρήση των παρα­τά­σεων αυτών.

Πρό­κει­ται πρα­κτικά για ανα­βί­ωση των μέτρων που είχαν προ­βλε­φθεί από τη νομο­θε­σία του 2022 με στόχο να περιο­ρι­στούν οι συνέ­πειες από τον πόλεμο στην Ουκρα­νία. Και τότε είχε προ­βλε­φθεί εξάμηνη παρά­ταση και πριμ έγκαι­ρης περαί­ω­σης ύψους 5% σε περί­πτωση που αυτή δεν ενερ­γο­ποιού­νταν από τους ανα­δό­χους.

Να σημειω­θεί ότι οι τρεις από τις τέσ­σε­ρις οργα­νώ­σεις που εκπρο­σω­πούν τις εται­ρείες μικρό­τε­ρων τάξεων είχαν απο­στεί­λει ήδη από τις 11 Ιουνίου κοινή επι­στολή προς την πολι­τική ηγεσία του υπουρ­γείου Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών, κάνο­ντας λόγο για «συν­θή­κες ανω­τέ­ρας βίας» λόγω των ραγδαίων αυξή­σεων στις τιμές των υλικών. Στην επι­στολή τους σημεί­ω­ναν ότι «από τις αρχές Μαρτίου μέχρι και σήμερα τεκ­μη­ριω­μένα δια­πι­στώ­νο­νται σημα­ντι­κό­τα­τες αυξή­σεις σχεδόν σε όλα τα ενσω­μα­τού­μενα στα έργα υλικά που κυμαί­νο­νται από 20% έως 35% του­λά­χι­στον, σε διά­στημα τριών μόλις μηνών».

«Θα γίνει όλη η Ελλάδα ένα δικα­στή­ριο»

Ανα­φε­ρό­με­νος στην κατά­σταση που έχει δημιουρ­γη­θεί ο πρό­ε­δρος του ΣΑΤΕ, Ζαχα­ρίας Αθου­σά­κης υπο­στή­ριξε ότι το πρό­βλημα δεν αφορά κάποια έκτακτη διεκ­δί­κηση του κλάδου αλλά την εφαρ­μογή της υφι­στά­με­νης νομο­θε­σίας.

«Είναι λάθος να λέγεται ότι η ανα­θε­ώ­ρηση απο­τε­λεί χάρισμα προς τον εργο­λη­πτικό κόσμο. Σε κάθε δημόσιο έργο υπάρ­χουν δύο συμ­βαλ­λό­με­νοι και ο καθένας πρέπει να τηρεί την ισορ­ρο­πία της σύμ­βα­σης όπως υπο­γρά­φηκε. Η ανα­θε­ώ­ρηση είναι ανα­γκα­στικό δίκαιο και από το 2021 ανα­μέ­νουμε την υπουρ­γική απόφαση που θα την ενερ­γο­ποι­ή­σει και αγω­νι­ζό­μα­στε για την πλήρη εφαρ­μογή της», ανέφερε.

Όπως είπε, το ισχύον πλαίσιο προ­βλέ­πει υπο­χρε­ω­τική ανα­θε­ώ­ρηση τιμών στα δημόσια έργα, ωστόσο η σχετική δια­δι­κα­σία δεν λει­τουρ­γεί στην πράξη. Υπο­γράμ­μισε ότι η κατά­σταση βρί­σκε­ται ήδη στο κόκκινο προει­δο­ποιώ­ντας πως εάν δεν προ­χω­ρή­σει το ζήτημα της ανα­θε­ώ­ρη­σης, κάθε έργο κιν­δυ­νεύει να οδη­γή­σει και σε μια προ­σφυγή: «Αντι­λαμ­βά­νε­στε τι μέλλει γενέ­σθαι. Θα γίνει όλη η Ελλάδα ένα δικα­στή­ριο. Κάθε έργο θα έχει δικα­στική διεκ­δί­κηση», τόνισε.

