Πρόγνωση ακραίων καιρικών φαινομένων με τα ραντάρ της Τουρκίας

Η κακο­και­ρία Atena η οποία πλήττει από χθες πολλές περιο­χές της χώρας, ενερ­γο­ποιώ­ντας την υπη­ρε­σία απο­στο­λής προει­δο­ποι­η­τι­κών μηνυ­μά­των από το 112, σε Δυτική Ελλάδα, Μακε­δο­νία και Θεσ­σα­λία, έφερε ξανά τους μετε­ω­ρο­λό­γους της χώρας αντι­μέ­τω­πους με τη σημα­ντική έλλειψη των μετε­ω­ρο­λο­γι­κών ραντάρ. Σύμφωνα με τους ίδιους, απο­τε­λούν ένα νευ­ραλ­γικό εργα­λείο για την άμεση παρα­κο­λού­θηση των ακραίων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων.

«Η Ελλάδα είναι από τις λίγες ευρω­παϊ­κές χώρες πλέον, η οποία δεν καλύ­πτε­ται από μετε­ω­ρο­λο­γικά ραντάρ», λέει στην «Κ» ο Σταύρος Ντάφης, φυσικός-μετεωρολόγος PhD, συνερ­γά­της στα meteo.gr, climatebook.gr και στο Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών, υπεν­θυ­μί­ζο­ντας την περίοδο των Ολυ­μπια­κών Αγώνων του 2004 όταν και η χώρα μας αγόρασε επτά μετε­ω­ρο­λο­γικά ραντάρ, εκ των οποίων όμως, μόνο τα δύο δού­λε­ψαν στην πορεία.

«Λει­τούρ­γη­σαν απο­σπα­σμα­τικά, ενώ όσα εξα­κο­λου­θούν να λει­τουρ­γούν είναι κακο­συ­ντη­ρη­μένα. Ακόμα και αυτά που θέτουμε σε λει­τουρ­γία κάποιες φορές, του Υμηττού δηλαδή και της Ανδρα­βί­δας, δεν έχουν σωστή βαθ­μο­νό­μηση και έτσι δεν δεί­χνουν απο­λύ­τως αξιό­πι­στα στοι­χεία», σημειώ­νει.

Σύμφωνα με το ρεπορ­τάζ της «Κ», τα ραντάρ που αγο­ρά­στη­καν το 2004 και τα οποία δια­χει­ρί­ζε­ται η ΕΜΥ, δεν λει­τούρ­γη­σαν λόγω μιας σειράς αστο­χιών στα υλικά, της έλλει­ψης ανταλ­λα­κτι­κών, της μη πλαι­σί­ω­σής τους με τις κατάλ­λη­λες υπο­δο­μές. Η κατά­σταση επι­δει­νώ­θηκε και εξαι­τίας της απο­χώ­ρη­σης από την ΕΜΥ νέων Ελλήνων επι­στη­μό­νων από τον χώρο της πλη­ρο­φο­ρι­κής, οι οποίοι γνώ­ρι­ζαν πώς να τα χει­ρι­στούν. Ολα τα παρα­πάνω σε συν­δυα­σμό με το ότι δεν υπήρχε πρό­βλεψη για τη συντή­ρησή τους μετά την πεντα­ε­τία, οδή­γη­σαν στην κατάρ­ρευση του φιλό­δο­ξου εγχει­ρή­μα­τος.

Με ραντάρ Τουρ­κίας η κάλυψη του Αιγαίου

Το πώς κάνουν τελικά την εκτί­μησή τους για τα ακραία καιρικά φαι­νό­μενα –και ειδικά για τις έντονες βρο­χο­πτώ­σεις– οι Ελληνες μετε­ω­ρο­λό­γοι, είναι ενδει­κτικό της ένδειας που υπάρχει σε σύγ­χρονα τεχνο­λο­γικά εργα­λεία πρό­γνω­σης καιρού στη χώρα μας. «Το μόνο αξιό­πι­στο ραντάρ που βλέ­πουμε και εμπι­στευό­μα­στε οι μετε­ω­ρο­λό­γοι για να παρα­κο­λου­θή­σουμε τι γίνεται στο Αιγαίο είναι τα ραντάρ της Τουρ­κίας στη Σμύρνη και την Αλι­καρ­νασσό και τα οποία καλύ­πτουν τα Δωδε­κά­νησα και το Ανα­το­λικό Αιγαίο», εξηγεί ο κ. Ντάφης.

