Ο Βασίλης Α. Υψηλάντης στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος για το Άρθρο 16 του Συντάγματος

Στην Επι­τροπή Ανα­θε­ώ­ρη­σης του Συντάγ­μα­τος τοπο­θε­τή­θηκε ο Κοσμή­το­ρας της Βουλής και Βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου Βασίλης Α. Υψη­λά­ντης σχετικά με το προ­τει­νό­μενο από τη Νέα Δημο­κρα­τία προς ανα­θε­ώ­ρηση άρθρο 16 που αφορά την Παιδεία, την Τέχνη και την Επι­στήμη.

Ο κ. Υψη­λά­ντης επέ­κρινε την απα­ρά­δε­κτη στάση της Αντι­πο­λί­τευ­σης, η οποία επι­χει­ρεί να προβεί σε δήθεν μαθή­ματα Δημο­κρα­τίας και Συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας στην παρά­ταξη που ειση­γή­θηκε και ψήφισε το μακρο­βιό­τερο Σύνταγμα μέχρι στιγμής στην χώρα μας, στάση η οποία απο­τε­λεί ύβρη στην πολι­τική ιστορία του τόπου μας.

Επί του άρθρου 16, ο Βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου σημεί­ωσε τον παρα­λο­γι­σμό της θέσης της Αντι­πο­λί­τευ­σης περί αντι­δη­μο­κρα­τι­κής διά­τα­ξης τη στιγμή που σε όλες τις δημο­κρα­τι­κές και προ­ο­δευ­τι­κές χώρες ανα­πτύσ­σο­νται και λει­τουρ­γούν μη κρατικά πανε­πι­στή­μια.

Η πρόταση της Νέας Δημο­κρα­τίας για το άρθρο 16 δεν κινεί­ται μόνο στον άξονα της ίδρυσης μη κρα­τι­κών πανε­πι­στη­μίων αλλά και σε δύο πρό­σθε­τες παρεμ­βά­σεις που αγγί­ζουν ζητή­ματα εθνικής συνοχής και πολι­τι­σμι­κής αυτο­συ­νει­δη­σίας, τα οποία απο­τε­λούν στοι­χεία σύγ­χρο­νου συνταγ­μα­τι­κού πατριω­τι­σμού.

Συγκε­κρι­μένα, προ­βλέ­πε­ται η κρατική μέριμνα για την προ­ώ­θηση και την προ­α­γωγή  της ελλη­νι­κής γλώσσας. Ανα­λαμ­βά­νει δηλαδή το κράτος την υπο­χρέ­ωση να στη­ρί­ζει την καλ­λιέρ­γεια, τη διδα­σκα­λία και τη διεθνή προβολή της ελλη­νι­κής μας γλώσσας.

Επι­πλέον, η πρόταση της κυβερ­νώ­σας παρά­τα­ξης αφορά και την συνταγ­μα­τική κατο­χύ­ρωση της ελλη­νι­κής σημαίας ως συμ­βό­λου του ελλη­νι­κού έθνους. Ένα συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μένο κοινό συμ­βο­λικό σημείο ανα­φο­ράς που θα υπερ­βαί­νει τις κομ­μα­τι­κές αντι­πα­ρα­θέ­σεις και τις πολι­τι­κές διαι­ρέ­σεις.

Τέλος, όσον αφορά τα ιδρύ­ματα ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης που μπορεί να έχουν είτε δημόσιο είτε ιδιω­τικό χαρα­κτήρα, ο κ. Υψη­λά­ντης υπο­στή­ριξε ότι το Σύνταγμα δεν μπορεί να εγκλω­βί­ζε­ται σε συγκε­κρι­μένα οργα­νω­τικά μοντέλα αλλά οφείλει να θεσπί­ζει τους βασι­κούς όρους όπως είναι η πλήρης αυτο­διοί­κηση τους, η κρατική τους επο­πτεία και οι εγγυ­ή­σεις σχετικά με την υψηλού επι­πέ­δου παροχή σπουδών.

