Περιφερειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου: Ο νέος Κώδικας, το τέλος ανθεκτικότητας, το νέο περιφερειακό χωροταξικό στο Νότιο Αιγαίο και οι ανεμογεννήτριες απασχόλησαν την συνεδρίαση

Στο επίκεντρο της συνεδρίασης της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ) Νοτίου Αιγαίου βρέθηκαν ο νέος Κώδικας, το τέλος ανθεκτικότητας, το νέο περιφερειακό χωροταξικό στο Νότιο Αιγαίο και οι ανεμογεννήτριες. Δήμαρχοι και νομικοί σύμβουλοι εξέφρασαν προβληματισμούς για βασικές διατάξεις του νέου νόμου, ενώ αποφάσισαν να εντείνουν τις παρεμβάσεις τους προς την κυβέρνηση για ζητήματα που επηρεάζουν τη λειτουργία της αυτοδιοίκησης.
Ο πρόεδρος της ΠΕΔ και δήμαρχος Ρόδου, Αλέξανδρος Κολιάδης, στάθηκε ιδιαίτερα στις διατάξεις που αφορούν στους ανεξάρτητους δημοτικούς συμβούλους, εκφράζοντας αντίθεση στο γεγονός ότι δεν μπορούν να είναι υποψήφιοι για την προεδρία των δημοτικών συμβουλίων ούτε να συμμετέχουν στην ψηφοφορία. Όπως ανέφερε, η πρόβλεψη αυτή δημιουργεί σοβαρό δημοκρατικό ζήτημα, καθώς αφορά αιρετούς που έχουν εκλεγεί από χιλιάδες πολίτες.
«Η φωνή του κάθε συμβούλου μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο είναι η φωνή των πολιτών που τον έχουν ψηφίσει», υπογράμμισε, γνωστοποιώντας ότι έχει ήδη διατυπώσει σχετική διαμαρτυρία προς την ΚΕΔΕ και ότι θα ακολουθήσουν νέες παρεμβάσεις.

Ενημέρωση και καταγραφή των προβλημάτων εφαρμογής
Ο κ. Κολιάδης σημείωσε ότι ήδη από τις πρώτες ημέρες εφαρμογής του νέου θεσμικού πλαισίου έχουν εντοπιστεί ζητήματα που προκαλούν ανησυχίες στους δήμους. Ανέφερε ότι η εφαρμογή βασίζεται ακόμη σε εγκυκλίους και διευκρινιστικές οδηγίες του Υπουργείου Εσωτερικών, ενώ βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με την ΚΕΔΕ για την καταγραφή των προβλημάτων.
Γνωστοποίησε ακόμη ότι προγραμματίζονται ενημερωτικά σεμινάρια για αιρετούς και υπηρεσιακά στελέχη, καθώς και ειδική ημερίδα της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου για την πλήρη ενημέρωση των δήμων και τη συγκέντρωση προτάσεων βελτίωσης του νέου πλαισίου.

