Γ. Μαυρωνάς: «Ο καθένας πρέπει να σκεφθεί πολύ σοβαρά πριν αποφασίσει να βγει στην σύνταξη ή να παραμείνει στη δουλειά του»

Κύριε Μαυρωνά, να ξεκι­νή­σουμε με την συζή­τηση που κυριαρ­χεί σε ό,τι αφορά το ασφα­λι­στικό και το συντα­ξιο­δο­τικό. Υπάρχει μια μεγάλη ανα­στά­τωση τόσο στον ιδιω­τικό όσο και στον δημόσιο τομέα και φυσικά, η κατά­σταση είναι ρευστή καθώς κανένας δεν γνω­ρί­ζει τι μας περι­μέ­νει από μέρα σε μέρα.

Η κατά­σταση στα συντα­ξιο­δο­τικά και γενι­κό­τερα στο ασφα­λι­στικό στην Ελλάδα είναι ρευστή εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Σχεδόν από την αρχή της κρίσης, από το 1ο Μνη­μό­νιο που είχαμε τις πρώτες ανα­τρο­πές, σε θεμε­λιω­μένα ασφα­λι­στικά και συντα­ξιο­δο­τικά δικαιώ­ματα. Όλη αυτή η ανα­τα­ραχή επι­τά­θηκε με τον τελευ­ταίο νόμο 4387/2016 γνωστό ως «Νόμο Κατρού­γκα­λου» που ανα­μόρ­φωσε το ασφα­λι­στικό με κύριες αλλαγές στον τρόπο υπο­λο­γι­σμού της σύντα­ξης. Είχαμε σημα­ντι­κές ανα­τρο­πές και μειώ­σεις στα ποσά των συντά­ξεων, οπότε ο κόσμος είναι αυτή την στιγμή και ανα­στα­τω­μέ­νος και φοβι­σμέ­νος γιατί πέρα από τις μειώ­σεις στις συντά­ξεις του που θα δει, φοβάται ότι και πέρα από κάποια δικαιώ­ματα τα οποία έχει θεμε­λιώ­σει μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανα­τρα­πούν και να μην μπο­ρέ­σει να εξα­σκή­σει όταν έρθει η ώρα. Εμείς αυτό που μπο­ρούμε να πούμε είναι ότι χρειά­ζε­ται πάντα «ψυχραι­μία» όταν αντι­με­τω­πί­ζεις το θέμα της σύντα­ξής σου. Κατ’ αρχήν πρέπει να απο­δε­χτούμε ότι οι συντά­ξεις δεν θα είναι πια όπως παλιά, ότι θα ανα­γκα­στούν σχεδόν όλοι όσοι δεν έχουν βγει ακόμη στην σύνταξη να το σκε­φτούν μία και δύο φορές καλύ­τερα πριν συντα­ξιο­δο­τη­θούν, γιατί πλέον ο μόνος τρόπος για να διεκ­δι­κή­σεις μια αξιο­πρεπή σύνταξη, μετά τις αλλαγές στα ποσά και μετά τις αλλαγές σε όλα τα θεμε­λιω­μένα συντα­ξιο­δο­τικά δικαιώ­ματα, είναι να μείνεις αρκετά χρόνια εργα­ζό­με­νος –ακόμη και 40 χρόνια. Και προς Θεού! Όχι πανικός στις επι­λο­γές! Όσα έγιναν, έγιναν, τώρα πάμε να σώσουμε ό,τι μπο­ρούμε.

Είναι γεγονός πάντως ότι όλη αυτή η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση, που έρχεται σαν κύμα τόσο από τα ΜΜΕ όσο και από συνα­δέλ­φους σας, έχει δημιουρ­γή­σει αυτό τον «πανικό» στον κόσμο. Εσείς πώς το εκλαμ­βά­νετε αυτό;  

