Ευθ. Λέκκας στον RV: Στο επίκεντρο της προσοχής της Πολιτικής Προστασίας και της επιστημονικής κοινότητας η Ρόδος, λόγω των πρωτόγνωρων, ακραίων καιρικών φαινομένων

Η κακο­και­ρία Byron πλήττει ήδη τα Δωδε­κά­νησα με σφο­δρό­τητα, και ειδικά η Ρόδος φαί­νε­ται να απο­τε­λεί το «κρίσιμο σημείο συνά­ντη­σης» όλων των ενι­σχυ­μέ­νων και­ρι­κών συστη­μά­των. Ο Πρό­ε­δρος του ΟΑΣΠ και καθη­γη­τής Δυνα­μι­κής Τεκτο­νι­κής και Φυσικών Κατα­στρο­φών, Ευθύ­μιος Λέκκας, μίλησε στο Πρωινό Xpress και τη Ρένα Παυλάκη, περι­γρά­φο­ντας με επι­στη­μο­νική ακρί­βεια τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες του νησιού που ευνοούν και ενι­σχύ­ουν την ένταση των και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων.

Σύμφωνα με τον κ. Λέκκα, η Επι­τροπή Εκτί­μη­σης Κιν­δύ­νων του Υπουρ­γείου Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας συνε­δρί­αζε 2 και 3 φορές την ημέρα τις προη­γού­με­νες ώρες, καθώς τα μετε­ω­ρο­λο­γικά δεδο­μένα έδει­χναν ότι σημα­ντικά φαι­νό­μενα θα εκδη­λω­θούν σε όλη τη χώρα,  όμως η κορύ­φωση προσ­διο­ρί­στηκε με ακρί­βεια στην περιοχή των Δωδε­κα­νή­σων και πιο συγκε­κρι­μένα στη Ρόδο.

Ο καθη­γη­τής εξήγησε ότι η Ρόδος παρου­σιά­ζει μια μονα­δική γεω-μετεωρολογική ιδιαι­τε­ρό­τητα. Τα βαρο­με­τρικά χαμηλά που  προ­σεγ­γί­ζουν από τα δυτικά,  καθώς περνούν πάνω από το Αιγαίο, εμπλου­τί­ζο­νται με θερμές και υγρές θαλάσ­σιες μάζες. Η Ρόδος απο­τε­λεί το πρώτο σημα­ντικό εμπόδιο που συνα­ντούν αυτά τα συστή­ματα, με απο­τέ­λε­σμα, η καται­γίδα, λίγο πριν εξα­σθε­νή­σει,  να ανα­ζω­πυ­ρώ­νε­ται,  να ενι­σχύ­ε­ται και να εκτο­νώ­νε­ται πάνω στο νησί.

“Ειδικά η Ρόδος, έχει μία ιδιο­μορ­φία. Καθώς έρχο­νται τα συστή­ματα από τα δυτικά, εμπλου­τί­ζο­νται ταυ­τό­χρονα και από τη θάλασσα του Αιγαίου και η Ρόδος ουσια­στικά απο­τε­λεί το πρώτο εμπόδιο, έτσι ώστε να έχουμε μεγάλη αύξηση βροχής. Το είδαμε αυτό  και πολλές άλλες φορές στο παρελ­θόν. Έτσι λοιπόν βλέ­πουμε ότι εκεί που πάει να εξα­ντλη­θεί ουσια­στικά μία καται­γίδα, έχουμε μεγέ­θυνση αυτού του φαι­νο­μέ­νου, αυτής της καται­γί­δας, με απο­τέ­λε­σμα να έχουμε πολύ υψηλά ποσοστά βροχής και να πέφτουν ουσια­στικά στις ίδιες περίπου περιο­χές, γιατί η μορ­φο­λο­γία αυτών των περιο­χών ευνοεί το να έχουμε μεγάλες βρο­χο­πτώ­σεις” ανέφερε ο κ. Λέκκας.  “Το θέμα είναι το εξής: ενώ εξα­σθε­νούν αυτά τα φαι­νό­μενα κινού­μενα προς τα ανα­το­λικά, έχουμε ουσια­στικά τρο­φο­δό­τηση όλων των συστη­μά­των και βεβαίως η Ρόδος βρί­σκε­ται στο στό­χα­στρο όλης αυτής της δια­δι­κα­σίας” πρό­σθεσε.

