«Συμμαχία των νησιών» από τη Ρόδο: Κοινή φωνή Νοτίου Αιγαίου, Βορείου Αιγαίου και Ιονίων Νήσων για τη νησιωτικότητα

• Η «Διακήρυξη της Κέρκυρας» αποκτά θεσμικό βάθος – Χατζημάρκος, Μουτζούρης και Τρεπεκλής ζητούν ειδική ευρωπαϊκή στρατηγική, κοινωνική κατοικία και πολιτική για τη μικρονησιωτικότητα

Σαφές μήνυμα ενότητας και κοινής διεκδίκησης απέστειλαν από τη Ρόδο οι περιφερειάρχες Νοτίου Αιγαίου, Βορείου Αιγαίου και Ιονίων Νήσων, επιβεβαιώνοντας ότι η «Διακήρυξη της Κέρκυρας» δεν αποτελεί μια συμβολική πρωτοβουλία, αλλά την απαρχή μιας οργανωμένης νησιωτικής συμμαχίας με στόχο την παρέμβαση τόσο στην εθνική όσο και στην ευρωπαϊκή πολιτική.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε χτες στο γραφείο του περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου και προέδρου της ΕΝΠΕ, κ. Γιώργου Χατζημάρκου, με τη συμμετοχή του περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου, κ. Κώστα Μουτζούρη, και του περιφερειάρχη Ιονίων Νήσων, κ. Γιάννη Τρεπεκλή.
Από την συνάντηση απουσίαζε ο περιφερειάρχης Κρήτης, κ. Σταύρος Αρναουτάκης, λόγω της μεγάλης πυρκαγιάς στο Ρέθυμνο και της αναγακίας παρουσίας του στις τελετές για τους πυροσβέστες που έχασαν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος.
Η κοινή αυτή πρωτοβουλία δίνει θεσμική συνέχεια στη συνεργασία των νησιωτικών Περιφερειών και διαμορφώνει ένα σταθερό πλαίσιο συντονισμού γύρω από τα κοινά προβλήματα και τις αναπτυξιακές προτεραιότητες του νησιωτικού χώρου.

Χατζημάρκος: «Είμαστε συνοδοιπόροι στο ίδιο πλοίο»
Τοποθετούμενος, ο κ. Χατζημάρκος έδωσε από την αρχή τον τόνο της συνάντησης, συνδέοντας την πρωτοβουλία των νησιωτικών Περιφερειών με την ανάγκη για αλληλεγγύη και συνένωση δυνάμεων σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων: «Η αλληλεγγύη αποκτά άλλη βαρύτητα, άλλη αξία και άλλη σημασία πια. Όλο και συχνότερα χρειάζεται ο ένας τον άλλο και όλο και συχνότερα αναδεικνύεται πιο επιτακτικά η ανάγκη της συνένωσης των δυνάμεων και της συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο πρόεδρος της ΕΝΠΕ υπογράμμισε ότι η συνεργασία των νησιωτικών Περιφερειών δεν στρέφεται εναντίον κανενός, αλλά αποσκοπεί στην υπέρβαση των εσωτερικών ανταγωνισμών.
«Να εξαλείψουμε κάθε ίχνος εσωτερικού ανταγωνισμού και να καταλάβουμε ότι είμαστε συνοδοιπόροι και επιβάτες στο ίδιο ακριβώς πλοίο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η «Διακήρυξη της Κέρκυρας» αποτελεί «συνένωση δυνάμεων με απόλυτο σεβασμό στην ταυτότητα, την προσωπικότητα, τις ανάγκες και τις προοπτικές κάθε περιοχής».
Ο κ. Χατζημάρκος αποκάλυψε ότι η συνεργασία έχει ήδη αποδώσει συγκεκριμένα αποτελέσματα, με σημαντικότερο –όπως είπε– την κοινή παρέμβαση για τη διαμόρφωση ευρωπαϊκής πολιτικής για τα νησιά. Ειδική αναφορά έκανε στην υπό διαμόρφωση EU Island Strategy, τονίζοντας ότι για πρώτη φορά η νησιωτική Ελλάδα εμφανίζεται με ενιαία φωνή.
«Δεν είναι τέσσερις εκπρόσωποι νησιωτικών Περιφερειών με τέσσερις διαφορετικές απόψεις. Είναι όλη η νησιωτική Ελλάδα. Το μεγαλύτερο νησιωτικό σύμπλεγμα της Ευρώπης», σημείωσε.
Οι 13 στόχοι της νησιωτικής συμμαχίας
Ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου παρουσίασε συνοπτικά το πλαίσιο των 13 κοινών στόχων που προωθούν οι νησιωτικές Περιφέρειες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν:
• αυτοτελής ευρωπαϊκή στρατηγική για τα νησιά,
• δεσμευτική ρήτρα νησιωτικότητας σε όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές,
• ειδική μέριμνα για μικρά, πολύ μικρά και ακριτικά νησιά,
• συνδεσιμότητα ως όρος ισοτιμίας,
• προσαρμογή των κανόνων κρατικών ενισχύσεων,
• ενεργειακή και υδατική επάρκεια,
• βιώσιμος και ισόρροπος τουρισμός,
• κοινωνική συνοχή και δημογραφική βιωσιμότητα.
Ιδιαίτερη σημασία έδωσε στο γεγονός ότι η συζήτηση για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ και η στρατηγική για τα νησιά ενδέχεται να ολοκληρωθούν κατά τη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας της ΕΕ το 2027.
«Αυτή η συγκυρία μας καθιστά περισσότερο υπεύθυνους να δώσουμε ο καθένας τον καλύτερό του εαυτό», τόνισε.
Κλείνοντας, μίλησε για «μια συμμαχία για το καλό, για την πρόοδο, για την ανάδειξη του δικαίου και για την προάσπιση της ταυτότητας και της προοπτικής των νησιών».