Σύμφωνα και με άλλους μετε­ω­ρο­λό­γους με τους οποίους συνο­μί­λησε η «Κ», τα εν λόγω ραντάρ χρη­σι­μο­ποιού­νται μέχρι και για την Αττική, καθώς η ακτίνα τους φτάνει τα 300 χλμ., μέχρι δηλαδή και την Ανδρο, παρέ­χο­ντας μια σχετικά ικα­νο­ποι­η­τική εικόνα για ολό­κληρο το Αιγαίο.

Οσο για τη Βόρεια Ελλάδα, Ανα­το­λική Μακε­δο­νία και Θράκη, «οι μετε­ω­ρο­λό­γοι παίρ­νουν τα δεδο­μένα από τα ραντάρ της Βουλ­γα­ρίας, με κάποια προ­βλή­ματα βέβαια, λόγω των ορεινών όγκων της Ροδόπης οι οποίοι παρεμ­βάλ­λο­νται», σημειώ­νει ο κ. Ντάφης.

Το «τι καιρό θα κάνει αύριο» δεν αρκεί πλέον

Ο συνερ­γά­της του Αστε­ρο­σκο­πείου δίνει και το παρά­δειγμα της EUMETSAT, της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης Μετε­ω­ρο­λο­γι­κών Υπη­ρε­σιών, η οποία αξιο­ποιώ­ντας και ανα­λύ­ο­ντας τα δεδο­μένα από όλα τα μετε­ω­ρο­λο­γικά ραντάρ της Ευρώπης, κατα­λή­γει σε μια επο­πτική εικόνα της Γηραιάς Ηπείρου, ανά δέκα λεπτά. Ωστόσο, όπως προ­σθέ­τει ο κ. Ντάφης «η Ελλάδα και η Νότια Ιταλία είναι “τυφλές”. Αυτό το κομμάτι της Ευρώπης, καθη­με­ρινά, είναι άδειο».

H ανα­γκαιό­τητα του «Now Casting»

Εξη­γώ­ντας τη χρη­σι­μό­τητα των μετε­ω­ρο­λο­γι­κών ραντάρ, ο κ. Ντάφης σημειώ­νει ότι «μας δίνουν μια εικόνα της κατά­στα­σης που επι­κρα­τεί στην ατμό­σφαιρα. Μπο­ρούμε έτσι να κάνουμε μια εκτί­μηση της κίνησης των ακραίων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, για το επόμενο μισάωρο, το πολύ μία ώρα (Now Casting). Είναι πολύ χρήσιμα και στην περί­πτωση ραγδαίων βρο­χο­πτώ­σεων και ισχυρών ανέμων. Ταυ­τό­χρονα, μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν και στα υπό­λοιπα μετε­ω­ρο­λο­γικά μοντέλα πρό­γνω­σης. Γερ­μα­νία, Αγγλία, Γαλλία, Ισπανία το κάνουν ήδη. Η τεχνο­γνω­σία υπάρχει. Είναι λοιπόν μια τεχνο­λο­γία που βελ­τιώ­νει αρκετά την πρό­γνωση και κυρίως αυτήν την πρό­γνωση που δεν ξεπερ­νάει τις επό­με­νες τρεις, μάξι­μουμ έξι ώρες, ανάλογα με τις συν­θή­κες που επι­κρα­τούν. Αρα, βελ­τιώ­νουν μια πρό­γνωση που μας είναι πια απο­λύ­τως ανα­γκαία, δεδο­μέ­νου ότι τα ακραία καιρικά φαι­νό­μενα πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται διαρκώς».

