Γρ. Βαλτινός: «Ο καλλιτέχνης πρέπει να κάνει πολιτική μέσα από την τέχνη του»

«Ο καλ­λι­τέ­χνης δεν είναι πολι­τικό πρόσωπο και είναι λάθος να εμπλέ­κε­ται με τον πολι­τική. Πρέπει να κάνει πολι­τική μέσα από την τέχνη του. Οι επι­λο­γές του, ο τρόπος που κινεί­ται μέσα στο χώρο, τα κείμενα που δια­λέ­γει, το τελικό κλίμα μιας παρά­στα­σης, δεί­χνουν πως παίρνει θέση απέ­να­ντι στην κοι­νω­νία».

Αυτό υπο­γραμ­μί­ζει, σε συνέ­ντευξή του στη «δ», ο κατα­ξιω­μέ­νος ηθο­ποιός κ. Γρη­γό­ρης Βαλ­τι­νός που ήρθε στη Ρόδο πριν λίγες ημέρες προ­κει­μέ­νου να λάβει μέρος σε εκδή­λωση που οργά­νωσε το Διεθνές Κέντρο Λογο­τε­χνών.

«Τα πράγ­ματα έχουν περάσει σε άλλα χέρια. Δεν μπορούν να ξεφύ­γουν. Ούτε μπορεί να βρεθεί ένας μεσσίας και να πει πως θα υπάρξει λύση. Ούτε θα πρέπει οι πολι­τι­κοί να εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται τους πολίτες και να τους λένε πως θα τους σώσουν αν τους ψηφί­σουν. Από τη στιγμή μάλιστα που η Ελλάδα έχει εγκλω­βι­στεί σε υπο­χρε­ώ­σεις που δεν είναι ικανή να αντε­πε­ξέλ­θει. Είναι πολύ δύσκολο και εντελώς ουτο­πικό να πιστεύ­ουμε πως ένα κόμμα θα μας απε­λευ­θε­ρώ­σει», δηλώνει ο κ. Βαλ­τι­νός και προ­σθέ­τει πως η κρίση μπορεί να κάνει τους Έλληνες πιο πει­σμα­τά­ρη­δες και πιο διεκ­δι­κη­τι­κούς.

«Να δούμε τα λάθη μας, να γίνουμε πιο πει­σμα­τά­ρη­δες και πιο απαι­τη­τι­κοί από τους πολι­τι­κούς. Να απαι­τούμε να εφαρ­μό­ζο­νται οι νόμοι. Να βγαί­νουμε στους δρόμους και για άλλα πράγ­ματα και όχι μόνο για την αύξηση του μισθού μας», τονίζει ο κ. Βαλ­τι­νός.

Η συνέ­ντευξη του κ. Γρηγόρη Βαλ­τι­νού, ανα­λυ­τικά:

• Σε συνέ­ντευξή σας στη Ρόδο τονί­σατε πως οι τομείς της υγείας και του πολι­τι­σμού μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν ως στη­ρίγ­ματα για τους πολίτες ώστε να ξεπε­ρά­σουν τις δυσκο­λίες. Γιατί;

Αυτό δεν είναι κάτι πρω­τό­τυπο. Στο παρελ­θόν οι άνθρω­ποι ήταν πιο κοντά στη μόρφωση και στον πολι­τι­σμό. Ήταν πιο βαθιά μυη­μέ­νοι στις αξίες και στην ηθική. Σε ένα αίσθημα ηθικής που πρέπει να δια­κα­τέ­χει όλους μας. Εννοώ την ηθική των αξιών και την ηθική που λέει πως πρέπει να σέβεσαι τον άνθρωπο απέ­να­ντί σου και να μην του κάνεις αυτό που δεν θέλεις να σου κάνει εκείνος. Πρέπει να λει­τουρ­γείς με ένα συναί­σθημα κοι­νω­νι­κής ευθύνης. Να λει­τουρ­γείς με το σύνολο και όχι με τη μονάδα.

• Γιατί οι άνθρω­ποι απο­μα­κρύν­θη­καν από όλα αυτά;

