Στα 10 δισ. δολ. ο όρος για συμμετοχή στην αναπτυξιακή τράπεζα των BRICS

Οταν πέ­ρυ­σι το κα­λο­καί­ρι οι πέντε ανα­δυό­με­νες οι­κο­νο­μί­ες, Βρα­ζι­λία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νό­τιος Αφρι­κή, γνω­στές με το ακρω­νύ­μιο BRICS, άρ­χι­σαν να υλο­ποιούν τη Νέα Ανα­πτυ­ξια­κή Τρά­πε­ζα, που είχαν συμ­φω­νή­σει με­ρι­κούς μήνες νω­ρί­τε­ρα, πολ­λοί ανα­λυ­τές έσπευ­σαν να χα­ρα­κτη­ρί­σουν το εγ­χεί­ρη­μα ατυ­χές, καθώς τα κε­φά­λαιά του είναι σαφώς μι­κρό­τε­ρα από τους διε­θνείς πι­στω­τι­κούς ορ­γα­νι­σμούς της Δύσης, την Πα­γκό­σμια Τρά­πε­ζα και το ΔΝΤ. Κά­ποιοι άλλοι διέ­γνω­σαν ότι απει­λεί­ται η πρω­το­κα­θε­δρία της Πα­γκό­σμιας Τρά­πε­ζας, ο δα­νει­σμός της οποί­ας ωχριά ήδη αν συ­γκρι­θεί με τα δά­νεια που χο­ρη­γεί η Κίνα: το 2013 χο­ρή­γη­σε δά­νεια ύψους 240 δισ. δο­λα­ρί­ων και η Πα­γκό­σμια Τρά­πε­ζα μόλις 52,6 δισ. δο­λα­ρί­ων.

Η κα­τη­γο­ρία αυτή ανα­λυ­τών θε­ώ­ρη­σε ότι δι­καιώ­θη­καν όταν προ­σχώ­ρη­σαν στην κυ­ρί­ως κι­νε­ζι­κής πρω­το­βου­λί­ας και επιρ­ρο­ής Νέα Ανα­πτυ­ξια­κή Τρά­πε­ζα ορι­σμέ­νες από τις ση­μα­ντι­κό­τε­ρες ευ­ρω­παϊ­κές οι­κο­νο­μί­ες: Γαλ­λία, Γερ­μα­νία και Ιτα­λία, αλλά και η Βρε­τα­νία, που προ­σχώ­ρη­σε στη νέα τρά­πε­ζα πρώτη από τις χώρες της Δύσης.

Δε­δο­μέ­νου ότι ο όρος για τη συμ­με­το­χή στην ανα­πτυ­ξια­κή τρά­πε­ζα των BRICS είναι η κα­τα­βο­λή ποσού ύψους 10 δισ. δο­λα­ρί­ων, η τρά­πε­ζα βάσει του χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος πρέ­πει να αρ­χί­σει να λει­τουρ­γεί στα τέλη του έτους με αρ­χι­κά κε­φά­λαια ύψους 50 δισ. δο­λα­ρί­ων από τα πέντε ιδρυ­τι­κά κράτη-μέλη της. Τα κε­φά­λαια αυτά θα αυ­ξη­θούν από τις ει­σφο­ρές των νέων μελών, καθώς η νέα τρά­πε­ζα είναι ανοι­κτή σε όλες τις χώρες-μέλη των Ηνω­μέ­νων Εθνών και κάθε νέα χώρα-μέλος θα έχει ψή­φους ανά­λο­γες με τις με­το­χές που έχει αγο­ρά­σει. Προ­στί­θε­ται, άλ­λω­στε, στα κε­φά­λαιά της μια δε­ξα­με­νή συ­ναλ­λαγ­μα­τι­κών δια­θε­σί­μων ύψους 100 δισ. δο­λα­ρί­ων, στην οποία προ­βλέ­πε­ται να ει­σφέ­ρει τη με­ρί­δα του λέ­ο­ντος η Κίνα με 41 δισ. δο­λά­ρια, από 18 δισ. Βρα­ζι­λία, Ινδία και Ρωσία και 5 δισ. δο­λά­ρια η Νό­τιος Αφρι­κή.