Κοι­τάξτε. Είναι γεγονός πώς στο θέμα γενι­κό­τερα του ασφα­λι­στι­κού και ειδι­κό­τερα των συντά­ξεων, επειδή είναι κάτι που ‘καίει’ πραγ­μα­τικά τους ανθρώ­πους και τους αγχώνει, βρί­σκουν έδαφος κάποιες συμπε­ρι­φο­ρές και τρόποι πλη­ρο­φό­ρη­σης που είναι «συν­θη­μα­τι­κές» ή «δρα­μα­τι­κές» τρόπον τινά. Όλοι μας βλέ­πουμε πηχυαί­ους τίτλους στις ειδή­σεις, στον Τύπο για «ψαλίδι στις συντά­ξεις» για μεγά­λους «χαμέ­νους» για «σφαγή» κ.λπ. Εγώ πάντα επιλέγω να κοιτάζω τα δεδο­μένα αντι­κει­με­νικά. Κάποια πράγ­ματα όπως σας είπα, δεν χωράνε αμφι­σβή­τη­σης. Έχουμε μειώ­σεις και ανα­τρο­πές δικαιω­μά­των, και αυτό είναι γεγονός. Όμως, με μισά λόγια και με εκφρά­σεις του τύπου «όσοι είστε κοντά στην σύνταξη να φύγετε, τρέξτε να σωθείτε, φύγετε πριν είναι αργά» δεν βγάζουν πουθενά. Ο κόσμος δεν μπορεί να λει­τουρ­γεί υπό το καθε­στώς πανικού. Και αυτό που λέω πάντα είναι ότι χρειά­ζε­ται προσοχή. Στο δια­δί­κτυο για παρά­δειγμα, κυκλο­φο­ρούν πολλά που είτε γρά­φο­νται από ημι­μα­θείς ανθρώ­πους, είτε προ­έρ­χο­νται από ελλιπή ενη­μέ­ρωση, είτε έχουν σκο­πι­μό­τη­τες, τα οποία επη­ρε­ά­ζουν την κοινή γνώμη. Ο καθένας πρέπει να σκεφτεί πολύ σοβαρά πριν απο­φα­σί­σει να βγει στην σύνταξη, πριν απο­φα­σί­σει να φύγει από την δουλειά του, είτε από την δημόσια υπη­ρε­σία του ή πριν κλείσει την επι­χεί­ρησή του. Να σκεφτεί πραγ­μα­τικά και προ­σε­κτικά: με συμ­φέ­ρει να βγω τώρα στην σύνταξη; Και αυτό που λέω: μπορεί να πράγ­ματα να είναι δρα­μα­τικά, αλλά μήπως μπορεί ο καθένας μας να εργα­στεί ακόμη περισ­σό­τερο; Μήπως μπορεί να προ­σφέ­ρει ακόμη; Το ότι τα πράγ­ματα δυσκο­λεύ­ουν συνεχώς, δεν σημαί­νει ότι πρέπει να σπεύ­σουν να βγουν σε σύνταξη. Αυτό που λέω πάντα είναι ότι η σύνταξη είναι απόφαση ζωής. Σκε­φτείτε το σοβαρά. Απο­δε­χτείτε κάποια πράγ­ματα ότι δεν θα έχουμε πια τις συντά­ξεις που υπήρχαν παλαιό­τερα και οι νέοι ασφα­λι­σμέ­νοι ενδε­χο­μέ­νως να μην δούν ποτέ την σύνταξη ως παροχή έτσι όπως ήταν κάποτε και όπως την είχαμε στο μυαλό μας παλαιό­τερα και ότι πρέπει να σκε­φτούμε εάν μπο­ρούμε να μεί­νουμε στην αγορά εργα­σίας. Η σύνταξη δεν θα μας ανα­πλη­ρώ­σει ποτέ το εισό­δημα που έχουμε όταν εργα­ζό­μα­στε. Προ­σω­πικά, δια­φο­ρο­ποιού­μαι σε  σχέση με όλες αυτές τις…. ‘δραματικές’ τακτι­κές και λέω ότι απαι­τεί­ται ψυχραι­μία και ενη­μέ­ρωση συστη­μα­τικά και από ειδι­κούς.

Να αντι­στρέψω το ερώτημα: υπάρχει περί­πτωση να ανα­κτή­σουμε τα…. χαμένα; Σύμφωνα του­λά­χι­στον με όσα υπό­σχο­νταν κάποτε κάποιοι ή θα υπο­σχε­θούν στο μέλλον και με βάση τα Μνη­μό­νια που έχουν υπο­γρα­φεί;