Παπαγεωργίου: «Δεν πρόκειται για πλήρη κωδικοποίηση»
Ο νομικός σύμβουλος της ΠΕΔ, Μιχάλης Παπαγεωργίου, χαρακτήρισε τον νέο νόμο σημαντική μεταρρυθμιστική προσπάθεια, επισημαίνοντας όμως ότι δεν αποτελεί ολοκληρωμένη κωδικοποίηση της αυτοδιοικητικής νομοθεσίας. Όπως είπε, εισάγει αλλαγές στο εκλογικό σύστημα, στην οικονομική διοίκηση και στους μηχανισμούς εποπτείας, χωρίς να επιλύει τις χρόνιες παθογένειες της πολυνομίας.
Τόνισε ότι οι δήμοι εξακολουθούν να ανατρέχουν σε πλήθος διαφορετικών νομοθετημάτων για πολεοδομία, περιβάλλον, αιγιαλό, πολιτική προστασία, ενέργεια και δημόσιες συμβάσεις.
Προβληματισμός για τη συγκέντρωση εξουσιών
Ο κ. Παπαγεωργίου εξέφρασε επιφυλάξεις για τη θεσμική ισορροπία του νέου Κώδικα, εκτιμώντας ότι ενισχύεται υπέρμετρα το δημαρχο-κεντρικό και περιφερειαρχο-κεντρικό μοντέλο διοίκησης. Παράλληλα, διατύπωσε προβληματισμούς για την κατάργηση της δεύτερης Κυριακής στις αυτοδιοικητικές εκλογές, την ηλεκτρονική ψήφο και την έλλειψη ειδικής μέριμνας για τις νησιωτικές και ορεινές περιοχές.
Νικηταράς για Τέλος Ανθεκτικότας: «Τα έσοδα ανήκουν στις τοπικές κοινωνίες που τα παράγουν»
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο Τέλος Ανθεκτικότητας, με τον δήμαρχο Κω Θεοδόση Νικηταρά να ζητά την απόδοση σημαντικού μέρους των εσόδων στους δήμους. Υπενθύμισε ότι σχετικό ψήφισμα εγκρίθηκε στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στη Ρόδο το 2024, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρξει εξέλιξη.
Ανέφερε ότι μόνο στην Κω τα έσοδα από το τέλος για το 2025 υπολογίζονται σε περίπου 35 εκατ. ευρώ, χωρίς να επιστρέφει κανένα ποσό στην τοπική κοινωνία, ενώ εκτίμησε ότι τα έσοδα από τη Ρόδο είναι ακόμη μεγαλύτερα.
Αίτημα διαφάνειας προς το Υπουργείο Οικονομικών
Με πρωτοβουλία του δημάρχου Κω, το Δ.Σ. της ΠΕΔ αποφάσισε να αποστείλει επιστολή προς τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, ζητώντας αναλυτικά στοιχεία για τα έσοδα από το Τέλος Ανθεκτικότητας ανά νησί και ανά έτος για την περίοδο 2023-2025.
Ο κ. Νικηταράς υπενθύμισε ότι η απόφαση της ΚΕΔΕ προβλέπει την απόδοση του 60% των συνολικών εσόδων στους δήμους και τη διάθεση του υπόλοιπου 40% αποκλειστικά για έργα ανθεκτικότητας και πολιτικής προστασίας.
Κολιάδης: «Δεν μπορούμε να είμαστε ανταγωνιστικοί χωρίς τους αναγκαίους πόρους»
Ο κ. Κολιάδης υπενθύμισε ότι είχε θέσει το ζήτημα στον Πρωθυπουργό κατά την επίσκεψή του στη Ρόδο, επισημαίνοντας πως οι τουριστικοί δήμοι δέχονται τεράστια πίεση από εκατομμύρια επισκέπτες χωρίς να διαθέτουν τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους.

«Το τέλος πρέπει να είναι πραγματικά ανταποδοτικό»
Κατά τη συνεδρίαση επισημάνθηκε ότι, εφόσον το τέλος δεν επιστρέφει στις τοπικές κοινωνίες, λειτουργεί ως γενικός κρατικός φόρος και όχι ως ανταποδοτικό τέλος. Η ΠΕΔ υπενθύμισε επίσης την πρότασή της για θεσμοθέτηση δημοτικού τέλους επισκεψιμότητας.
Κοινή θέση των δημάρχων παραμένει ότι η ενίσχυση της οικονομικής αυτοτέλειας των νησιωτικών δήμων αποτελεί βασική πολιτική προτεραιότητα, με την ΠΕΔ να συνεχίζει τις θεσμικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση του νέου Κώδικα και την επιστροφή πόρων στις τοπικές κοινωνίες.
Μήνυμα για το νέο χωροταξικό και τις ανεμογεννήτριες – «Η Ρόδος δεν θα γίνει η μπαταρία της Ελλάδας»
Σαφές μήνυμα κατά του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) έστειλε η ΠΕΔ Ν.Αιγαίου, με τους δημάρχους να εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις για τον τρόπο με τον οποίο προβλέπεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων στα νησιά.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η έλλειψη τεκμηρίωσης του σχεδιασμού, ο περιορισμένος ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στις αποφάσεις και οι επιπτώσεις που μπορεί να έχει το νέο πλαίσιο στην αναπτυξιακή προοπτική των νησιών.
Ο κ. Κολιάδης, υποστήριξε ότι το προτεινόμενο χωροταξικό δημιουργεί αδικαιολόγητες εξαιρέσεις μεταξύ των νησιών, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση. Όπως ανέφερε, ενώ μεγάλα νησιά όπως η Κέρκυρα και η Ζάκυνθος εξαιρούνται από νέες εγκαταστάσεις, η Ρόδος και η Κάρπαθος εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται ως περιοχές υποδοχής αιολικών πάρκων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Ρόδο, επισημαίνοντας ότι το σχέδιο προβλέπει την εγκατάσταση συνολικά 527 ανεμογεννητριών σε τέσσερις από τις δέκα δημοτικές ενότητες του νησιού. Όπως τόνισε, η πρόβλεψη αυτή δεν στηρίζεται σε επαρκή επιστημονικά δεδομένα και αγνοεί τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Ο κ. Κολιάδης υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ πρέπει να συνδέεται με τους εθνικούς ενεργειακούς στόχους, αλλά και με τις ανάγκες κάθε περιοχής, λαμβάνοντας υπόψη την ενεργειακή αυτάρκεια, την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, την ποιότητα ζωής των κατοίκων και, κυρίως, τη συναίνεση των τοπικών κοινωνιών.