Ακο­λου­θεί η πλήρης τοπο­θέ­τηση του βου­λευτή Δωδε­κα­νή­σου, Βασίλη Α. Υψη­λά­ντη:

«Η πρόταση της ΝΔ ανα­θε­ώ­ρη­σης του άρθρου 16 του Σ δεν κινεί­ται μόνο στον άξονα της ίδρυσης μη κρα­τι­κών πανε­πι­στη­μίων αλλά και σε δύο πρό­σθε­τες παρεμ­βά­σεις που αγγί­ζουν ζητή­ματα εθνικής συνοχής και πολι­τι­σμι­κής αυτο­συ­νει­δη­σίας τα οποία απο­τε­λούν στοι­χεία σύγ­χρο­νου συνταγ­μα­τι­κού πατριω­τι­σμού και όχι ως εκδη­λώ­σεις συντη­ρη­τι­κής ανα­δί­πλω­σης.

Η πρό­βλεψη κρα­τι­κής μέρι­μνας για την προ­στα­σία και προ­α­γωγή της ελλη­νι­κής γλώσσας δεν απο­τε­λεί ιδε­ο­λο­γική επιλογή, αλλά ανα­γνώ­ριση μιας αντι­κει­με­νι­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας.

Η ελλη­νική γλώσσα δεν είναι απλώς ένα εργα­λείο επι­κοι­νω­νίας. Απο­τε­λεί φορέα ιστο­ρι­κής συνέ­χειας τριών χιλιά­δων ετών, θεμέλιο της πολι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς και μέσο δια­τή­ρη­σης της συλ­λο­γι­κής ταυ­τό­τη­τας του έθνους.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, πολλά ευρω­παϊκά συντάγ­ματα περιέ­χουν αντί­στοι­χες προ­βλέ­ψεις:

• Το Σύνταγμα της Γαλλίας ορίζει ότι «η γλώσσα της Δημο­κρα­τίας είναι η γαλλική».

• Το Σύνταγμα της Ισπα­νίας κατο­χυ­ρώ­νει την καστι­λιά­νικη ως επίσημη γλώσσα του κράτους.

• Το Σύνταγμα της Πορ­το­γα­λίας προ­βλέ­πει ειδική υπο­χρέ­ωση προ­στα­σίας και διά­δο­σης της πορ­το­γα­λι­κής γλώσσας.

• Αντί­στοι­χες ρυθ­μί­σεις συνα­ντώ­νται σε Ιρλαν­δία, Μάλτα, Φιν­λαν­δία και άλλες χώρες.

Επο­μέ­νως, η πρόταση δεν εισάγει κάποια ελλη­νική ιδιαι­τε­ρό­τητα. Αντι­θέ­τως, θερα­πεύει μια ιδιο­μορ­φία του ελλη­νι­κού Συντάγ­μα­τος, το οποίο μέχρι σήμερα προ­στα­τεύει πλήθος πολι­τι­στι­κών αγαθών χωρίς να ανα­φέ­ρε­ται ρητά στη γλώσσα που απο­τε­λεί τον βασικό τους φορέα.

Η προ­στα­σία της γλώσσας σημαί­νει ότι το κράτος ανα­λαμ­βά­νει θετική υπο­χρέ­ωση να στη­ρί­ζει την καλ­λιέρ­γεια, τη διδα­σκα­λία και τη διεθνή προβολή της ελλη­νι­κής γλώσσας.

Ανάλογη είναι η σημασία της συνταγ­μα­τι­κής κατο­χύ­ρω­σης της ελλη­νι­κής σημαίας ως συμ­βό­λου του ελλη­νι­κού έθνους.

Η σημαία δεν ανήκει σε κάποιο κόμμα, σε κάποια ιδε­ο­λο­γία ή σε κάποια πολι­τική παρά­ταξη. Ανήκει σε όλους τους Έλληνες.

Απο­τυ­πώ­νει:

• τους αγώνες της εθνικής ανε­ξαρ­τη­σίας,

• τις θυσίες των προη­γού­με­νων γενεών,

• τη συνέ­χεια του ελλη­νι­κού κράτους,

• τη συλ­λο­γική μνήμη του έθνους.

Σε πολλές ευρω­παϊ­κές έννομες τάξεις τα εθνικά σύμβολα απο­λαμ­βά­νουν αυξη­μένη συνταγ­μα­τική προ­στα­σία. Η ανα­γνώ­ριση της σημαίας στο Σύνταγμα δεν απο­σκο­πεί στην ποι­νι­κο­ποί­ηση της δια­φο­ρε­τι­κής άποψης ούτε στην περι­στολή της ελευ­θε­ρίας της έκφρα­σης. Απο­σκο­πεί στην ανά­δειξη ενός κοινού συμ­βο­λι­κού σημείου ανα­φο­ράς που υπερ­βαί­νει τις πολι­τι­κές διαι­ρέ­σεις.