Θα σας πω κάτι άλλο: η εμπει­ρία μας, έχει δείξει μέχρι τώρα, πως ο,τιδή­ποτε συζη­τάμε κάθε φορά που είναι ν’ αλλά­ξουν κάποια πράγ­ματα στο ασφα­λι­στικό και το συντα­ξιο­δο­τικό, έχει προ­κα­θο­ρι­στεί από τις Μνη­μο­νια­κές Συμ­φω­νίες. Εκεί κατα­στρώ­νε­ται ένα σχέδιο που κινεί­ται συνήθως σε δημο­σιο­νο­μικό πλαίσιο ανά τομέα της οικο­νο­μίας, από το οποίο δεν μπο­ρούμε να φύγουμε. Ούτε να παρεκ­κλί­νουμε καν. Και βέβαια, όταν έχουμε ένα και­νούρ­γιο ασφα­λι­στικό όπως τώρα με το Νόμο Κατρού­γκα­λου που αλλάζει εκ βάθρων το σύστημα και ανα­λαμ­βά­νουμε κάποιες υπο­χρε­ώ­σεις έναντι των δανει­στών, είναι δύσκολο όλα αυτά να ανα­τρα­πούν. Μόνο προς το πεδίο των μειώ­σεων μπο­ρούμε να πούμε ότι οδεύ­ουμε. Να σας το πω αλλιώς. Η κρίση δημιούρ­γησε την ανάγκη για το κράτος να βγάζει σιγά – σιγά την… ‘ουρά’ του απ έξω σε ό,τι αφορά την χρη­μα­το­δό­τηση του ασφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος. Κι αυτό είναι δύσκολο πια ν’ αλλάξει. Επίσης, ο ενιαίος φορέας κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης που εισήχθη με το νέο ασφα­λι­στικό, έχει γίνει κατά κύριο λόγο για να υπάρξει και μία ταμειακή ενο­ποί­ηση (ταμείων και φορέων ασφά­λι­σης). Οπότε αυτά τα πράγ­ματα που έχουν νομο­θε­τη­θεί κι ακόμη δεν έχουν εφαρ­μο­στεί, είναι λίγο δύσκολο και μια άλλη κυβέρ­νηση να κάνει αλλαγές σε αυτά. Θα περάσει πολύς καιρός ούτως ώστε να περι­μέ­νουμε να δούμε μια αύξηση που να προ­σεγ­γί­ζει τα παλιά δεδο­μένα στις συντά­ξεις.

Για να περά­σουμε στα εργα­σιακά, βλέ­πουμε ότι έχουν αλλάξει οι συν­θή­κες. Δεν υπάρ­χουν πια οι συν­θή­κες εργα­σίας που επι­κρα­τού­σαν κάποτε, τα οκτάωρα έχουν μειωθεί σε μερική απα­σχό­ληση, η ‘μαύρη’ εργασία οργιά­ζει και φυσικά δεν υπάρχει αντι­στάθ­μι­σμα από την στιγμή, που καταρ­ρέει ο ιδιω­τι­κός τομέας.

Δυστυ­χώς σε περιό­δους κρίσης και λιτό­τη­τας, οι εργο­δό­τες αντι­με­τω­πί­ζο­ντας κι αυτοί πρώτοι απ όλους τα θέματα της οικο­νο­μι­κής συρ­ρί­κνω­σης το πρώτο που κάνουν για να επι­βιώ­σουν, θα προ­σπα­θή­σουν να απαλ­λα­γούν από κάποια εργα­σιακά βάρη όπως μείωση μισθών, ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές κ.λπ. Πάντα θα υπάρχει το αίτημα για ελα­στι­κές μορφές εργα­σίας, αλλά αυτή την περίοδο σημειώ­νε­ται μια πλήρης απορ­ρύθ­μιση –αν όχι νομική- σίγουρα πραγ­μα­τική στο πεδίο της εργα­σίας και είναι λίγο δύσκολο να δούμε βελ­τί­ωση σε αυτό το σημείο, διότι το κράτος για να μπο­ρέ­σει να ανα­σχέ­σει τα ταμειακά προ­βλή­ματα τα οποία αντι­με­τω­πί­ζει και για να δια­τη­ρή­σει τις δημο­σιο­νο­μι­κές του δεσμεύ­σεις, ενι­σχύει συνεχώς την φορο­λό­γηση. Και δυστυ­χώς, ενι­σχύει την φορο­λό­γηση και με έναν δεύτερο τρόπο, δηλαδή και στ πεδίο των εισφο­ρών προς τους αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νους και στους επι­χει­ρη­μα­τίες. Κατα­λα­βαί­νουμε ότι όσο αυξά­νε­ται το εισό­δημα, αυξά­νο­νται οι απαι­τή­σεις, η φορο­λο­γία, οι προ­κα­τα­βο­λές και όλα αυτά που δεν επι­τρέ­πουν σε κανέναν να…. σηκώσει κεφάλι. Συνεπώς, εάν κάποιος κατα­φέ­ρει να έχει έστω και μια μικρή κερ­δο­φο­ρία, δεν θα κατα­φέ­ρει να την επα­νε­πεν­δύ­σει στην δουλειά του ή στην αγορά εργα­σίας. Κατά την άποψή μου η μόνη λύση είναι να γίνουν ατο­μι­κές πρω­το­βου­λίες νέων επι­χει­ρη­μα­τιών, να υπάρ­ξουν νέες ευέ­λι­κτες μορφές επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, όπως π.χ. για αξιο­ποί­ηση νέων τεχνο­λο­γιών και βέβαια, ο καθένας να σκεφτεί ότι παρά την κρίση να συνε­χί­ζει αργά και στα­διακά. Πλέον, ο εργο­δό­της – σωτήρας που θα μας εξα­σφα­λί­ζει έναν καλό μισθό και σταθερό εργα­σιακό περι­βάλ­λον ιδιαί­τερα στον ιδιω­τικό τομέα και όλα όσα συνε­πά­γο­νταν, έχει χαθεί.