Νομίζω πως το σύστημα που έχει επι­κρα­τή­σει τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες μοιραία θα οδη­γούσε τα πράγ­ματα εκεί. Η βάση είναι ο κατα­να­λω­τι­σμός. Είναι η πολ­το­ποί­ηση του συνόλου των ανθρώ­πων, η συγκέ­ντρωση του πλούτου σε οκτώ ή δέκα οικο­γέ­νειες, σε κάθε χώρα, σε κάθε ήπειρο, σε κάθε σύστημα. Όταν ακούτε για τη συνά­ντηση των οκτώ ή των είκοσι πλου­σιό­τε­ρων κάτι τέτοιο στον κόσμο τι κατα­λα­βαί­νετε; Αν δείτε την ιστορία πολλών λαών θα δια­πι­στώ­σετε την αποι­κιο­κρα­τία, τον ιμπε­ρια­λι­σμό και την εκμε­τάλ­λευση. Είναι γνωστό πως με το μερο­κά­ματο δεν μπορεί να μπει κανείς στις ομάδες των ισχυρών. Το σχέδιο είναι πολύ παλιό. Το ίδιο το σύστημα το παράγει. Δεν ξέρω αν πρέπει κανείς να το εξυ­φά­νει, να το σχε­διά­σει και να το εκτε­λέ­σει. Το ίδιο το σύστημα προ­στα­τεύ­ε­ται και δίνει στην καθη­με­ρι­νό­τητα του λαού άχρη­στες ασχο­λίες, άχρηστη παιδεία, άχρηστη δια­σκέ­δαση και άχρηστα προ­ϊ­ό­ντα και πρότυπα επι­βλαβή για την κοι­νω­νία. Απο­τέ­λε­σμα είναι ολό­κλη­ροι λαοί να κυνη­γούν ένα καρότο.

• Με βάση αυτά που είπατε θεω­ρείτε πως η Ελλάδα μπορεί να ξεφύγει από αυτό το δρόμο;

Η Ελλάδα έχει οδη­γη­θεί ήδη εκεί. Δεν χρειά­ζε­ται να οδη­γη­θεί πουθενά αλλού. Είναι εκεί που θα κατέ­ληγε. Εάν θυμη­θείτε πώς ζούσαν οι Έλληνες τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες θα μπο­ρού­σατε να προ­βλέ­ψετε και την κατά­ληξη. Ζούσαν μέσα σε μια ψεύτικη ευη­με­ρία με τη στήριξη του πλα­στι­κού χρή­μα­τος και ευρι­σκό­με­νοι στο κυνήγι της ευκο­λίας. Δεν υπήρχε καμία επαφή με τη γνώση, τις αξίες, την Παιδεία και την κοι­νω­νική αλλη­λεγ­γύη. Δεν υπήρξε κανένα αίσθημα ατο­μι­κής ή ομα­δι­κής ευθύνης. Ψήφιζαν τους πολι­τι­κούς που τους εξυ­πη­ρε­τού­σαν και οι πολι­τι­κοί τους εξυ­πη­ρε­τού­σαν επειδή τους ψήφιζαν.

• Τι δεν θα πρέπει να ψηφί­σουν οι πολίτες αν θέλουν να ξεφύ­γουν από αυτή την κατά­σταση;

Τα πράγ­ματα έχουν περάσει σε άλλα χέρια. Δεν μπορούν να ξεφύ­γουν. Ούτε μπορεί να βρεθεί ένας μεσσίας και να σας πει πως θα υπάρξει λύση. Ούτε θα πρέπει οι πολι­τι­κοί να εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται τους πολίτες και να τους λένε πως θα τους σώσουν αν τους ψηφί­σουν. Από τη στιγμή μάλιστα που η Ελλάδα έχει εγκλω­βι­στεί σε υπο­χρε­ώ­σεις που δεν είναι ικανή να αντε­πε­ξέλ­θει. Είναι πολύ δύσκολο και εντελώς ουτο­πικό να πιστεύ­ουμε πως ένα κόμμα θα μας απε­λευ­θε­ρώ­σει.

• Ένας συνα­σπι­σμός κομ­μά­των μπορεί να δώσει λύση;

Ενδε­χο­μέ­νως ένας συνα­σπι­σμός κομ­μά­των μπορεί να δώσει λύση. Νομίζω ότι η μόνη ελπίδα που μπο­ρούμε να έχουμε είναι να ωφε­λη­θούμε όσο γίνεται από αυτή την κρίση. Να δούμε τα λάθη μας, να γίνουμε πιο πει­σμα­τά­ρη­δες και πιο απαι­τη­τι­κοί από τους πολι­τι­κούς. Να απαι­τούμε να εφαρ­μό­ζο­νται οι νόμοι. Να βγαί­νουμε στους δρόμους και για άλλα πράγ­ματα και όχι μόνο για την αύξηση του μισθού μας. Δεν είναι μόνο η αύξηση του μισθού που θα σώσει εμάς και τη χώρα. Είναι πολλά άλλα πράγ­ματα που έχουν σχέση με την παιδεία, τον πολι­τι­σμό, με την καθη­με­ρι­νό­τητά μας, με την κοι­νω­νία γενι­κό­τερα.