Ο ίδιος μίλησε για πρω­τό­γνωρα που συν­θέ­τουν την κλι­μα­τική κρίση και τα οποία συχνά υπερ­βαί­νουν τις δυνα­τό­τη­τες αντι­με­τώ­πι­σής τους και ανα­τρέ­πουν κάθε σχε­δια­σμό:

“Έχουμε να κάνουμε με φαι­νό­μενα τα οποία είναι πρω­τό­γνωρα και τα οποία συν­θέ­τουν ουσια­στικά και την κλι­μα­τική κρίση. Δηλαδή βλέ­πουμε ότι αυτά τα φαι­νό­μενα, όχι μόνο στη Ρόδο αλλά και σε όλη την Ελλάδα, έχουν πολύ μεγα­λύ­τερη συχνό­τητα από αυτή του παρελ­θό­ντος, εμφα­νί­ζο­νται σε πιο μεγάλες δια­στά­σεις, είναι πολύ πιο έντονα και βεβαίως ανα­τρέ­πουν κάθε σχε­δια­σμό που πιθανώς να έχουμε κάνει εμείς στο παρελ­θόν. Βλέπετε στη Μάνδρα σήμερα ότι, παρά το γεγονός ότι είχαμε κάνει μεγάλα αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα, αυτά ουσια­στικά δεν λει­τούρ­γη­σαν.  Έτσι λοιπόν, εκείνο το οποίο μπο­ρούμε να κάνουμε είναι να είμαστε επι­χει­ρη­σιακά έτοιμοι, έτσι ώστε να μπο­ρέ­σουμε να αντι­με­τω­πί­σουμε αυτά τα φαι­νό­μενα όσο μπο­ρούμε να τα αντι­με­τω­πί­σουμε, γιατί κατα­λα­βαί­νετε ότι δεν είμαστε υπε­ράν­θρω­ποι, οι δυνα­τό­τη­τες αντι­με­τώ­πι­σης είναι περιο­ρι­σμέ­νες. Στα πλαίσια λοιπόν αυτά, κατα­λή­ξαμε σε ένα πολύ καλό σχέδιο με όλες τις Περι­φέ­ρειες της χώρας, αλλά κυρίως με την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, που ήμασταν σε συνεχή συνερ­γα­σία, το Υπουρ­γείο με την Περι­φέ­ρεια, έτσι ώστε να μπο­ρέ­σουμε όλοι οι φορείς οι οποίοι συμ­με­τέ­χουν στη δια­χεί­ριση του πλημ­μυ­ρι­κού κιν­δύ­νου να είναι έτοιμοι για να αντι­με­τω­πί­σουμε αυτά τα φαι­νό­μενα, τα οποία – επα­να­λαμ­βάνω – είναι ακραία φαι­νό­μενα, συν­θέ­τουν την κλι­μα­τική κρίση και βεβαίως οι δυνα­τό­τη­τες να την αντι­με­τω­πί­σουμε είναι πεπε­ρα­σμέ­νες. Έτσι λοιπόν οδη­γη­θή­καμε στη σημε­ρινή κατά­σταση, που θεωρώ ότι την αντι­με­τω­πί­ζουμε πολύ καλά μέχρι σήμερα, κάτω από εξαι­ρε­τικά αντί­ξοες συν­θή­κες”.

Παρά το γεγονός ότι αυτή τη φορά το φαι­νό­μενο φαί­νε­ται να καλύ­πτει ολό­κληρη τη νησιω­τική μάζα της Ρόδου, η αδυ­να­μία ακρι­βούς πρό­γνω­σης σε μικρο­κλί­μακα, δηλαδή σε ποιο σημείο ακριβώς θα “χτυ­πή­σει” το κύμα κακο­και­ρίας,  παρα­μέ­νει κρίσιμη παρά­με­τρος.  Ο κ. Λέκκας εξηγεί:

“Το φαι­νό­μενο είναι γενι­κευ­μένο, εξαι­ρε­τικά γενι­κευ­μένο. Αλλά όμως θα πρέπει να δούμε το εξής: ότι τα φαι­νό­μενα αυτά, λίγο πριν εκδη­λω­θούν, δηλαδή λίγο πριν πέσει η ραγδαία βρο­χό­πτωση, εκεί δια­φο­ρο­ποιού­νται και εκεί είναι και η αδυ­να­μία των επι­στη­μό­νων και κυρίως των μετε­ω­ρο­λό­γων να δουν πώς εξε­λίσ­σε­ται το φαι­νό­μενο τα τελευ­ταία δέκα λεπτά.  Δηλαδή περνάει το σύννεφο από πάνω, το βαρύ σύννεφο, και ανάλογα με τις συν­θή­κες – αν μετα­βλη­θεί κάτι από τις φυσικές παρα­μέ­τρους στην ατμό­σφαιρα – ρίχνει βροχή ή δεν ρίχνει βροχή ή ρίχνει  δίπλα τη βροχή. Βεβαίως σε αυτό παίζει σημα­ντικό ρόλο και η μορ­φο­λο­γία του εδάφους. Γι’ αυτό η πόλη της Ρόδου, η Κρε­μα­στή κτλ., είναι η προ­με­τω­πίδα καθώς έρχεται το κύμα προς τη Ρόδο: αν είναι πολύ μεγάλο το κύμα, την κατα­λαμ­βά­νει ολό­κληρη και έχουμε όλα αυτά τα φαι­νό­μενα, αν είναι μικρό­τερο, χτυπάει κατά τόπους. Είναι θέμα τελευ­ταίας στιγμής πού θα ρίξει την πιο μεγάλη βροχή, πράγμα το οποίο δεν μπο­ρούμε να προ­σεγ­γί­σουμε, γιατί αν αλλάξει μισό βαθμό η θερ­μο­κρα­σία της ατμό­σφαι­ρας ή ένα σύστημα έρθει από την άλλη πλευρά, αλλά­ζουν ουσια­στικά, ανα­τρέ­πο­νται όλα τα δεδο­μένα μέχρι εκείνη τη στιγμή, μέχρι τα τελευ­ταία δευ­τε­ρό­λε­πτα δηλαδή, για το πού θα πέσει και πού δεν θα πέσει η μεγάλη βροχή. Είναι δύσκολο να έχουμε την τελευ­ταία στιγμή τα στοι­χεία εκείνα που θα μας επι­τρέ­ψουν να κάνουμε πρό­γνωση. Δεν υπάρχει πρό­γνωση το τελευ­ταίο πεντά­λε­πτο – δεκά­λε­πτο για το πού θα πέσει, πόσο θα πέσει, με τι διεύ­θυνση, με τι ραγδαιό­τητα θα πέσει. Είναι όλα αυτά τα ζητή­ματα πολύ­πλοκα. Προ­βλέ­πουμε βεβαίως ότι στη Ρόδο θα πέσουν βροχές κτλ., αλλά την ιδιο­μορ­φία του κάθε φαι­νο­μέ­νου δυστυ­χώς δεν την ξέρουμε.”