O Παύλος Κόλλιας, καθη­γη­τής Επι­στη­μών της Ατμό­σφαι­ρας στο κρατικό Πανε­πι­στή­μιο της Νέας Υόρκης Stony Brook και εμπει­ρο­γνώ­μο­νας στην τεχνο­λο­γία των ατμο­σφαι­ρι­κών ραντάρ σε διεθνές επίπεδο, παρα­κο­λου­θεί στενά, εδώ και χρόνια, το θέμα των μετε­ω­ρο­λο­γι­κών ραντάρ στη χώρα μας.

Κατά τον ίδιο, η έλλειψη του «Now Casting» στην Ελλάδα έχει ως απο­τέ­λε­σμα, «υπό τον φόβο να προ­κλη­θεί μια “νέα Μάνδρα” ή ένα “νέο Μάτι”, τη μαζική απο­στολή, κάποιες φορές γενι­κό­λο­γων, μηνυ­μά­των από το 112. Αυτή η πρα­κτική όμως απο­προ­σα­να­το­λί­ζει το κοινό και μειώνει την εμπι­στο­σύνη του απέ­να­ντι στα ζητή­ματα της πολι­τι­κής προ­στα­σίας».

Ο κ. Κόλλιας δίνει και το παρά­δειγμα ενός γενι­κό­λο­γου κατά τον ίδιο μηνύ­μα­τος 112 που εστάλη την 31η Αυγού­στου του 2024 και το οποίο ανέφερε πως «στην Πελο­πόν­νησο από τις μεσημ­βρι­νές ώρες μέχρι τις πρώτες βρα­δι­νές θα εκδη­λω­θούν βροχές και καται­γί­δες, κατά τόπους ισχυρές. Να είστε προ­σε­κτι­κοί στις μετα­κι­νή­σεις σας».

Mία ΕΜΥ παντός καιρού στην τσέπη μας

Οπως εξηγεί, «οι σει­ρή­νες στα κινητά τηλέ­φωνα είναι πρα­κτική δεκα­ε­τίας 1980 για την Αμερική. Σήμερα, οι Αμε­ρι­κα­νοί έχουν τόσα πολλά εργα­λεία στα χέρια τους, στα κινητά τους, που μπορούν να κάνουν μόνοι τους την εκτί­μηση για το πού θα βρί­σκε­ται το σύστημα της βροχής σε μισή ώρα από τώρα. Ετσι, οι πολίτες γνω­ρί­ζουν ανά πάσα στιγμή αν μπορούν ή όχι να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν τις δρα­στη­ριό­τη­τές τους. Επίσης, οι τηλε­ο­ρά­σεις προ­βάλ­λουν σε ζωντανό χρόνο τις εικόνες που δίνουν τα ραντάρ για τη βροχή. Εχουμε πια τα εργα­λεία έτσι ώστε ο τόπος και ο χρόνος πρό­γνω­σης ενός και­ρι­κού φαι­νο­μέ­νου να είναι απο­λύ­τως έγκαιρα. Δεν μας ενδια­φέ­ρουν τα υπο­θε­τικά σενάρια».

Ανάγκη για εξει­δι­κευ­μέ­νους επι­στή­μο­νες

Κάνο­ντας μια απο­τί­μηση για το τι συνέβη με τα μετε­ω­ρο­λο­γικά ραντάρ στη χώρα μας στο παρελ­θόν και ποια είναι η νέα πρό­κληση που αντι­με­τω­πί­ζουμε ήμερα, ο κ. Κόλλιας σημειώ­νει πως ένα από τα λάθη το οποίο δεν θα πρέπει να επα­να­λη­φθεί, είναι το να είναι κλειστά και μη δια­θέ­σιμα στην επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα τα δεδο­μένα των ραντάρ.

Οπως σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά: «Αν οι μετε­ω­ρο­λο­γι­κές υπη­ρε­σίες στη χώρα, και μιλάω κυρίως για την ΕΜΥ, δεν ανοί­ξουν τις πόρτες τους στους φοι­τη­τές, στα πανε­πι­στή­μια και στα ερευ­νη­τικά ινστι­τούτα, δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος. Ολοι αυτοί πρέπει να βρί­σκο­νται σε απόλυτη συνερ­γα­σία για να αρχί­σουμε κάποια στιγμή να “παρά­γουμε” και τους ειδι­κούς που “απαι­τούν” εργα­λεία όπως τα ραντάρ».