Μουτζούρης: «Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η νησιωτικότητα, είναι η μικρονησιωτικότητα»
Ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου, κ. Μουτζούρης έφερε στη συζήτηση μια ακόμη διάσταση: τη διαφοροποίηση μεταξύ μεγάλων και πολύ μικρών νησιών.
«Το θέμα της Ελλάδας δεν είναι μόνο η νησιωτικότητα. Είναι η μικρονησιωτικότητα», υπογράμμισε.
Αμφισβήτησε ευθέως το κατά πόσο υπάρχει ουσιαστική νησιωτική πολιτική στην Ελλάδα, σημειώνοντας ότι το μεταφορικό ισοδύναμο δεν αρκεί και συχνά δεν αποδίδεται εγκαίρως.
«Τι σχέση έχει η Ρόδος με την Τήλο; Τι σχέση έχει η Λέσβος με τον Άγιο Ευστράτιο;» διερωτήθηκε, επισημαίνοντας ότι οι ανάγκες των πολύ μικρών νησιών είναι ποιοτικά διαφορετικές.
Έφερε ως παράδειγμα την πρόσβαση στην υγεία: «Στην Τήλο δεν μπορεί να πάει εύκολα ο ασθενής. Στον Άγιο Ευστράτιο δεν υπάρχει νοσοκομείο. Οι κάτοικοι βολοδέρνουν ανάμεσα στα κύματα και στους ισχυρούς ανέμους για να βρουν μέσο να πάνε στη Λήμνο».
Ο ίδιος, επέμεινε ότι απαιτείται ειδική πολιτική για τα μικρά νησιά, τόσο σε επίπεδο υγείας και εκπαίδευσης όσο και σε επίπεδο μεταφορών και στελέχωσης υπηρεσιών.
Παρά τις διαφορές μεταξύ των Περιφερειών, υπογράμμισε ότι η συνεργασία αποτελεί μονόδρομο.
«Ενώνουμε τις δυνάμεις, ενώνουμε τις απαιτήσεις και την επίτευξη στόχων. Η διαφορετικότητα είναι και πλούτος», είπε.