Ο ίδιος υπο­στή­ριξε ότι οι ανα­θε­ω­ρή­σεις που δόθηκαν μετά τον πόλεμο στην Ουκρα­νία κάλυψαν μόνο μικρό μέρος των πραγ­μα­τι­κών αυξή­σεων, καθώς οι συντε­λε­στές που δόθηκαν το πρώτο τρίμηνο του 2022 δεν ξεπερ­νού­σαν το 30% των πραγ­μα­τι­κών αυξή­σεων. «Παρ’ όλα αυτά ολο­κλη­ρώ­σαμε τα έργα εκείνης της περιό­δου αντα­πο­κρι­νό­με­νοι στις ανάγκες της εποχής», σημεί­ωσε.

Περι­γρά­φο­ντας τη σημε­ρινή εικόνα, ανα­φο­ρικά με υλικά και υπη­ρε­σίες, ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά ότι «το τούβλο από 0,75 ευρώ έφτασε στα 2,20 ευρώ, αύξηση περίπου 170%. Το σκυ­ρό­δεμα από 45 ευρώ πήγε στα 105 ευρώ και στα δημόσια έργα παίρ­νουμε ανα­θε­ώ­ρηση μόλις 13%. Τα εργα­τικά έχουν αυξηθεί 80% έως 100% σε σχέση με την προ Covid περίοδο. Με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή η κατά­σταση μας ισο­πέ­δωσε».

«Ασφυ­κτική κατά­σταση για τις εται­ρείες»

Από την πλευρά του ο πρό­ε­δρος της ΠΕΔΜΕΔΕ Κων­στα­ντί­νος Γκο­λιό­που­λος τόνισε ότι η κοινή παρου­σία όλων των οργα­νώ­σεων απο­τε­λεί από μόνη της μήνυμα: «Τέσ­σε­ρις εργο­λη­πτι­κές οργα­νώ­σεις βρί­σκο­νται σήμερα μαζί γιατί αντι­με­τω­πί­ζουν ένα κοινό πρό­βλημα. Οι συνέ­πειες του πολέμου είναι πολύ σοβαρές, ιδιαί­τερα για έργα που εκτε­λού­νται με συγκε­κρι­μέ­νες συμ­βα­τι­κές τιμές και παρω­χη­μένα τιμο­λό­για», ανέφερε προει­δο­ποιώ­ντας ακόμα και με δια­κο­πές εργα­σιών εξαι­τίας αδυ­να­μίας εται­ρειών να αντε­πε­ξέλ­θουν εξαι­τίας των συνε­πειών του πολέμου.

«Η κατά­σταση για τις επι­χει­ρή­σεις είναι ασφυ­κτική και πρέπει να αντι­με­τω­πι­στεί από τα υπουρ­γεία Υπο­δο­μών και Οικο­νο­μι­κών. Δια­φο­ρε­τικά μπορεί να υπάρ­ξουν δια­κο­πές ή παύσεις εργα­σιών σε έργα», τόνισε.

Πρό­τεινε τόσο την ανα­θε­ώ­ρηση των τιμών όσο και τη χορή­γηση παρα­τά­σεων στα χρο­νο­δια­γράμ­ματα. «Οι ανα­τα­ρά­ξεις στην αγορά και τα προ­βλή­ματα εφο­δια­σμού έχουν ήδη δημιουρ­γή­σει καθυ­στε­ρή­σεις. Ανα­θε­ώ­ρηση και παρά­ταση είναι η δική μας πρόταση», ανέφερε.

Από την πλευρά του ο πρό­ε­δρος της ΠΕΣΕΔΕ Φώτης Κου­βου­κλιώ­της σημεί­ωσε ότι οι εργο­λη­πτι­κές επι­χει­ρή­σεις αδυ­να­τούν πλέον να προ­βλέ­ψουν το κόστος ακόμη και για λίγες ημέρες μπροστά.

