Ψυχολογική στήριξη στους λιμενικούς που περιπολούν στα πολύνεκρα περάσματα

«Δεν μπορώ να δια­γνώσω αν έχω κάποιο κατά­λοιπο, θεωρώ ότι είμαι εντάξει». Στις πρώτες του κου­βέ­ντες στην «Κ» πολύ­πει­ρος λιμε­νι­κός, μέλος πλη­ρώ­μα­τος σκάφους που δια­σώ­ζει καθη­με­ρινά

πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες ανοιχτά της Λέσβου, ανα­φέ­ρει ότι ως επαγ­γελ­μα­τίας προ­σπα­θεί να δια­γρά­ψει από τη σκέψη του δυσά­ρε­στα γεγο­νότα. Οσο προ­χω­ράει όμως η συζή­τηση, απο­κα­λύ­πτει πόσο ψυχο­φθό­ρος είναι κάθε περι­πο­λία του.

Μιλάει για αυξη­μένο αίσθημα ευθύνης: «Κάθε περι­στα­τικό έχει και υπο­ψή­φια θύματα πνιγμού και αυτό­ματα ενερ­γο­ποιεί­ται το ένστι­κτο μέσα μας». Παρα­δέ­χε­ται ότι έχει σοκα­ρι­στεί: «Βγάλαμε μία σορό σε απο­σύν­θεση και για μία ημέρα έμεινα νηστι­κός. Μου ερχόταν στη μνήμη αυτή η εικόνα». Και εξηγεί γιατί κάποιες φορές νιώθει ανή­μπο­ρος: «Ελέγχω το βράδυ τα παιδιά μου να δω αν είναι σκε­πα­σμένα. Την επομένη βλέπω τα παιδιά στις βάρκες, όλα μού­σκεμα από τη θάλασσα και τα σκεπάζω με μια κου­βέρτα. Νιώθω άσχημα που δεν μπορώ να τους προ­σφέρω κι άλλα».

Παρό­μοιες είναι οι διη­γή­σεις άλλων τριών συνα­δέλ­φων του που μίλησαν στην «Κ» με τον όρο της ανω­νυ­μίας. Οι περισ­σό­τε­ροι ακο­λου­θούν έναν άτυπο κώδικα που θέλει να μην απο­σιω­πούν τις δυσά­ρε­στες σκέψεις τους αλλά και να τις μοι­ρά­ζο­νται κυρίως ή μόνο μεταξύ τους. «Στο πλήρωμα άπαντες ξέρουν πως οτι­δή­ποτε γίνεται στη δουλειά μένει στο σκάφος, δεν το παίρ­νεις σπίτι σου», λέει λιμε­νι­κός. Την ερχό­μενη εβδο­μάδα όμως θα έχουν την ευκαι­ρία να τους ακού­σουν και κάποιοι άλλοι.

Ειδικό κλι­μά­κιο του Λιμε­νι­κού Σώματος, απο­τε­λού­μενο από ψυχί­α­τρο και ψυχο­λόγο, θα επι­σκε­φθεί τα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου και θα συνο­μι­λή­σει με πλη­ρώ­ματα σκαφών για να ανι­χνεύ­σει πιθανά σημάδια μετα­τραυ­μα­τι­κής δια­τα­ρα­χής. Πρώτος σταθμός είναι η Λέσβος και ακο­λου­θούν η Χίος και η Σάμος. «Οι λιμε­νι­κοί είναι άρτια εκπαι­δευ­μέ­νοι. Το τελευ­ταίο διά­στημα όμως όλο και πιο συχνά στις απο­στο­λές τους καλού­νται να ανα­σύ­ρουν σορούς από τη θάλασσα», λέει στην «Κ» ο διευ­θυ­ντής Υγειο­νο­μι­κού του Λιμε­νι­κού Σώματος, πλοί­αρ­χος Νίκος Σοφού­λης.

Τον τελευ­ταίο ενάμιση μήνα περισ­σό­τε­ροι από 100 άνθρω­ποι πνί­γη­καν στα θαλάσ­σια περά­σματα από τα τουρ­κικά παράλια προς τα ελλη­νικά νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου, σύμφωνα με στοι­χεία του Διε­θνούς Οργα­νι­σμού Μετα­νά­στευ­σης.

«Το τραγικό είναι ότι οι περισ­σό­τε­ροι χάνο­νται στα πέντε μέτρα από την ακτή», λέει λιμε­νι­κός. «Σε αυτό το σημείο φου­σκώ­νει το κύμα, εκείνοι δεν γνω­ρί­ζουν να κάνουν σωστή πλεύση, η βάρκα μπα­τά­ρει, γυρνάει πλάι στον καιρό και ανα­πο­δο­γυ­ρί­ζει».