• Μήπως θα πρέπει να σηκω­θούμε από τον καναπέ και να ανοί­ξουμε λίγο τα βιβλία της ιστο­ρίας και να θυμη­θούμε τους λόγους που αγω­νί­ζο­νταν οι πρό­γο­νοί μας;

Μέχρι τώρα εκεί πατά­γαμε. Κάποιοι μας είπαν πως έχουμε ένδο­ξους προ­γό­νους και νομί­ζαμε πως είμαστε από­γο­νοί τους. Με αυτή την ταυ­τό­τητα πηγαί­ναμε σε όλο τον κόσμο. Λέγαμε πως είμαστε οι Αρχαίοι Έλληνες. Όλοι οι Έλληνες είναι ανα­γνω­ρί­σι­μοι από μόνοι τους.

• Είστε απο­γοη­τευ­μέ­νος από όσα έχουν γίνει;

Εντελώς.

• Τι γίνεται όμως όταν και οι καλ­λι­τέ­χνες απο­γοη­τεύ­ο­νται τόσο από την κατά­σταση;

Εμείς μέσα στην πικρία και μέσα στην απο­γο­ή­τευση πρέπει να προ­σπα­θή­σουμε να παρά­ξουμε έργο. Ο καλ­λι­τέ­χνης δεν είναι πολι­τικό πρόσωπο και είναι λάθος να εμπλέ­κε­ται με τον πολι­τική. Πρέπει να κάνει πολι­τική μέσα από την τέχνη του. Οι επι­λο­γές του, ο τρόπος που κινεί­ται μέσα στο χώρο,τα κείμενα που δια­λέ­γει, το τελικό κλίμα μιας παρά­στα­σης, δεί­χνουν πως παίρνει θέση απέ­να­ντι στην κοι­νω­νία. Δεν απο­κλείω να ασχο­λη­θεί ένας καλ­λι­τέ­χνης με την πολι­τική. Απλά πιστεύω πως πρέπει να παρα­με­ρί­σει την καλ­λι­τε­χνική του υπό­σταση και να ασχο­λη­θεί με αυτό που επέλεξε.

• Να απαρ­νη­θεί την τέχνη του δηλαδή;

Να απαρ­νη­θεί την τέχνη του. Δεν μπορεί να τα έχει και τα δύο. Δεν χωρούν δυο καρ­πού­ζια σε μια μασχάλη.

• Γιατί θεω­ρείτε πως δεν υπάρ­χουν ηγέτες;

Η δημιουρ­γία ενός άστρου μπορεί να συμβεί σε μια στιγμή μέσα στο σύμπαν. Για να γίνει αυτό έχει γίνει μεγάλη προ­ερ­γα­σία. Πολλές συν­θή­κες πρέπει να κυριαρ­χούν για να γεν­νη­θεί ένα άστρο. Το να βγουν και­νούρ­γιοι ηγέτες θα πρέπει ή να υπάρ­χουν στην κοι­νω­νία και να μην έχουν ακόμη ανα­δει­χθεί ή θα πρέπει να περά­σουμε πολλά πέτρινα χρόνια και να βιώ­σουμε το Μεσαί­ωνα που μας περι­μέ­νει μπροστά. Μέσα από αυτή τη δια­δι­κα­σία ίσως θα ανα­δει­χθούν νέες προ­σω­πι­κό­τη­τες που θα μπο­ρέ­σουν να βοη­θή­σουν τον τόπο τους. Χωρίς παιδεία, πολι­τι­σμό και τέχνη, δεν μπορεί να έρθει στην επι­φά­νεια τίποτε παρά μόνο τεχνο­κρά­τες, που το μόνο που κάνουν είναι να υπη­ρε­τούν ένα σύστημα που συν­θλί­βει τα πάντα. Είναι κατα­σκευα­σμένο έτσι το σύστημα για να οδηγεί τον πλούτο σε λίγα χέρια. Μην θεω­ρή­σετε την άποψή μου ως αρι­στε­ρί­στικη. Το σύστημα είναι άδικο ακόμη και για αυτούς που το υπη­ρε­τούν.

• Δεν απηχούν την πραγ­μα­τι­κό­τητα τα περί πλε­ο­νά­σμα­τος;

Όλα αυτά τα περί πλε­ο­νά­σμα­τος είναι μόνο για τις εκλογές. Πού είναι το πλε­ό­να­σμα; Να μας δώσουν και εμάς, που ανε­βά­ζουμε νέα παρά­σταση σε λίγο καιρό.

• Μπο­ρείτε να μας ανα­φέ­ρετε κάτι για το νέο έργο;

Είναι πολύ νωρίς ακόμη για να κάνω κάτι τέτοιο.