«Είμαστε εδώ για να κρού­σουμε τον κώδωνα του κιν­δύ­νου. Έχουμε ξεφύγει από τα όρια του επι­χει­ρη­μα­τι­κού ρίσκου που μπορεί να ανα­λά­βει οποια­δή­ποτε επι­χεί­ρηση. Οι τιμές αυξά­νο­νται από εβδο­μάδα σε εβδο­μάδα. Οι προ­σφο­ρές που λαμ­βά­νουμε από προ­μη­θευ­τές ισχύουν πια για δέκα ημέρες», περιέ­γραψε συμπλη­ρώ­νο­ντας ότι το πρό­βλημα έχει και γεω­γρα­φικό πρόσημο καθώς οι τιμές βαίνουν αυξα­νό­με­νες όσο απο­μα­κρύ­νε­ται κανείς από τα μεγάλα αστικά κέντρα.

«Όσο απο­μα­κρυ­νό­μα­στε από τα μεγάλα αστικά κέντρα, οι τιμές γίνο­νται ακόμη μεγα­λύ­τε­ρες και η εξεύ­ρεση υλικών δυσκο­λό­τερη. Οχι μόνο δεν μπο­ρούμε πλέον να προ­βλέ­ψουμε τι προ­σφορά θα δώσουμε σε ένα νέο έργο, αλλά κιν­δυ­νεύ­ουμε ακόμη και για έργα που εκτε­λού­νται σήμερα».

Παρά­ταση ή απο­ζη­μί­ωση

Ο πρό­ε­δρος του ΣΤΕΑΤ που εκπρο­σω­πεί τις εται­ρείες ανω­τέ­ρων τάξεων, Γιώργος Συρια­νός, υπο­στή­ριξε ότι τα μέτρα που ελή­φθη­σαν τον Φεβρουά­ριο του 2026 αντι­με­τώ­πι­σαν μόνο μέρος των προ­βλη­μά­των του παρελ­θό­ντος. Διευ­κρί­νισε ότι το αρμόδιο υπουρ­γείο άκουσε τον κλάδο ψηφί­ζο­ντας τη σχετική τρο­πο­λο­γία τον περα­σμένο Φεβρουά­ριο, αλλά η νέα κρίση άλλαξε ξανά τα δεδο­μένα.

«Για πρώτη φορά υπάρχει ενιαία εμφά­νιση του κλάδου», τόνισε προ­τεί­νο­ντας εξάμηνη παρά­ταση στις προ­θε­σμίες των έργων ώστε οι εται­ρείες να μπο­ρέ­σουν να απορ­ρο­φή­σουν μέρος των κρα­δα­σμών. «Η παρά­ταση έξι μηνών δίνει τη δυνα­τό­τητα αντι­με­τώ­πι­σης του ρίσκου. Για όσους δεν δοθεί παρά­ταση θα πρέπει να υπάρξει κάποια μορφή οικο­νο­μι­κής απο­ζη­μί­ω­σης. Αν δεν υπάρ­ξουν μέτρα, το πρό­βλημα εξα­κο­λου­θεί να υπάρχει και επι­βάλ­λει λύσεις τώρα».

Παράλ­ληλα επα­νέ­φερε το πάγιο αίτημα για τη δημιουρ­γία εται­ρείας τιμο­λό­γη­σης και προ­δια­γρα­φών έργων και μελετών ώστε να απο­φεύ­γο­νται οι απο­σπα­σμα­τι­κές λύσεις κάθε φορά που προ­κύ­πτει μια κρίση.

Το επόμενο βήμα των οργα­νώ­σεων είναι η συνά­ντηση με την πολι­τική ηγεσία του υπουρ­γείου Υπο­δο­μών. Όπως ξεκα­θά­ρι­σαν, ζητούν άμεσες απο­φά­σεις, προει­δο­ποιώ­ντας ότι χωρίς ουσια­στι­κές παρεμ­βά­σεις η πίεση στα εργο­τά­ξια θα ενταθεί, με κίνδυνο να επη­ρε­α­στεί η υλο­ποί­ηση κρί­σι­μων έργων που χρη­μα­το­δο­τού­νται από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και ευρω­παϊκά προ­γράμ­ματα.

Με απο­ζη­μιώ­σεις στους ανα­δό­χους η επι­τά­χυνση των έργων του Ταμείου Ανά­καμ­ψης

Με φόντο τις διεκ­δι­κή­σεις του κλάδου, πάντως, η κυβέρ­νηση σπεύδει να θεσπί­σει απο­ζη­μιώ­σεις στους ανα­δό­χους των εν εξε­λί­ξει μεγάλων έργων προ­κει­μέ­νου να επι­τα­χυν­θεί ο ρυθμός και να ολο­κλη­ρω­θούν εγκαί­ρως. Στην κατεύ­θυνση αυτή νέα ρύθμιση δίνει τη δυνα­τό­τητα επι­τά­χυν­σης μεγάλων έργων που χρη­μα­το­δο­τού­νται από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης, προ­βλέ­πο­ντας παράλ­ληλα απο­ζη­μιώ­σεις για τους ανα­δό­χους όταν καλού­νται να επι­σπεύ­σουν τα χρο­νο­δια­γράμ­ματα προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθούν τα αυστηρά ορόσημα του προ­γράμ­μα­τος.

Συγκε­κρι­μένα, για έργα προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού άνω των 100 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ), τα οποία έχουν ήδη συμ­βα­σιο­ποι­η­θεί και χρη­μα­το­δο­τού­νται από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας, η Προϊ­στα­μένη Αρχή θα μπορεί με αιτιο­λο­γη­μένη απόφαση να σύντμηση ή τρο­πο­ποί­ηση στις τμη­μα­τι­κές ή και τη συνο­λική προ­θε­σμία ολο­κλή­ρω­σής τους. Βασική προ­ϋ­πό­θεση είναι η καθυ­στέ­ρηση να μην οφεί­λε­ται στον ανάδοχο και να μην είναι εφικτή η ολο­κλή­ρωση άλλων προ­βλε­πό­με­νων δια­δι­κα­σιών πριν από την επί­τευξη των σχε­τι­κών ορο­σή­μων του Εθνικού Σχεδίου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας.

Η ρύθμιση προ­βλέ­πει ότι στις περι­πτώ­σεις αυτές γεν­νά­ται δικαί­ωμα του ανα­δό­χου για «εύλογη απο­ζη­μί­ωση», η οποία θα καλύ­πτει κάθε πρό­σθετο τεχνικό, οργα­νω­τικό, λει­τουρ­γικό ή οικο­νο­μικό κόστος που απαι­τεί­ται για την επί­σπευση των εργα­σιών και την έγκαιρη ολο­κλή­ρωση των ορο­σή­μων.

Παράλ­ληλα θεσπί­ζε­ται δια­δι­κα­σία αμφι­σβή­τη­σης του ύψους της απο­ζη­μί­ω­σης. Εφόσον ο ανά­δο­χος θεωρεί ότι το ποσό που καθο­ρί­ζει η Προϊ­στα­μένη Αρχή δεν αντα­πο­κρί­νε­ται στο πραγ­μα­τικό κόστος, θα μπορεί να προ­σφύ­γει σε διαι­τη­σία. Η νέα πρό­βλεψη έρχεται να δώσει μεγα­λύ­τερη ευε­λι­ξία στο Δημόσιο για την τήρηση των ασφυ­κτι­κών χρο­νο­δια­γραμ­μά­των του Ταμείου Ανά­καμ­ψης, επι­χει­ρώ­ντας ταυ­τό­χρονα να δια­σφα­λί­σει ότι το επι­πλέον βάρος δεν θα μετα­κυ­λι­στεί απο­κλει­στικά στις κατα­σκευα­στι­κές εται­ρείες.

Πηγή: ethnos.gr