Ακόμα δεν ήλθαν τα χειρότερα για την αγορά!

Το κλεί­σιμο της πρώτης αξιο­λό­γη­σης και ο ανα­σχη­μα­τι­σμός που ακο­λού­θησε στις αρχές του περα­σμέ­νου Νοεμ­βρίου δημιούρ­γη­σαν προσ­δο­κίες ότι οι συν­θή­κες θα βελ­τιω­θούν και η οικο­νο­μία θα άρχιζε, έστω και δύσκολα, να παίρνει μπροστά.

Η αβε­βαιό­τητα είχε υπο­χω­ρή­σει σημα­ντικά, σχεδόν κανείς δεν συζη­τούσε για Grexit, ενώ αρκετοί Έλληνες και ξένοι επεν­δυ­τές εξέ­τα­ζαν ενεργά το ενδε­χό­μενο να τοπο­θε­τή­σουν τα κεφά­λαιά τους στην ελλη­νική αγορά. Κάποιοι από αυτούς μάλιστα τόλ­μη­σαν να επεν­δύ­σουν σε τομείς που θεώ­ρη­σαν πως υπήρχαν προ­ο­πτι­κές. Το σκηνικό ξεκί­νησε να αλλάζει προς το χει­ρό­τερο από τις αρχές του Δεκεμ­βρίου αρχικά όταν χάθηκε το ορόσημο της 5ης Δεκεμ­βρίου για την ολο­κλή­ρωση της δεύ­τε­ρης αξιο­λό­γη­σης, (η οποία σύμφωνα με κυβερ­νη­τικά στελέχη ήταν ευκο­λό­τερη από την πρώτη) και στη συνέ­χεια με το έκτακτο βοήθημα στους χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χους λίγο πριν από τα Χρι­στού­γεννα χωρίς τη συγκα­τά­θεση των Θεσμών. Έκτοτε και ειδικά τους δύο πρώτους μήνες του νέους έτους, η κατά­σταση στην αγορά παρου­σιά­ζει ραγδαία επι­δεί­νωση, με κύρια χαρα­κτη­ρι­στικά την πρω­το­φανή πτώση της κατα­νά­λω­σης ακόμη και σε είδη πρώτης ανάγκης, την επεν­δυ­τική δρα­στη­ριό­τητα να μπαίνει και πάλι στον «πάγο» και τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα του επι­χει­ρη­μα­τι­κού κόσμου να δηλώνει ανή­μπορη να αντε­πε­ξέλ­θει στα αυξη­μένα φορο­λο­γικά βάρη, και να σκέ­φτε­ται σοβαρά να βάλει «λουκέτο». Δεν είναι τυχαίο πως τα ληξι­πρό­θε­σμα χρέη προς το Δημόσιο και τις τρά­πε­ζες αυξά­νο­νται όλο και περισ­σό­τερο, ενώ μόνο πέρυσι κατα­σχέ­θη­καν 860.000 τρα­πε­ζι­κοί λογα­ρια­σμοί επι­χει­ρή­σεων και ιδιωτών.

ΣΤΟ ΝΑΔΙΡ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ, ΣΤΟΝ «ΠΑΓΟ» ΟΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Όπως λέει ο πρό­ε­δρος της ΓΣΕΒΒΕ, Γιώργος Καβ­βα­θάς, εδώ και δύο μήνες η αγορά έχει κυριο­λε­κτικά νεκρώ­σει. «Οι κατα­να­λω­τές είναι πολύ επι­φυ­λα­κτι­κοί με τα χρήματα που ξοδεύ­ουν, αφού οι υπερ­βο­λικά υψηλοί φόροι έχουν ψαλι­δί­σει το δια­θέ­σιμο εισό­δημά τους. Μόνο στο τέλος του 2016 τα νοι­κο­κυ­ριά πλή­ρω­σαν 4 δισ. ευρώ σε φόρους», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά ο ίδιος. Είναι ενδει­κτικό πως οι πωλή­σεις στα σούπερ μάρκετ συνέ­χι­σαν την έντονα καθο­δική τους πορεία και τον Ιανουά­ριο, με την πτώση στις βασικές κατη­γο­ρίες (FMGC’S) να ξεπερνά το 10% (!).

Ακόμη και τα γαλα­κτο­κο­μικά που θεω­ρού­νται είδη πρώτης ανάγκης εξα­κο­λου­θούν να δέχο­νται ασφυ­κτι­κές πιέσεις (η κατα­νά­λωσή τους μειώ­θηκε 8,5% σε όγκο πέρυσι), εκπλήσ­σο­ντας δυσά­ρε­στα τους ανθρώ­πους του χώρου που είχαν πιστέ­ψει πως δεν υπάρ­χουν άλλα περι­θώ­ρια πτώσης ύστερα από τόσα χρόνια ύφεσης. Εξίσου ανη­συ­χη­τικά είναι τα μηνύ­ματα που έρχο­νται από το μέτωπο των επεν­δύ­σεων, οι οποίες δεν είναι αρκετές για να συμ­βά­λουν στην έξοδο από την κρίση. Σύμφωνα με τους ανα­λυ­τές της PwC, η επεν­δυ­τική δρα­στη­ριό­τητα στην Ελλάδα είναι σε πολύ χαμη­λό­τερα επίπεδα από αυτά που είναι συμβατά με σημα­ντική και δια­τη­ρή­σιμη οικο­νο­μική μεγέ­θυνση. Μάλιστα, το 2016 οι συνο­λι­κές επεν­δύ­σεις στη χώρα μας ανήλθαν στο 12,4% του ΑΕΠ, χαμη­λό­τερα κατά περίπου 7,1% (ή 13 δισ. ευρώ ετησίως) από το μέσο όρο του 2000-2008.