Τρεπεκλής: «Δεν δίνουμε μάχη μόνο για νέα έργα, αλλά για να κρατήσουμε τις υποδομές μας σε λειτουργία»
Την ανάγκη για ενιαία διεκδίκηση των νησιωτικών περιφερειών και τη διαμόρφωση ειδικών πολιτικών για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα νησιά ανέδειξε ο περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων κ. Γιάννης Τρεπεκλής, εκφράζοντας παράλληλα τα συλλυπητήριά του στις οικογένειες των πυροσβεστών που έχασαν τη ζωή τους.
Ο κ. Τρεπεκλής υπογράμμισε ότι η συνεργασία των νησιωτικών περιφερειών, η οποία ξεκίνησε με τη Διακήρυξη της Κέρκυρας, έχει ήδη αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα. Όπως σημείωσε, βασικές προτεραιότητες αποτελούν η ανάπτυξη, ο τουρισμός, η κοινωνική συνοχή και ο πολιτισμός, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάδειξη του στεγαστικού προβλήματος στις νησιωτικές περιοχές ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
«Δεν βρίσκουμε γιατρούς, νοσηλευτές, δασκάλους ή υπαλλήλους, όχι επειδή δεν θέλουν να έρθουν, αλλά επειδή δεν υπάρχει κατοικία», ανέφερε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι χωρίς λύσεις «καταρρέει το κράτος στις νησιωτικές περιοχές». Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι έχει ήδη υπογραφεί πρόσκληση για τη δημιουργία προσιτών κατοικιών, αξιοποιώντας ακίνητα της Εκκλησίας, των Δήμων και των Περιφερειών.
Αναφερόμενος στον πολιτισμό, επισήμανε ότι πλέον αίρονται γραφειοκρατικά εμπόδια που δεν επέτρεπαν τη χρηματοδότηση πολιτιστικών ανταλλαγών μεταξύ των νησιωτικών περιφερειών, γεγονός που, όπως είπε, θα ενισχύσει τη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης, τονίζοντας ότι οι νησιωτικές περιοχές αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος για την αποκατάσταση υποδομών. «Δεν δίνουμε μάχη μόνο για νέα έργα, αλλά για να κρατήσουμε τις υποδομές μας σε λειτουργία», δήλωσε, καλώντας την Πολιτεία και την Ευρωπαϊκή Ένωση να υιοθετήσουν ειδικό χρηματοδοτικό και διαχειριστικό πλαίσιο για τη νησιωτικότητα.

Ένα νέο πολιτικό μήνυμα από τα νησιά
Κλείνοντας, ο κ. Γιώργος Χατζημάρκος επανήλθε στο πολιτικό μήνυμα της πρωτοβουλίας: «Η φωνή είναι κοινή, οι θέσεις είναι κοινές», τόνισε, επισημαίνοντας ότι ακόμη και η ένταξη της κοινωνικής κατοικίας στα εθνικά προγράμματα ήταν αποτέλεσμα της κοινής πίεσης των νησιωτικών Περιφερειών.
«Αυτό δεν είναι βήμα. Είναι άλμα. Και ήρθε μόνο όταν καθίσαμε όλοι στο ίδιο τραπέζι, καταλάβαμε ο ένας τον άλλο και υπηρετήσαμε μαζί τον ίδιο στόχο», ανέφερε.
Ο πρόεδρος της ΕΝΠΕ δεν απέφυγε και την αυτοκριτική για τις τοπικές αντιπαραθέσεις που συχνά χαρακτηρίζουν τη νησιωτική Ελλάδα.
«Η πολιτική της διαίρεσης στην πατρίδα μας έχει βαθιές ρίζες. Στόχος μας είναι το χτίσιμο κοινής συνείδησης. Είναι ο πιο μεγάλος και πιο φιλόδοξος στόχος», κατέληξε.
Η εικόνα των τριών περιφερειαρχών στη Ρόδο δεν ήταν απλώς μια ακόμη διαπεριφερειακή συνάντηση. Ήταν μια προσπάθεια να διαμορφωθεί μια ενιαία νησιωτική ατζέντα, με κοινές διεκδικήσεις για στέγαση, υγεία, μεταφορές, πολιτισμό, κλιματική ανθεκτικότητα και ευρωπαϊκή εκπροσώπηση. Το αν αυτή η «συμμαχία των νησιών» θα μετατραπεί σε σταθερό πολιτικό και θεσμικό πόλο πίεσης, θα φανεί στους επόμενους μήνες, τόσο στην Αθήνα όσο και στις Βρυξέλλες.