Η προ­στα­σία των εθνικών συμ­βό­λων δεν απο­τε­λεί χαρα­κτη­ρι­στικό συντη­ρη­τι­κών πολι­τευ­μά­των. Είναι στοι­χείο ώριμων δημο­κρα­τιών που δια­θέ­τουν αυτο­πε­ποί­θηση ως προς την ιστορία και την ταυ­τό­τητά τους.

Η Αρι­στερά συχνά επι­χει­ρεί να παρου­σιά­σει τέτοιες ρυθ­μί­σεις ως επι­στροφή σε παρω­χη­μέ­νες αντι­λή­ψεις περί έθνους.

Η κριτική αυτή παρα­βλέ­πει ότι στον 21ο αιώνα η υπε­ρά­σπιση της πολι­τι­σμι­κής ταυ­τό­τη­τας απο­τε­λεί κοινό ευρω­παϊκό κεκτη­μένο.

Δεν είναι συντη­ρη­τι­σμός:

• η προ­στα­σία της γλώσσας,

• η ανά­δειξη της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς,

• η ανα­γνώ­ριση των εθνικών συμ­βό­λων.

Συντη­ρη­τι­σμός θα ήταν η άρνηση προ­σαρ­μο­γής στις νέες συν­θή­κες. Αντι­θέ­τως, η δια­τή­ρηση των στοι­χείων που συγκρο­τούν τη συλ­λο­γική μας ταυ­τό­τητα μέσα σε ένα παγκο­σμιο­ποι­η­μένο περι­βάλ­λον απο­τε­λεί όρο για την ουσια­στική συμ­με­τοχή μας σε αυτό.

Ιδιαί­τερη σημασία έχει ότι η πρόταση της Νέας Δημο­κρα­τίας δεν περιο­ρί­ζε­ται στη συνταγ­μα­τική ανα­γνώ­ριση «μη κερ­δο­σκο­πι­κών» ιδρυ­μά­των.

Η δια­τύ­πωση περί ιδρυ­μά­των ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης που μπορούν να έχουν δημόσιο ή ιδιω­τικό χαρα­κτήρα, με πλήρη αυτο­διοί­κηση, υπό κρατική επο­πτεία και με εγγυ­ή­σεις υψηλού επι­πέ­δου σπουδών, επι­λέ­γει συνει­δητά να μην εγκλω­βί­σει το Σύνταγμα σε συγκε­κρι­μένα οργα­νω­τικά μοντέλα.

Αυτό είναι θεσμικά ορθό για τρεις λόγους:

Πρώτον, τα συντάγ­ματα καθο­ρί­ζουν αρχές και όχι επι­χει­ρη­σια­κές λεπτο­μέ­ρειες.

Δεύ­τε­ρον, το αν ένα ίδρυμα είναι κερ­δο­σκο­πικό ή μη κερ­δο­σκο­πικό απο­τε­λεί ζήτημα νομο­θε­τι­κής πολι­τι­κής και όχι συνταγ­μα­τι­κής ταυ­τό­τη­τας του πολι­τεύ­μα­τος.

Τρίτον, η πραγ­μα­τική εγγύηση ποιό­τη­τας δεν είναι ο φορο­λο­γι­κός ή εται­ρι­κός τύπος του φορέα αλλά:

• η ακα­δη­μαϊκή αξιο­λό­γηση,

• η πιστο­ποί­ηση προ­γραμ­μά­των,

• η κρατική επο­πτεία,

• η δια­σφά­λιση των ακα­δη­μαϊ­κών ελευ­θε­ριών.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν ένα ίδρυμα είναι δημόσιο, ιδιω­τικό, μη κερ­δο­σκο­πικό ή κερ­δο­σκο­πικό.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν:

• παρέχει υψηλού επι­πέ­δου σπουδές,

• παράγει έρευνα,

• υπό­κει­ται σε αυστηρό έλεγχο ποιό­τη­τας,

• υπη­ρε­τεί το δημόσιο συμ­φέ­ρον της εκπαί­δευ­σης.

Αυτές ακριβώς τις εγγυ­ή­σεις οφείλει να θέτει το Σύνταγμα και όχι να προ­κα­θο­ρί­ζει για τις επό­με­νες γενιές ένα μονα­δικό οργα­νω­τικό μοντέλο που αντα­να­κλά τις ιδε­ο­λο­γι­κές αντι­πα­ρα­θέ­σεις της δεκα­ε­τίας του 1970.».