ΜΠΡΟΣΤΑ ΜΑΣ ΤΑ ΔΥΣΚΟΛΑ…

Όλο και περισ­σό­τε­ροι πλέον εκτι­μούν ότι τα πράγ­ματα δεν πρό­κει­ται να βελ­τιω­θούν ούτε φέτος, αντί­θετα αρκετοί είναι εκείνοι που προ­βλέ­πουν ότι οι συν­θή­κες θα χει­ρο­τε­ρέ­ψουν, ανε­ξάρ­τητα από το έγκαιρο κλεί­σιμο της αξιο­λό­γη­σης.

«Δεν ξέρω αν υπάρχει ο χρόνος για να ανα­τρα­πεί το κλίμα. Δυστυ­χώς στην εποχή μας δεν γίνο­νται θαύματα», υπο­γραμ­μί­ζει εμφανώς απο­γοη­τευ­μέ­νος ο κ. Καβ­βα­θάς. Παρό­μοια αίσθηση έχει ο επι­κε­φα­λής του ΣΕΒΓΑΠ (Σύν­δε­σμος Ελλη­νι­κών Βιο­μη­χα­νιών Γαλ/κων Προ­ϊ­ό­ντων), Χρήστος Απο­στο­λό­που­λος, ο οποίος εκφρά­ζει τον φόβο πως δεν έχουμε δει ακόμη τα χει­ρό­τερα. «Περι­μέ­νουμε πως το 2017 θα είναι ακόμη πιο δύσκολη χρονιά απ’ ό,τι το 2016. Δεν είναι ενθαρ­ρυ­ντικά τα στοι­χεία που έχουμε. Πολλές εται­ρείες είναι στο “κόκκινο” και αντι­με­τω­πί­ζουν σοβαρά προ­βλή­ματα δανει­σμού», υπο­γραμ­μί­ζει.

Ανάλογη εικόνα έχει ο πρό­ε­δρος του ΣΒΒΕ (Σύν­δε­σμος Βιο­μη­χα­νιών Βορείου Ελλάδας), Αθ. Σαβ­βά­κης, ο οποίος δηλώνει σχεδόν βέβαιος ότι και το 2017 θα είναι έτος οπι­σθο­δρό­μη­σης και μάλλον ανα­στο­λής της λει­τουρ­γίας πολλών μετα­ποι­η­τι­κών επι­χει­ρή­σεων που σήμερα επι­βιώ­νουν οριακά, εάν δεν γίνουν πράξη οι προ­τά­σεις των φορέων υπο­στή­ρι­ξης της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας της χώρας για την ανά­πτυξη και τις ανα­γκαίες μεταρ­ρυθ­μί­σεις.

ΣΕ ΚΙΝΔΥΝΟ Η ΧΩΡΑ…

Στροφή 180 μοιρών και αλλαγή στο ανα­πτυ­ξιακό πρότυπο ζητούν εδώ και τώρα οι παρα­γω­γι­κοί φορείς. Όπως λένε χαρα­κτη­ρι­στικά, η χώρα δεν μπορεί να βασί­ζε­ται άλλο στο υπάρχον μοντέλο, το οποίο απο­δεί­χθηκε ευάλωτο στην κρίση και ανή­μπορο να κρα­τή­σει όρθια τη χώρα τις δύσκο­λες στιγμές της κρίσης. Αντί­θετα, θεω­ρεί­ται επι­τα­κτική ανάγκη να προ­χω­ρή­σει άμεσα η παρα­γω­γική ανα­συ­γκρό­τηση της οικο­νο­μίας, η οποία παρα­μέ­νει στα «χαρτιά» εδώ και πάρα πολλά χρόνια παρά τις πομπώ­δεις προ­ε­κλο­γι­κές εξαγ­γε­λίες των κομ­μά­των που βρέ­θη­καν στην εξουσία τα τελευ­ταία χρόνια.

Σύμφωνα με τον κ. Καββαθά της ΓΣΕΒΒΕ, η χώρα ανε­ξάρ­τητα από το κόμμα που κυβερνά χρειά­ζε­ται εθνική στρα­τη­γική για την ανά­πτυξη, η οποία θα βασί­ζε­ται στον πρω­το­γενή τομέα που σήμερα πνέει τα λοίσθια. «Πρέπει», όπως λέει ο ίδιος, να αρχίσει να παράγει και να στα­μα­τή­σει να εξαρ­τά­ται τόσο πολύ από τις εισα­γω­γές. «Η χώρα κιν­δυ­νεύει. Και αυτό πρέπει να το κατα­λά­βουν πρώτα τα πολι­τικά κόμματα», σημειώ­νει με έμφαση ο πρό­ε­δρος της ΓΣΕΒΒΕ. Παρα­γωγή και εξω­στρέ­φεια είναι και για τον κ. Απο­στο­λό­πουλο του ΣΕΒΓΑΠ, ο μονα­δι­κός τρόπος για να βγει από το σημε­ρινό αδιέ­ξοδο η ελλη­νική οικο­νο­μία. «Το εξω­τε­ρικό είναι η διέ­ξο­δος που αναζητά η χώρα για να επι­στρέ­ψει στην ανά­πτυξη. Πρέπει να εκμε­ταλ­λευ­θούμε τις ευκαι­ρίες που έχουμε … εάν κλεί­σουμε τις πόρτες στις διε­θνείς αγορές, υπο­νο­μεύ­ουμε το μέλλον μας. Ο λόγος που δεν μπο­ρούμε να αντα­πο­κρι­θούμε στις απαι­τή­σεις των Μνη­μο­νίων, είναι γιατί δεν έχουμε ανά­πτυξη», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά.