Κτηματογράφηση Σύμης: Νέα αποτυχία του Δημοσίου να αποδείξει δημόσιο χαρακτήρα ακινήτου 3.661 τ.μ.

• Το Εφε­τείο Δω­δε­κα­νή­σου απέρ­ρι­ψε την έφεση του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου για ακί­νη­το που διεκ­δι­κού­σε ως δα­σι­κή έκτα­ση, χωρίς να απο­δεί­ξει κα­νέ­να δι­καί­ω­μά του

Μια ση­μα­ντι­κή δι­κα­στι­κή νίκη για τα ιδιο­κτη­σια­κά δι­καιώ­μα­τα ιδιω­τών στα Δω­δε­κά­νη­σα κα­τα­γρά­φη­κε με από­φα­ση του Μο­νο­με­λούς Εφε­τεί­ου Δω­δε­κα­νή­σου. Με την από­φα­σή του, το δι­κα­στή­ριο απέρ­ρι­ψε στο σύ­νο­λό της την έφεση του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου κατά της πρω­τό­δι­κης από­φα­σης του Μο­νο­με­λούς Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου, επι­κυ­ρώ­νο­ντας την κυ­ριό­τη­τα ιδιώ­τη επί ακι­νή­του 3.661,24 τ.μ. στη νήσο Σύμη, το οποίο είχε κα­τα­γρα­φεί κατά πλήρη κυ­ριό­τη­τα στο Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο κατά την κτη­μα­το­γρά­φη­ση της πε­ριο­χής.

Το ιστο­ρι­κό της υπό­θε­σης

Η ιστο­ρία του επί­δι­κου ακι­νή­του ανα­τρέ­χει στο 1979. Τότε η δι­καιο­πά­ρο­χος της ενά­γου­σας απέ­κτη­σε δυ­νά­μει συμ­βο­λαί­ου δω­ρε­άς αγρό στη θέση «Εμπο­ριός ή Νη­μπο­ριός» Σύμης, που με­τα­γρά­φη­κε νό­μι­μα στα βι­βλία του Υπο­θη­κο­φυ­λα­κεί­ου Σύμης. Ακο­λού­θη­σε το 1987 διορ­θω­τι­κή πράξη, με την οποία η έκτα­ση απο­τυ­πώ­θη­κε στα 5.877,25 τ.μ. Με συμ­βο­λαιο­γρα­φι­κές πρά­ξεις δω­ρε­άς και πώ­λη­σης του 2005, η εφε­σί­βλη­τη, κά­τοι­κος Η.Π.Α., απέ­κτη­σε το σύ­νο­λο του ακι­νή­του κατά πλήρη κυ­ριό­τη­τα, νομή και κα­το­χή, το οποίο νε­μό­ταν πά­ντο­τε δια­νοία κυ­ρί­ου.

Κατά την κτη­μα­το­γρά­φη­ση της πε­ριο­χής, στην ενά­γου­σα απο­δό­θη­κε μόνο τμήμα 974,37 τ.μ. Το υπο­λει­πό­με­νο τμήμα 3.661,24 τ.μ., εκτός των ορίων οι­κι­σμού, κα­τα­χω­ρή­θη­κε στο Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο ως «δα­σι­κή έκτα­ση» με βάση τον κυ­ρω­μέ­νο δα­σι­κό χάρτη που φέρει έν­δει­ξη «Δ-Δ».Η εφε­σί­βλη­τη, εκ­προ­σω­πού­με­νη από τον πλη­ρε­ξού­σιο δι­κη­γό­ρο της κ. Γε­ώρ­γιο Λα­μπα­δά­κη, άσκη­σε αγωγή τον Φε­βρουά­ριο του 2024 ενώ­πιον του Μο­νο­με­λούς Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου, ζη­τώ­ντας ανα­γνώ­ρι­ση της κυ­ριό­τη­τάς της επί του επί­δι­κου τμή­μα­τος και τη διόρ­θω­ση της ανα­κρι­βούς πρώ­της εγ­γρα­φής. Το Πρω­το­δι­κείο Ρόδου εξέ­δω­σε τον Ιού­νιο του 2025 ορι­στι­κή από­φα­ση που έκανε δεκτή την αγωγή στο σύ­νο­λό της.