«Δεν μπορεί η Ρόδος να γίνει η μπαταρία του Αιγαίου ή της υπόλοιπης Ελλάδας», σημείωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι κάθε νησί οφείλει να καλύπτει πρωτίστως τις δικές του ενεργειακές ανάγκες και όχι να μετατρέπεται σε περιοχή υπερσυγκέντρωσης ενεργειακών εγκαταστάσεων.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες επανέφεραν το πάγιο αίτημα της Αυτοδιοίκησης για ουσιαστική συμμετοχή στον χωροταξικό σχεδιασμό. Επισημάνθηκε ότι σήμερα οι δήμοι εκφράζουν απλή γνωμοδότηση, χωρίς δεσμευτικό χαρακτήρα, γεγονός που, όπως υποστήριξαν, υποβαθμίζει τον θεσμικό τους ρόλο και αγνοεί τη βούληση των τοπικών κοινωνιών.
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης διευκρινίστηκε ότι το εθνικό χωροταξικό πλαίσιο δεν συνεπάγεται αυτομάτως την υλοποίηση συγκεκριμένων έργων, καθώς κάθε επένδυση απαιτεί ξεχωριστή Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Ωστόσο, τονίστηκε ότι οι μελέτες αυτές πρέπει να εξετάζουν ουσιαστικά εναλλακτικές λύσεις και να αξιολογούν συνολικά τις επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην τοπική ανάπτυξη.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ανάγκη ενεργειακής αυτονομίας των νησιών μέσω των Ενεργειακών Κοινοτήτων, ενός εργαλείου που, όπως επισημάνθηκε, παραμένει ουσιαστικά ανενεργό, παρά το γεγονός ότι θα μπορούσε να ενισχύσει την τοπική παραγωγή και διαχείριση ενέργειας προς όφελος των ίδιων των νησιωτικών κοινωνιών.

Ο Περιφερειάρχης κ. Γιώργος Χατζημάρκος
Στη συνεδρίαση παρενέβη και ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου και πρόεδρος της ΕΝΠΕ, Γιώργος Χατζημάρκος, ο οποίος αναφέρθηκε στις σοβαρές καθυστερήσεις του Περιφερειακού Χωροταξικού Σχεδιασμού, σημειώνοντας ότι το Νότιο Αιγαίο παραμένει η μοναδική περιφέρεια της χώρας όπου το νέο χωροταξικό δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Ο κ. Χατζημάρκος άσκησε δριμεία κριτική στο ισχύον πλαίσιο σχεδιασμού, υποστηρίζοντας ότι η υπερβολική γραφειοκρατία και οι συνεχείς προσφυγές έχουν οδηγήσει σε αδυναμία λήψης αποφάσεων και υλοποίησης έργων.
Όπως ανέφερε, η Περιφέρεια έχει διατυπώσει ξεκάθαρη θέση κατά της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στα νησιά, θεωρώντας ότι αλλοιώνουν το τοπίο και επηρεάζουν το τουριστικό προϊόν, το οποίο αποτελεί τη βασική αναπτυξιακή δραστηριότητα του Νοτίου Αιγαίου.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η εκκρεμότητα στο Περιφερειακό Χωροταξικό δημιουργεί σοβαρές αβεβαιότητες και για άλλα κρίσιμα ζητήματα, όπως τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, τα δημόσια έργα και το δημοτικό οδικό δίκτυο, εκφράζοντας φόβους ότι πολλές από τις νέες μελέτες ενδέχεται να οδηγηθούν σε δικαστικές εμπλοκές.
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με τη διαμόρφωση κοινού ψηφίσματος της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου, το οποίο εκφράζει την αντίθεση των δήμων στον σχεδιασμό του νέου Ειδικού Χωροταξικού για τις ΑΠΕ, ζητώντας αναθεώρηση των προβλέψεων, ουσιαστική συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στις αποφάσεις και έναν ολοκληρωμένο ενεργειακό σχεδιασμό που θα διασφαλίζει την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη προοπτική των νησιών.
• Σημειώνεται ότι στην έναρξη της συνεδρίασης, συμμετείχε και ο κ. Φώτης Μάγγος (τέως δήμαρχος Λειψών) από την νέα του θέση ως Γ.Γ. Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, απευθύνοντας χαιρετισμό.