H εμ­βέ­λεια

Εύ­κο­λα μπο­ρεί κα­νείς να θε­ω­ρή­σει πως η εμ­βέ­λεια επιρ­ρο­ής αυτής της τρά­πε­ζας θα είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νη αν συ­γκρι­θεί με τα κε­φά­λαια ύψους 223,2 δισ. δο­λα­ρί­ων που έχει συ­γκε­ντρώ­σει η Πα­γκό­σμια Τρά­πε­ζα από τις ει­σφο­ρές 188 χωρών, αλλά και με τους άμεσα δια­θέ­σι­μους πό­ρους, ύψους 755 δισ. δο­λα­ρί­ων του ΔΝΤ που, υπό ει­δι­κές συν­θή­κες, μπο­ρεί να αντλή­σει του­λά­χι­στον 1,4 τρισ. δο­λά­ρια. Και ίσως σε στε­νούς χρη­μα­το­πι­στω­τι­κούς όρους τα πράγ­μα­τα να είναι κάπως έτσι, ιδιαι­τέ­ρως αν συ­νε­κτι­μη­θούν και τα οι­κο­νο­μι­κά προ­βλή­μα­τα κά­ποιων εκ των ιδρυ­τι­κών μελών της, όπως της Ρω­σί­ας και της Βρα­ζι­λί­ας.

Οι δυ­να­τό­τη­τες της νέας τρά­πε­ζας να κα­λύ­ψει τις ανα­πτυ­ξια­κές ανά­γκες των ανα­δυό­με­νων οι­κο­νο­μιών θα είναι εξαι­ρε­τι­κά πε­ριο­ρι­σμέ­νες. Σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις της Πα­γκό­σμιας Τρά­πε­ζας, μόνον οι χώρες της Νό­τιας Ασίας χρειά­ζο­νται δά­νεια ύψους 2,5 τρισ. δο­λα­ρί­ων μέσα στην επό­με­νη δε­κα­ε­τία.

Είναι, ωστό­σο, σαφές ότι ο ρόλος της νέας τρά­πε­ζας δεν προσ­διο­ρί­ζε­ται μόνον από το ύψος των κε­φα­λαί­ων της. Η ίδρυ­σή της μπο­ρού­σε να θε­ω­ρη­θεί έως και ανα­με­νό­με­νη από κά­ποιον διο­ρα­τι­κό ανα­λυ­τή, δε­δο­μέ­νης τόσο της οι­κο­νο­μι­κής όσο και της πο­λι­τι­κής συ­γκυ­ρί­ας. Οχι μόνον οι πέντε αυτές χώρες, αλλά γε­νι­κό­τε­ρα οι ανα­δυό­με­νες οι­κο­νο­μί­ες είχαν πλη­γεί βα­ρύ­τα­τα από την αι­μορ­ρα­γία ξένων κερ­δο­σκο­πι­κών κε­φα­λαί­ων που άρ­χι­σαν να τις εγκα­τα­λεί­πουν μα­ζι­κά προ δύο ετών, όταν η αμε­ρι­κα­νι­κή ομο­σπον­δια­κή τρά­πε­ζα (Federal Reserve) άφησε για πρώτη φορά να δια­φα­νεί η πρό­θε­σή της να πε­ριο­ρί­σει και τε­λι­κά να τερ­μα­τί­σει την πα­ρο­χή ρευ­στό­τη­τας στην αγορά με το πρό­γραμ­μα αγο­ράς ομο­λό­γων.

Είχε, άλ­λω­στε, προη­γη­θεί η διά­ψευ­ση των υπο­σχέ­σε­ων που είχαν λάβει στη διάρ­κεια της πα­γκό­σμιας χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής κρί­σης πως θα ανα­βαθ­μί­ζο­νταν τα δι­καιώ­μα­τα ψήφου τους και η επιρ­ροή τους στους κόλ­πους των δύο δη­μιουρ­γη­μά­των του Bretton Woods, της Πα­γκό­σμιας Τρά­πε­ζας και του ΔΝΤ, κατά τρόπο αντί­στοι­χο με τον ανα­βαθ­μι­σμέ­νο ρόλο τους στην πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μία και την ανά­πτυ­ξή της.

