COP28: Συμφωνία – ορόσημο για «απομάκρυνση» από τα ορυκτά καύσιμα

Μετά από πολυ­ή­με­ρες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, οι 198 συμ­με­τέ­χου­σες χώρες στη Διά­σκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP28) κατέ­λη­ξαν σήμερα σε ένα κείμενο συμ­φω­νίας το οποίο καλεί σε μετά­βαση προς την εγκα­τά­λειψη των ορυκτών καυ­σί­μων.

Είναι μάλιστα η πρώτη φορά που μια τέτοιου είδους συμ­φω­νία θέτει στο στό­χα­στρο τους βασι­κό­τε­ρους «ενόχους» για την υπερ­θέρ­μανση του πλανήτη, όπως ανα­φέ­ρει η Washington Post.

Ηδη από την έναρξη της συνε­δρί­α­σης της ολο­μέ­λειας για το κλεί­σιμο της διά­σκε­ψης του ΟΗΕ για το Κλίμα, οι αντι­πρό­σω­ποι υιο­θέ­τη­σαν την απόφαση που είχαν προ­ε­τοι­μά­σει τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, γεγονός που προ­κά­λεσε παρα­τε­τα­μένα χει­ρο­κρο­τή­ματα σε πανη­γυ­ρική ατμό­σφαιρα.

Οπως ανα­φέ­ρει το BBC, η συμ­φω­νία επι­τεύ­χθηκε γρήγορα στη σημε­ρινή συνά­ντηση, δεδο­μέ­νων των μαρα­θώ­νιων δια­πραγ­μα­τεύ­σεων του περα­σμέ­νου μήνα και των δια­φω­νιών που προη­γή­θη­καν.

Η συμ­φω­νία που εγκρί­θηκε στο Ντου­μπάι έπειτα από δύο εβδο­μά­δες σκληρών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων έχει στόχο να στείλει ένα ηχηρό μήνυμα στους επεν­δυ­τές και αυτούς που χαράσ­σουν πολι­τική ότι ο κόσμος είναι τώρα ενω­μέ­νος στην βούληση να διαρ­ρή­ξει τους δεσμούς του με τα ορυκτά καύσιμα, κάτι το οποίο οι επι­στή­μο­νες χαρα­κτη­ρί­ζουν ως την «τελευ­ταία βάσιμη ελπίδα» για να αντι­με­τω­πι­στεί ο κίν­δυ­νος της κλι­μα­τι­κής κατα­στρο­φής.

«Ιστο­ρική συμ­φω­νία»

Σε δηλώ­σεις του αμέσως μετά την έγκριση του κει­μέ­νου, ο πρό­ε­δρος της COP28, σουλ­τά­νος Αλ Τζάμπερ δήλωσε ότι πρό­κει­ται για ιστο­ρική απόφαση ώστε να επι­τα­χυν­θεί η κλι­μα­τική δράση.

«Υπάρχει δια­τύ­πωση για τα ορυκτά καύσιμα στην τελική μας συμ­φω­νία για πρώτη φορά» τόνισε, υπό το παρα­τε­τα­μένο χει­ρο­κρο­τήμα.

«Εχουμε εργα­στεί πολύ σκληρά για να εξα­σφα­λί­σουμε ένα καλύ­τερο μέλλον για τους ανθρώ­πους μας και τον πλανήτη μας», τόνισε.

«Οφεί­λουμε να είμαστε υπε­ρή­φα­νοι γι’αυτήν την ιστο­ρική επι­τυ­χία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η χώρα μου, είναι υπε­ρή­φανα για τον ρόλο τους στην επί­τευξή της», πρό­σθεσε.

«Φεύ­γουμε από το Ντου­μπάι με ψηλά το κεφάλι», συνέ­χισε, ενώ διευ­κρί­νισε ότι οι σχεδόν 200 χώρες που μετεί­χαν στη διά­σκεψη ενέ­κρι­ναν ένα «ιστο­ρικό πακέτο» μέτρων που προ­σφέ­ρουν ένα «ρωμαλέο σχέδιο» για να συνε­χί­σει να είναι εφικτός ο στόχος της συγκρά­τη­σης της ανόδου της θερ­μο­κρα­σίας του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σχέση με την προ­βιο­μη­χα­νική εποχή.

«Ιστο­ρικό» είχε χαρα­κτη­ρί­σει νωρί­τερα το σχέδιο συμ­φω­νίας και ο υπουρ­γός Κλί­μα­τος της Δανίας Νταν Γιόρ­γκεν­σεν.

Από την πλευρά του, ο Νορ­βη­γός υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Εσπεν Μπαρτ Εϊντε δήλωσε πως «είναι η πρώτη φορά που ο κόσμος ενώ­νε­ται γύρω από ένα τόσο σαφές κείμενο για την ανάγκη να απο­μα­κρυν­θούμε από τα ορυκτά καύσιμα. Ηταν ο ελέ­φα­ντας στο δωμάτιο. Επι­τέ­λους τον αντι­με­τω­πί­ζουμε κατά πρόσωπο».