«Στην ουσία δεν πρό­κει­ται για κάποια μυστική τεχνο­λο­γία ή τεχνο­λο­γία υψηλού ρίσκου. Αυτό που απαι­τεί­ται είναι το κατάλ­ληλο, το εκπαι­δευ­μένο προ­σω­πικό που να ξέρει να τα λει­τουρ­γή­σει» λέει ο κ. Κόλλιας και προ­σθέ­τει: «Η έλλειψη εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού είναι ένα πρό­βλημα που αντι­με­τω­πί­ζουν όλες οι χώρες του κόσμου. Ομως, στην Ελλάδα απο­δεί­χθηκε πως το εγχεί­ρημα του 2004 δεν είχε απο­τέ­λε­σμα. Οταν η Αργε­ντινή τοπο­θέ­τησε τα δικά της μετε­ω­ρο­λο­γικά ραντάρ, επέν­δυσε στη δημιουρ­γία μιας εται­ρείας, η οποία θα υπο­στή­ριζε και τα μηχα­νο­λο­γικά και τα τεχνο­λο­γικά κομ­μά­τια των ραντάρ, ενώ παρείχε και το προ­σω­πικό που θα τα λει­τουρ­γούσε. Αν δεν υπάρ­χουν αυτοί οι άνθρω­ποι στην ΕΜΥ, θα μπο­ρούσε η υπη­ρε­σία να συνερ­γα­στεί έμμεσα ή έστω με μακρο­χρό­νια συμ­φω­νία, είτε με τα πανε­πι­στή­μια και τα ερευ­νη­τικά ινστι­τούτα είτε με μια εται­ρεία data service. Σε κάθε περί­πτωση, χωρίς τα παρα­πάνω, το εγχεί­ρημα δεν θα προ­χω­ρή­σει».

Δύο νέοι δια­γω­νι­σμοί για την προ­μή­θεια ραντάρ και ανα­βάθ­μιση του 112

Πάντως, τον τελευ­ταίο καιρό, η έλλειψη των ραντάρ έχει μπει ξανά στο τραπέζι της συζή­τη­σης των ειδικών αλλά και όσων ασχο­λού­νται με το κομμάτι της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας. Και αυτό, γιατί τον περα­σμένο Απρίλιο, η Κοι­νω­νία της Πλη­ρο­φο­ρίας (ΚτΠ) προ­κή­ρυξε δύο νέους δια­γω­νι­σμούς, έναν για την προ­μή­θεια επτά σύγ­χρο­νων μετε­ω­ρο­λο­γι­κών ραντάρ και άλλον έναν για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό του 112, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 94,388 εκατ. ευρώ.

Υπουρ­γείο ευθύνης είναι το Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας. Το έργο χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Εθνικό Πρό­γραμμα Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας «ΑΙΓΙΣ» και το Ταμείο Ανά­καμ­ψης.

Να σημειω­θεί πως η ανα­βάθ­μιση του συστή­μα­τος 112 έτσι ώστε να γίνει η υπη­ρε­σία πιο εξει­δι­κευ­μένη και στο­χευ­μένη περι­λαμ­βά­νε­ται επίσης στο πρό­γραμμα «ΑΙΓΙΣ» (σ.σ. λογι­σμικό Δια­χεί­ρι­σης Κλήσεων 112 Επό­με­νης Γενιάς, από τηλε­φω­νικό κέντρο, από λογι­σμικό Γεω­γρα­φι­κού Συστή­μα­τος Πλη­ρο­φο­ριών και από γεω­γρα­φικά δεδο­μένα, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 21.744.925 ευρώ).