Η στε­ρε­ο­πα­ροχή της Ρόδου: ο “διπλα­σια­σμός” του όγκου της πλημ­μύ­ρας

Ένα από τα πιο σημα­ντικά επι­στη­μο­νικά στοι­χεία που απο­κά­λυψε ο κ. Λέκκας αφορά το ερευ­νη­τικό πρό­γραμμα που “τρέχει” σε συνερ­γα­σία με την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου. Δεν επι­κε­ντρώ­νε­ται μόνο στις βρο­χο­πτώ­σεις,  καθώς οι επι­στή­μο­νες μελε­τούν τη στε­ρε­ο­πα­ροχή, δηλαδή  τα φερτά υλικά που συμπα­ρα­σύ­ρει η βροχή.

“”Έχουμε αρχίσει μία πλήρη διε­ρεύ­νηση των φαι­νο­μέ­νων στη Ρόδο. Και δίνουμε κυρίως σημασία όχι στα υδρο­με­τε­ω­ρο­λο­γικά φαι­νό­μενα, δηλαδή στις βρο­χο­πτώ­σεις και τα λοιπά – γιατί δεν μπο­ρούμε να τα προ­σεγ­γί­σουμε αυτά όπως θα θέλαμε, απλά και μόνο λέμε ότι μπορεί να πέσουν μέχρι 400 χιλιο­στά νερού – εκείνο στο οποίο δίνουμε ιδιαί­τερη σημασία, μέσω ενός εφαρ­μο­σμέ­νου ερευ­νη­τι­κού προ­γράμ­μα­τος σε συνερ­γα­σία με την Περι­φέ­ρεια, είναι να δούμε τι στε­ρε­ο­πα­ροχή υπάρχει. Γιατί  στη Φιλέ­ρημο και στις γύρω περιο­χές  έχουμε εδάφη τα οποία ρέουν εύκολα, είναι λεπτόρ­ρευ­στα, είναι αργι­λικά εδάφη, αμμώδη εδάφη, τα οποία ουσια­στικά, με τη μεγάλη ραγδαιό­τητα,  τα παρα­σύ­ρει. Αυτή η ραγδαιό­τητα – πέσει δυνατά η βροχή κάτω – όταν συνα­ντή­σει έδαφος το οποίο είναι μαλακό, το λέω πολύ απλά, υγρο­ποιεί­ται το έδαφος και, μαζί με το νερό της βροχής που είναι πάρα πολύ, έχουμε και μεγάλη ποσό­τητα στε­ρε­ο­πα­ρο­χής. Τα φερτά υλικά τα οποία είτε είναι αδρο­μερή υλικά είτε είναι υλικά τα οποία δια­λύ­ο­νται στο νερό – δηλαδή είναι λάσπες ουσια­στικά – είτε είναι πιο αδρο­μερή υλικά. Αυτά τα υλικά αυξά­νουν πολλές φορές – ειδικά στην περί­πτωση της Ρόδου και της Φιλε­ρή­μου και σε άλλες περιο­χές βεβαίως – αυξά­νουν περίπου τον όγκο κατά 100%. Δηλαδή, αντί να έχουμε 400 χιλιο­στά νερού ύψος, έχουμε 800. Κατα­λα­βαί­νετε λοιπόν ότι είναι πολύ ακραίες οι κατα­στά­σεις και αυτό προ­σπα­θούμε να διε­ρευ­νή­σουμε: με ποιους τρόπους ουσια­στικά θα μπο­ρούμε να παρέμ­βουμε σε αυτή τη φυσική διερ­γα­σία, προ­σαρ­μο­ζό­με­νοι στα ακραία φαι­νό­μενα, για να μπο­ρέ­σουμε να μετριά­σουμε ουσια­στικά όλη αυτή τη ροή των νερών και των στερεών σωμάτων” εξήγησε ο κ. Λέκκας.

Σε ερώτηση   για το επίπεδο ετοι­μό­τη­τας σε περί­πτωση που επα­να­λη­φθούν φαι­νό­μενα αντί­στοιχα με αυτά της Bora. o κ. Λέκκας είπε πως  είναι σε καλύ­τερο επίπεδο το νησί από κάθε άλλη φορά, ενώ “έχουν γίνει και  παρεμ­βά­σεις οι οποίες είχαν χρόνια και δεν είχαν υλο­ποι­η­θεί.¨”

“Είμαστε  έτοιμοι περισ­σό­τερο από ποτέ, Υπάρχει μια και­νούρ­για φιλο­σο­φία. Δεν είναι η παλιά φιλο­σο­φία που είχαμε, που δεν ξέραμε κιόλας πολλά πράγ­ματα. Τώρα ουσια­στικά είναι μια δια­δι­κα­σία όπου οι επι­στη­μο­νι­κές επι­τρο­πές του Υπουρ­γείου μας, Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, συνε­δριά­ζουν. Αυτές οι επι­στη­μο­νι­κές επι­τρο­πές δεν είναι τυχαίοι άνθρω­ποι. Είναι εκπρό­σω­ποι ερευ­νη­τι­κών ιδρυ­μά­των και πανε­πι­στη­μίων και μετα­φέ­ρουν τις απόψεις αυτές, οι εκπρό­σω­ποι των ιδρυ­μά­των, στο Υπουρ­γείο. Μετά από τις συνε­δριά­σεις λοιπόν αυτών των επι­τρο­πών, είτε είναι για σει­σμικό κίνδυνο είτε είναι για φυσικό κίνδυνο είτε είναι για τους υδρο­με­τε­ω­ρο­λο­γι­κούς κιν­δύ­νους, ειση­γού­νται στην πολι­τική ηγεσία του Υπουρ­γείου το τι περίπου περι­μέ­νουν να συμβεί με βάση τα επι­στη­μο­νικά δεδο­μένα και με βάση το τι ξέρουμε. Ειση­γού­νται και τα επι­χει­ρη­σιακά, πολλές φορές, μέτρα, τα οποία είναι ευθύνη των επι­χει­ρη­σια­κών φορέων και της πολι­τείας να ανα­λά­βει και να εφαρ­μό­σει. Έτσι λοιπόν υπάρχει μια συν­δε­δε­μένη δια­δι­κα­σία, που πάμε με γνώση στην όλη δια­χεί­ριση των φαι­νο­μέ­νων αυτών και βεβαίως αξιο­ποιώ­ντας και το ανθρώ­πινο δυνα­μικό και τον εξο­πλι­σμό, και βεβαίως κάνο­ντας μια δια­δι­κα­σία με το 112, η οποία είναι πολύ σημα­ντική. Έχει λει­τουρ­γή­σει, άσχετα με τα παρά­πονα που ακού­γο­νται, γιατί πολλοί λένε ότι δεν γίνεται καλή χρήση του 112. Αν δει κανένας τα πράγ­ματα σε μεγάλη κλίμακα, από τις επι­στη­μο­νι­κές επι­τρο­πές και το Υπουρ­γείο, θα δει ότι καλύ­τερα είναι να προ­φυ­λά­ξουμε, να στεί­λουμε 112 για να σώσουμε μια ζωή, παρά να το αφή­σουμε έτσι και μετά να λέμε «γιατί δεν στεί­λαμε;» ανέφερε.

Κατα­λή­γο­ντας ο κ. Λέκκας είπε ότι η Επι­τροπή Εκτί­μη­σης Κιν­δύ­νων συνε­δριά­ζει ξανά στις 12:00 το μεση­μέρι, όπου θα επα­νε­κτι­μη­θούν τα φαι­νό­μενα, θα εξε­τα­στούν νέα δεδο­μένα και ενδέ­χε­ται να ληφθούν πρό­σθετα μέτρα προ­στα­σίας.  Καθώς «δεν έχουμε φτάσει ούτε στη μέση» της κακο­και­ρίας, όπως είπε, τα μάτια της επι­στη­μο­νι­κής κοι­νό­τη­τας παρα­μέ­νουν στραμ­μένα στη Ρόδο, η οποία – λόγω της ιδιο­μορ­φίας της – βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο του ενδια­φέ­ρο­ντος.

Πηγή: realvoice995.gr