Γιώργος Καββαθάς (πρόεδρος ΓΣΕΒΕΕ): «Οι μικρομεσαίοι σφίγγουν το ζωνάρι – Απαιτείται άμεση στήριξη πριν είναι αργά»

Κύριε Καβ­βα­θά, πα­ρα­τη­ρού­με ότι οι μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις συ­νε­χί­ζουν να πιέ­ζο­νται έντο­να σε όλα τα επί­πε­δα. Πα­ράλ­λη­λα, υπάρ­χει η αί­σθη­ση ότι τα κυ­βερ­νη­τι­κά μέτρα που ανα­κοι­νώ­νο­νται κατά και­ρούς δεν φτά­νουν τε­λι­κά ούτε στους ερ­γα­ζό­με­νους, ούτε στους κα­τα­να­λω­τές, ούτε στις μι­κρές επι­χει­ρή­σεις. Ποιο είναι το κύριο πρό­βλη­μα που αντι­με­τω­πί­ζει σή­με­ρα η αγορά;

Έχετε από­λυ­το δίκιο. Το με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα που αντι­με­τω­πί­ζει αυτή τη στιγ­μή τόσο η κοι­νω­νία όσο και η επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα είναι η ακρί­βεια. Μι­λά­με για την ακρί­βεια στα καύ­σι­μα, στην πα­ρο­χή ενέρ­γειας, αλλά και στα βα­σι­κά κα­τα­να­λω­τι­κά αγαθά που χρειά­ζε­ται κάθε νοι­κο­κυ­ριό για να επι­βιώ­σει. Αυτό το κύμα ανα­τι­μή­σε­ων κα­τα­τρώ­ει συ­στη­μα­τι­κά το δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα μι­σθω­τών και συ­ντα­ξιού­χων. Όταν όμως στε­ρεί­ται η κοι­νω­νία το δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα, στε­ρεί­ται αυ­τό­μα­τα την αγο­ρα­στι­κή δύ­να­μη που τρο­φο­δο­τεί όλους τους υπό­λοι­πους κλά­δους της οι­κο­νο­μί­ας.

Από την πλευ­ρά των επι­χει­ρή­σε­ων, πώς με­τα­φρά­ζε­ται αυτή η κα­τά­στα­ση στην κα­θη­με­ρι­νή λει­τουρ­γία τους;

Οι επι­χει­ρή­σεις βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­πες με ένα τε­ρά­στιο, αυ­ξη­μέ­νο λει­τουρ­γι­κό κό­στος. Αυτό οφεί­λε­ται στο εκτο­ξευ­μέ­νο κό­στος ενέρ­γειας, στο μι­σθο­λο­γι­κό και μη μι­σθο­λο­γι­κό κό­στος, καθώς και στις συ­νε­χείς αυ­ξή­σεις στις τιμές των πρώ­των υλών και των προ­ϊ­ό­ντων.

Θα ήθελα να μου σχο­λιά­σε­τε τα μέτρα που εξαγ­γέλ­θη­καν από τον πρω­θυ­πουρ­γό στη Διε­θνή Έκ­θε­ση Θεσ­σα­λο­νί­κης. Επαρ­κούν για να ανα­κου­φί­σουν την αγορά;

Δυ­στυ­χώς, τα μέτρα που εξαγ­γέλ­θη­καν δεν είναι άμε­σης εφαρ­μο­γής. Εμπί­πτουν σε έναν με­σο­πρό­θε­σμο και μα­κρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό. Για τις επι­χει­ρή­σεις, οι ελα­φρύν­σεις ή οι πα­ρεμ­βά­σεις ξε­κι­νούν (κα­νο­νι­κά) από το κα­λο­καί­ρι του 2027 και ολο­κλη­ρώ­νο­νται το 2034-2035! Αντι­λαμ­βά­νε­στε όμως ότι τα προ­βλή­μα­τα είναι ση­με­ρι­νά, δεν είναι με­τα­τε­θει­μέ­να για το μέλ­λον. Η ακρί­βεια στην ενέρ­γεια και ο δι­πλα­σια­σμός του κό­στους των καυ­σί­μων είναι πιε­στι­κά φαι­νό­με­να του τώρα. Όταν αυτό συν­δυά­ζε­ται με την έλ­λει­ψη δια­θέ­σι­μου ει­σο­δή­μα­τος -όχι μόνο των Ελ­λή­νων πο­λι­τών αλλά και των ξένων επι­σκε­πτών, κυ­ρί­ως των Ευ­ρω­παί­ων- οι μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις οδη­γού­νται σε αδιέ­ξο­δο.