Οι δια­φω­νίες για την επιλογή λέξεων

Ο ειδικός απε­σταλ­μέ­νος των ΗΠΑ, Τζον Κέρι, έκανε επίσης λόγο για «ιστο­ρική στιγμή» στο Ντου­μπάι, τονί­ζο­ντας ότι είναι σαφές πως η δέσμευση για μετά­βαση προς την εγκα­τά­λειψη των ορυκτών καυ­σί­μων απο­τε­λεί τερά­στιο επί­τευγμα, παρ’ όλο που «πάρα πολλοί άνθρω­ποι» θα επι­θυ­μού­σαν δια­φο­ρε­τική επιλογή λέξεων.

Περι­σό­τε­ρες από 100 χώρες άσκησαν έντονες πιέσεις για πιο σκληρή γλώσσα στην συμ­φω­νία της COP28 που να ανα­φέ­ρε­ται σε «στα­διακή κατάρ­γηση» της χρήσης πετρε­λαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα, αλλά προ­σέ­κρου­σαν στην ισχυρή αντί­θεση του υπό την Σαου­δική Αραβία οργα­νι­σμού πετρε­λαιο­ε­ξα­γω­γι­κών χωρών OPEC, ο οποίος επι­χει­ρη­μα­το­λο­γούσε ότι ο κόσμος μπορεί να μειώσει τις εκπο­μπές των αερίων που προ­κα­λούν το φαι­νό­μενο του θερ­μο­κη­πίου χωρίς να απο­φύ­γει συγκε­κρι­μένα καύσιμα.

Η μάχη αυτή ήταν που οδήγησε στην παρά­ταση της διά­σκε­ψης ως σήμερα.

Οι στόχοι της συμ­φω­νίας και η αλλαγή – «κλειδί»

Μετά την επί­τευξη της συμ­φω­νίας αυτής, οι χώρες ανα­λαμ­βά­νουν την ευθύνη για την τήρησή της μέσω εθνικών πολι­τι­κών και επεν­δύ­σεων.

Η συμ­φω­νία καλεί για «μετά­βαση προς την απο­μά­κρυνση από τα ορυκτά καύσιμα στα ενερ­γειακά συστή­ματα με έναν δίκαιο, οργα­νω­μένο και ισότιμο τρόπο (…) ώστε να επι­τευ­χθούν καθαρά μηδε­νι­κές (εκπο­μπές) ως το 2050 σε συμ­φω­νία με την επι­στήμη».

Επίσης ζητεί τρι­πλα­σια­σμό των δυνα­το­τή­των των ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας παγκο­σμίως ως το 2030, επι­τα­χύ­νο­ντας τις προ­σπά­θειες για τη μείωση του άνθρακα και επι­τα­χύ­νο­ντας τεχνο­λο­γίες, όπως η δέσμευση και η απο­θή­κευση άνθρακα, η οποία μπορεί να «καθα­ρί­σει» βιο­μη­χα­νίες που είναι δύσκολο να απαλ­λα­γούν από τον άνθρακα.

Η επιλογή των λέξεων στο κείμενο της συμ­φω­νίας έχει ιδιαί­τερη σημασία. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το κείμενο που είχε περου­σιά­σει χθες τα ξημε­ρώ­ματα o Αλ Τζαμπέρ δεν φάνηκε να ικα­νο­ποιεί πολλές χώρες, καθώς –παρά τις διά­φο­ρες σημα­ντι­κές δια­κη­ρύ­ξεις– απέ­φευγε τη σκληρή γλώσσα για περιο­ρι­σμό στην παγκό­σμια εξόρυξη καυ­σί­μων.

Ειδι­κό­τερα, το προη­γού­μενο προ­σχέ­διο ανέφερε ότι οι χώρες «θα μπο­ρού­σαν» να λάβουν κρίσιμα μέτρα για να μειώ­σουν την παρα­γωγή και την κατα­νά­λωση ορυκτών καυ­σί­μων. Το νέο κείμενο «καλεί» τα έθνη να προβούν σε τέτοιες ενέρ­γειες.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι, πριν ακόμη από την έναρξη των δια­βου­λεύ­σεων στις 30 Νοεμ­βρίου, πολλοί είχαν απο­κα­λέ­σει την COP28 μια «τελευ­ταία ευκαι­ρία» ώστε να επι­τευ­χθεί ο περιο­ρι­σμός της ανόδου της παγκό­σμιας θερ­μο­κρα­σίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σχέση με την προ­βιο­μη­χα­νική εποχή, κάτι που απο­τε­λεί στόχο της Συμ­φω­νίας του Παρι­σιού.

Με πλη­ρο­φο­ρίες από BBC, Reuters, Washington Post, AFP