«Εικόνες φρίκης»

Η παρέμ­βαση ψυχο­λό­γων για να βοη­θή­σουν τα πλη­ρώ­ματα που περι­πο­λούν σε αυτές τις περιο­χές ζητή­θηκε την προη­γού­μενη εβδο­μάδα από την Πανελ­λή­νια Ενωση Αξιω­μα­τι­κών Λιμε­νι­κού Σώματος. «Είναι τερά­στια η πίεση που δέχο­νται τα στελέχη μας. Στις συνο­μι­λίες που έχουμε μάς μετα­φέ­ρουν εικόνες φρίκης», λέει ο πρό­ε­δρος της Ενωσης, αντι­πλοί­αρ­χος Δημή­τρης Σαϊ­τά­κης. «Δεν μας ζήτησαν εκείνοι να τους στεί­λουμε ειδικό. Δεν πρό­κει­ται να το πουν μόνοι τους. Ηταν δική μας πρω­το­βου­λία. Πόσο μπορεί να αντέξει κάποιος βγά­ζο­ντας μωρά από τη θάλασσα;».

Οι λιμε­νι­κοί έχουν τη δυνα­τό­τητα να καλούν στην 24ωρη τηλε­φω­νική γραμμή υπο­στή­ρι­ξης που λει­τουρ­γεί στο 414 Στρα­τιω­τικό Νοσο­κο­μείο, στο Δια­κλα­δικό Κέντρο Ψυχικής Υγείας Ενόπλων Δυνά­μεων. Ακόμη, πριν από δύο μήνες, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στο αρχη­γείο του Λιμε­νι­κού Σώματος ημερίδα από ψυχο­λό­γους και ψυχιά­τρους. Περισ­σό­τε­ροι από 70 αξιω­μα­τι­κοί συμ­με­τεί­χαν, και βασικό θέμα ήταν το επι­χει­ρη­σιακό στρες, δηλαδή πώς τα ανώτερα στελέχη δια­χει­ρί­ζο­νται το προ­σω­πικό τους που βρί­σκε­ται στην ελλη­νική μεθόριο.

«Οι ψυχο­λό­γοι είναι ευπρόσ­δε­κτοι. Εμείς δεν είμαστε ειδικοί για να κρί­νουμε αν κάποιος συνά­δελ­φός μας χρειά­ζε­ται στήριξη», λέει ένας λιμε­νι­κός. «Στο σκάφος μπορεί να μη δεί­χνουν εάν τους απα­σχο­λεί κάτι. Αλλά αφού κλεί­σουν τα φώτα, επι­στρέ­ψουν σπίτι τους και κάνουν μια ανα­δρομή στα γεγο­νότα, δεν ξέρω τι σκέ­φτε­ται ο καθένας», ανα­φέ­ρει άλλος συνά­δελ­φός του.

Η μετα­τραυ­μα­τική δια­τα­ραχή

Το ζήτημα της μετα­τραυ­μα­τι­κής δια­τα­ρα­χής έχει αρχίσει να απα­σχο­λεί και άλλα ευρω­παϊκά κράτη. Στην Ιταλία μια ψυχια­τρική κλινική στο Μιλάνο περι­θάλ­πει πρό­σφυ­γες. Στη Γερ­μα­νία το Επι­με­λη­τή­ριο Ψυχο­θε­ρα­πευ­τών ανέφερε ότι η πλειο­νό­τητα των προ­σφύ­γων που έχουν κατα­φύ­γει στη χώρα αντι­με­τω­πί­ζει κάποια ψυχική νόσο, εμφα­νί­ζο­ντας συμ­πτώ­ματα κατά­θλι­ψης, διαρ­κείς εφιάλ­τες ή επί­μο­νες ανα­λα­μπές δυσά­ρε­στων ανα­μνή­σεων.

Στην Ελλάδα εθε­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις προ­σπα­θούν να παρέ­χουν όση βοήθεια χρειά­ζε­ται σε επι­ζή­σα­ντες ναυα­γίων, όπως συνέβη και τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο στη Λέρο. Επειτα από ναυάγιο με 34 νεκρούς έσπευσε στο νησί κλι­μά­κιο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα με ψυχο­λόγο για να συν­δρά­μει τους δια­σω­θέ­ντες. «Ξεκι­νούν οικο­γέ­νειες ολό­κλη­ρες και ένα κύμα τους χωρίζει», λέει λιμε­νι­κός σε σκάφος της Λέσβου. «Πριν από λίγες ημέρες ένας πατέρας έχασε τη γυναίκα και τα παιδιά του. Τους βλέ­πουμε, είμαστε και εμείς γονείς και μπαί­νουμε στη θέση τους».

Καθη­με­ρινή