Η έφεση του Δη­μο­σί­ου και οι νο­μι­κοί ισχυ­ρι­σμοί

Το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο, προ­σέ­φυ­γε στο Εφε­τείο τον Σε­πτέμ­βριο του 2025, επι­κα­λού­με­νο εσφαλ­μέ­νη ερ­μη­νεία του νόμου και πλημ­με­λή εκτί­μη­ση των απο­δεί­ξε­ων. Ο κε­ντρι­κός ισχυ­ρι­σμός του ήταν ότι το ακί­νη­το απο­τε­λού­σε δη­μό­σια γαία «αρζί μιρί» κατά το Οθω­μα­νι­κό δί­καιο, που πε­ρι­ήλ­θε στην κυ­ριό­τη­τά του κατά δια­δο­χή από το Οθω­μα­νι­κό και Ιτα­λι­κό κρά­τος, με την εν­σω­μά­τω­ση των Δω­δε­κα­νή­σων στην Ελ­λά­δα μέσω της Συν­θή­κης Ει­ρή­νης των Πα­ρι­σί­ων του 1947. Πρό­σθε­τα επι­κα­λέ­στη­κε ότι η κυ­ρω­μέ­νη δα­σι­κή έν­δει­ξη στον χάρτη τεκ­μαί­ρει αυ­το­δι­καί­ως την κυ­ριό­τη­τά του. Για να υπο­στη­ρί­ξει τη θέση αυτή, προ­σκό­μι­σε έγ­γρα­φο της Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σί­ας Δω­δε­κα­νή­σων και βε­βαί­ω­ση της Διεύ­θυν­σης Δασών, χωρίς όμως να επι­κα­λε­στεί κα­νέ­να τίτλο ιδιο­κτη­σί­ας, πράξη μί­σθω­σης, πα­ρα­χώ­ρη­σης ή άλλου εί­δους αξιο­ποί­η­σης του ακι­νή­του ως δη­μο­σί­ου.

Η από­φα­ση του Εφε­τεί­ου

Το Μο­νο­με­λές Εφε­τείο Δω­δε­κα­νή­σου, εξέ­τα­σε εκτε­νώς το ιστο­ρι­κό ιδιο­κτη­σια­κό κα­θε­στώς των νήσων της Δω­δε­κα­νή­σου, με ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα στο γε­γο­νός ότι η Σύμη ανή­κει στις «μη δο­ρυά­λω­τες» νή­σους, δη­λα­δή εκεί­νες που δεν κα­τα­κτή­θη­καν με τα όπλα από τον Τούρ­κο Σουλ­τά­νο Σου­λεϊ­μάν τον Με­γα­λο­πρε­πή το 1522. Σε αντί­θε­ση με τη Ρόδο και την Κω, στις νή­σους αυτές ο κα­τα­κτη­τής όχι μόνο δεν δή­μευ­σε τη γη, αλλά πα­ρα­χώ­ρη­σε δι­καιώ­μα­τα στους κα­τοί­κους, με απο­τέ­λε­σμα τα κτή­μα­τα που νέ­μο­νταν και εξου­σί­α­ζαν να ανή­κουν στην ιδιο­κτη­σία τους ως «γαίες μουλκ».