Ωστό­σο, η του­ρι­στι­κή κί­νη­ση κι­νή­θη­κε σε υψηλά επί­πε­δα. Αυτό δεν απο­τυ­πώ­θη­κε θε­τι­κά στα τα­μεία των επι­χει­ρή­σε­ων που εκ­προ­σω­πεί­τε;

Πράγ­μα­τι, εί­χα­με μια του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο όπου, του­λά­χι­στον όσον αφορά στο πρώτο εξά­μη­νο, κα­τα­γρά­φη­καν πε­ρισ­σό­τε­ρες αφί­ξεις και αυ­ξη­μέ­να έσοδα για το κρά­τος. Όμως, στους κλά­δους που εκ­προ­σω­πεί η ΓΣΕ­ΒΕΕ δεν υπάρ­χει αυτή η ευ­μά­ρεια. Πα­ρα­τη­ρεί­ται ακρι­βώς η αντί­θε­τη κα­τεύ­θυν­ση: έχου­με μεί­ω­ση του κύ­κλου ερ­γα­σιών. Τα στα­τι­στι­κά με­γέ­θη του του­ρι­σμού δεν φτά­νουν στη μικρή και μι­κρο­με­σαία επι­χεί­ρη­ση της γει­το­νιάς ή της το­πι­κής αγο­ράς.

Ένα μεί­ζον θέμα είναι το ιδιω­τι­κό χρέος και οι ρυθ­μί­σεις οφει­λών. Βλέ­που­με τον Εξω­δι­κα­στι­κό Μη­χα­νι­σμό και τις κατά και­ρούς ρυθ­μί­σεις. Βοη­θούν ου­σια­στι­κά;

Δυ­στυ­χώς όχι. Σε ό,τι αφορά στον Εξω­δι­κα­στι­κό Μη­χα­νι­σμό, πέραν της αρ­χι­κής δια­δι­κα­σί­ας υπο­βο­λής, υπάρ­χει η μη υπο­χρέ­ω­ση των servicers να απα­ντούν, να δε­σμεύ­ο­νται ή να κα­τα­θέ­τουν βιώ­σι­μες προ­τά­σεις. Παρά τα όσα ανα­κοι­νώ­θη­καν πρό­σφα­τα, φαί­νε­ται ότι υπάρ­χει με­γά­λη δυ­στο­κία στο να πα­ρα­χθούν ου­σια­στι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα.

Το ιδιω­τι­κό χρέος είναι μια «ωρο­λο­για­κή βόμβα». Έχει ξε­πε­ρά­σει τα 240 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ, εκ των οποί­ων πε­ρί­που 160 με 170 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια αφο­ρούν οφει­λές προς το Δη­μό­σιο και τα Ασφα­λι­στι­κά Τα­μεία.

Η κυ­βέρ­νη­ση προ­χω­ρά σε βελ­τιώ­σεις στη ρύθ­μι­ση των δό­σε­ων. Θε­ω­ρεί­τε ότι η νέα μορφή της θα δώσει λύση;

Η ρύθ­μι­ση των 72 δό­σε­ων που ίσχυε μέχρι πρό­τι­νος ήταν εξαρ­χής ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κή λόγω των αυ­στη­ρών προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων που έθετε. Ο πρω­θυ­πουρ­γός εξήγ­γει­λε βελ­τί­ω­ση στον αριθ­μό των δό­σε­ων, η οποία ανα­μέ­νε­ται να νο­μο­θε­τη­θεί, όμως και πάλι θα απο­δει­χθεί ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κή.

Για ποιον λόγο πι­στεύ­ε­τε ότι θα απο­δει­χθεί ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κή;

Για τέσ­σε­ρις πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νους λό­γους:

1. Δεν κα­λύ­πτει το σύ­νο­λο των οφει­λών: Αφή­νει εκτός τις οφει­λές του 2025 και του πρώ­του εν­νε­α­μή­νου του 2026.

2. Δεν δια­γρά­φει προ­σαυ­ξή­σεις: Δεν απαλ­λάσ­σει από τις προ­σαυ­ξή­σεις που επι­βλή­θη­καν για εκ­πρό­θε­σμες κα­τα­βο­λές.

3. Απο­κλεί­ει όσους ήδη ρυθ­μί­ζουν: Δεν δίνει τη δυ­να­τό­τη­τα έντα­ξης σε οφει­λέ­τες που έχουν υπα­χθεί στις πά­γιες ρυθ­μί­σεις των 12 ή 24 δό­σε­ων.

4. Έχει απα­γο­ρευ­τι­κό επι­τό­κιο: Το επι­τό­κιο πα­ρα­μέ­νει εξαι­ρε­τι­κά υψηλό, πέριξ του 5,84%.