Οι πέντε ισχυ­ρό­τε­ρες ανα­δυό­με­νες είχαν, επί­σης, σε προ­γε­νέ­στε­ρη φάση γνω­ρί­σει τε­κτο­νι­κής κλί­μα­κας οι­κο­νο­μι­κές και χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές κρί­σεις, όπως εκεί­νη της ρω­σι­κής οι­κο­νο­μί­ας και των ασια­τι­κών οι­κο­νο­μιών τη δε­κα­ε­τία του 1990. Είτε εξ ιδίων είτε πα­ρα­τη­ρώ­ντας άλλες ανα­δυό­με­νες οι­κο­νο­μί­ες, είχαν πικρή πείρα από τους σκλη­ρούς όρους που συ­νό­δευαν τον δα­νει­σμό του ΔΝΤ.

Τα δά­νεια

Προ­φα­νώς τα δά­νεια της νέας τρά­πε­ζας δεν θα συ­νο­δεύ­ο­νται από ανά­λο­γους όρους και σε αυτό το επί­πε­δο σί­γου­ρα θα λει­τουρ­γεί αντα­γω­νι­στι­κά προς τους διε­θνείς χρη­μα­το­πι­στω­τι­κούς ορ­γα­νι­σμούς της Δύσης.

Οπως έχει σχο­λιά­σει σχε­τι­κά ο Ματ Φέρ­τσεν, στέ­λε­χος του διε­θνούς ιν­στι­τού­του Carnegie Tsinghua Center for Global Policy, «η Κίνα στην εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή και ει­δι­κό­τε­ρα στις σχέ­σεις της με άλλες ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες, το­νί­ζει ότι δεν ανα­μει­γνύ­ε­ται στα εσω­τε­ρι­κά πο­λι­τι­κά των άλλων χωρών, ότι σέ­βε­ται τα εγ­χώ­ρια οι­κο­νο­μι­κά και πο­λι­τι­κά συ­στή­μα­τα και εν ολί­γοις θέλει να φαί­νε­ται δια­φο­ρε­τι­κή από την Πα­γκό­σμια Τρά­πε­ζα, το ΔΝΤ ή χώρες όπως οι ΗΠΑ».

Και βέ­βαια, οι γε­ω­πο­λι­τι­κοί και πο­λι­τι­κοί πα­ρά­γο­ντες που υπα­γό­ρευ­σαν την ίδρυ­ση της νέας τρά­πε­ζας δεν αφο­ρούν μόνον την Κίνα και την προ­σπά­θειά της να διευ­ρύ­νει την επιρ­ροή της σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο. Οταν η τρά­πε­ζα ήταν στο στά­διο του σχε­δια­σμού, η Ρωσία βρι­σκό­ταν ήδη σε τε­τα­μέ­νες σχέ­σεις με τη Δύση εξαι­τί­ας της κρί­σης στην Ου­κρα­νία και είχε ήδη υπο­στεί το πρώτο κύμα οι­κο­νο­μι­κών κυ­ρώ­σε­ων από ΗΠΑ και Ε.Ε.

Θε­ω­ρη­τι­κά η Νέα Ανα­πτυ­ξια­κή Τρά­πε­ζα θα μπο­ρού­σε να έχει την τύχη άλλων πε­ρι­φε­ρεια­κών ανα­πτυ­ξια­κών τρα­πε­ζών που δεν κα­τόρ­θω­σαν ποτέ να ανα­δει­χθούν σε πα­γκό­σμιους παί­κτες. Θα μπο­ρού­σε, ακόμη χει­ρό­τε­ρα, να έχει την τύχη της Τρά­πε­ζας του Νότου, που πριν από με­ρι­κά χρό­νια προ­κά­λε­σε πα­ρό­μοιο εν­δια­φέ­ρον, αλλά δεν έκανε σχε­δόν τί­πο­τε. Σε καμία από αυτές δεν είχαν, πά­ντως, σπεύ­σει να προ­σχω­ρή­σουν ισχυ­ρές ευ­ρω­παϊ­κές χώρες.

Κα­θη­με­ρι­νή