Το δι­κα­στή­ριο επε­σή­μα­νε ότι το ίδιο το Δη­μό­σιο είχε κα­τα­χω­ρή­σει το ακί­νη­το ως «αστι­κό» στα βι­βλία Δη­μο­σί­ων Κτη­μά­των, γε­γο­νός που ενι­σχύ­ει την κρίση ότι επρό­κει­το ανέ­κα­θεν για ιδιω­τι­κή ιδιο­κτη­σία. Πα­ράλ­λη­λα, ξε­κα­θά­ρι­σε ότι ο χα­ρα­κτη­ρι­σμός μιας έκτα­σης ως δα­σι­κής δεν ταυ­τί­ζε­ται με την κυ­ριό­τη­τα επί αυτής, ιδίως στη Δω­δε­κά­νη­σο εκτός Ρόδου και Κω, όπου το τεκ­μή­ριο κυ­ριό­τη­τας υπέρ του Δη­μο­σί­ου επί δασών ρητά δεν ισχύ­ει βάσει του άρ­θρου 62 Νόμου 998/1979. Ως προς τη Συν­θή­κη των Πα­ρι­σί­ων, το δι­κα­στή­ριο διευ­κρί­νι­σε ότι η «πλή­ρης κυ­ριαρ­χία» που εκ­χω­ρή­θη­κε στην Ελ­λά­δα δεν ταυ­τί­ζε­ται εν­νοιο­λο­γι­κά με «ιδιο­κτη­σία», καθώς η κυ­ριαρ­χία αφορά την εξου­σία του κρά­τους να είναι εξω­τε­ρι­κά ανε­ξάρ­τη­το, χωρίς να συ­νε­πά­γε­ται ανα­γκα­στι­κά εμπράγ­μα­το δι­καί­ω­μα επί ολό­κλη­ρης της νήσου.

Η απο­δει­κτι­κή ήττα του Δη­μο­σί­ου

Κομ­βι­κό ση­μείο της από­φα­σης είναι η δια­πί­στω­ση ότι το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο δεν αντα­πο­κρί­θη­κε στο βάρος από­δει­ξης που φέρει ως διά­δι­κος. Το δι­κα­στή­ριο κα­τέ­λη­ξε ότι τα έγ­γρα­φα που προ­σκο­μί­στη­καν δεν απο­δει­κνύ­ουν τον ισχυ­ρι­ζό­με­νο δη­μό­σιο χα­ρα­κτή­ρα του ακι­νή­του. Ση­μειώ­νε­ται δε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ότι το Δη­μό­σιο δεν ανέ­δει­ξε απο­δει­κτι­κά μέσα για δια­κα­το­χι­κές πρά­ξεις επί του ακι­νή­του, δεν εξέ­δω­σε ποτέ πρω­τό­κολ­λο διοι­κη­τι­κής απο­βο­λής σε βάρος των ιδιω­τών, δεν υπέ­βα­λε έγκλη­ση για αυ­το­γνώ­μο­να κα­τά­λη­ψη δη­μο­σί­ου κτή­μα­τος και δεν άσκη­σε καμία εμπράγ­μα­τη αγωγή στο πα­ρελ­θόν.

Από την άλλη πλευ­ρά, απο­δεί­χθη­κε ότι η εφε­σί­βλη­τη και η δι­καιο­πά­ρο­χός της νέ­μο­νταν και κα­τεί­χαν αδια­λεί­πτως το ακί­νη­το του­λά­χι­στον από το 1979, προ­βαί­νο­ντας σε όλες τις αρ­μό­ζου­σες πρά­ξεις νομής, καλ­λιερ­γώ­ντας, κα­θα­ρί­ζο­ντας και συ­ντη­ρώ­ντας την πε­ρί­φρα­ξη, χωρίς ποτέ κα­νείς να αμ­φι­σβη­τή­σει την κα­το­χή τους.

Το Εφε­τείο απέρ­ρι­ψε στο σύ­νο­λό της την έφεση, επι­κύ­ρω­σε την πρω­τό­δι­κη από­φα­ση που ανα­γνώ­ρι­σε το δι­καί­ω­μα απο­κλει­στι­κής κυ­ριό­τη­τας της εφε­σί­βλη­της και διέ­τα­ξε τη διόρ­θω­ση της πρώ­της εγ­γρα­φής στο Κτη­μα­το­λό­γιο, ώστε το ακί­νη­το να ενω­θεί με την ιδιο­κτη­σία της και να ανα­γρα­φεί κυρία ενιαί­ου ακι­νή­του 4.635,61 τ.μ. Κα­τα­δί­κα­σε επί­σης το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο σε δι­κα­στι­κά έξοδα της εφε­σί­βλη­της για τον δεύ­τε­ρο βαθμό δι­καιο­δο­σί­ας, ύψους 300 ευρώ.