Πώς σχο­λιά­ζε­τε αυτό το ύψος του επι­το­κί­ου;

Με τα ση­με­ρι­νά δε­δο­μέ­να των επι­το­κί­ων κα­τα­θέ­σε­ων που δί­νουν οι τρά­πε­ζες στους πο­λί­τες, το επι­τό­κιο αυτό είναι απα­ρά­δε­κτο. Όταν ένας πο­λί­της απο­τα­μιεύ­ει τα χρή­μα­τά του και παίρ­νει επι­τό­κιο 0,3%, 0,4% ή 0,5%, δεν μπο­ρεί το ελ­λη­νι­κό κρά­τος να του επι­βάλ­λει επι­τό­κιο σχε­δόν 6% για να ρυθ­μί­σει τις οφει­λές του. Είναι ένα επι­τό­κιο εκτός πραγ­μα­τι­κό­τη­τας.

Για όλους αυ­τούς τους λό­γους, η ρύθ­μι­ση αυτή θα απο­τύ­χει εκ νέου. Γι’ αυτό το λόγο απο­στέλ­λω επι­στο­λή στον πρω­θυ­πουρ­γό, εξη­γώ­ντας του ανα­λυ­τι­κά γιατί πρέ­πει να βελ­τιω­θεί ου­σια­στι­κά η ρύθ­μι­ση —φτά­νο­ντας τις 120 δό­σεις— ώστε να γίνει πραγ­μα­τι­κά απο­τε­λε­σμα­τι­κή. Η ρύθ­μι­ση αυτή αφορά πε­ρισ­σό­τε­ρα από 3 εκα­τομ­μύ­ρια ΑΦΜ. Αν δεν δοθεί μια πραγ­μα­τι­κή διέ­ξο­δος σε αυ­τούς τους υπό­χρε­ους, η αγορά δεν θα μπο­ρέ­σει να επι­στρέ­ψει σε κα­νό­νες κα­νο­νι­κό­τη­τας.

Θα ήθελα να στα­θού­με στον κλάδο της εστί­α­σης. Είναι ο δεύ­τε­ρος με­γα­λύ­τε­ρος ερ­γο­δό­της στη χώρα, αλλά οι επαγ­γελ­μα­τί­ες εκ­πέ­μπουν σήμα κιν­δύ­νου. Ποια είναι η πραγ­μα­τι­κή ει­κό­να;

Ο κλά­δος της εστί­α­σης έχει δε­χθεί ανε­πα­νόρ­θω­το πλήγ­μα. Ενώ με­σο­σταθ­μι­κά στους υπό­λοι­πους κλά­δους η αύ­ξη­ση του λει­τουρ­γι­κού κό­στους έχει ξε­πε­ρά­σει το 37%, στην εστί­α­ση η αύ­ξη­ση αυτή ξε­περ­νά το 40%.

Πα­ράλ­λη­λα, για πρώτη φορά μετά το 2019, το 2025 έκλει­σε για την εστί­α­ση με αρ­νη­τι­κό πρό­ση­μο, κα­τα­γρά­φο­ντας μεί­ω­ση του κύ­κλου ερ­γα­σιών κατά 3,4%. Σε πραγ­μα­τι­κά νού­με­ρα, αυτό με­τα­φρά­ζε­ται σε απώ­λεια 600 εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ.

• Πώς δια­μορ­φώ­νο­νται τα στοι­χεία για τη φε­τι­νή χρο­νιά;

Τα επί­ση­μα στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ για το πρώτο εξά­μη­νο του 2026 δεί­χνουν πε­ραι­τέ­ρω μεί­ω­ση του τζί­ρου κατά 4,5%. Επι­πλέ­ον, τα μη­νύ­μα­τα που λαμ­βά­νω από τις πρω­το­βάθ­μιες ενώ­σεις μας σε όλη τη χώρα δεί­χνουν ότι και το τρίτο τρί­μη­νο —το οποίο πα­ρα­δο­σια­κά είναι το πιο ισχυ­ρό λόγω κα­λο­και­ριού— δεν κι­νή­θη­κε καλά.

Πε­ρι­μέ­νου­με τα ορι­στι­κά στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ για να έχου­με την πλήρη ει­κό­να, αλλά αν επι­βε­βαιω­θεί ότι και το τρίτο τρί­μη­νο είναι αρ­νη­τι­κό, είναι βέ­βαιο ότι το 2026 θα είναι μια πολύ κακή χρο­νιά για την εστί­α­ση, ίσως χει­ρό­τε­ρη ακόμα και από την περ­σι­νή σε επί­πε­δο κύ­κλου ερ­γα­σιών. Αν δεν λη­φθούν άμεσα μέτρα, οι αντο­χές των επι­χει­ρή­σε­ων του κλά­δου έχουν εξα­ντλη­θεί.