Τα νέα σύγ­χρονα συστή­ματα ραντάρ θα είναι μεσαίας και μεγάλης εμβέ­λειας και προ­ο­ρί­ζο­νται τόσο για την αντι­κα­τά­σταση του υφι­στά­με­νου απαρ­χαιω­μέ­νου εξο­πλι­σμού, όσο και για την επέ­κταση του εθνικού δικτύου σταθμών μετε­ω­ρο­λο­γι­κών ραντάρ στο­χεύ­ο­ντας στη βελ­τί­ωση της γεω­γρα­φι­κής κάλυψης του δικτύου.

Επι­πλέον, θα ανα­πτυ­χθεί υποδομή συστή­μα­τος «Now Casting, μέσω της οποίας θα δημιουρ­γού­νται ανα­λυ­τι­κοί χάρτες επι­κιν­δυ­νό­τη­τας με χρω­μα­τική κωδι­κο­ποί­ηση και θα εκδί­δο­νται τυπο­ποι­η­μέ­νες προ­γνώ­σεις υψηλής χωρο–χρο­νι­κής ακρί­βειας με έμφαση στα έντονα καιρικά φαι­νό­μενα.

Ανοιξαν οι ουρανοί χθες, ελλεί­ψεις σε μετε­ω­ρο­λο­γικά ραντάρ

Στο ίδιο πρό­γραμμα έχει εντα­χθεί, μεταξύ άλλων, και η ανά­πτυξη μετε­ω­ρο­λο­γι­κών σταθμών για την έγκαιρη προει­δο­ποί­ηση φυσικών κατα­στρο­φών, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 6.200.000 ευρώ.

Οσο για τη λει­τουρ­γία των νέων ραντάρ, σύμφωνα με τον κ. Κόλλια, απαι­τεί­ται προ­σω­πικό του­λά­χι­στον 50 ατόμων, απαρ­τι­ζό­μενο από επι­στή­μο­νες πολλών ειδι­κο­τή­των. Χει­ρι­στές, τεχνι­κοί και εξει­δι­κευ­μέ­νοι υπάλ­λη­λοι θα επε­ξερ­γά­ζο­νται τα δεδο­μένα και θα ετοι­μά­ζουν το τελικό προϊόν για τους μετε­ω­ρο­λό­γους αλλά και για τη διανομή των δεδο­μέ­νων μέσω των social media στο ευρύ κοινό.

Ο διευ­θυ­ντής της ΕΜΥ, Θοδωρής Κολυδάς, σημεί­ωσε από την πλευρά του ότι «τα νέα σύγ­χρονα συστή­ματα ραντάρ τα οποία έχει ανα­κοι­νω­θεί ότι θα απο­κτή­σουμε, είναι μια προ­σθήκη πολύ σημα­ντική και απα­ραί­τητη για αυτό που ονο­μά­ζε­ται “Now Casting”, υπη­ρε­σία που γίνεται ολοένα και πιο νευ­ραλ­γική στις μέρες μας. Αυτό που πρέπει να συμβεί όμως αυτή τη φορά είναι η Πολι­τεία να προ­νο­ή­σει ώστε να υπάρχει το δυνα­μικό των ανθρώ­πων που θα τα “τρέξει”, κάτι που όπως φάνηκε και από τις προη­γού­με­νες προ­σπά­θειες δεν ήταν καθόλου αυτο­νό­ητο. Σημειώνω, πως βάσει πρό­σφα­της νομο­θε­τι­κής ρύθ­μι­σης η Γενική Γραμ­μα­τεία Υδάτων πρέπει να υπά­γε­ται πια στο υπουρ­γείο Κλι­μα­τι­κής κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και όχι στο υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, κάτι που δεν έχει ακόμα ολο­κλη­ρω­θεί. Το προ­σω­πικό αυτής της γραμ­μα­τείας μπορεί να βοη­θή­σει σημα­ντικά όχι μόνο στη σωστή αξιο­ποί­ηση των ραντάρ αλλά και στον σχε­δια­σμό της απα­ραί­τη­της πια αντι­με­τώ­πι­σης των πλημ­μυ­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων».

 

Πηγή: kathimerini.gr